Visie buitenkaag 2040 (2021.0001233).pdf

3.3 Recreatie Ten aanzien van het thema recreatie zijn de Omgevingsverordening, Visie op waterrecreatie in Noord-Holland 2030, het Verblijfsaccommodatiebeleid gemeente Haarlemmermeer 2021-2025 en het beleid Toerisme, evenementen en promotie Haarlemmermeer 2020-2025 de meest relevante beleidskaders voor de Visie Buitenkaag. Hieronder is een korte samenvatting van deze beleidskaders opgenomen. Luchthavenindelingbesluit Het Luchthavenindelingbesluit (LIB) zijn de beperkingen ten aanzien van de luchthaven vastgelegd. Hierbij ligt Buitenkaag in LIB 4 en LIB 5. Ondanks de beperkingen, zijn wel mogelijkheden voor het ontwikkelen verblijfsrecreatie. Hierbij zijn short-stay functies (maximaal 6 maanden aaneengesloten verblijf), zoals hotels, pensions, recreatiewoningen, logiesfuncties voor werknemers en opvang asielzoekers wel toegestaan in LIB 4 en LIB 5. Omgevingsverordening NH2020 In de omgevingsverordening zijn regels gesteld ten aanzien van verblijfsrecreatie. Hierbij dient rekening te worden gehouden met de openheid van het provinciale landschap in relatie tot de mogelijkheid van bestaande en nieuwe verblijfsrecreatie alsook de regionale uitwerking en impact van deze functies. Hierbij 26

Gemeente Haarlemmermeer

moeten de geformuleerde ambities binnen de regio als uitgangspunt worden genomen. Ook mag alleen kort verblijf worden toegestaan, waarbij verblijfsrecreant elders een hoofdverblijf heeft. Tenslotte dienen regels te worden gesteld ten aanzien van de bedrijfsmatige exploitatie van de verblijfsrecreatie. De regionale afstemming vindt plaats via de in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) opgestelde MRA Ontwikkelkader verblijfsaccommodaties, dat geldt voor ontwikkeling van verblijfsaccommodaties van 50 slaapplaatsen of meer. Visie op waterrecreatie in Noord-Holland 2030 De provincie Noord-Holland heeft de Visie waterrecreatie in Noord-Holland 2030 vastgesteld. Hier wordt ingezet op het ontwikkelen van waterrecreatie in Noord-Holland en op het aansluiten van Haarlem, Haarlemmermeer, Amstelland en de Westeinderplassen op de omliggende waterrecreatiegebieden, zoals de Kagerplassen. Dit draagt bij aan een betere spreiding van de recreatiedruk over de Metropool Regio Amsterdam (MRA). Ambitie 2030 De Ringvaart om de Haarlemmermeerpolder is een belangrijke blauwe slagader, die vaargebieden aan elkaar verbindt. Ook de Westeinderplassen en de Kagerplassen als onderdeel van het Hollandse Plassengebied zijn hierbij van groot belang. Via de staande mastroute kan de waterrecreant naar Haarlem, Amsterdam of naar Zuid-Holland varen.

Daarnaast wordt gewerkt aan het realiseren van een nieuwe vaarverbinding van de Zuid-Hollandse Drecht naar de Westeinderplassen. De watersportbedrijven die gelegen zijn aan de Westeinderplassen en de Kagerplassen spelen goed in op veranderingen in de markt. Het diverse aanbod maakt het waterrecreatiegebied een aantrekkelijke bestemming om te zeilen, kanoën en te waterskiën, maar ook om te overnachten of over te stappen op de fiets om de omgeving te verkennen. De sterke combinatie van landrecreatie en watersportvoorzieningen maakt

het vaargebied Haarlem, Haarlemmermeer, Amstelland en Westeinderplassen aantrekkelijk als vaardoel. Verblijfsaccommodatiebeleid gemeente Haarlemmermeer 2021-2025 Doel van het beleid is om ons eigen toeristisch aanbod te versterken en te streven naar een toekomstbestendig, evenwichtig en gediversifieerd aanbod van verblijfsaccommodaties in Haarlemmermeer. Om meer diversiteit in het aanbod te creëren te krijgen willen we mogelijke initiatieven als ‘glamping’ (luxe kamperen), camperplaatsen, en groepsaccommodaties bij aangetoonde voldoende marktruimte en waar mogelijk accommoderen (binnen de wettelijke kaders van onder andere de omgevingsverordening NH2020, verkeer en parkeren). Voor de locatie is het wenselijk dat het in de buurt ligt van een toeristische trekpleister of recreatieve mogelijkheden. Voor camperplaatsen gaan we geen openbare (gratis) camperplaatsen maken. Bungalowparken zijn een specifieke vorm van verblijfsaccommodatie die onder strikte voorwaarden en met maatwerk mogelijk zijn. Het gaat hierbij om kleinschalige projecten in combinatie met waterrecreatie. Toerisme, evenementen en promotie Haarlemmermeer 2020-2025 In het beleid Toerisme, evenementen en promotie Haarlemmermeer 2020-2025 is het beleid op het gebied van toerisme, evenementen en promotie van Haarlemmermeer vastgelegd.

Hierbij wordt ingezet om de toeristische, recreatieve potentie van de Ringvaart en van de plassen meer te benutten voor inwoners en bezoekers. De eerste stappen zijn gezet met het vaststellen van de visie Ringdijk en Ringvaart (2017.00011195, 4 april 2017). Met name Rijsenhout en Buitenkaag worden gezien als potentiële watersportdorpen. Hier zijn mogelijkheden voor meer rondvaarten en tochten, bijvoorbeeld

tussen erfgoed, zoals de gemalen en de forten in de Stelling van Amsterdam. Ook zijn mogelijkheden voor meer publieke aanlegplaatsen. Daarnaast kan het oostelijke Ringvaart ontwikkeld worden als onderdeel van de Westeinderscheg (als een van de scheggen van het MRA-landschap). Hierbij wordt het idee van de Drechtdoorsteek (een verbinding tussen de Westeinderplassen en de rivier de Drecht) ondersteund omdat hiermee een belangrijke aanvulling en verbetering van het waternetwerk ontstaat. Ook dient de huidige staande mastroute over de Ringvaart behouden te blijven. Voor de verbetering van de doorvaart voor de kleine recreatietoervaart wordt voor nieuwe bruggen over de Ringvaart een minimale hoogte van 1 meter 50 gehanteerd. Binnenwateren worden hierbij benut voor nieuwe kanoroutes. Welke kaders nemen we mee ten aanzien van recreatie? In de visie willen we samen met andere gemeenten, waaronder Kaag en Braasem, een bijdrage leveren aan het ontwikkelen van de Kagerplassen tot een veelzijdig watersportgebied met goede land-waterverbindingen. Daarnaast willen we de Ringvaart verder ontwikkelen als een aantrekkelijke vaarroute, met voldoende overstapmogelijkheden op het land. In de visie wordt ingezet op het vergroten van de mogelijkheden voor verblijfs- en waterrecreatie.

Daarbij kijken we naar de mogelijkheden voor meer openbare aanlegsteigers, het mogelijk maken van een Toeristisch Overstappunt (TOP) en het beleefbaar maken van Ringdijk, Ringvaart en Gemaal de Leeghwater. Wij zullen rekening houden met de beroepsvaart in relatie met ontwikkeling van waterrecreatie. Daarnaast willen we meer ruimte bieden aan diverse vormen van verblijfsrecreatie, zoals een boutique hotel, vakantiepark en/of glamping. Ook zijn ondersteunende functies zoals een restaurant of wellness hier mogelijk.

De concepten moeten wel een aantoonbare bijdrage leveren aan de recreatieve en toeristische potentie van het gebied, waarbij ook uitdrukkelijk rekening gehouden dient te worden gehouden met bestaande kenmerken en kwaliteiten van Buitenkaag. Ontwikkeling moeten daarom ook passen binnen de maat- en schaal van het dorp. Hierbij is de omvang van een boutique hotel gemaximeerd op 50 kamers en voor een recreatiepark op circa 50 recreatiewoningen. Daarnaast zijn ook kleinschalige vormen van verblijfsrecreatie mogelijk, zoals bed- en breakfast. Alle ontwikkelingen worden getoetst aan het Verblijfsaccommodatiebeleid 20212025 en indien het gaat om 50 slaapplaatsen of meer, ook aan het MRA Ontwikkelkader verblijfsaccommodaties zodat de regionale afstemming is geborgd. Er zullen ook voorwaarden worden gesteld om het permanent bewonen van recreatieverblijven tegen te gaan. Vanuit recreatie-toerisme doet Haarlemmermeer mee aan het realiseren van een TOP informatiepunt in Buitenkaag. TOP staat voor Toeristisch Overstap Punt. Dat is een duidelijk gemarkeerde plek in het landschap. Je kunt er (vaak gratis) je auto parkeren, om vervolgens van hieruit verder te fietsen, wandelen of varen. Op elke zuil staan tal van suggesties en wetenswaardigheden over de omgeving: routes, cultureel erfgoed, planten en dieren, geschiedenis enz.

