spreektekst GroenLinks

Voorzitter, eerst een persoonlijke noot, ik vind het heel bijzonder dat ik mijn maidenspeech mag houden tijdens zo’n belangrijk moment in het politieke jaar. Wat mij betreft zijn de algemene beschouwingen hét moment om met elkaar in debat te gaan, ik nodig de andere raadsleden dan ook uit om de mores over interruptie tijdens deze maidenspeech even te laten voor wat ze zijn. Voorzitter en andere aanwezigen, graag blikt GroenLinks even kort terug op het afgelopen jaar. Waar vorig jaar nog tijdens dit moment werd gejubeld dat alles nu echt weer open kon na ruim een jaar corona, kwamen we in het najaar van 2021 van een koude kermis thuis: De lockdownperiodes en verschillende corona-varianten staken weer de kop op en gaven ons opnieuw een knauw aan onze mentale en maatschappelijke gezondheid. Inmiddels is het juli 2022, en lijkt nu definitief alles bij het oude. De culturele sector, sporten in groepsverband en terrasjes pakken: het kan en mag weer. Anderhalve meter afstand lijkt snel vergeten. En ook binnen de gemeente zelf is financieel de wind weer gedraaid. Waar we vorig jaar leken af te stevenen op een astronomisch tekort op onze meerjarenbegroting, bleek afgelopen weken, geheel naar verwachting van GroenLinks vorig jaar, ineens een positief resultaat van 7 miljoen op de jaarrekening te staan.

Het positieve resultaat werd meteen weer bijgeschreven op een ruimtelijk fonds, zonder daarbij de voorjaarsnota af te wachten. Alles lijkt dus weer bij het oude in Haarlemmermeer. Of is er toch iets veranderd, nu “na” corona? Wij denken van wel. Voorzitter, corona heeft laten zien hoe kwetsbaar we zijn als maatschappij, en deze gemeente in het bijzonder. Het heeft ons doen beseffen hoe cruciaal de zorg, het onderwijs en de dienstverleners zijn en dat we meer zouden moeten doen dan voor hen klappen. Corona heeft ons nog meer doen beseffen hoe belangrijk het is om een eigen woning te hebben, te bewegen, groen om je heen te hebben en mensen te ontmoeten. En dat die mogelijkheden en kansen op die voorzieningen, oneerlijk verdeeld zijn. Het heeft ons nog scherper doen beseffen dat we allemaal in hetzelfde bootje dobberen op dat Haarlemmermeer, en alleen samen die polder droog kunnen blijven polderen. Het frustreert ons dus, voorzitter, dat de nieuwe coalitie zo weinig lessen lijkt te trekken uit de crisis. Willen we namelijk klaar zijn voor toekomstige crises, meervoud, dan kunnen we ons er niet met een zesje vanaf maken, maar dienen we systematische veranderingen door te voeren. De voorjaarsnota mag dan beleidsarm zijn, het coalitieakkoord is dat natuurlijk allerminst.

En we moeten toch concluderen dat dit “nieuwe akkoord” veel van hetzelfde is, en dat wat GroenLinks betreft de genoemde vernieuwingen die erin staan nog niet vernieuwend genoeg zijn. Waar is de visie, waar is de middellange en lange termijn? We willen dus graag als GroenLinks een aantal suggesties doen om als raad de goede gesprekken te blijven voeren over die visie en er echt een uitwerking van te zien. Een klein voorbeeld. We zien aan de kredietverstrekkingen voor 2022 dat het college extra middelen aanvraagt voor de afgelopen februaristormen. Maar inmiddels wordt je niet meer als klimaatgekkie weg gezet als je voorspelt dat ook in voorjaar 23, 24 en 25 weer zulke stormen dreigen. Daarom was GroenLinks ook erg blij met het klimaatfonds dat bij het coalitieakkoord werd genoemd, maar teleurgesteld dat de coalitie deze niet zelf vult. Dit

