01 beleidsplan hulp bij financiele zorgen 2025-2028.pdf

BELEIDSPLAN HULP BIJ FINANCIELE ZORGEN 2025-2028 GEMEENTE HALDERBERGE Juni 2025 Vastgesteld d.d. 26 juni 2025

Inhoudsopgave 1 Inleiding, doel en visie .................................................................................................... 3 1.1 Inleiding .......................................................................................................................... 3 1.2 Doel en visie ................................................................................................................... 4 1.3 Afbakening ..................................................................................................................... 4 2 Kaders, ontwikkelingen in wet- en regelgeving en overige ontwikkelingen ...................... 5 2.1 Kaders ............................................................................................................................ 5 2.2 Ontwikkelingen in wet- en regelgeving en andere ontwikkelingen ................................... 6 3 Wat gaan we doen?........................................................................................................ 8 3.1 Preventie en voorlichting ................................................................................................ 9 3.2 Stabilisatie ....................................................................................................................

10 3.3 Oplossen van de schulden ........................................................................................... 10 3.4 Nazorg.......................................................................................................................... 10 3.5 Specifieke doelgroepen ................................................................................................ 11 3.6 Gevolgen van de basisdienstverlening ......................................................................... 12 3.7 Uitsluitingsgronden ....................................................................................................... 12 4 Kwaliteitsborging, monitoring en evaluatie .................................................................... 13 4.1 Kwaliteitsborging .......................................................................................................... 13 4.2 Monitoring en evaluatie................................................................................................. 13 5 Financiën en formatie ................................................................................................... 14 5.1 Onzekerheden voor de komende periode ..................................................................... 14 Bijlage 1 Bijlage 2

Terugblik op de periode 2021-2024 Basisdienstverlening

1

Inleiding, doel en visie

1.1 Inleiding Dit beleidsplan beschrijft de kaders voor schuldhulpverlening in de gemeente Halderberge voor de periode 2025-2028. Het sluit aan op het vorige beleidsplan 2021-2025, dat op 3 juni 2021 door de gemeenteraad is vastgesteld. De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) schrijft voor dat de gemeenteraad een plan vaststelt voor maximaal vier jaar, dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening. Sinds 2016 wordt schuldhulpverlening in onze gemeente ‘Hulp bij financiële zorgen’ (Hbfz) genoemd. Deze naam wordt in het beleidsplan gebruikt, naast de wettelijk verankerde term schuldhulpverlening. Maatschappelijke Impact van Schulden Schulden zijn niet alleen een individueel probleem, maar hebben ook maatschappelijke gevolgen. Armoede en schulden beïnvloeden vier belangrijke aspecten van het leven van kinderen en volwassenen: • gezondheid • maatschappelijke participatie • sociaal-emotionele ontwikkeling • toekomstmogelijkheden Integrale Aanpak De gemeente Halderberge kiest voor een integrale aanpak van schuldhulpverlening. Dit betekent dat naast financiële problemen ook andere problemen worden aangepakt die schuldhulpverlening of maatschappelijke deelname belemmeren. Door schulden te voorkomen en/of op te lossen, proberen we problemen op andere leefgebieden te minimaliseren.

Samenwerking tussen ketenpartners zoals de gemeente, Kredietbank Nederland, maatschappelijk werk en vrijwilligersorganisaties is hierbij essentieel. Aandacht binnen het Sociaal Domein Binnen andere beleidsvelden van het sociaal domein wordt ook aandacht besteed aan financiële problemen. Als een inwoner zich meldt met een hulpvraag voor bijvoorbeeld Wmo of Jeugd, wordt altijd gekeken of er financiële problemen spelen die de oorzaak of een obstakel kunnen zijn. Beleidsuitgangspunten Deze integrale aanpak sluit aan op de vier uitgangspunten van het Beleidsplan ‘De kracht van samen’: • De mens centraal • De kracht van samen • Zelf de touwtjes in handen • Preventie We kijken naar de gehele situatie van de inwoner, diens hulpvraag en behoeften. Het gedachtegoed van positieve gezondheid, met zijn brede blik op gezondheid, staat hierbij centraal.

1.2 Doel en visie Het doel van de schuldhulpverlening in de gemeente Halderberge is dat onze inwoners, zowel particulieren als ondernemers, schuldenvrij leven en problematische schulden worden voorkomen. Hierdoor kunnen zij naar vermogen deelnemen aan de samenleving. Dit willen we bereiken door zoveel mogelijk aan de voorkant te werken en in te zetten op preventie. Als inwoners in een schuldsituatie dreigen te komen, kunnen zij gemakkelijk gebruikmaken van onze dienstverlening. De gemeente wil schulden voorkomen en beheersbaar houden door: • Flexibilisering en maatwerk: aanpassen van de hulp aan de specifieke situatie van de inwoner. • Vernieuwende aanpak: creatieve en innovatieve oplossingen bieden voor schuldenproblematiek. • Intensieve samenwerking: nauwe samenwerking met verschillende partners om de beste ondersteuning te bieden. De visie van de gemeente Halderberge op schuldhulpverlening voor de komende vier jaar is: Hulp bij financiële zorgen is voor iedereen beschikbaar en makkelijk toegankelijk. Door vroegtijdig en preventief te handelen, willen we outreachend en integraal ondersteuning bieden om financiële problemen effectief aan te pakken en te voorkomen. De aanpak van financiële problemen is maatwerk en onderdeel van een integrale aanpak, waarbij de verantwoordelijkheid van de inwoner belangrijk is.

Het is de taak van de professional om de inwoner te coachen en motiveren zodat deze verantwoordelijkheid neemt.

1.3 Afbakening Dit beleidsplan gaat alleen over het systeem van schuldhulpverlening zoals we dat sinds jaren hebben, en hoe we dit de komende vier jaar willen vormgeven. Het gaat niet over de financiële ondersteuning die de gemeente verstrekt aan haar inwoners met een laag inkomen. Deze financiële ondersteuning is vastgelegd in het minimabeleid. Armoede en schulden worden vaak wel in een adem genoemd. We sluiten met dit beleidsplan dan ook aan op het inkomens- en minimabeleid in de gemeente Halderberge, dat erop gericht is om armoede te verlichten. Het minimabeleid komt echter niet terug in dit beleidsplan. Uit publicaties van Divosa blijkt dat een effectieve schuldhulpverlening bijdraagt aan de bestrijding van armoede en mensen meer mogelijkheden geeft om te participeren in het sociale en maatschappelijke leven. Daarnaast sluiten we aan op de landelijke ontwikkelingen in het Sociaal Domein zoals de Hervormingsagenda jeugd, Integraal zorgakkoord (IZA), Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) GALA/IZA, Participatiewet in balans, en het Toekomstscenario Kind- en gezinsbescherming. Vanuit deze ontwikkelingen zijn gemeenten verantwoordelijk om de toegang en de lokale teams vorm te geven. Dit vanuit de rol in (onder andere) de Wmo 2015, Jeugdwet, Participatiewet en Wet gemeenschappelijke schuldhulpverlening (Wgs).

1 Hier gaan we inhoudelijk niet op in, maar deze ontwikkelingen kunnen wel invloed hebben op de uitvoering van de schuldhulpverlening.