Zo laat de TOP je kennismaken met de mooiste plekjes, de rust en natuur in NoordHolland. Bovendien wijst de TOP je op rustpunten, cafeetjes en restaurants onderweg. Zo helpt de TOP je om je weg te vinden. Een mogelijke TOP is in de nabijheid van het gemaal of bij een bestaand / te realiseren parkeerterrein. Buitenkaag maakt ook deel uit van het Wandelnetwerk Zuid Kennemerland.

3.4 Landschap en water Voor landschap en water geven de Visie op Ringvaart en Ringdijk en het bestemmingsplan Ringvaart belangrijke kaders mee voor ontwikkeling. De omgevingsverordening van de provincie geeft handvatten mee op welke manier natuur behouden en versterkt kan worden. Omgevingsverordening NH 2040 Provincie Noord-Holland is verantwoordelijk voor grote natuurgebieden en natuurverbindingen tussen gemeenten. Deze gebieden en verbindingen heeft de provincie aangemerkt als Natuur Netwerk Nederland (NNN). Het doel is om NNN-gronden te behouden en te versterken. In Buitenkaag is langs de Lisserdijk een ecologische verbindingszone opgenomen als onderdeel van Natuur Netwerk Nederland (NNN). Het betreft een ecologische zone die gekenmerkt wordt door een zachte en soepele overgang tussen nat en droog. Visie Ringvaart en Ringdijk In de Visie Ringvaart en Ringdijk en het uitvoeringsprogramma Ringdijk en Ringvaart zijn gemeentelijke kaders gesteld ten aanzien van de invulling van Ringvaart en Ringdijk. De ambitie van de visie voor de Ringdijk en Ringvaart om hiervan een veilige en aantrekkelijke voordeur van de Haarlemmermeerpolder maken. Hier is een aantal uitgangspunten aan gekoppeld, zoals het versterken van de Identiteit, historie en herkenbaarheid van Ringdijk en Ringvaart.

Ook dient de veiligheid en leefbaarheid op de dijk te worden te worden vergroot en wordt ingezet op het benutten van de kansen voor recreatie en toerisme. In het uitvoeringsprogramma Ringvaart en Ringdijk wordt bij Buitenkaag ingezet op het Gemeente Haarlemmermeer

27

realiseren van een fietsstraat die op termijn tot een recreatieboulevard kan worden ontwikkeld, waarbij tevens de aanlegmogelijkheden voor pleziervaart worden vergroot. Ook dient parkeren zoveel mogelijk achter de dijk plaats te vinden en mogen geen grote verkeersaantrekkende functies op de dijk worden gerealiseerd. Bestemmingsplan Ringvaart In het bestemmingsplan Ringvaart is een regeling opgenomen voor de bouw van steigers en dergelijke. Dit is gedaan om te voorkomen dat ontwikkelingen ontstaan die afbreuk doen aan de bijzondere kwaliteit van de Ringvaart en belemmering van de beroepsvaart te voorkomen. Deze regels zijn ook van toepassing voor Buitenkaag. Beeldkwaliteitsplan Ringdijk In het beeldkwaliteitsplan is de Ringdijk en Ringvaart opgedeeld in een viertal kenmerkende segmenten. Buitenkaag ligt in het segment polders en plassen. Dit is het meest landelijke en verstilde segment langs de dijk, dat zich kenmerkt door het uitzicht over de polders en de Kagerplassen. Het beeldkwaliteitsplan geeft ambities voor ontwikkelingen op en onderaan de dijk. Enkele belangrijke ambities voor de visie Buitenkaag zijn: - Werk aan een regionaal ringpark: versterk de recreatieve netwerken en sluit aan bij routes in de omgeving - Versterk de continuïteit van de ringvaartzone: behoud het karakteristieke dijkprofiel. Dit is een flauwe helling met teensloot.

- Versterk de opbouw van het bebouwingslint: o Houd de landelijke delen tussen de dorpen groen en open. o Behoud doorkijkjes in de dorpen bij uitbreiding of nieuwbouw langs of onderaan de dijk. 28

Gemeente Haarlemmermeer

o Voorkom een harde confrontatie tussen grootschalige bedrijvigheid onderaan de dijk met de Ringdijkbebouwing, bijvoorbeeld door een groene inrichting van de tussenzone en behoud doorzichten. o Zorg voor een goede ruimtelijk inpassing van bedrijfsbebouwing onderaan de dijk. o Stimuleer op de dijk een gevarieerde bebouwingslijn. Houd de korrel van de bebouwing op de dijk klein (maximaal 2 lagen en een kap). - leg recreatieve voorzieningen aan op betekenisvolle plekken in het landschap Analyse Polderlinten In de Analyse Polderlinten zijn de waarden en de betekenis van de polderlinten in onze gemeente aangegeven. De Hoofdvaart is één van deze polderlinten. In de omgeving van Buitenkaag is de authentieke waarde hoog. In 2021 zal het Beeldkwaliteitsplan worden opgesteld. Doel hiervan is de voorwaarden voor verdere ontwikkeling van de polderlinten aan te geven, zodanig dat de polderlinten voor de toekomst ervaarbaar en beleefbaar blijven. Welke kaders nemen we mee ten aanzien van landschap en water? Binnen de visie Buitenkaag wordt ingezet op het versterken van het landschap en de identiteit van Buitenkaag. Ook houden we rekening met het bijzondere karakter van de polderlinten, Ringdijk en Ringvaart en het gemaal De Leeghwater.

3.5 Verkeer en parkeren

3.6 Klimaat en duurzaamheid

Voor verkeer en parkeren geven de Visie Ringvaart en Ringdijk en het Handboek parkeernormen Haarlemmermeer 2018 belangrijke kaders mee voor ontwikkeling.

Nationale Omgevingsvisie (NOVI) In de Nationale Omgevingsvisie zet het Rijk in op een duurzaam perspectief voor onze leefomgeving. In Nederland staan we voor grote opgaven. De bouw van 1 miljoen nieuwe woningen, duurzaam energie opwekken, klimaatverandering en de overgang naar een circulaire economie vragen veel ruimte. Meer ruimte dan beschikbaar is in Nederland. We moeten keuzes maken zodat Nederland ook voor toekomstige generaties een veilig, gezond en welvarend land kan blijven. De uitdagingen waar we voor staan, de keuzes die we moeten maken staan in de NOVI beschreven. De NOVI is ontwikkeld in nauwe samenwerking met overheden en maatschappelijke partijen. Het uitvoeren van de visie doen we met elkaar: als één overheid, samen met de samenleving.

Visie Ringdijk en Ringvaart en uitvoeringsprogramma Ringvaart en Ringdijk In de Visie Ringdijk en Ringvaart zijn de belangrijkste verkeerskundige beleidsdoelstellingen voor Buitenkaag vastgelegd. Een van de speerpunten is het verbeteren van de mogelijkheden tot recreatie, onder meer door de dijk waar mogelijk autoluw of zelfs autovrij te maken. Op plekken waar sprake is van een uitgesproken centrum/ verblijfskwaliteit én waar de verkeersintensiteit laag genoeg is (< 2.000 mvt/etmaal) kan de dijk als fietsstraat worden ingericht, met rood asfalt en de auto te gast. In het uitvoeringsprogramma Ringdijk en Ringvaart worden de ontwerpprincipes hiervoor verder uitgewerkt. Handboek parkeernormen Haarlemmermeer 2018 In de het Handboek parkeernormen Haarlemmermeer 2018 is zijn de parkeernormen voor de gemeente opgenomen. Deze zijn juridisch verankerd in het Parapluplan Parkeerregels. Daarnaast wordt in het beleid ingezet op het verminderen van de parkeerdruk in openbaar gebied. Welke kaders nemen we mee ten aanzien van verkeer en vervoer? In de visie houden we rekening met de beleidsmatige wens voor een fietsstraat die op termijn kan worden ontwikkeld tot een recreatieboulevard en het gemeentelijk parkeernormenbeleid.

