05 Raadsvoorstel -besluit actualisatie Boombeleid 2025-2035 - Koersplan Bomen voor de toekomst (getekend raad 17-10-2024).pdf

RAADSVOORSTEL Gemeente Halderberge

Zaaknummer

804407

Contactpersoon

Linda Frantzen-Hollander

Raadsvergadering dd. 17-10-2024

Commissie

Beheer w

Portefeuillehouder

Telefoonnummer

0165-390500

Thomas Melisse, wethouder

Th;_.k eiing

Onderwerp Actualisatie boombeleid 2025 - 2035 Samenvatting Bomen zijn een onmisbaar onderdeel van een toekomstbestendige openbare ruimte. Ze spelen een belangrijke rol bij het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte, zorgen voor meer biodiversiteit, dragen bij aan de gezondheid van mensen en zijn onderdeel van een aantrekkelijke leefomgeving. Dit vraagt om weloverwogen beleidsmatige keuzes als het gaat om bomen. Het Koersplan 'Bomen voor de toekomst' biedt een praktisch kader om de komende jaren invulling te geven aan het gemeentelijk boombeleid. Het Koersplan legt de huidige werkwijze en uitgangspunten vast en doet daarnaast voorstellen voor verbetering van het boombeleid. Deze voorstellen zijn gebundeld in 3 pakketten met verschillende ambitieniveaus en financiële consequenties. Voorgesteld wordt om in te stemmen met pakket 3 `Boom-beter', waarmee in brede zin recht wordt gedaan aan het belang van bomen in Halderberge. Inleiding & beeldvorming Bomen zijn een onmisbaar onderdeel van een toekomstbestendige openbare ruimte. Ze spelen een belangrijke rol bij het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte, zorgen voor meer biodiversiteit, dragen bij aan de gezondheid van mensen en zijn onderdeel van een aantrekkelijke leefomgeving. Dit vraagt om weloverwogen beleidsmatige keuzes als het gaat om bomen.

In het Koersplan 'Bomen voor de toekomst' is het beleid op het gebied van bomen gebundeld, geëvalueerd, geactualiseerd en geconcretiseerd. Dit alles resulteert in een praktisch kader om de komende jaren invulling te geven aan het gemeentelijk boombeleid. Als input daarvoor is een raadinformatiebijeenkomst georganiseerd, is een vragenlijst over bomen uitgezet onder inwoners en heeft overleg plaatsgevonden met diverse vakdisciplines. De ervaringen van het in 2023 opgerichte serviceteam bomen vormen een belangrijke basis voor de beleidsactualisatie.

I Van S

Doelstelling Bomen zijn belangrijk voor klimaatadaptatie, biodiversiteit, gezondheid en de leefomgeving. Het Koersplan is gericht op een gezond en volwaardig bomenbestand, waarmee aan al deze functies recht wordt gedaan. Het beleid richt zich zowel op de aanplant, het beheer als de bescherming van bomen. Overwegingen Het Koersplan legt de huidige werkwijze en uitgangspunten vast en doet daarnaast de volgende verbetervoorstellen: ■ Een volwaardig gemeentelijk bomenbestand gebaseerd op de 3-30-300-regel (binnen de kom) en boomstructuren (buiten de kom) ■ Versneld naar een nieuw basisniveau voor boombeheer ■ Actualisatie van de regelgeving voor kap en herplant ■ Actualisatie van de waardevolle bomenlijst en publicatie van de bomenkaart ■ Een verkennend onderzoek naar het stimuleren van boomaanplant in tuinen ■ Een stimuleringsregeling voor particuliere waardevolle bomen ■ Werkprotocollen voor bomen bij projecten en werken ■ Meer kennis en draagvlak voor bomen door communicatie, educatie en een recreatieve route langs bijzondere bomen De verbetervoorstellen zijn gebundeld in 3 pakketten met verschillende ambitieniveaus en financiële consequenties: In pakket 1 `Boom-basis' zijn voorstellen zonder extra financiële consequenties opgenomen.

Dit zijn: de planmatige aanplant van bomen, een verkennend onderzoek naar boomaanplant in tuinen, actualisatie van de regelgeving voor kap en herplant, actualisatie van de waardevolle bomenlijst en het implementeren van werkprotocollen voor bomen in de processen van projecten en werken. ■ In pakket 2 'Boom-basis-plus' wordt pakket 1 aangevuld met het voorstel om ook na 2025 het budget voor boomaanplant structureel te verhogen. Daarnaast wordt voorgesteld om het serviceteam bomen de komende jaren te ondersteunen door de inzet van een aannemer, om het niveau van boomonderhoud versneld naar een nieuw basisniveau te brengen. Ook wordt voorgesteld om te investeren in communicatie en educatie over bomen. ■ In pakket 3 'Boom-beter' wordt pakket 2 aangevuld met het voorstel om particuliere eigenaren van waardevolle bomen financieel te ondersteunen in het boombeheer. Ook wordt voorgesteld om middelen beschikbaar te stellen om grotere groengebieden met bomen op te waarderen tot aantrekkelijke verblijfs- en ontmoetingsplekken waar mensen verkoeling op kunnen zoeken. Een recreatieve bomenroute door Halderberge maakt het pakket compleet. Voorgesteld wordt om in te stemmen met pakket 3 `Boom-beter', waarmee in brede zin recht wordt gedaan aan het belang van bomen in Halderberge. Risico's 1.