1

https://vng.nl/publicaties/richtinggevend-kader-toegang-lokale-teams-en-integrale-dienstverlening

2

Kaders, ontwikkelingen in wet- en regelgeving en overige ontwikkelingen

Zoals in hoofdstuk 1 is genoemd, is schuldhulpverlening een wettelijke taak van gemeenten sinds de inwerkingtreding van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) in 2012. Door deze wet hebben wij de verplichting om inwoners (zowel particulieren als ondernemers) met schulden te helpen en een regierol in het voorkomen en oplossen van (problematische) schulden bij inwoners. Volgens de Wgs valt onder schuldhulpverlening “Het ondersteunen bij het vinden van een adequate oplossing gericht op de aflossing van schulden, indien redelijkerwijs is te voorzien dat een natuurlijke persoon niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, alsmede nazorg”. Maar niet alleen de Wgs is hierbij van belang, er is ook aanpalende wet- en regelgeving die bij het bieden van hulp aan inwoners met financiële problemen relevant zijn. In de afgelopen vier jaar hebben er in de wet- en regelgeving wat ontwikkelingen plaatsgevonden die relevant zijn voor de schuldhulpverlening. In dit hoofdstuk worden deze besproken. 2.1

Kaders

Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is sinds 2012 kracht. De wet verplicht gemeenten om inwoners te ‘ondersteunen bij het vinden van een adequate oplossing gericht op de aflossing van schulden indien redelijkerwijs is te voorzien dat een natuurlijke persoon niet zal kunnen voortgaan met het betalen van zijn schulden of indien hij in de toestand verkeert dat hij heeft opgehouden te betalen, alsmede de nazorg.’ De Wgs is een kaderwet. Gemeenten moeten in een beleidsplan vastleggen hoe zij binnen die kaders schuldhulpverlening bieden. Per 1 januari 2021 is de Wgs gewijzigd. De wetswijziging geeft een grondslag om vroegsignalering op te pakken en signalen uit te wisselen met woningcorporaties, zorgverzekeraars en water- en energieleveranciers. Met de gewijzigde Wgs is vroegsignalering expliciet een wettelijke taak voor de gemeente geworden. Ook geeft de nieuwe Wgs richtlijnen voor doorlooptijden en beschikkingen. Integraal armoede- en schuldenbeleid. Regionaal gedeelde speerpunten van De6 gemeenten De6-gemeenten voeren ieder hun eigen lokaal armoede- en schuldenbeleid. Sinds de drie decentralisaties, de oprichting van het Werkplein Hart van West-Brabant en de uitvoering van het minimabeleid die deels door het Werkplein gedaan wordt, wordt er door de gemeenten veel nauwer samengewerkt aan regionale speerpunten.

Door de samenwerking kan armoede en schuldenproblematiek steviger worden aangepakt. Het uitgangspunt is dat wordt samengewerkt op de punten waarop dat meerwaarde biedt. Eén van de speerpunten is gezamenlijk inzetten op vroegsignalering en preventie. Met de regionale aanpak ‘Vroeg Eropaf’ is daaraan sinds maart 2020 invulling gegeven. Inmiddels is vroegsignalering een wettelijke taak geworden en vast onderdeel van de werkzaamheden schuldhulpverlening.

2.2 Ontwikkelingen in wet- en regelgeving en andere ontwikkelingen Basisdienstverlening Schuldhulpverlening Het kabinet, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de branchevereniging voor financiële hulpverleners NVVK en de vereniging van directeuren in het sociaal domein Divosa hebben in juli 2024 een gezamenlijk plan gepubliceerd om de schuldhulp in Nederland te versterken. Het plan – de ‘basisdienstverlening schuldhulpverlening’ (zie bijlage 2) – leidt tot een hulpaanbod dat toegankelijker is en in iedere gemeente bestaat uit minimaal dezelfde elementen. Hoe gemeenten hun inwoners met schulden ondersteunen, bepalen gemeenten zelf. Het plan is een reactie op constateringen, zoals die van de Nationale Ombudsman, dat de toegankelijkheid van schuldhulpverlening sterk kan verschillen per gemeente. De introductie van een ‘basisdienstverlening’ trekt de dienstverlening op het gebied van schulden gelijk. Onder de basisdienstverlening valt onder andere een hulpaanbod dat gericht is op de verschillende doelgroepen. Het uitgangspunt vanuit de basisdienstverlening is dat een saneringskrediet met een aflostermijn van 18 maanden aangeboden wordt. Daarnaast is het bieden van begeleiding en nazorg onderdeel van de basisdienstverlening en wordt er altijd persoonlijk contact opgenomen als iemand na afronding van een schuldhulptraject opnieuw in de schulden dreigt te komen.

Veel elementen van deze basisdienstverlening worden al uitgevoerd. Andere elementen worden in de komende jaren nog uitgewerkt. Alle elementen zijn in dit beleidsplan opgenomen. Verkorting aflosperiode van de Wsnp en Msnp van 36 naar 18 maanden Op 1 juli 2023 is de looptijd van de wettelijke schuldsanering (Wsnp) gehalveerd van drie naar anderhalf jaar (van 36 naar 18 maanden). Ook de looptijd van de minnelijke schuldsanering (Msnp) is gehalveerd naar anderhalf jaar. Dit betekent onder meer voor de consulenten Hbfz dat zij eerder met de inwoner moeten werken aan financiële redzaamheid en dat intensief moet worden ingezet op een gedragsverandering bij inwoners. Richtinggevend kader voor Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening Er komt de komende periode veel op gemeenten af in het sociaal domein: de Hervormingsagenda Jeugd, het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming, het Integraal Zorgakkoord, Gezond, Actief Leven Akkoord, het Programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen, de Doorcentralisatie Beschermd Wonen, et cetera. Het laten slagen van deze programma's vergt een basis waarin dit kan landen: een goed werkende toegang en lokale teams. Een belangrijke rode draad in deze akkoorden is dat gemeenten zorgdragen voor een laagdrempelige toegang tot ondersteuning die gemeenten binnen het sociaal domein verstrekken.

Ook staan zij aan de lat voor krachtige, goed bereikbare lokale teams die aanwezig zijn op plekken waar inwoners van nature komen, direct hulp bieden en, als nodig, schakelen met gemeentelijk afdelingen, collectieve voorzieningen en aanvullende expertise. De teams vormen voor inwoners het vertrouwde gezicht en blijven aanspreekpunt zo lang als nodig. De rode draden zijn te vatten in de volgende drie waarden: onze gemeentelijke toegang en lokale teams zijn 1) dichtbij, 2) werken integraal, en 3) met mandaat. Het is nu nog niet bekend hoe de toegang en het stevige lokale team eruit gaan zien en welke rol schuldhulpverlening hierin gaat spelen. In het kader van de visie, vroegtijdig, outreachend en laagdrempelig hulp aanbieden, zal deze rol er zeker zijn. De consulenten Hbfz maken nu al onderdeel uit van de wijkteams. De ontwikkeling naar een stevig lokaal team is een doorontwikkeling hiervan.

Economische ontwikkelingen De afgelopen jaren zijn er een aantal maatschappelijke en economische ontwikkelingen geweest die grote invloed hebben gehad op de gehele bevolking. Iedereen heeft de gevolgen gevoeld van de coronacrisis, de wereldwijde energiecrisis, die versterkt is door de oorlog in Oekraïne en Gaza, klimaatverandering en de hoge inflatie. De gestegen energierekening en hoge inflatie hebben voor veel huishoudens tot financiële onzekerheid geleid. Het zijn niet alleen de laagste inkomens die geraakt zijn. Ook de middeninkomens geven aan onzekerheid te ervaren over het kunnen betalen van rekeningen. De coronasteun van de overheid en het uitstel van betaling van belastingen heeft tot een aanzienlijke daling van de faillissementen geleid. Nu de coronasteun is stopgezet, uitgestelde belastingen moeten worden betaald en eventueel te veel ontvangen coronasteun moet worden terugbetaald, wordt gevreesd voor een sterke toename van de faillissementen, in het bijzonder van zelfstandige ondernemers. Hoe de situatie zich de komende jaren gaat ontwikkelen is niet met zekerheid te voorspellen. Wel is de verwachting dat de veroudering, de energieprijzen en inflatie de komende tijd blijven zorgen voor hogere kosten van levensonderhoud.

De integrale aanpak van problematische schulden blijft dan ook een aandachtsgebied, zowel op landelijk als lokaal niveau, zowel voor particulieren als voor ondernemers en met aandacht voor diverse doelgroepen, zoals laaggeletterden, jongeren én ouderen.

3

Wat gaan we doen?