Warmtevisie In de warmtevisie legt de gemeente een realistisch tijdspad vast waarop wijken van het aardgas gaan. Dit wordt verder uitgewerkt in wijkplannen waarin afspraken worden gemaakt over de maatregelen, de rol van bewoners en gebouweigenaren, de uitvoering en de termijnen. Het proces vanaf het opstellen van een wijkplan tot en met definitief verwijderen van aardgas uit een wijk, kan rond 10 jaar in beslag nemen. De keuze voor een alternatief wordt gemaakt op basis van haalbaarheid en betaalbaarheid, doelmatig gebruik van warmtebronnen en samenhang in ontwikkelingen. De uiteindelijk keuze is afhankelijk van initiatieven en draagvlak. Ook met Buitenkaag wordt op termijn een wijkplan opgesteld. Mogelijk kan daarbij gebruik worden gemaakt van warmte uit oppervlaktewater.

Klimaatadaptatiebeleid De gevolgen van klimaatverandering (hitte, droogte, wateroverlast en overstromingen) vormen een risico voor de gebouwde omgeving en de inrichting van Haarlemmermeer. Om de gevolgen zoveel mogelijk te beperken willen we inzetten op een omgeving die hitte- en droogtebestendig is en waar slechts beperkte wateroverlast optreedt, met de volgende ambities: 1. een koele woon/werkomgeving; 2. droogtegevoeligheid verminderen; 3. een waterrobuuste leefomgeving. Als uitwerking van de ambities zijn basisveiligheidsniveaus geformuleerd. Basisveiligheidsniveaus zijn minimale normen voor klimaatbestendigheid, zoals een maximumtemperatuur voor de omgeving. De basisveiligheidsniveaus moeten bij nieuwe ontwikkelingen worden toegepast. Beleidskader zonneakkers In het beleidskader zonneakkers Haarlemmermeer wordt ingespeeld op de duurzame energie in de Haarlemmermeer. Zonne-energie is een belangrijk onderdeel in de energietransitie, waardoor de vraag de komende jaren alleen maar zal toenemen. In het kader zijn beleidsregels meegegeven voor de ontwikkeling van zonneparken. Grootschalige parken (> 10 hectare) zijn alleen toegestaan in aangewezen gebieden. Kleinschalige parken (<2 hectare) kunnen binnen LIB 4 zones worden toegestaan, mits landschappelijk ingepast.

Daarnaast is functiemenging een belangrijk uitgangspunt en zijn er geen zonneparken toegestaan op of grenzend aan de Ringdijk. Bovendien mogen zonneakkers niet milieubelastend zijn of een risico vormen voor mens of dier.

Beleid windenergie In de Concept Regionale Energiestrategie is een zoekgebied aangewezen voor windturbines. Binnen dit gebied wordt gekeken of windturbines mogelijk zijn en welke locaties het meest geschikt zijn. Buitenkaag valt niet binnen dit zoekgebied maar is wel aangeduid als belanghebbende vanwege de nabijheid en het zicht op het gebied. Welke kaders nemen we mee ten aanzien van klimaat en duurzaamheid? Met het oog op een klimaatneutraal Nederland in 2050 moet energievoorziening zoveel mogelijk toekomstbestendig zijn. Het is dan ook belangrijk om fysiek ruimte te maken voor de energieopgave, bijvoorbeeld door een kleinschalig en landschappelijk ingepast zonnepark voor lokale opwek. Recreatief medegebruik wordt hierbij gestimuleerd. Daarnaast wordt ingezet op het klimaat en geluid adaptief bouwen, waarbij we streven naar duurzame en circulaire gebouwen.

Gemeente Haarlemmermeer

29

4. Participatie

30

Gemeente Haarlemmermeer

Gemeente Haarlemmermeer

31

4.1 Opbrengsten gebiedsbijeenkomst Tijdens de gebiedsbijeenkomst op 11 juli 2019 zijn bewoners en ondernemers gevraagd om met ons mee te denken. Hierbij hebben we gekeken naar kansen en oplossingen voor knelpunten in het Buitenkaag, welke alternatieve invullingen mogelijk zijn en wat daarvoor nodig is. Dit heeft plaatsgevonden aan de hand van drie ontwikkelingsrichtingen: 1. Ruimte bieden aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuingebied; 2. Versterken van de Ringdijk- en dorpskarakteristiek; 3. Stimuleren van diverse vormen van recreatie en toerisme. Ruimte bieden aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuinbouwgebied Vanuit de inwoners en ondernemers wordt de nadruk gelegd op het ontwikkelen van nieuwe economische functies in het glastuingebied, met name op het gebied van duurzame (agrarische) bedrijvigheid, kleinschalige woningbouw en recreatie en toerisme. Er wordt aangegeven dat kleinschalige overnachtingsmogelijkheden of woningbouw in het lint van het gebied als passend worden beschouwd. Aandachtspunten die naar voren komen zijn het behouden van doorzichten in het landschap, de verkeerskundige ontsluiting van nieuwe ontwikkelingen en het beperken van eventuele verkeersaantrekkende werking.

Als idee is meermaals geopperd om bij verdergaande transformatie de mogelijkheden voor een nieuwe weg om het noorden van Buitenkaag (parallel aan de Kagertocht) te onderzoeken. Dit kan ervoor zorgen dat de verkeersdruk op het dorp wordt beperkt waardoor woongenot wordt behouden. Daarnaast wordt gesteld dat ook bij elke nieuwe 32

Gemeente Haarlemmermeer

functie goed de inpassing en consequenties voor de omgeving (stedenbouwkundig en landschappelijk) bekeken moeten worden, met name bij voorstellen die beeldbepalend zijn voor het landschap, zoals vormen van duurzame energieopwekking (zonneweides) of nieuwe bedrijfsloodsen. Versterken van de Ringdijk- en dorpskarakteristiek Bij de participatie zijn diverse ideeën en wensen geuit voor het versterken van de dorps- en Ringdijkkarakteristiek. Naast het zoeken van lange termijnoplossingen voor de te hoge parkeerdruk in het dorp veroorzaakt door het woon-werkverkeer van Royal van Lent Shipyard, wordt de nadruk gelegd op het behouden van rust en doorzichten, het realiseren van kleinschalige woningen voor starters en senioren, het opstellen van en aanpak voor leegstaande panden langs het dijklint, het weren van vrachtverkeer op de Ringdijk en het maken van plannen voor het speelveld aan de Leidsemeerstraat. Daarnaast wordt wateroverlast ervaren aan de voet van de dijk, mogelijk doordat de voetsloot in het verleden gedempt is. Diverse bewoners hebben geen bezwaar tegen het terugkeren van de voetsloot. Uit angst voor achteruitgang is ook expliciet uitgesproken dat de huidige voorzieningen in het dorpshart vastgelegd en behouden dienen te worden.

Versterken van diverse vormen van recreatie en toerisme Tijdens de gebiedsbijeenkomst op 11 juli 2019 is naar voren gekomen dat het stimuleren van diverse vormen van recreatie en toerisme een goede invulling voor Buitenkaag kan zijn, vooral voor de Ringdijk en het glastuinbouwgebied. Het gaat dan wel om kleinschalige en lichte vormen van recreatie die inpasbaar zijn in het karakter van het dorp. Hierbij wordt gedacht aan buurtpark rondom het gemaal, kleinschalige overnachtingsmogelijkheden zoals een Bed & Breakfast aan de Ringdijk of een camping in het glastuinbouwgebied en een kinderboerderij op een van de braakliggende terreintjes achter de Huigsloterdijk

en/of Lisserdijk. In eerdere participatie in Buitenkaag in het kader van de Visie Ringdijk en Ringvaart is gesproken over de mogelijkheden van een recreatieboulevard in Buitenkaag. Daarbij is met bewoners verkend wat ze daarin belangrijk vinden en hoe dat samen kan worden ingevuld. Voor de recreatieboulevard is aangegeven dat bij het realiseren van passantensteigers rekening gehouden moet worden met de vele reeds aanwezige particuliere steigers. Om de mogelijkheden te vergroten zou de recreatieboulevard moeten kunnen doorlopen tot aan de Kaagbrug (het viaduct bij A44) in plaats van tot en met het gemaal De Leeghwater. Voor het gebied rond het gemaal zijn ook wensen en ideeën geopperd zoals het creëren van een buurtpark, inclusief een ontmoetingsplek voor senioren, openbare toiletten en een stallingsmogelijkheid voor fietsen. Het verplaatsen van het standbeeld van Jan Adriaanszoon Leeghwater van Hoofddorp naar Buitenkaag zou een mooie aanvulling voor deze locatie kunnen zijn om het ‘verhaal van Haarlemmermeer’ te vertellen. De plek is ook de entree tot de blauwe structuur van het Groene Hart. Bij deze “poort” kunnen we de identiteit van het dorp en Haarlemmermeer laten zien.