Aantasting leefbaarheid Als niet wordt geïnvesteerd in de kwaliteit en kwantiteit van bomen in de openbare ruimte, kan dit een aantasting van de leefbaarheid tot gevolg hebben. Bomen vervullen namelijk een belangrijke rol bij het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte, zorgen voor meer biodiversiteit, dragen bij aan de gezondheid van mensen en zijn onderdeel van een aantrekkelijke leefomgeving.

2 van 6

2. Niet voldoen aan wettelijke zorgplicht Als onvoldoende zorg wordt besteed aan boomonderhoud voldoet de gemeente niet aan haar wettelijke zorgplicht voor bomen. De gemeente kan in dat geval aansprakelijk worden gesteld bij schade of ongevallen door bomen. 3. Onvoldoende boombescherming Een actueel en vastgesteld boombeleid inclusief regelgeving voor kap en herplant is nodig om het bomenbestand in de gemeente te kunnen beschermen. Financiële gevolgen De totale financiële consequenties per pakket en jaar zien er meerjarig (inclusief indexering) als volgt uit: Kostenraming / pakket 1.Boom-basis

2025 € 30.000 *

2026 -

2027 -

2028 -

2029 -

2030 -

2. Boom-basis-plus

€ 58.000

€ 59.650

€ 61.349

€ 63.100

€ 64.903

€ 66.760

3. Boom-beter

€ 64.000

€ 80.650

€ 90.799

€ 85.014

€ 87.293

€ 89.643

Amendement * (verdubbeling bomen)

€ 30.000

Amendement * (verdubbelin bomen) Verhoging budget openbaar groen t.b.v. aanplant binnen bebouwde kom Verhoging budget openbaar groen t.b.v. overige Verhoging budget personeel derden t.b.v. snoeiwerkzaamheden

€ 30.000 *

€-

€-

€-

Specificatie pakket 1

Specificatie pakket 2 €€-

-

€ 30.900

€ 31.827

€ 32.782

€ 33.765

€ 34.778

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 3.000

€ 25.000

€ 25.750

€ 26.522

€27.318

€ 28.138

€ 29.982

Specificatie pakket 3 €€€€€€ 30.000 * Amendement * (verdubbelin bomen) € 34.778 € 32.782 € 33.765 € 31.827 € 30.900 Verhoging budget openbaar groen t.b.v. aanplant binnen bebouwde kom € 25.883 € 24.914 € 25.390 € 32.450 € 9.000 € 24.000 Verhoging budget openbaar groen t.b.v. overige € 28.982 € 27.318 € 28.138 € 26.522 € 25.750 € 25.000 Verhoging budget personeel derden t.b.v. snoeiwerkzaamheden * Voor 2025 heeft uw raad reeds € 30.000 extra beschikbaar gesteld voor boomaanplant (amendement nov. 2023).

De fluctuaties in financiële consequenties worden veroorzaakt door de planning van de voorstellen. Een uitgebreid overzicht van de kostenraming per voorstel en pakket vindt u in hoofdstuk 8.2 van het Koersplan. Voorgesteld wordt om te kiezen voor pakket 3 `Boom-beter'. Financiering van boomaanplant buiten de bebouwde kom Bij de vaststelling van het landschapsbeleidsplan Halderberge 2016-2025 is reeds bepaald dat boomaanplant in boomstructuren in het buitengebied gefinancierd kan worden vanuit de

3 van 6

reserve Groenfonds. De actuele stand van deze reserve is € 143.452. Voor dit bedrag kunnen circa 160 bomen worden geplant, uitgaande van de inzet van een aannemer. Duurzaamheid De 3-30-300-regel als uitgangspunt Bomen vormen een onmisbaar onderdeel van een toekomstbestendige openbare ruimte: • Bomen zorgen voor schaduw, verkoeling en de opname van regenwater, wat belangrijk is in periodes van hitte, bij grote hoeveelheden regen en bij droogte. • Bomen zorgen voor meer biodiversiteit, doordat ze belangrijke schakels vormen in ecosystemen. Ze bieden plaats en voedsel aan allerlei planten, dieren, vogels, insecten en microorganismen. Zowel boven als onder de grond. • Bomen dragen bij aan de gezondheid van mensen. Onder andere doordat bomen de lucht filteren, UV-straling op de huid verminderen en het stressniveau verlagen. Als maatstaf voor een klimaatbestendige groene inrichting binnen de bebouwde kom is in 2021 door Prof. Konijnendijk de 3-30-300-regel ontwikkeld. De regel wordt inmiddels wereldwijd door steeds meer gemeentes toegepast. U heeft als Raad de 3-30-300-regel al onderschreven in de klimaatadaptatiestrategie Halderberge en het Gemeentelijk Waterprogramma (GWP) 2024-2027. De 3-30-300-regel pleit voor zicht op 3 bomen vanuit elke woning, een bladerdek van 30% rondom bebouwing en binnen 300 meter van elke woning een groter groengebied.