In bijlage 1 is beschreven wat we in de afgelopen periode (2021 tot en met 2024) gedaan en bereikt hebben. In dit hoofdstuk wordt beschreven wat we de komende periode (2025 tot en met 2028) gaan doen. Hierbij staat centraal dat ieder mens zelfstandig wil zijn en de regie wil voeren over zijn eigen leven. De uitvoering van onze schuldhulpverlening is daarom gebaseerd op de volgende uitgangspunten: 1. de inwoner heeft de regie. Zelfredzaamheid en eigen kracht staan centraal bij het aanpakken van problemen Schuldhulpverlening begint bij de inwoner zelf. De gemeente ondersteunt indien dat nodig is. Inwoners melden zich met allerlei vragen en problemen. Het principe van eigen verantwoordelijkheid betekent dat niet automatisch bij elke aanmelding wordt gekeken of een schuldregeling mogelijk is. Omdat de inwoner als eigenaar van het probleem wordt gezien, is zijn wens belangrijk bij het bepalen van de aanpak. Professioneel advies is een belangrijk onderdeel van de geboden hulp. De menselijke maat wordt hierbij zeker niet uit het oog verloren. De aanpak van het financiële probleem wordt afgestemd op de individuele situatie van de inwoner die hulp vraagt. Er is geen standaardoplossing voor financiële problemen; elke oplossing is maatwerk. 2.

aansluiten bij de eigen kracht en ontwikkelmogelijkheden van de inwoner Welke hulp een inwoner krijgt en welke partners erbij betrokken worden, hangt af van wat de inwoner zelf kan en wil, en van de aard van de problemen. Naast de persoonlijke hulpvraag wordt ook gekeken naar hoe beheersbaar het gedrag en schulden zijn. De gemeente houdt met beide zaken rekening in haar aanpak. 3. integrale hulpverlening waarvan schuldhulp een onderdeel is Veel inwoners die zich melden met financiële problemen, hebben ook andere, gerelateerde problemen. Soms veroorzaken deze problemen de schulden, en soms ontstaan ze juist door de financiële problemen. Uit landelijk onderzoek blijkt dat minstens de helft van de inwoners bij aanmelding voor schuldhulpverlening ook contact heeft met andere ondersteunende organisaties, zoals maatschappelijk werk. Per casus wordt bekeken in welke volgorde de problemen worden opgelost. Soms zijn dit de financiële problemen, maar soms zijn dit de andere problemen, zoals een verslaving. Er wordt samengewerkt met de professionals van Zorg & Jeugd en/of zorgaanbieders, om gezamenlijk tot een oplossing te komen. Omdat zoveel inwoners te maken hebben met meerdere problemen tegelijk, is het belangrijk om niet alleen de financiën aan te pakken, maar ook de andere problemen. Deze gecombineerde aanpak wordt in de schuldhulpverlening 'integrale hulpverlening' genoemd. 4.

inwoners zijn (duurzaam) schuldenvrij en hebben grip op hun financiën. Aan de ene kant wordt voorkomen dat inwoners in de schulden raken door preventieve maatregelen. Mocht een inwoner onverhoopt toch schulden krijgen, dan wordt hij geholpen uit de schulden te komen. Nazorg zorgt ervoor dat terugval wordt voorkomen en dat de inwoner leert grip te krijgen en houden op zijn financiën.

Zoals eerder genoemd, is het doel van de schuldhulpverlening in onze gemeente dat onze inwoners, zowel particulieren als ondernemers schuldenvrij leven en problematische schulden worden voorkomen. Dit doen we door inwoners zoveel mogelijk te helpen bij beginnende financiële problemen. Hiermee voorkomen we dat deze uitgroeien tot problematische schulden, waardoor inwoners in een schuldentraject terecht komen. Dit willen we op verschillende manieren bereiken.

3.1

Preventie en voorlichting

Net als voor alle problemen in het sociaal domein geldt voor schuldsituaties dat voorkomen beter is dan genezen. Daarom gaan we (nog) meer inzetten op preventie en voorlichting. Vroegsignalering van schulden (Vroeg Eropaf) Om financiële problemen vroegtijdig te signaleren, wordt de komende periode meer ingezet op vroegsignalering van schulden. We willen aan meer inwoners met een betalingsachterstand hulp bieden, zodat hun problemen niet uitmonden in een schuld. Hiervoor is het belangrijk dat we, vanuit de vroegsignalering, met zoveel mogelijk inwoners waarvoor een betalingsachterstand is gemeld, in contact komen. Landelijke ervaring leert dat dit het beste lukt door inwoners persoonlijk te benaderen. We gaan voor een periode van twee jaar een pilot doen met de inzet van een call center, Certin. Verschillende gemeenten in Nederland (waaronder Amsterdam, Haarlem en Bergen op Zoom) werken met een callcenter, Certin. Getrainde medewerkers van Certin bellen uit naam van de gemeente Halderberge en met een lokaal netnummer (0165) de inwoners waarvoor een betaalachterstand is gemeld. Tijdens het gesprek inventariseert Certin of een concrete hulpvraag aanwezig is. Certin koppelt de resultaten van de belactie terug door deze na het gesprek te verwerken in de systemen van de gemeente (RIS). We ontvangen aanvullend een e-mail in gevallen waar hulp gevraagd wordt.

Daar waar nodig, gelet op de uitkomst van het door Certin gevoerde gesprek met de inwoner, en daar waar Certin geen contact heeft kunnen verkrijgen, vervolgen we het proces naar eigen inzicht. Certin belt geautomatiseerd uit tot er contact is gemaakt en het persoonlijke gesprek gevoerd kan worden. Certin kent geen wachttijden. Het aantal belpogingen op een telefoonnummer kan oplopen tot wel zeven keer. De belpogingen worden verdeeld over ruime beltijden; van 8.30 uur tot 20.00 uur doordeweeks en van 9.00 uur tot 17.00 uur op zaterdag. Op deze wijze zorgt Certin voor een hoog bereik. Vervolgcontacten zullen voor de medewerkers van de gemeente Halderberge “warm” zijn; er is immers al contact geweest, de hulpvraag is aanwezig en een volgend contact wordt verwacht. Inwoners van de gemeente krijgen de mogelijkheid om terug te bellen naar het 0165nummer van Certin. Certin zal deze inbound telefonie ook opvangen. Als er geen telefoonnummers bekend is in de achterstandsmelding, kan Certin, na verrijking van de data, ook op deze signalen bellen. Van de ontbrekende telefoonnummers kan doorgaans nog ruim de helft achterhaald worden. De pilot wordt na twee jaar geëvalueerd, tussentijds wordt de vinger aan de pols gehouden. Ondertussen gaan we onderzoeken of en hoe we dit zelf kunnen doen en of en hoe we hierin kunnen samenwerken met het voorliggende veld, bijvoorbeeld met Surplus.

De pilot is geslaagd als er na twee jaar een verdubbeling is van het aantal inwoners met een betalingsachterstand waarmee we in contact komen. In 2024 lag dit percentage op 22%. In hoofdstuk 5 is beschreven wat de kosten van de pilot zijn.

Voorlichting We blijven de cursus Rondkomen met inkomen geven. De cursus vindt plaats tijdens kantooruren en veel inwoners kunnen dan niet aansluiten in verband met werk. We gaan in de komende periode kijken of de cursus ook in de avonduren aangeboden kan worden en of meer inwoners daardoor dan wel kunnen deelnemen. Daarnaast wordt onderzocht of de vrijwilligers Hulp bij financiële zorgen een rol kunnen spelen bij het geven van de cursus. We blijven ook voorlichting geven op scholen. Dit gebeurt tijdens de Week van het geld op basisscholen en met interactieve theatervoorstellingen op de middelbare scholen. Daarnaast gaan we de samenwerking met externe partners, zoals scholen, huisartsen, kinderopvangorganisaties, maatschappelijk werk, versterken, zodat zij, als zij financiële problemen signaleren bij inwoners, doorverwijzen naar de gemeente voor hulp. Verder zetten we in op meer communicatie, om inwoners (en daarmee ook ondernemers) (nog meer) bekend te maken met de hulp die de gemeente kan bieden.