4.2 Ondernemersverkenning

4.3 Ondernemersbijeenkomsten 4.5 Inspraakbijeenkomsten

In opdracht van de stuurgroep Greenport Aalsmeer is in 2017 een ondernemersverkenning uitgevoerd om inzicht te krijgen in de behoeften en toekomstplannen van glastuinbouwondernemers in de Greenport Aalsmeer. Onderzocht is of ondernemers willen doorgaan, stoppen of uitbreiden. Aan de ondernemersverkenning hebben drie van de zeven bedrijven uit Buitenkaag meegewerkt. De ondernemersverkenning uit 2017 geeft dus geen compleet beeld van het glastuinbouwgebied in Buitenkaag. Daarom naar aanleiding van de visie door de Greenport begin 2020 een nieuwe ondernemersverkenning uitgevoerd.

Op 22 juni 2020 is een ondernemersbijeenkomst gehouden, waarbij het toekomstperspectief voor het glastuinbouwgebied in Buitenkaag centraal stond. De initiatiefnemers hebben hun ideeën kunnen presenteren en gezamenlijk met de huidige glastuinbouwondernemers is gesproken over de toekomst van het glastuinbouwgebied. De uitkomsten van deze avond zijn meegenomen in deze visie.

In deze actualisatie van de ondernemersverkenning zijn alle glastuinbouwondernemers in Buitenkaag geïnterviewd. Er zijn geen ondernemers die willen verplaatsen naar toekomstbestendige glastuinbouwgebieden, zoals Prima4A. Er zijn twee ondernemers die in de opbouwfase zitten van hun bedrijf, door overname of groei. Een deel van de ondernemers geeft aan dat ze de komende tien jaar nog wel door willen telen. In het gebied zijn ook drie ondernemers actief bezig met het onderzoeken van een ander toekomstperspectief. Dit maakt dat bij de glastuinbouwondernemers behoefte is aan visie waarin de transformatiemogelijkheden binnen het glastuinbouwgebied zijn uitgewerkt.

Op 27 oktober 2020 is een tweede ondernemersbijeenkomst gehouden. Hierbij is een toelichting gegeven op de ruimtelijke structuur die voor het glastuinbouwgebied in het kader van deze visie is ontwikkeld. De verschillende transformatiemogelijkheden zijn toegelicht. De ondernemers waren enthousiast over de gepresenteerde structuur en de geboden ontwikkelingsmogelijkheden. Ook zagen diverse initiatiefnemers goede mogelijkheden voor het verder ontwikkelen van hun plannen.

Op 11 maart 2021 is er een informatieve onlinebijeenkomst geweest, waarin de conceptvisie Buitenkaag is gepresenteerd en het tijdelijk parkeerterrein achter de Lisserdijk is toegelicht. In deze bijeenkomst was het mogelijk om via Whatsapp vragen te stellen. Naderhand, op 16 en 18 maart, zijn er nog twee online vervolggesprekken geweest. Hierbij konden geïnteresseerden verder in gesprek met de gemeente over de visie en het tijdelijke parkeerterrein achter de Lisserdijk. Meer informatie over de opbrengsten van de bijeenkomsten is terug te vinden op de website: https://haarlemmermeergemeente.nl/buitenkaag.

4.4 Afstemming werkgroep Greenport Aalsmeer Tijdens het visietraject heeft regelmatig afstemming plaatsgevonden met de werkgroep Greenport Aalsmeer. Hierin hebben wij samen met de provincie Noord-Holland, Glastuinbouw Nederland regio NoordHolland en de projectorganisatie van de Greenport Aalsmeer gekeken naar de transformatieopgave van het glastuinbouwgebied en de ontwikkelingsmogelijkheden die in deze visie zijn opgenomen. Hiermee is een goede regionale afstemming binnen de Greenport Aalsmeer geborgd.

Participatiebijeenkomst 11 juli 2019 Gemeente Haarlemmermeer

33

5. Ruimtelijk perspectief

34

Gemeente Haarlemmermeer

Gemeente Haarlemmermeer

35

De gebiedsanalyse met de daarin benoemde kwaliteiten, de beleidskaders en de opbrengsten vanuit de participatie leiden tot een nieuw ruimtelijk perspectief voor Buitenkaag. In het ruimtelijk perspectief staat beschreven op welke manier Buitenkaag zich de komende 20 jaar kan ontwikkelen. Het betreft een groeimodel waar het gebied gefaseerd tot ontwikkeling kan komen. Wij hebben de ambitie om Buitenkaag te ontwikkelen tot een recreatieve kern waarbij de dorpskarakteristiek behouden blijft.

5.1 Hoofdlijnen visie Buitenkaag 2040 De Visie Buitenkaag geeft een nieuw ruimtelijk perspectief voor Buitenkaag tot 2040. Hierbij zetten wij in op het ontwikkelen van Buitenkaag tot een recreatief dorp. Het dorp is het meest zuidelijkste punt van provincie Noord-Holland en heeft een prachtige ligging aan de Kagerplassen, vlakbij Kaag, waar volop kansen zijn voor het ontwikkelen van recreatieve en toeristische voorzieningen. Deze potentie willen we benutten door ruimte te geven aan nieuwe recreatieve invullingen in Buitenkaag. Hierbij vormt de transformatieopgave van het glastuinbouwgebied een kans voor het ontwikkelen

van diverse recreatieve concepten. Daarnaast zetten we in op het versterken van de Ringdijk en de dorpse karakteristiek. Hierbij zijn de ontwikkeling van het gemaalpark bij gemaal Leeghwater en realiseren van een recreatieboulevard belangrijke ontwikkelopgaven. Ook willen we de parkeeroverlast en verkeersoverlast in het dorp verminderen door het realiseren van een toekomstbestendig parkeerterrein. De Visie Buitenkaag 2040: • biedt ruimte aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuinbouwgebied; • faciliteert diverse vormen van recreatie en toerisme; • gaat uit van het behouden en versterken van Ringdijk- en dorpskarakteristiek; • vermindert structureel de parkeerproblematiek.

5.1.1 Transformatie glastuinbouwgebied In de glastuinbouwzone willen we inzetten op het ontwikkelen van diverse recreatieve voorzieningen, maar ook ruimte bieden aan het voortzetten van de glastuinbouw. Er is een nieuw ruimtelijk raamwerk voor het gebied ontwikkeld dat het glastuinbouwgebied opent voor het dorp en voor een betere aansluiting zorgt. Het ruimtelijk raamwerk biedt een heldere verkeers-, groen- en waterstructuur waarbinnen de diverse ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. Hierbij wordt het gebied toegankelijk gemaakt voor bewoners en recreanten door enkele fiets- en wandelroutes. Daarnaast wordt de waterstructuur versterkt. De Hoofdvaart wordt via de Kagertocht met het glastuinbouwgebied verbonden waardoor mogelijkheden ontstaan voor waterrecreanten, zoals kanoërs en suppers. Bij de invulling van de glastuinbouwzone kan gedacht worden aan een kleinschalig recreatiepark, glamping of kleinschalig boutique hotel met restaurant en/ of wellness. Daarnaast kan gedacht worden aan het ontwikkelen buitenactiviteiten, zoals een outdoor terrein of een zeilschool. Tenslotte wordt ruimte geboden aan lichte watergerelateerde bedrijvigheid, zoals een botenopslag- en botenverhuurbedrijf. Een belangrijke voorwaarde is dat dit soort bedrijvigheid een locatie aan het water moeten hebben, waardoor het mogelijk is om de boten te water te laten.

Op dit moment is één locatie binnen het glastuinbouwgebied hiervoor geschikt. Daarnaast kan gedacht worden aan duurzame energieopwekking in combinatie met een attractief en educatief park.

36

Gemeente Haarlemmermeer

Sfeerbeelden glastuinbouwgebied Buitenkaag 2040

Gemeente Haarlemmermeer

37

De woningbouwmogelijkheden in het dorp zullen worden vergroot. In de randzones aan de Hoofdweg Oostzijde en de noordzijde van de Leidsemeerstraat willen we in de bestaande linten versterken. In deze zones is het omzetten van bedrijfswoningen naar burgerwoningen in het lint mogelijk in combinatie met een gedeeltelijke sloop van kassen. Ook is het mogelijk om in open gaten in deze linten enkele woningen toe te voegen, evenals het toestaan van kleinschalige woningbouw op (voormalige) bedrijfslocaties nabij het centrum. Als er een plan is voor woningbouw zal zorgvuldig gecontroleerd worden of het plan is toegestaan en bij de omgeving past.