geldt ook voor het bomenbeleid, waar we via een motie opnieuw aandacht voor vragen vanavond. Als er nog iets is dat de crisis ons pijnlijk duidelijk heeft gemaakt, dan is dat het risico van de luchthaven als grootste werkgever in je gemeente. Hoe lang is het nog houdbaar dat onze lokale economie hier zo afhankelijk van is? Of het nu corona is, stikstof, of de gehele klimaatcrisis, duidelijk is dat krimp van Schiphol niet alleen wenselijk is, maar zelfs noodzakelijk wordt. Zullen we binnenkort eens van gedachten wisselen over wat dat voor onze gemeente betekent? We dienen vanavond in ieder geval alvast een SAR in over ultrafijnstof, en een motie om in het licht van de landelijke ontwikkelingen, nog eens aandacht te vragen voor vermindering van vliegen via het Spijkerboorroute. Die behoefte aan visie geldt ook voor energie-armoede: Wat goed dat onze gemeente zich inzet via de energiebank en inwoners nu ondersteund bij een te hoge gasrekening, maar laten we geen kansen liggen? We zouden juist ook vooruit moeten kijken en inwoners moeten helpen defintief van het gas af te gaan. Deze visievorming blijft wellicht liggen door personeelstekorten in eigen organisatie. Ook daar gaan we dus graag over in gesprek de aankomende tijd. Want juist in tijden van crisis moet een overheid investeren in de samenleving, is de visie van GroenLinks.

Dat kan ook meteen helpen bij een andere crisis: die van het vertrouwen in de politiek. Minder dan de helft van onze inwoners heeft gestemd tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen. Waarom zou de inwoner ook vertrouwen hebben, als een grote multinational KLM eerder wordt geholpen dan de kleine ondernemer? Of als maar 50% van de woningen als “betaalbaar” wordt opgeleverd? Als keer op keer uit de verhalen van de wijze van inspraak blijkt dat een inwoner wel gehoord wordt, maar niet echt mag meebeslissen? We zien de brede wens binnen de raad om dit anders in te richten. Burgerberaad en nieuwe blikken om te kijken naar welvaart kunnen juist in ingewikkelde kwesties de oplossing zijn, voorzitter. We gaan hier dan ook graag de aankomende tijd met de raad over in gesprek. Het lage vertrouwen in de politiek ligt deels ook aan de slechte controleerbaarheid van de macht. Recent hadden we het er al over, en ook bij de presentatie van de onderzoekers van de methode Duisenberg werd het al pijnlijk duidelijk: Deze raad kan voor zijn controlerende taak maar weinig SMART-geformuleerde zaken terugvinden, laat staan dat dit integraal in samenhang met de verschillende domeinen wordt gezien. We stemmen dan ook voor de motie van de rapporteurs vanavond om de genoemde aanbevelingen over te nemen als raad, en op te dragen ter uitvoering aan het college.

Voorzitter, ik rond af door nog voor 1 punt aandacht te vragen. Voorkomen is beter dan genezen. Dat geldt voor elke net genoemde crisis, maar al helemaal in het Sociaal Domein. Er hangt nog steeds een grote bezuiniging boven onze maatschappelijke voorzieningen. De bestuursvoorzitter van MeerWaarde gaf al aan: snijden in preventie leidt alleen maar tot nog meer druk op de jeugdzorg en de WMO. We verwijzen vandaag graag terug naar vorig jaar, toen de motie is aangenomen dat de Sociaal Domein bezuiniging als eerste zou worden teruggedraaid bij betere cijfers. Volgens GroenLinks zijn die betere cijfers nu te zien in de meicirculaire, en ook de Christenunie en de PvdA roepen daar al toe op middels hun moties,

die wij van harte ondersteunen. We dienen onze maatschappelijke organisaties nu weer vertrouwen te geven in hun voortbestaan. Als wijze van goodwill aan alle aanbieders dienen wij een motie in voor de Speel-o-theek, maar ik ga straks graag met mijn collega’s in debat hoe we de landing van deze bezuiniging niet kunnen verzachten, maar kunnen terugdraaien met de middelen die we nu hebben. Tot zover.