3.2 Stabilisatie De stabilisatiefase wordt uitgevoerd door de consulenten Hbfz en begint bij de aanmelding. Stabilisatie brengt de inkomsten en uitgaven van de inwoner in evenwicht. Dit blijven we doen zoals we dat nu al doen. Als er meer elementen van de basisdienstverlening beschikbaar komen, onderzoeken we hoe we die kunnen implementeren in onze werkwijze.

3.3 Oplossen van de schulden Kredietbank Nederland (KBNL) voert de schuldregelingsfase (fase 2) uit en fungeert als tussenpersoon tussen de schuldenaar en schuldeisers, waarbij de belangen van alle partijen worden behartigd. Er zijn twee soorten schuldbemiddeling, schuldsanering door middel van een saneringskrediet of schuldbemiddeling. Het verstrekken van een saneringskrediet heeft de voorkeur heeft. Dit blijven we doen zoals we dat nu al doen. De overeenkomst met Kredietbank Nederland loopt tot 1 juli 2026. Medio 2025 wordt een aanbesteding opgestart voor het uitvoeren van fase 2 van de schuldhulpverlening.

3.4 Nazorg Nazorg voorkomt dat inwoners opnieuw problematische schulden krijgen door de schuldenproblematiek bij de wortel aan te pakken. Dit gebeurt al tijdens schuldhulpverleningstrajecten en kan variëren in intensiteit. Het doel is dat inwoners zelf een gezonde financiële toekomst kunnen waarborgen. Indien nodig kan langdurige ondersteuning op lage frequentie worden geboden. Welke nazorg wordt geboden: • Budgetbegeleiding door Kredietbank Nederland (KBNL): inwoners in een schuldregeling of budgetbeheer krijgen begeleiding van een budgetcoach, die hen coacht naar financiële zelfredzaamheid en gedragsverandering. Na afloop van een traject kan een inwoner nog maximaal één jaar in budgetbeheer blijven. • Cursus Rondkomen met Inkomen door de gemeente. • Ondersteuning door vrijwilligers Hulp bij financiële zorgen bij het op orde houden van de administratie en budgetcoaching. • Begeleiding door maatschappelijk werk van Surplus. • Beschermingsbewind voor inwoners die niet in staat zijn hun eigen financiën te beheren.

Dit blijven we doen. Waar mogelijk en nodig, wordt (nog meer) de samenwerking met externe partners gezocht.

3.5

Specifieke doelgroepen

Aan een aantal doelgroepen wordt conform de Wgs specifieke aandacht besteed. Niet-westerse migratieachtergrond Statushouders worden financieel wegwijs gemaakt in Nederland. Dit gebeurt vanuit Vluchtelingenwerk. De gemeente moet bijstandsgerechtigde statushouders in het kader van de nieuwe Wet Inburgering een half jaar lang ‘ontzorgen’. Dat betekent de gemeente de vaste lasten betaalt vanuit de uitkering. Het Werkplein Hart van West-Brabant voert de regie op dit onderdeel. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij bestaande middelen binnen het Sociaal Domein. In de praktijk lopen de consulenten Hbfz ertegen aan dat de communicatie met inwoners met een niet-westerse achtergrond moeizaam verloopt, omdat deze inwoners de Nederlandse taal niet of slecht spreken. Hetzelfde geldt voor arbeidsmigranten die zich melden met financiële problemen. Dit maakt het lastig om problemen in kaart te brengen en een oplossing te vinden en kost de consulenten daardoor veel tijd. Er wordt wel gebruik gemaakt van een tolk (bijvoorbeeld een familielid), de tolkentelefoon of een vertaalapp, maar de gesprekken blijven lastig te voeren. Schuldhulpverlening voor ondernemers Met ondernemers bedoelen we rechtsvormen zonder rechtspersoonlijkheid. Dit zijn ondernemingen als een eenmanszaak, vennootschap onder firma (vof), Commanditaire vennootschap (cv) en de maatschap.

Bij deze ondernemingen is de inwoner persoonlijk aansprakelijk voor eventuele schulden. De besloten vennootschappen (bv) en naamloze vennootschappen (nv) vallen hier niet onder, omdat in deze rechtsvorm de inwoner niet persoonlijk aansprakelijk is voor de schulden maar het bedrijf. Ondernemers hebben al toegang tot schuldhulpverlening. Bij de gemeente Halderberge wordt schuldhulpverlening aan zelfstandigen uitgevoerd door de eigen consulenten, met ondersteuning van externe partners, zoals Zuidweg en Partners, Mensink en de consulenten Bijzondere bijstand zelfstandigen van het Werkplein. Er is een overeenkomst afgesloten met Over Rood voor laagdrempelige hulp aan ondernemers. Over Rood is een vrijwilligersorganisatie, die ondernemers begeleidt naar een financieel gezonde toekomst. Dat wil zeggen dat wordt toegewerkt naar een situatie waarin de inkomsten en uitgaven in balans zijn en eventuele schulden kunnen worden afbetaald of indien nodig gesaneerd. Over Rood helpt ondernemers hiertoe hun administratie op orde te krijgen en zicht te krijgen op inkomsten en uitgaven. Gezinnen met minderjarige kinderen Deze doelgroep krijgt vanuit de Wgs extra aandacht om negatieve gevolgen van schulden op de ontwikkeling van minderjarige kinderen te voorkomen/verminderen.

Bij financiële problemen of schulden wordt altijd gekeken naar ondersteuning op dit gebied én andere leefgebieden, eventueel in samenwerking met andere ketenpartners. Deze ketenpartners worden geïnformeerd over aanpak en (voorliggende) voorzieningen van de gemeente bij financiële problemen en schulden, zodat deze partners snel kunnen doorverwijzen naar de juiste ondersteuning.

3.6 Gevolgen van de basisdienstverlening De elementen van de basisdienstverlening worden beschreven in bijlage 2. De elementen voor de middellange en lange termijn zijn nog in onderzoek of in ontwikkeling, waardoor gemeenten hier momenteel nog niets mee kunnen doen. Deze elementen zullen worden ingeregeld op basis van de visie in dit beleidsplan. De visie is leidend bij het maken van keuzes, omdat de landelijke politiek nog niet alle benodigde informatie heeft verstrekt. Het is momenteel niet mogelijk om de gevolgen voor de uitvoering van de schuldhulpverlening precies te benoemen. Wel is het aannemelijk dat dit extra werk zal opleveren voor de consulenten.

3.7 Uitsluitingsgronden De Wgs gaat uit van een brede toegang tot schuldhulpverlening. Om die reden is er één absolute weigeringsgrond opgenomen: namelijk wanneer aanvragers geen geldige verblijfstatus in Nederland hebben. De Wgs noemt daarnaast nog twee overwegingen om schuldhulpverlening te weigeren, namelijk in geval een persoon al eerder gebruik heeft gemaakt van schuldhulpverlening (recidive) en in geval een persoon fraude heeft gepleegd die financiële benadeling van een bestuursorgaan tot gevolg heeft en die persoon in verband daarmee onherroepelijk strafrechtelijk is veroordeeld of een onherroepelijke bestuurlijke sanctie, die beoogt leed toe te voegen, is opgelegd. De gemeente Halderberge heeft deze mogelijke uitsluitingsgronden in de beleidsregels staan. In de praktijk worden de uitsluitingsgronden door de consulenten bijna niet toegepast. Elke inwoner verdient immers een tweede kans. Tijdens de aanvraag beoordelen de schuldhulpverleners naar aanleiding van de huidige situatie of een inwoner voldoende gemotiveerd is voor een traject.