Inspiratie: vakantiewoningen

Inspiratie: zonnepark

De transformatie van het glastuinbouwgebied biedt een mogelijkheid voor glastuinbouwers die met hun bedrijf willen stoppen. Hierbij mogen nieuwe initiatieven de nog zittende glastuinbouwondernemers niet in hun bedrijvigheid belemmeren. Bij een initiatief zal de initiatiefnemer moeten aantonen dat de nieuwe functie past binnen het ruimtelijk raamwerk en geen belemmering veroorzaakt voor omliggende functies. Initiatieven zullen een bijdrage leveren aan het realiseren van de nieuwe ruimtelijke structuur. In de glastuinbouwzone wordt ook een nieuw parkeerterrein opgenomen. Hier kan de parkeerbehoefte van Royal Van Lent Shipyard worden opgelost. In overleg met Royal van Lent Shipyard kan het terrein een meer multifunctionele invulling krijgen, waardoor ook andere ontwikkelingen in het glastuinbouwgebied hier kunnen parkeren en het terrein ingezet kan worden voor evenementen, zoals dorpsfeesten, markten en andere festiviteiten.

Inspiratie: kamphuis

Gemeente Haarlemmermeer

Ook de Ringvaart- en Ringdijk, die op dit moment al van recreatieve betekenis zijn, kunnen verder worden benut. Hierbij wordt aangesloten bij de Visie Ringvaart en Ringdijk en het recent vastgestelde toerisme en recreatiebeleid “Toerisme, evenementen en promotie Haarlemmermeer 2020-2025”. In dit kader is het gewenst om het gebied rondom het gemaal Leeghwater zo in te richten dat zowel inwoners van Buitenkaag en passanten deze uitzichtplek kunnen gebruiken. Overleg met het Hoogheemraadschap Rijnland vindt inmiddels plaats. Doel is om een deel van de groene ruimte rondom het gemaal openbaar toegankelijk te maken en in te richten als park. Om het recreatief verkeer te bevorderen zal een gedeelte van de Ringdijk worden heringericht tot fietsstraat. Op termijn kan ook een recreatieboulevard aan de Huigsloterdijk en de Lisserdijk (met recreatie-en aanlegsteigers) gerealiseerd worden. Wij zullen rekening houden met de beroepsvaart, ook in relatie met ontwikkeling van waterrecreatie. Aanvullend kan worden opgemerkt dat wij in het bestemmingsplan Ringvaart voorwaarden hebben gesteld aan privé- en openbare steigers om te zorgen dat de beroepsvaart niet wordt belemmerd. Daarnaast stelt de provincie als bevoegd gezag ook regels aan het vaarverkeer.

Inspiratie: restaurant in de kas 38

Inspiratie: kleinschalige wellness

5.1.2 Faciliteren vormen van recreatie en toerisme We zien kansen voor het benutten van de recreatieve potentie van Buitenkaag. Door de ligging aan de Kagerplassen, vlakbij Kaag, zijn kansen zijn voor het ontwikkelen van recreatieve en toeristische voorzieningen. De “blauwe” entree van het Groene Hart en van de provincie Noord-Holland kan worden versterkt. Deze potentie willen we benutten door ruimte te geven aan nieuwe recreatieve invullingen in Buitenkaag. In het glastuinbouwgebied zijn mogelijkheden voor het ontwikkelen van diverse recreatieve concepten. Dit is in de vorige paragraaf uitgewerkt.

Inspiratie: glamping

Er wordt gekeken naar de mogelijkheden van een TOP

(een toeristich overstappunt met recreatieve informatie over de omgeving) in Buitenkaag. Een centrale plek in het dorp waar geparkeerd kan worden, nabij de toeristische plekken en horeca, is het uitgangspunt 5.1.3 Behouden en versterken Ringdijk- en dorpskarakteristiek De bewoners in Buitenkaag zijn trots op hun dorp en omgeving. We willen dan ook de bestaande karakteristieken van het dorp continueren en versterken. Hierbij zijn de dorpskern en de karakteristieke linten, de Ringdijk en Ringvaart, de Hoofdvaart en het gemaal De Leeghwater belangrijke kwaliteiten. Bij de Ringdijk zetten we in op het autoluw maken van een deel van de Ringdijk door de aanleg van een fietsstraat die op termijn ontwikkeld kan worden als recreatieboulevard. Hierdoor wordt de leefbaarheid aan de Ringdijk verbeterd en de recreatieve waarde van de Ringdijk versterkt waarbij tevens nieuwe plekken ontstaan om te genieten van de prachtige ligging van Buitenkaag aan de Ringvaart en Kagerplassen. Hierbij wordt ingezet op de ontwikkeling van een park bij het gemaal de Leeghwater. Het gemaal willen we meer zichtbaar maken en het gebied eromheen inrichten als park, waarbij aandacht is voor de historie van het gemaal. Hiermee wordt een nieuwe ontmoetingsplek gecreëerd langs de Ringvaart die bijdraagt aan de identiteit en herkenbaarheid van Buitenkaag.

In de dijklinten wordt vooral ingezet op het behoud van de karakteristieke en kleinschalige bebouwing, het terugbrengen van de voetsloten en waarbij het parkeren zoveel mogelijk achter de dijk wordt gebracht. De Ringdijk en de Ringvaart worden makkelijker recreatief te gebruiken en ook het zicht op de vaart wordt vergroot. Voor nieuw- of verbouwplannen aan de dijk worden ontwikkelprincipes meegegeven waardoor de diversiteit in de bebouwing en de zichtlijnen naar het open agrarisch landschap behouden blijven.

5.1.4 Structureel verminderen parkeerproblematiek De parkeeroverlast in Buitenkaag is een belangrijke aanleiding voor het opstellen van deze visie. De grootste overlast wordt veroorzaakt door Royal van Lent Shipyard. Aangezien het bedrijf alleen bereikbaar is via de veerpont tussen Buitenkaag en Kaag parkeren de werknemers in Buitenkaag. Deels op een eigen parkeerterrein aan de Leidsemeerstraat maar ook op openbare parkeerplaatsen in het dorp. Doordat het bedrijf de laatste jaren een aanzienlijke groei heeft doorgemaakt leidt dit steeds vaker tot parkeeroverlast en verkeersoverlast in het dorp. Voorafgaand en tijdens het visietraject zijn verschillende locaties voor parkeermogelijkheden onderzocht. Tijdens het visietraject is een toekomstbestendige locatie gevonden in het glastuinbouwgebied. Hierbij krijgt het parkeerterrein een nieuwe ontsluitingsweg op de Hoofdvaart. Hier zal ook het bestaande parkeerterrein van Royal Van Lent Shipyard op aangesloten worden, waardoor deze niet meer via de Leidsemeerstraat ontsloten wordt. Hierdoor worden meer parkeervoorzieningen gecreëerd zodat de verkeersoverlast in het dorp wordt teruggedrongen. De ontsluitingsweg vormt de eerste fase van de nieuwe ontsluitingsstructuur in het glastuinbouwgebied. In een latere fase kunnen ook andere ontwikkelingen in het gebied hierop aantakken.

Het terrein wordt alleen toegankelijk voor medewerkers van Royal van Lent, en alleen gebruikt op doordeweekse dagen. De nieuwe parkeervoorziening in het glastuinbouwgebied is helaas niet direct realiseerbaar. Vanwege de urgentie van de parkeerproblematiek is het noodzakelijk om op korte termijn eerst een tijdelijke oplossing te vinden. De gemeente heeft hiertoe een perceel achter de Lisserdijk beschikbaar gesteld aan Royal van Lent Shipyard voor een periode van maximaal 5 jaar. Naar verwachting zal binnen deze periode het parkeerterrein in het glastuinbouwgebied gereed zijn, Gemeente Haarlemmermeer

39

waardoor de tijdelijke parkeerplaats aan de Lisserdijk zal worden opgeheven of in samenspraak met de bewoners een andere invulling kan krijgen. Indien blijkt dat de permanente locatie in het glastuinbouwgebied op korte termijn kan worden gerealiseerd is het niet langer noodzakelijk om de plannen voor het tijdelijke parkeerterrein achter de Lisserdijk door te zetten. De parkeerplaatsen in de openbare ruimte die vrijkomen doordat de medewerkers van Royal van Lent op het eigen parkeerterrein parkeren, zullen waarschijnlijk gebruikt gaan worden door recreanten. Door de inzet van Buitenkaag als aantrekkelijke recreatieve plek, zullen recreanten en toeristen toenemen. De parkeerplaats achter Matt’s wordt aangewezen als locatie waar incidenteel kleinschalige evenementen voor het dorp georganiseerd kunnen worden.