Door deze norm toe te passen op de Halderbergse kernen wordt duidelijk waar ambities liggen voor meer bomen. In de uitvoering is aandacht voor biodiversiteit, onder andere door boomsoorten toe te passen die aantrekkelijk zijn voor het dieren- en insectenleven. Daarnaast is de 3-30-300-regel een praktisch toepasbare norm bij de inrichting van de openbare ruimte. Duurzaam behoud Volwassen bomen dragen het meeste bij aan de doelen voor klimaat, biodiversiteit, gezondheid en leefomgeving. Daarom is het boombeleid in de eerste plaats gericht op het duurzaam behoud van bomen, door middel van boombeheer en boombescherming. Het in 2023 opgerichte serviceteam bomen is daarom bezig om het niveau van boombeheer op te tillen naar een nieuw basisniveau, waarbij er meer aandacht is voor begeleidingssnoei. Dit komt de boomontwikkeling en boomveiligheid ten goede. Door de kapregelgeving te verhelderen kunnen bomen juridisch beter beschermd worden. Voorgesteld wordt om herplant te baseren op de boomwaarde en het kroonvolume om het bomenbestand op peil te houden. Een actualisatie van de waardevolle bomenlijst zorgt ervoor dat alle waardevolle gemeentelijke en particuliere waardevolle bomen in Halderberge in beeld zijn en beschermd worden middels een vergunningsplicht bij kap.

Duurzame aanplant Om nieuwe bomen de kans te geven om uit te groeien tot volwaardige bomen is het belangrijk om aandacht te hebben voor een voldoende ruime standplaats en goede ondergrondse groeiplaatsomstandigheden. Het koersplan voorziet in werkprotocollen en voorwaarden die hierop sturen. Burger-& overheidsparticipatie In het voorjaar van 2024 zijn 7 stellingen en vragen over bomen voorgelegd aan het digipanel en op sociale media. In totaal vulden 788 inwoners de vragenlijst in. De invullers van de vragenlijst zijn unaniem over het belang van voldoende bomen binnen de gemeente Halderberge. Zij vinden het belangrijk dat de hoeveelheid bomen op peil blijft en dat de gemeente zich inzet voor de aanplant en het onderhoud van deze bomen. De resultaten zijn meegenomen in het Koersplan. 4 van 6

Communicatie In het Koersplan is een hoofdstuk opgenomen over communicatie over bomen en het boombeleid. Het doel is gericht op meer kennis en draagvlak voor bomen via verschillende communicatiekanalen, educatie en een recreatieve route langs bijzondere bomen. Vervolg Na vaststelling door uw raad wordt uitvoering gegeven aan het Koersplan `Bomen voor de toekomst' 2025 - 2035, overeenkomstig de hiervoor opgestelde meerjarenplanning. In 2030 wordt u een evaluatie voorgelegd, met voorstellen om het plan indien nodig inhoudelijk en/of financieel bij te stellen. Voorstel Wij stellen u voor: 1. Het Koersplan 'Bomen voor de toekomst' vast te stellen; 2. Te kiezen voor pakket 3 'Boom-beter'; 3. De financiële gevolgen te verwerken in de Programmabegroting 2025; 4. Het Koersplan 'Bomen voor de toekomst' in 2030 te evalueren en waar nodig (financieel) bij te sturen voor de periode 2031 — 2035. Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Halderberge.

Bijlage: Koersplan `Bomen voor de toekomst' 2025 - 2035

5 van 6

RAADSBESLUIT De raad van de gemeente Halderberge; gezien het voorstel van het college van burgemeester en wethouders van 3 september 2024;

Gemeente

Halderberge

BESLUIT: 1. Het Koersplan `Bomen voor de toekomst' vast te stellen; 2. Te kiezen voor pakket 3 `Boom-beter'; 3. De financiële gevolgen te verwerken in de Programmabegroting 2025; 4. Het Koersplan 'Bomen voor de toekomst' in 2030 te evalueren en waar nodig (financieel) bij te sturen voor de periode 2031 — 2035. Aldus vastgesteld in de vergaderir van de gemeente Halderberge op

6 van 6