4

Kwaliteitsborging, monitoring en evaluatie

4.1 Kwaliteitsborging De kwaliteit van de schuldhulpverlening is een van de bepalende factoren voor de effectiviteit. Binnen ons eigen proces bewaakt een kwaliteitsadviseur het kwaliteitsaspect. Het is essentieel dat schuldeisers vertrouwen hebben in de wijze waarop de gemeentelijke schuldhulpverlening wordt uitgevoerd en dat recht wordt gedaan aan hun belangen. Naast het aanbieden van gestandaardiseerd maatwerk is het voldoen aan aantoonbare kwaliteitseisen een belangrijke toegevoegde waarde voor het vertrouwen van zowel schuldeisers als schuldenaren. De NVVK (Vereniging voor schuldhulpverlening en sociaal bankieren) is de koepelorganisatie van schuldhulpverlenende instanties in Nederland. De NVVK heeft gedragscodes ontwikkeld waarin richtlijnen voor goede schuldhulpverlening opgenomen zijn. KBNL is lid van de NVVK en hanteert deze voor de leden bindende gedragscodes. Het betreft: • gedragscode schuldhulpregeling; • gedragscode sociale kredietverlening. Door te werken volgens deze gedragscodes is de kwaliteit van de schuldhulpverlening geborgd. KBNL is NVVK geaudit. Permanente educatie zorgt ervoor dat de medewerkers altijd op de hoogte zijn van de laatste ontwikkelingen. Wft-certificaat Wft staat voor de Wet financieel toezicht. Iedereen die werkt in een functie waarin financieel advies wordt gegeven, moet over een Wft-certificaat beschikken.

Door deze certificering wordt de garantie geboden dat medewerkers deskundig en integer adviseren. De medewerkers van KBNL in de functies kredietbeoordelaars, klantmanagers, budgetcoaches en klantadviseurs beschikken allemaal over een Wft-certificaat. Bankierseed De medewerkers van KBNL met inhoudelijk klantcontact en de beleidsbepalers hebben de bankierseed afgelegd. Aan de bankierseed is een gedragscode verbonden die staat voor integriteit en deskundigheid.

4.2 Monitoring en evaluatie Monitoring van schuldhulpverlening vindt jaarlijks jaar plaats via de monitor sociaal domein. Er is op regelmatige basis overleg tussen beleid en uitvoering om ontwikkelingen te bespreken. Verder is er zeswekelijks overleg met KBNL in regionaal verband. Hierbij wordt ondersteund door een contractmanager van Karel. In de overleggen wordt gemonitord of KBNL de afspraken uit de overeenkomst nakomt en worden knelpunten besproken. Hiervoor wordt een sturingsmechanisme opgesteld.

5

Financiën en formatie

Voor de uitvoering van schuldhulpverlening is een budget beschikbaar van € 111.000. Hierin zijn de volgende kosten opgenomen: • lokale uitvoering • kosten van KBNL voor uitvoering van fase 2 • kosten van Over Rood • kosten voor schuldhulpverlening aan ondernemers • kosten voor schuldpreventie. In hoofdstuk 3 is beschreven dat we een tweejarige pilot willen uitvoeren met het callcenter Certin. De kosten voor deze tweejarige pilot bedragen € 25.000. De verwachting is dat het aantal huisbezoeken en gesprekken met inwoners met een betalingsachterstand zullen toenemen doordat er meer wordt ingezet op persoonlijk contact. In de gemeente Bergen op Zoom is het bereik in de pilotperiode met het call center verdubbeld van 20% naar 40%. Om deze gesprekken te kunnen voeren en huisbezoeken te kunnen uitvoeren is een extra capaciteit van 0,5 fte nodig.

5.1 Onzekerheden voor de komende periode Ontwikkeling aantal aanvragen Landelijk is de verwachting dat het aantal huishoudens met (problematische) schulden ook in de komende jaren zal stijgen. Daarnaast zal het aantal zelfstandigen met financiële problemen naar verwachting stijgen na beëindiging van de overheidssteun. Dit kan leiden tot meer aanvragen schuldhulpverlening. In onze gemeente zien we tussen 2022 en 2024 juist een (lichte) daling van het aantal aanmeldingen en trajecten. We houden in de gaten of deze daling voortzet. De aanmeldingen die we krijgen, betreffen vaak complexe casussen, die veel tijd en inzet van de consulenten vragen. Ook het aantal vragen in het vrijblijvend contact stijgt. Anderzijds zou het aantal aanvragen in de loop der tijd kunnen afnemen doordat financiële problemen eerder in beeld komen en worden opgelost door de (extra inzet op) vroegsignalering. Echter, het blijft de keuze van inwoner om de geboden hulp te accepteren. Als een inwoner vroegtijdige hulp weigert, kan hij zich alsnog na verloop van tijd melden voor schuldhulpverlening. Het effect van vroegsignalering wordt pas na een paar jaar duidelijk. Invoering elementen basisdienstverlening In de komende jaren zullen er steeds meer elementen van de basisdienstverlening beschikbaar komen voor de uitvoering van de schuldhulpverlening.

Wat de gevolgen hiervoor zijn voor de beschikbare capaciteit, is nu nog niet te voorspellen. Als de bovengenoemde onzekerheden zorgen voor knelpunten in de personele capaciteit, komen we hiervoor met een voorstel. Ontwikkelingen ten aanzien van richtinggevend kader, Richtinggevend kader voor Toegang, lokale teams en integrale dienstverlening Het is nu nog niet bekend hoe de toegang en het stevige lokale team eruit gaan zien en welke rol schuldhulpverlening hierin gaat spelen.

Bijlage 1 Terugblik op de periode 2021-2024 De afgelopen periode hebben de problemen met PLAN-groep en de samenwerking met Kredietbank Nederland een grote druk gelegd op de consulenten. Dit heeft gezorgd en zorgt voor heel veel (extra) werk bij de consulenten Hbfz en overlast voor de inwoners. Door verzuim en opname van zwangerschaps- en ouderschapsverlof is de daadwerkelijke inzet van capaciteit lager geweest dan de beschikbare formatie. Er is in de afgelopen periode fors ingezet op het digitaliseren en efficiënter inrichten van processen en de integrale samenwerking met collega’s in casussen waar ook schuldenproblematiek speelt. In het beleidsplan Hulp bij financiële zorgen 2021-2025 stonden een aantal uitgangspunten en drie pijlers, Preventie en Nazorg, Stabilisatie en het Oplossen van Schulden. Hieronder worden de resultaten van deze drie pijlers weergegeven. Pijler 1, Preventie en nazorg Net als voor alle problemen in het sociaal domein geldt voor schuldsituaties dat voorkomen beter is dan genezen. Daarom wordt ingezet op preventie en nazorg. Preventie op scholen Voor de tweede klassen in het voortgezet onderwijs wordt een interactieve theatervoorstelling verzorgd. Hiermee worden jongeren zich bewust gemaakt van hun financiële gedrag en worden geldzaken en financiële problematiek bespreekbaar gemaakt.

Voor groep 8 in het basisonderwijs wordt elk jaar deelgenomen aan de Week van het geld. Onder het motto ‘jong geleerd is oud gedaan’ worden kinderen voorbereid op financiële redzaamheid in de vorm van gastlessen. Aanvragen voor hulp door vrijwilligers hulp bij financiële zorgen Inwoners van de gemeente helpen andere inwoners om hun financiën / administratie op orde te krijgen.

Aantal aanvragen voor hulp door vrijwilligers Hbfz 60 45 37 31

2021

2022

2023

2024

Cursus Rondkomen met Inkomen De cursus Rondkomen wordt verzorgd door de eigen consulenten en vindt twee keer per jaar plaats, in het voorjaar en in het najaar. De cursus bestaat uit vijf bijeenkomsten van twee uur. In 2021 heeft de cursus Rondkomen met inkomen niet plaatsgevonden in verband met Corona.

Aantal deelnemers cursus Rondkomen met Inkomen 14

8 5 0 2021

2022

2023

2024

In verband met te weinig aanmeldingen heeft de cursus in het najaar van 2024 niet plaatsgevonden. Vroegsignalering van schulden Sinds 2021 is vroegsignalering een wettelijke taak van de gemeente. De gemeente ontvangt maandelijks meldingen van betalingsachterstand van woningcorporaties en particuliere verhuurders, zorgverzekeraars, het waterbedrijf en energieleveranciers. Bij elke achterstandsmelding doet de gemeente een hulpaanbod in de vorm van een brief of mail, een telefoontje of een huisbezoek. Leidende gedachte achter dit project is dat grote financiële problemen kunnen worden voorkomen door de problemen aan te pakken als ze nog klein zijn. Als een inwoner wordt bereikt, bespreekt de hulpverlener met de inwoner wat er speelt en wat er nodig is om de problemen op te lossen.