5.2 Nieuwe ruimtelijke structuur Naast een nieuwe functionele invulling bestaat de nieuwe ruimtelijke structuur uit een groenblauwe structuur en een verkeerstructuur. Deze vormen samen een nieuw raamwerk waarbinnen bestaande plannen en nieuwe initiatieven kunnen worden uitgewerkt. Het raamwerk maakt een sterk geheel van het dorp en realiseert een betere verbinding tussen de Kaag, het dorp en het glastuinbouwgebied. Bij het raamwerk vormt het ontwikkelen van Buitenkaag tot een recreatief dorp een belangrijk uitgangspunt. Hierbij wordt ingezet op het autoluw maken van een deel van de Ringdijk waardoor de recreatieve potentie van het dorp beter kan worden benut door bijvoorbeeld de ontwikkeling van een recreatieboulevard. Daarnaast wordt ingezet op het verminderen van het doorgaand autoverkeer in het dorp door het aanwijzen van een 40

Gemeente Haarlemmermeer

Groenstructuur Buitenkaag 2040

nieuwe ontsluitingsroute in het glastuinbouwgebied. Deze kan gefaseerd tot stand komen waarbij elke nieuwe ontwikkeling bijdraagt. Deze nieuwe ontsluitingsroute zorgt voor een goede verkeersafwikkeling van toekomstige ontwikkelingen in het glastuinbouwgebied, waaronder het nieuwe parkeerterrein. Ook wordt het bestaande parkeerterrein van Royal Van Lent Shipyard hierop aangesloten, zodat de verkeersoverlast op de Leidsemeerstraat wordt verminderd. Als de nieuwe ontsluitingsroute is gerealiseerd zou de loswal van Royal van Lent verplaatst kunnen worden. Anders zal het vrachtverkeer alsnog over de dijk plaatsvinden. Dit moet wel gebeuren in overleg met Royal van Lent, het Hoogheemraadschap van Rijnland en de Provincie Noord-Holland.

Waterstructuur Buitenkaag 2040

Het raamwerk zorgt ook dat het glastuinbouwgebied toegankelijk wordt voor bewoners en recreanten. Hiertoe zijn diverse fiets- en wandelpaden opgenomen die het dorp verbinden met het glastuinbouwgebied. De mogelijkheid voor rondjes lopen wordt zo groter. De waterstructuur in het dorp wordt versterkt, onder andere door twee waterlussen. De Hoofdvaart wordt via de Kagertocht met het glastuinbouwgebied verbonden waardoor mogelijkheden ontstaan voor waterrecreanten, zoals kanoërs en suppers. Ten slotte is ook bijzondere aandacht voor de groenstructuur. Hierbij wordt ingezet op twee belangrijke hoofdstructuren in het glastuinbouwgebied, en meerdere kleine groenstructuren. 5.2.1 Groenblauwe structuur Bij de nieuwe groenblauwe structuur voor Buitenkaag

blijft het monumentale karakter van de Hoofdvaart behouden. De Hoofdvaart, als historische orthogonale drager van de geschiedenis van de droogmakerij is van grote waarde. De omgeving van het gemaal wordt heringericht tot een park. Het zicht op het gemaal vanaf de dijk en de hoofdweg wordt hersteld en deze plek vormt een mooie groene parel als beëindiging van de Hoofdvaart. De nieuwe groenblauwe structuur voor Buitenkaag is van belang om de recreatieve potentie van het dorp te benutten en het glastuinbouwgebied open te stellen voor het dorp. De nieuwe groenblauwe structuur in het glastuinbouwgebied wordt gevormd door: • De Kagertocht aan de noordzijde van de huidige glastuinbouw. Vanaf hier is zicht op het

•

• •

aangrenzende open agrarische gebied. De inpassing bestaat uit verschillende boomgroepen die bestaan uit een gevarieerd assortiment. Een nieuwe ontsluitingsweg die centraal door het transformatiegebied loopt. Deze ontsluitingsweg wordt met een duidelijke groenstructuur in de vorm van laanbeplanting met grote bomen begeleid. Noord-Zuid georiënteerde langzaam verkeersverbindingen die begeleid worden door een secundaire groenstructuur. De bestaande waterstructuur wordt versterkt. Bij transformatie van het glastuinbouwgebied worden waterlussen aangelegd die de bestaande waterstructuren met elkaar verbindt en de doorstroming verbeterd. Tevens wordt een verbinding gerealiseerd tussen het water in de

•

polder en de Hoofdvaart. Een belangrijk aandachtspunt bij de aanleg van de groenstructuur is dat bomen geen negatieve invloed mogen hebben op de bedrijfsvoering van glastuinbouwers, bijvoorbeeld in de vorm van schaduw.

Gemeente Haarlemmermeer

41

Verkeerstructuur Buitenkaag 2040

5.2.2 Verkeersstructuur Een ambitie in de visie Ringdijk en Ringvaart is de leefbaarheid op de Ringdijk te vergroten en de recreatieve potentie te benutten. In het bijbehorende uitvoeringsprogramma is opgenomen dat in Buitenkaag de chicanes worden verwijderd en een fietsstraat wordt aangelegd. Door de fietsstraat is de auto te gast en is meer ruimte voor langzaam verkeer. De Ringdijk kan nog beter beleefd worden door het toevoegen van een recreatieboulevard, waardoor deze een grotere recreatieve waarde krijgt. Bij mogelijke transformatie van het glastuinbouwgebied is het belangrijk dat het dorp niet een onevenredige toename in verkeersbewegingen ziet. Daarom is een nieuwe ontsluitingsweg voorgesteld, die als ruggengraat van het transformatiegebied fungeert. Deze ontsluitingsweg ontlast het dorp en is een 42

Gemeente Haarlemmermeer

voorwaarde voor transformatie. Bij elke transformatie in het glastuinbouwgebied wordt een gedeelte van de ontsluitingsstructuur aangelegd. Deze zal gefaseerd tot stand komen. Wanneer de hele ontsluitingsstructuur is aangelegd sluit deze aan op de Ringdijk, zodat de Ringdijk tussen de Hoofdweg en deze nieuwe aansluiting ontlast wordt. Daarnaast zijn fiets- en wandelroutes in het raamwerk voor het glastuinbouwgebied opgenomen. Het wordt beter mogelijk om ommetjes te maken en wordt het dorp en het glastuinbouwgebied beter met elkaar verbonden, waarbij kansen ontstaan voor het recreatief gebruik. Er is een aantal aandachtspunten bij de verkeerstructuur: • De parkeerdruk in het dorp wordt verminderd door de aanleg van een tijdelijke parkeerplaats voor maximaal 5 jaar achter de Lisserdijk voor de werknemers van Royal van Lent Shipyard. In het

•

glastuinbouwgebied is een grote parkeerplaats opgenomen die bij transformatie van het gebied gerealiseerd kan worden. Deze wordt ontsloten vanuit het kassengebied waardoor de verkeersdruk in het dorp afneemt. Indien blijkt dat de permanente locatie in het glastuinbouwgebied op korte termijn kan worden gerealiseerd is het niet langer noodzakelijk om de plannen voor het tijdelijke parkeerterrein achter de Lisserdijk door te zetten. Het eenrichtingsverkeer op de dijk en de Leidsemeerstraat blijft behouden.

Visiekaart Buitenkaag 2040 Gemeente Haarlemmermeer

43

6. Uitwerking per gebiedszone

44

Gemeente Haarlemmermeer

Gemeente Haarlemmermeer

45

In het voorgaande hoofdstuk is de ambitie voor Buitenkaag weergegeven. Om inzage te geven in mogelijkheden en kansen die de visie biedt worden hieronder beelden getoond op het meer concrete schaalniveau. Op basis van de gebiedsanalyse (hoofdstuk 2), het beleidskader (hoofdstuk 3) en het ruimtelijk perspectief (hoofdstuk 5) zijn deze ingedeeld in vier kenmerkende zones van Buitenkaag: hart- en gemaalzone, dijkzone, randzone en de glastuinbouwzone. Per zone zijn ontwikkelprincipes meegegeven. Naast deze principes zijn algemene spelregels voor ontwikkelingen opgesteld. Deze zijn beschreven in hoofdstuk 7.2.

6.1 Hart- en gemaalzone De Hart- en gemaalzone bestaat uit het centrum van Buitenkaag rondom de school, de kerk en gemaal De Leeghwater. Dit gebied bevat de belangrijkste voorzieningen voor ontmoeten en ontspannen. Daarnaast is wonen een van de belangrijkste functies in deze zone. Het uitgangspunt is dan ook het behouden van een prettig woon-, werk- en samenleefklimaat. In deze zone zetten we in op het versterken van de dorpskarakteristiek. Daarnaast willen we het gemaal tot de parel van Buitenkaag ontwikkelen door het faciliteren van diverse vormen van recreatie en toerisme en het inrichten van een park.

Gebiedszones Buitenkaag 46

Gemeente Haarlemmermeer

De doelen voor deze zone zijn: 1. Ontwikkelen van het gemaalpark tot de parel van Buitenkaag. 2. Zichtbaarheid van het gemaal vergroten. 3. Inzetten op een veilige en beleefbare recreatieboulevard. 4. Behouden en versterken van buurtplekken, ontmoetingsplekken en speelmogelijkheden.

Hart- en gemaalzone Gemeente Haarlemmermeer

47

Het gemaal als parel van Buitenkaag Gemaal De Leeghwater is een rijksmonument en een belangrijk gebouw in de historie van de Haarlemmermeerpolder. Het is belangrijk dat het gemaal zichtbaar en beleefbaar is. In overleg met het Hoogheemraadschap Rijnland is een ontwerp voor de buitenruimte van het gemaal gemaakt. Door het verwijderen en verplaatsen van hekken kan de groene ruimte aan de oostzijde van het gemaal openbaar toegankelijk worden gemaakt en als park worden ingericht. Door het verwijderen van beplantingen kunnen zichtlijnen naar het gemaal ontstaan. Waardevolle bomen blijven gehandhaafd. Zo ontstaat een nieuwe ontmoetingsplek. Het park is de verbindende schakel tussen de Kagerplassen en het uitgestrekte polderlandschap. In het park wordt het standbeeld van Leeghwater teruggebracht, om zo de belangrijke cultuurhistorische waarde van het gemaal en de polder te benadrukken. Op dit moment is het gemaal zelf nog steeds in gebruik voor het Hoogheemraadschap van Rijnland, en zal toegankelijk moeten blijven. Ringdijk De Ringdijk wordt vanuit het Uitvoeringsprogramma Ringvaart en Ringdijk veiliger gemaakt door een fietsstraat te realiseren waar auto’s te gast zijn. Daarnaast worden de bestaande chicanes verwijderd. De recreatieboulevard is een idee dat tijdens de participatie over de visie Ringdijk en Ringvaart door bewoners werd geopperd.

Het doel van de recreatieboulevard is de toegankelijkheid van de waterkant vergroten. Daarnaast verbindt de recreatieboulevard het gemaalpark met de waterkant van de Ringdijk en de horeca die zich aan de dijk bevindt. Op het moment dat aan de recreatieboulevard één of enkele passantensteigers toegevoegd kunnen worden, wordt die relatie met het water vergroot.

48

Gemeente Haarlemmermeer

Ontwikkelprincipes De hart- en gemaalzone heeft een sterke woonfunctie. Op enkele plekken binnen deze zone is ruimte voor het toevoegen van extra woningen. Het is belangrijk dat eventuele ontwikkelingen passend zijn bij de karakteristiek van de zone en het dorp. 1. De bebouwingstypologie is passend bij deze zone. Rijwoningen, twee onder een kap woningen en vrijstaande woningen zijn passend. 2. Het bebouwingsvolume neemt richting het landschap af. Daardoor ontstaat er een subtiele overgang tussen het dorp en het landschap.

Inrichtingsplan gemaalpark

Speel- en ontmoetingsplekken In de hart- en gemaalzone is een speelplek bij de kerk. De toestellen op deze plek zijn pas in 2025 aan het eind van hun levensduur. Tot die tijd blijft de speelplek waarschijnlijk op grond van de kerk. Het idee is om de plek uiteindelijk te verplaatsen naar de school, gedeeltelijk naar het schoolplein en een klein stukje grond daarnaast. Deze plek heeft de voorkeur boven het gemaalpark, omdat deze voor kinderen beter en veiliger te bereiken is en in de dorpskern ligt. Bij een eventuele speelplaats in het gemaalpark zouden de meeste kinderen de Hoofdweg Westzijde moeten oversteken. De speelplek bij de school zal dan minder geschikt zijn als ontmoetingsplek voor ouderen, maar het gemaalpark kan wel in deze behoefte voorzien.

Bij nieuwbouw wordt een geleidelijke overgang gevormd tussen het dorp en het glastuinbouwgebied. De hoogte en het volume neemt af richting het buitengebied.

Gemeente Haarlemmermeer

49

6.2 Dijkzone Deze zone bestaat uit bebouwing op de Lisserdijk en de Huigsloterdijk. Het betreft hier voornamelijk woonbebouwing, maar ook horeca en watergerelateerde bedrijvigheid. Nabij de horecagelegenheid is een opstelplaats voor de pont, wat zorgt voor de nodige verkeersdrukte. Ook het laden en lossen van de vrachtpont van Royal van Lent Shipyard dichtbij het gemaal kent drukke momenten. Daarnaast zijn er agrarische bedrijven, met bijbehorende woonbebouwing, onderaan het dijktalud van de huigsloterdijk te vinden. De dijk heeft veel elementen die karakteristiek zijn voor Buitenkaag. In deze zone

wordt ingezet op het versterken van de Ringdijk- en dorpskarakteristiek. Daarnaast willen we de dijk meer beleefbaar maken door het faciliteren van diverse vormen van recreatie en toerisme. De doelen zijn als volgt: 1. Diversiteit in Ringdijk bebouwing behouden en versterken. 2. Nieuwbouw en verbouw laten aansluiten bij de dijkkarakteristiek. 3. Doorzichten tussen bebouwing naar het open landschap behouden.

4. behoud van het agrarische en open karakter van de Huigsloterdijk. 5. Stimuleren van de verplaatsing van de vrachtpont. 6. Zo min mogelijk parkeren op de dijk, maar van de dijk. 7. De voetsloten waar mogelijk terugbrengen.

Ontwikkelprincipes Bij nieuwe ontwikkelingen in het dijklint is het belangrijk dat de karakteristiek behouden blijft of versterkt wordt. Karakteristiek aan de dijk zijn het hoogteverschil, de voetsloten, de doorkijkjes naar het landschap, het agrarische karakter aan de oostzijde en de variatie in de bebouwing. Voor ontwikkelingen is het van belang dat: 1. Diversiteit van de bebouwing behouden blijft of versterkt wordt. De rooilijnen langs de dijk variëren en hebben een geleidelijke opbouw. Er zijn subtiele hoogteverschillen tussen de bebouwing en de architectuurvormen verschillen. 2. De maatvoering van de bebouwing past in het dijklint. Vrijstaande woningen en twee onder een kapwoningen passen binnen het lint. 3. Karakteristieken van de droogmakerij blijven behouden. Hoogteverschillen blijven behouden en doorzichten naar het landschap blijven behouden. Waar mogelijk worden voetsloten terug gebracht of zichtbaar gemaakt. het open dijktalud van de huigsloterdijk blijft behouden. 4. het agrarische open karakter van de Huigsloterdijk blijft behouden. Het open dijktalud van de Huigsloterdijk blijft behouden. De woonbebouwing, behorende bij de agrarische bedrijvigheid, blijft behouden. Bij transformatie van het glastuinbouwgebied zal deze kleine korrel zorgen voor een overgang tussen de dijk en het transformatiegebied. 5. Stimuleren van de verplaatsing van de vrachtpont.

Er wordt in gesprek met het hoogheemraadschap van Rijnland en Royal van Lent Shipyard gekeken naar de mogelijkheden om op termijn de loswal en vrachtpont voor Royal van Lent Shipyard te verplaatsen, zodat de Ringdijk rustiger wordt.

Kleine omvang bebouwing en subtiele hoogteverschillen

Behouden van hoogteverschillen, doorkijkjes en zichtbare voetsloot

Gevarieerde rooilijn

Dijkzone 50

Gemeente Haarlemmermeer

Gemeente Haarlemmermeer

51

6.3 Randzone Deze zone is te vinden aan de randen van het glastuinbouwgebied. De bebouwing langs de Hoofdweg Oostzijde en aan de Leidsemeerstraat vallen in dit gebied. Deze linten worden gekenmerkt door verschillende functies en bebouwing. Veel percelen hebben nog een agrarische bestemmin. Er zijn ook bedrijfsbestemmingen en enkele woonbestemmingen. Veel agrarische percelen hebben in deze zone een bedrijfswoning. Kenmerkend voor deze zone is de diversiteit en de karakteristieke lintuitstraling. Een goede overgang tussen het dorp en het transformatiegebied is belangrijk.