Aantal ontvangen signalen Vroeg Eropaf 1.045

1.105

950 789

2021

2022

2023

2024

Landelijk is in 2023 het aantal ontvangen signalen fors gestegen (van ongeveer 540.000 in 2022 naar ruim 715.000 in 2023). Ook in onze gemeente is het aantal signalen in 2023 gestegen ten opzichte van 2022. In 2024 is landelijk het aantal signalen verder gestegen, naar ongeveer 910.00. Ook in onze gemeente is het aantal signalen in 2024 gestegen ten opzichte van 2023.2 In 2023 is 87% van de signalen doorgezet als melding. Landelijk lag dit percentage op 80%. 19% van de meldingen heeft geleid tot contact met de inwoner. Landelijk was dit 20%. In 2024 is 88% van de signalen doorgezet als melding, landelijk is dit 83%. 22% van de meldingen heeft geleid tot contact met de inwoner, landelijk is dit 20%. Van de inwoners die we benaderen na een melding, hebben velen nog geen zorgwekkende betalingsachterstand. Zij geven aan (nog) geen behoefte te hebben aan hulp. Bijna evenveel inwoners proberen eerst zelf hun problemen op te lossen met wat tips, bijvoorbeeld door een betalingsregeling te treffen. We merken vaak dat inwoners in eerste instantie niet openstaan voor hulp van de gemeente. Later nemen zij alsnog contact op met een hulpvraag. Dit toont aan dat ons hulpaanbod in het kader van vroegsignalering wel degelijk effect heeft. Dit kan nog niet onderbouwd worden met cijfers.

Pijler 2, Stabilisatie In de stabilisatiefase ligt de nadruk op het in balans brengen van inkomen en bestaanskosten. Er wordt in deze fase gekeken of er mogelijkheden zijn het inkomen te verhogen door bijvoorbeeld meer uren te werken of gebruik te maken van inkomensondersteunende regelingen zoals belastingtoeslagen, bijzondere bijstand en beleidsregels maatschappelijke participatie. De schuldsituatie wordt gestabiliseerd. Dat betekent dat vanaf de eerste dag geen nieuwe schulden mogen worden gemaakt en vaste lasten betaald moeten worden. Deze fase wordt uitgevoerd door de consulenten Hulp bij financiële zorgen.

2

Bron: landelijke monitor vroegsignalering van Divosa

Bij de start van de vorige beleidsperiode werd verwacht dat het aantal verzoeken zou toenemen. Dit is ook gebeurd, maar niet zo sterk als was voorzien. In 2020 brak mondiaal een pandemie uit, de coronacrisis, die een wezenlijke invloed heeft gehad op het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening. Doordat vanwege de coronacrisis alles op slot ging, hebben minder particulieren zich gemeld voor hulp. Dit was een landelijke trend. Ook heeft het Rijk diverse maatregelen genomen, zoals de eenmalige energietoeslag, waarmee de lasten van inwoners met een laag inkomen verlicht werden. Dit resultaat ten aanzien van de gemeente Halderberge is terug te vinden in onderstaande gegevens:

145

141

128

124

52

46

38

2021

38

2022 Aantal aanvragen

2023

2024

Aantal lopende trajecten

In 2023 is het aantal aanvragen in Halderberge licht gestegen ten opzichte van 2022 (met 13%). Dit is in overeenstemming met de landelijke cijfers (zie de grafiek hieronder). In het vierde kwartaal van 2023 waren er landelijk 22% meer aanvragen dan in hetzelfde kwartaal van 2022. Daarnaast waren er landelijk in het vierde kwartaal van 2023 15% meer aanmeldingen dan in het derde kwartaal van 2023. Over heel 2023 waren er landelijk in het tweede kwartaal aanzienlijk minder aanmeldingen, maar vanaf de zomerperiode nam het aantal aanmeldingen weer toe. Landelijk is het aantal aanmeldingen voor schuldhulpverlening in de eerste helft van 2024 met 17% gestegen ten opzichte van dezelfde periode in 2023, volgens de Monitor schuldhulpverlening in onzekere tijden van Divosa en de NVVK (zie hieronder). In onze gemeente is het aantal aanvragen in 2024 afgenomen. Het is onduidelijk waardoor deze daling wordt veroorzaakt en of deze blijvend is. Mogelijk is dit een gevolg van de vroegsignalering. De komende jaren zullen we de cijfers blijven volgen om te zien of de daling doorzet. Daarnaast helpen de consulenten inwoners met algemene financiële hulpvragen, waarbij er nog geen sprake is van (problematische) schulden. Dit zogenaamde ‘vrijblijvend contact’ is hieronder weergegeven.

VRIJBLIJVEND CONTACT 70 60 60 50

43

43

40 31 30 20 10 0 2021

2022

2023

2024

Sinds het tweede kwartaal van 2024 wordt bijgehouden hoe vaak een vrijblijvend contact uiteindelijk toch een aanvraag Hulp bij financiële zorgen wordt. In 2024 was dit zeven keer het geval. Pijler 3, Oplossen van de schulden Sinds 2022 voert Kredietbank Nederland (KBNL) de schuldregelingsfase uit. KBNL fungeert als tussenpersoon tussen de schuldenaar en schuldeisers, waarbij de belangen van alle partijen worden behartigd. Het doel is een schuldenvrije toekomst voor de schuldenaar. In principe betaalt de schuldenaar zijn schulden volledig af. Soms is een herschikking van verplichtingen nodig, zoals betalingsregelingen of saneringskredieten. Bij schuldbemiddeling ontvangen de schuldeisers periodiek een gereserveerd bedrag van het inkomen van de schuldenaar. De schuldenaar behoudt in dit geval meerdere schuldeisers, in tegenstelling tot bij een saneringskrediet, waar de kredietverstrekker de enige schuldeiser is. Er is altijd een vertraging tussen de aanvragen bij de gemeente en het oplossen van schulden, omdat de schulden eerst gestabiliseerd moeten worden. Hierdoor was er een terugloop in 2022 en 2023, mede door Covid en inkomensmaatregelen van de overheid. Vanaf 2025 wordt een toename van aanvragen bij KBNL verwacht.

Schuldhulptrajecten bij Kredietbank Nederland

Trajecten bij Kredietbank Nederland

31

19

19 15 12 4

AANTAL AANMELDINGEN

2023 2024 SANERINGSKREDIET

SCHULDBEMIDDELING

De uitvoering van fase 2 vindt sinds half 2022 plaats door Kredietbank Nederland. Van 2021 en 2022 zijn geen cijfers bekend. Uit deze cijfers blijkt dat er steeds vaker een saneringskrediet wordt ingezet, wat een van de doelstellingen was in het vorige beleidsplan. Schuldhulpverlening aan ondernemers Bij de gemeente Halderberge wordt schuldhulpverlening aan zelfstandigen uitgevoerd door de eigen consulenten, met ondersteuning van externe partners, zoals Zuidweg en Partners, Mensink en de consulenten Bijzondere bijstand zelfstandigen van het Werkplein. Er is een overeenkomst afgesloten met Over Rood voor laagdrempelige hulp aan ondernemers. Over Rood is een vrijwilligersorganisatie, die ondernemers begeleidt naar een financieel gezonde toekomst. Dat wil zeggen dat wordt toegewerkt naar een situatie waarin de inkomsten en uitgaven in balans zijn en eventuele schulden kunnen worden afbetaald of indien nodig gesaneerd. Over Rood helpt ondernemers hiertoe hun administratie op orde te krijgen en zicht te krijgen op inkomsten en uitgaven.

Trajecten bij Over Rood 5 4

1 2021

0 2022

2023

2024

In 2022 zijn er geen trajecten geweest bij Over Rood. Dit kan komen door de Coronasteun vanuit de overheid. Vanaf 2023 is de samenwerking met Over Rood geïntensiveerd.

Bijlage 2 Basisdienstverlening De uitvoering van de schuldhulpverlening verschilt per gemeente, omdat elke gemeente hierin beleidsvrijheid heeft binnen de kaders van de Wgs. De woonplaats van een hulpvragen lijkt bepalend te zijn voor de hulp die beschikbaar is. Om die verschillen te verkleinen, is in maart 2024 het voorstel voor Basisdienstverlening in financiële hulpverlening gepresenteerd door toenmalig minister Schouten. Het voorstel is tot stand gekomen na intensief overleg tussen het ministerie van Armoede, de VNG, NVVK en Divosa. Het voorstel voor Basisdienstverlening bevat zeven elementen die elke gemeente moet aanbieden.

https://vng.nl/artikelen/elementen-basisdienstverlening

De blauwe (bovenste) rij zijn de elementen die al ingezet worden of die direct inzetbaar zijn. De oranje (middelste) rij geeft de elementen weer waarvoor samenwerkingspartners nu handreikingen maken zodat gemeenten hiermee binnen een jaar aan de slag kunt gaan als het nog niet ingeregeld. De paarse, onderste rij geeft de elementen weer waar gemeenten nu nog niets mee kunnen doen omdat ze nog onderzocht worden of in aanmaak zijn. Convenant Lokale Overheid Het verbeteren van de samenwerking binnen gemeenten door de inzet van het Convenant Lokale Overheid. Het Convenant Lokale Overheid maakt het proces van minnelijke schuldhulpverlening efficiënter en zorgt voor maatschappelijk verantwoord incasseren. Het biedt inwoners schuldrust, sneller financiële stabiliteit en toekomstperspectief. Het bespaart de lokale overheid als schuldeiser tijd en onnodige incassokosten. Het uitgangspunt van het convenant is dat overheidscrediteuren meewerken aan de schuldregeling door incassomaatregelen stop te zetten en bij voorbaat akkoord te gaan met een betalingsvoorstel voor een schuldregeling.

Onze gemeente is nog niet aangesloten bij het convenant lokale overheid. Onderzocht wordt of en hoe kan worden aangesloten, individueel of in De6-verband. Data Delen Armoede en Schulden (DDAS) Implementeren 'Datadelen op Armoede en Schulden'. Door op een uniforme en gestandaardiseerde manier gegevens over schuldhulpverlening uit te wisselen, komt er periodiek inzicht in de financiële hulpverlening op zowel gemeentelijk als landelijk niveau. Hierdoor kunnen gemeenten beter datagedreven werken en kunnen gemeenteraden hun controlerende taak beter uitvoeren. De VNG, Divosa, NVVK en CBS werken samen om de verzameling van data over financiële hulpverlening te vereenvoudigen. Het doel is om data te standaardiseren door definities gelijk te trekken, te optimaliseren door alleen uit te vragen wat nodig is en te flexibiliseren door de data voor meerdere doelen te gebruiken. Van jan-juni 2025 en van juli-sept 2025 worden gemeenten uitgenodigd om de data over 2024 aan te leveren bij het CBS. De verwachting is dat de data vervolgens in Q4 2025 door het CBS gepubliceerd worden. Op dit moment is ons systeem er nog niet op ingericht om de gevraagde gegevens aan te leveren. Ook KBNL is hier nog mee bezig. Zonder drempels De aanmelding voor schuldhulpverlening voor mensen met (problematische) schulden faciliteren zonder drempels (zonder veel papierwerk).

Met een aanmeldproces zonder drempels ontzorgen we inwoners en voorkomen we dat zij zich niet (kunnen) aanmelden of gaandeweg uitvallen. Concreet houdt dit in dat: • Inwoners zich vormvrij kunnen aanmelden: minimaal fysiek, telefonisch en digitaal (bijv. via e-mail). • We inwoners bij het aanmeldgesprek niet vragen om papieren. • Inwoners met alle financiële zorgen, groot en klein, bij hun gemeenten terecht kunnen voor ondersteuning. Dit element wordt al ingezet. Inwoners kunnen zich al enige jaren naast telefonisch ook via de website aanmelden voor schuldhulpverlening. Afgelopen jaar is het aanmeldproces verder onder de loep genomen en digitaal zo aangepast dat inwoners zich nog laagdrempeliger kunnen melden. Begeleiding start direct Het starten van begeleiding vanaf het eerste gesprek. Het allereerste contact met inwoners is essentieel. Hierbij staat verbinding met de inwoner en bieden van maatwerk centraal. Door begeleiding te bieden vanaf het eerste gesprek, maken gemeenten verbinding met inwoners en voorkomen we dat inwoners uitvallen tijdens deze fase. In dit eerste contact zorgen de boodschap over maatwerk bij het schuldhulpverlening-traject en de bejegening voor laagdrempelige toegang. De consulenten binnen gemeente Halderberge werken al op deze manier. Na het intakegesprek voeren zij de nodige begeleiding uit die op dat moment nodig is voor de inwoner.

Hierbij kunnen ter ondersteuning ook de vrijwilligers Hbfz ingezet worden.

Intake en triage Een bewezen instrument gebruiken voor systematische intake en triage bij (problematische) schulden, zodat het individuele verhaal in beeld komt en er op maat van de inwoner gewerkt kan worden. Bij een systematische intake worden methodische gesprekken gevoerd met de inwoner. Daarbij worden steeds dezelfde onderwerpen besproken. De intake wordt ondersteund met een instrument. Het instrument geeft een waarde aan de huidige situatie van de inwoner rond financiële vaardigheden, competenties, basisvaardigheden en leefgebieden. Samen geven methodische intake en instrument een uitgebreid beeld van de situatie van de inwoner. Op basis daarvan kan ondersteuning en financiële begeleiding op maat geboden worden. Dit element wordt deels al ingezet. Bij het intakegesprek wordt een standaardlijst besproken, zodat alle onderwerpen behandeld worden. Onderzocht wordt welk instrument kan worden gebruikt bij de intake. Het is aan de gemeente welk instrument en welke methodiek gebruikt wordt. Hulpaanbod per doelgroep Het hulpaanbod is toegespitst op specifieke groepen met (problematische) schulden (bijv. ondernemers, jongeren, huizenbezitters, andere culturele achtergrond), zodat op maat op bepaalde kenmerken wordt ingespeeld. Bij het opstellen van het Plan van aanpak wordt maatwerk ingezet. Dit maatwerk maakt het mogelijk om verschillende doelgroepen te bedienen.

Daarnaast is het instrument dat de gemeente kiest om de intake te ondersteunen inzetbaar bij verschillende doelgroepen. Een andere optie is dat gemeenten verschillende (aanvullende) producten gebruiken voor de verschillende doelgroepen. De inwoner kan ondersteuning op maat krijgen voor het gehele traject. Elke inwoner is uniek. Welk hulpaanbod wordt ingezet is afhankelijk van de specifieke situatie waarmee een inwoner zich meldt. Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH) Gemeenten sluiten aan op Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH). De Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH) zorgt voor snelle schuldrust bij inwoners met schulden. (Gerechts-)deurwaarders raadplegen het systeem voor het uitbrengen van een dagvaarding. Daarin zien ze of de inwoner schuldhulpverlening krijgt. Zij informeren hun klant (de schuldeiser) dat er schuldhulpverlening is aangevraagd en adviseren om af te zien van verdere stappen. Gemeenten geven via VISH op een veilige manier aan deurwaarders door dat een inwoner een schuldhulpverleningstraject ontvangt. Gemeenten en door hun gemandateerde organisaties voor schuldhulpverlening kunnen (gratis) deelnemen. Als gemeente maken wij hier gebruik van via KBNL die aangesloten is bij VISH. Begeleidingstraject Het bieden van een begeleidingstraject.

Onderdeel hiervan is financiële begeleiding op maat (coaching, training, ondersteuning, budgetbeheer, bewind), waarbij wordt gekeken wat iemand nodig heeft. Met een begeleidingstraject wordt samen met de inwoner gewerkt aan financiële gezondheid. Zo kunnen inwoners na afronding van het traject zo goed mogelijk zelf verder en voorkomen we terugval. Nadat het Plan van aanpak is opgesteld, wordt financiële begeleiding opgestart. Voor het financieel begeleiden wordt een begeleidingsplan opgesteld. Dit wordt onderdeel van het Plan van aanpak. Dit element wordt al ingezet.