Randzone 52

Gemeente Haarlemmermeer

Er wordt ruimte geboden aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuinbouwgebied, recreatie en toerisme: 1. Mogelijkheden bieden voor het realiseren van burgerwoningen; 2. Diverse en kleinschalige op recreatie gerichte functies faciliteren; 3. Doorgangen voor wandelaars en fietsers naar het transformatiegebied realiseren.

Ontwikkelprincipes voor bebouwing in de randzone In de randzone zijn er twee opties om burgerwoningen te realiseren: 1. Het omzetten van een bedrijfswoning in een burgerwoning. Hiervoor moet het bijbehorende bedrijf worden opgeheven. Wanneer er minimaal 1500 m2 aan bedrijfsgebouw of kas gesloopt wordt, kan de bedrijfswoning worden omgezet in een burgerwoning. Een bedrijfswoning is altijd uitgesloten van de hinder van het eigen bedrijf. Op het moment dat er naast de woning een andere functie op hetzelfde perceel wordt toegevoegd, moet er rekening worden gehouden met de hindercirkels van deze functie. 2. Het toevoegen van kleinschalige woningbouw in een open ruimte in bestaand stedelijk gebied. Een open ruimte kan bijvoorbeeld een leegstaande woning zijn of bedrijfsperceel, welke ingesloten wordt door woon- of andere stedelijk functies. Als er plannen zijn voor woningbouw wordt zorgvuldig beoordeeld of dit plan bij de omgeving past. Voor beide opties gelden de volgende ontwikkelprincipes: 1. Nieuwbouw volgt de verkavelingsstructuur van de polder. 2. De bebouwing heeft een kleine en losse omvang passend bij het lint. Dit zijn vrijstaande woningen of twee-onder-een-kapwoningen, waardoor er tussen de bebouwing ruimte is voor doorkijkjes.

Bedrijfsmatige bebouwing heeft een representatieve functie en een klein formaat De bebouwing moet aansluiten bij de huidige kleinschalige bebouwing in deze zone en is maximaal 2 bouwlagen met een kap. 3. Nieuwbouw houdt rekening met het ruimtelijk raamwerk. Ontwikkelingen houden rekening met de verkeersstructuren en groenstructuren zoals aangegeven in het raamwerk. Ten slotte wordt bijgedragen aan de realisatie van het raamwerk.

Nieuwbouw volgt de verkavelingsstructuur van de polder en heeft een kleine, losse korrel Gemeente Haarlemmermeer

53

6.4 Glastuinbouwzone Met deze zone wordt de kern van het glastuinbouwgebied bedoeld. Het overgrote deel van de bebouwing bestaat uit kassen en ondersteunende voorzieningen. Het glastuinbouwgebied Buitenkaag is in de Ruimtelijke Visie Greenport Aalsmeer 2015-2025 benoemd als transformatiegebied. Recent uitgevoerde ondernemersverkenningen laten zien dat de veel bedrijven nog 10 jaar willen telen. Inmiddels wordt wel nagedacht over strategische keuzes gedurende en na die 10 jaar. Daarnaast zijn diverse initiatieven voor andere functies dan glastuinbouw bij de gemeente bekend. Daarom willen we ruimte bieden aan mogelijkheden voor transformatie in het glastuinbouwgebied en diverse vormen van recreatie en toerisme faciliteren. Tevens mag de transformatie van het glastuinbouwgebied niet zorgen voor extra overlast in het dorp. Het is belangrijk dat de waarde die door transformatie wordt

Glastuinbouwzone - Eindbeeld 54

Gemeente Haarlemmermeer

toegevoegd ook voor de bewoners van Buitenkaag is. Een sterke connectie tussen het glastuinbouwgebied en het dorp is belangrijk. De volgende doelen gelden voor deze zone: 1. gefaseerde transformatie mogelijk maken binnen een vastgesteld ruimtelijk raamwerk; 2. meerwaarde voor Buitenkaag creëren; 3. faciliteren van een permanente parkeervoorziening voor Royal Van Lent Shipyard.

Gefaseerde ontwikkeling Voor de glastuinbouwzone is een ruimtelijk raamwerk opgesteld. Het biedt ruimte voor initiatieven, maar het voortzetten van de bestaande glastuinbouw is ook mogelijk. Initiatieven moeten passen binnen het raamwerk en bijdragen aan de realisatie ervan. Bij een ontwikkeling zal telkens een gedeelte van het raamwerk worden gerealiseerd. Wanneer bijvoorbeeld de eerste ontwikkeling aan de Hoofdweg zal plaats vinden dan wordt hier het eerste gedeelte van het raamwerk aangelegd. Het raamwerk bestaat uit een hoofdontsluitingsstructuur, groenstructuren, waterstructuren en langzaam verkeersverbindingen. Binnen deze structuren ontstaat ruime waar

ontwikkelingen kunnen plaatsvinden. Zie voor de functionele invulling paragraaf 5.1.1 Transformatie van het glastuinbouwgebied. 1. Bij ontwikkeling in het glastuinbouwgebied wordt er bijgedragen aan het ruimtelijk raamwerk. Voor de verschillende groenstructuren en ontsluitingsstructuren zijn profielen opgesteld met de gewenste opbouw. Op deze pagina zijn de belangrijkste profielen opgenomen.

Deze doelen zijn verbeeld op onderstaande zonekaarten en worden nader toegelicht.

Doorsnede langzaamverkeersverbinding met wadi

Glastuinbouwzone - mogelijk eerste ontwikkeling

Doorsnede randgebied bij Kagertocht

Doorsnede nieuwe ontsluitingsweg

Doorsnede langzaamverkeersverbinding met watergang Gemeente Haarlemmermeer

55

2. De ontwikkelingen passen qua formaat en hoogte bij de skyline en het dorpse karakter van Buitenkaag. In het hele glastuinbouwgebied heeft de bebouwing een maximale hoogte van 7,5 meter. Het zicht vanaf de dijk over de gebouwen wordt daardoor behouden, zoals nu ook het geval is met het glastuinbouwgebied. Ook sluit deze hoogte het beste aan bij de woningen in de randzone en bij de huidige hoogte in het kassengebied. Het is belangrijk dat er aandacht is voor de uitstraling van de gevels. Wij zouden graag een gevarieerd en (deels) open gevel zien waar sprake is van geleding. De gevel is gevarieerd, bijvoorbeeld door middel van inspringen, materialisering en gevelopeningen. Ook het gebruik van een kap kan bijdragen aan een gevarieerd beeld. Er kan bijvoorbeeld gedacht worden aan een goothoogte van 4 meter en een

nokhoogte van 7,5 meter. Initiatieven hebben hierdoor een open en gevarieerd karakter, waardoor de recreatieve beleving geborgd wordt. Wat we niet willen toestaan zijn industrieel uitziende loodsen zonder kapvorm met lange, dichte en eentonige wanden. Deze bebouwing draagt niet bij aan het recreatieve karakter en beleving van het gebied. Om dit te kunnen borgen is het van belang dat elk initiatief omschrijft hoe zij passen binnen de omgeving en wat hun bijdrage is aan het gewenste toekomstige beeld van Buitenkaag. Indicatieve skyline van Buitenkaag bij transformatie van het glastuinbouwgebied

Indicatieve skyline van Buitenkaag na transformatie van het glastuinbouwgebied

Huidige skyline van Buitenkaag 56

Gemeente Haarlemmermeer

Meerwaarde voor Buitenkaag Bij het ruimtelijk raamwerk staat de meerwaarde voor het dorp hoog op de agenda. Het raamwerk biedt glastuinbouwondernemers mogelijkheden voor een haalbare businesscase en biedt ruimte om een aantal wensen van de inwoners een plek te geven. Een voorwaarde voor ontwikkelingen is een bijdrage leveren aan de nieuwe ontsluitingsweg. Deze ontsluitingsweg zorgt ervoor dat het verkeer

van Royal van Lent niet langer door het dorp hoeft te rijden, waardoor de parkeerdruk in het dorp afneemt. Ook andere functies die in het glastuinbouwgebied worden gerealiseerd sluiten (op termijn) aan op deze ontsluitingsweg, waardoor het dorp en de Ringdijk verkeersluwer worden. Naast een verbinding voor autoverkeer worden er in het gebied en recreatief netwerk voor wandelaars