Beschikking en Plan van aanpak Het afgeven van een beschikking met een Plan van aanpak op basis van triage via bewezen aanpak voor alle hulpvragers waarvoor na eerste gesprek meer dan enkel advies nodig is, zodat inwoner vanuit rust het proces in kan stappen. • Inclusief begeleiding- en nazorgplan o.b.v. intrinsieke doelstelling en breed toekomstperspectief hulpvrager, vanaf start hulptraject en indien noodzakelijk inzet budgetcoaching, budgetbeheer of schuldenbewind door professionals. • Procesoverzicht met volgende contactmomenten aangepast op hulpvrager. Dit element wordt al ingezet. Er wordt een beschikking met plan van aanpak opgesteld. In het plan van aanpak wordt beschreven hoe de schuldenproblematiek wordt aangepakt, welke hulpmiddelen worden ingezet en hoe de nazorg eruit ziet. Schuldenknooppunt Aansluiten op het Schuldenknooppunt (platform voor gegevensuitwisseling in de schuldhulp), zodat de ontzorgingsplicht wordt vervuld en zo snel mogelijk naar een schuldenovereenkomst gewerkt kan worden. Het Schuldenknooppunt is de standaard in de schuldenketen voor digitale uitwisseling van gestandaardiseerde berichten. Het zorgt voor een efficiënte en veilige manier van gegevensuitwisseling. Voor zowel financiële hulpverleners als schuldeisers staat een set standaardberichten klaar. Deze zijn in onderling overleg opgesteld. Het Schuldenknooppunt verbindt en versnelt.

Voor dit onderdeel geldt net als bij VISH dat KBNL hierop is aangesloten en zo voor ons de informatie aan het schuldenknooppunt doorgeeft. Saneringskrediet en Vrij te laten bedrag (Vtlb) Het bieden van een standaard saneringskrediet met een aflostermijn van 18 maanden en waarbij de afloscapaciteit wordt berekend op basis van het vrij te laten bedrag (Vtlb). Door het standaard aanbieden van een saneringskrediet krijgt de inwoner meer rust en overzicht en ontvangen alle schuldeisers direct bij de start van het traject het af te lossen bedrag. Het Vtlb wordt aangehouden voor de berekening van de afloscapaciteit en, als dat bedrag 0 is, wordt € 0,00 schuldregeling aangeboden. Een oplossing voor de schulden gaat gepaard met passende financiële begeleiding. Dit element wordt al ingezet. In het plan van aanpak wordt standaard door de consulent ingezet op een saneringskrediet. Als dit niet mogelijk is, moet dit goed gemotiveerd worden. Bij een zogenaamd nul-aanbod, krijgt de inwoner wel (financiële) begeleiding en nazorg. Ook begeleiding bij Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) Het bieden van begeleiding aan inwoners die een Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp)-traject (gaan) volgen. Dit element betreft de inwoners die gemeenten al in beeld hebben wanneer zij een Wsnptraject gaan volgen.

Gemeenten ondersteunen inwoners bij de aanvraag en het doorlopen van het Wsnp-traject om zo uitval te voorkomen. Dit kan onder andere bestaan uit begeleiding bij het aanleveren van stukken voor de aanvraag, het voorbereiden op de zitting en meegaan naar een toelatingszitting. Daarnaast wordt tijdens het gehele Wsnp-traject financiële begeleiding geboden, soortgelijk aan de begeleiding in de minnelijke schuldregeling (Msnp). Dit element wordt al ingezet. Kredietbank Nederland heeft hier ook een rol in.

Evalueren en herzien Plan van aanpak Plan van aanpak evalueren en herzien met eventueel aangepast aanbod begeleiding en nazorg aan de hand van een meetinstrument. De financiële begeleiding wordt periodiek geëvalueerd. Op basis van de evaluatie wordt bezien of het Plan van aanpak aangepast moet worden. Het begeleidingsplan wordt, indien nodig, na elke evaluatie aangepast. Dit element wordt al (deels) ingezet. De consulent houdt vinger aan de pols gedurende het traject en blijft aanspreekpunt voor de inwoner. Indien dit nodig is, neemt de consulent van KBNL contact op met de consulent om dingen te bespreken of het plan van aanpak te herzien. Contact bij terugval Altijd persoonlijk contact opnemen met de hulpvrager wanneer sprake is van een terugval. In de financiële begeleiding is een periode van 'volgen' opgenomen. In die periode is maandelijks contact met de inwoner. Ook wordt de inwoner begeleid in zelfmanagement en het voorkomen van terugval. Na de periode van 'volgen' volgt een moment van nazorg met persoonlijk contact. Bij terugval wordt ook het oorspronkelijke begeleidingsplan geëvalueerd, aangepast en wordt opnieuw bekeken welke begeleiding voor de inwoner het meest passend is. Na afloop van het traject blijft de consulent de inwoner volgen. Het traject wordt pas afgesloten als zowel de inwoner als de consulent ervan overtuigd is dat de inwoner het weer zelf kan.

Nog 6 maanden vroegsignalen Het toetsen van vroegsignalen op afgeronde schuldtrajecten in de eerste zes maanden na afronding traject. Als er vroegsignalen binnenkomen (Wgs), dan toetsen we of de inwoner in de voorafgaande zes maanden een afgerond schuldhulpverleningstraject had. En dat er getoetst wordt of er < 6 maanden geleden een eindbeschikking is gestuurd. In dat laatste geval wordt door de laatst bekende professional contact gelegd met de inwoner. Als dit niet van toepassing is dan wordt het reguliere proces voor vroegsignalering gevolgd. Hiermee gaan we aan de slag. Elementen voor de middellange termijn, deze worden nog verder uitgewerkt Dit zijn de elementen van de basisdienstverlening waarmee binnen een jaar onder andere via handreikingen aan de slag kan worden gegaan. Maximale doorlooptijden Hanteren van maximale doorlooptijden per processtap. Zowel gemeenten als schuldeisende partijen hanteren de afgesproken maximale doorlooptijden per processtap voor zover deze op dit moment zijn vastgesteld. De al vastgestelde doorlooptijden zijn zowel bij gemeenten als schuldeisers bekend. Hierdoor doorloopt de inwoner het schuldhulpverleningstraject zo snel als mogelijk. Aanvullende doorlooptijden voor inwoners, gemeenten en schuldeisers worden ontwikkeld.

Elementen voor de lange termijn Doorstroom schuldenbewind Prikkel vergroten om doorstroom van schuldenbewind naar schuldhulpverlening te bevorderen bij (problematische) schulden. Realisatie: Verdiepende gesprekken met stakeholders naar bestaande knelpunten, welke prikkels mogelijk en effectief zijn en de consequenties daarvan. We zien dat de doorstroom van schuldenbewind naar schuldhulpverlening beperkt is, waardoor het risico bestaat dat inwoners langer dan nodig onder bewind blijven staan, dan wel met schuldenproblemen blijven zitten. Er is onderzoek gedaan naar de beloning- en financieringssystematiek van schuldenbewind. In de kabinetsreactie op dit onderzoek is aangegeven dat de gevolgen van het vervallen van de grondslag schuldenbewind in kaart zullen worden gebracht. Daarnaast wordt er op verschillende vlakken ingezet op een verbetering van de samenwerking tussen de schuldhulpverlening en bewindvoerders, bijvoorbeeld door middel van samenwerkingsconvenanten. Landelijk aanmeldpunt SHV Onderzoek naar een landelijk aanmeldpunt waar inwoner zichzelf kan melden naast de gemeenteloketten om vindbaarheid verder te vergroten en doorverwijzing te versimpelen. Realisatie: Onderzoeken mogelijkheid van koppeling aan technische infrastructuur 'warm doorverwijzen' en 'pauzeknop. Inwoners kennen niet altijd de weg naar de gemeente voor schuldhulpverlening.