Septembercirculaire gemeentefonds 2020.pdf

gemeente Haarlemmermeer

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer

postbus 250 2130 AG Hoofddorp

Bezoekadres: Raadhuisplein 1 Hoofddorp Telefoon 0900 1852 Faxnummer 023 563 95 50

Cluster Contactpersoon Doorkiesnummer

Financiën en Administratie de heer Hans leeuwen +31235676093

2 9 SEP. 2020

Uw brief Ons kenmerk Bijlage(n) Onderwerp

Verzenddatum

X.2020.04268 Geen Septembercirculaire gemeentefonds 2020

Geachte heer, mevrouw. Op 15 september is de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. Met deze brief informeren wij u over de consequenties van de inhoud van deze circulaire voor het meerjarenbeeld. De circulaire zelf kunt u bekijken via de link https://www.riiksoverheid.nl/binaries/riiksoverheid/documenten/circulaires/2020/09/15/septe mbercirculaire-gemeentefonds-2020/septembercirculaire+gemeentefonds+2020+def.pdf. De financiële effecten worden verwerkt in de Najaarsrapportage 2020. Voor het jaar 2020 wordt een voordeel geprognosticeerd en voor de jaren 2021 tot en met 2024 een nadeel. Het voordeel in 2020 wordt vooral veroorzaakt door een actualisatie van de maatstaven op basis van informatie van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Verder is de tweede tranche van de compensatie in verband met de coronamaatregelen verwerkt. Tegenover deze compensatie staan ook hogere lasten. Hierover wordt ook in de Najaarsrapportage 2020 gerapporteerd. De nadelen vanaf 2021 betreffen met name de actualisatie door het Rijk van verschillende maatstaven waardoor de uitkeringsfactor lager wordt. De mutaties worden hieronder toegelicht. Achtereenvolgens gaan wij in op: 1. Financiële uitkomsten 2020-2024 2. Afrekening 2018 en 2019 3. Actualisatie meerjarenbeeld 2021-2024 4. Overige mededelingen

Ons kenmerk: X.2020.04268

Pagina 2

1. Financiële uitkomsten 2020-2024 In vergelijking met de cijfers volgens de meicirculaire gemeentefonds 2020 en de Programmabegroting 2021-2024 is de ontwikkeling van de uitkeringen uit het gemeentefonds als volgt: Omschrijving

(bedragen x € 1.000; min = nadeel)

Meicirculaire 2020/Programmabegroting 2021-2024

2020

2021

2022

2023

2024

190.215

190.600

189.300

186.700

185.500

Compensatie coronamaatregelen eerste fase

4.643

Mutaties septembercirculaire

3.008

600

1.100

-1.100

-700

197.866

191.200

190.400

185.600

184.800

Septembercirculaire 2020

Over de compensatie van de coronamaatregelen eerste tranche hebben wij u geïnformeerd met onze brief van 1 september 2020 (X.2020.02568). De mutaties van de septembercirculaire bestaan uit de volgende posten: Omschrijving

(bedragen x C 1.000; min = nadeel)

2020

2021

2022

2024

2023

Accres, ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen

561

-425

-984

-1.139

-691

Waterschapsverkiezingen*

25

26

27

27

27

-169

Uitvoeringskosten SVG RGB Jeugdhulp en Wmo 2015*

2.044

Extra middelen jeugdhulp (al geraamd middels stelpost)* Pilot veranderopgave inburgering*

28

Bonus beschut werk (participatie)*

110

Diverse kleine mutaties en afrondingen

-45

-2

13

12

-36

A. Subtotaal

679

-570

1.100

-1.100

-700

- Lagere apparaatskosten (opschalingskorting)

516

1.170

- Buurt- en dorpshuizen

131

0

0

0 -700

Tweede tranche comoensatie coronamaatregelen:

- Vrijwilligersorganisaties jeugd

72

- Toezicht en handhaving

367

- Precariobelasting en markt- en evenementenleges

105

- Noodopvang kinderen van ouders met cruciaal beroep

195

- Eigen bijdrage Wmo (abonnementstarief)

87

- Extra kosten verkiezingen 2020 en 2021 i.v.m. Covid-19

264

- Lokale culturele voorzieningen

447

- Sociale werkbedrijven (participatie)

145

B. Subtotaal tweede tranche compensatie coronamaatregelen

2.329

1.170

Totaal mutaties (A + B)

3.008

600

1.100

-1.100

Af: taakmutaties

-138

169

-2.044

-105

0

-156

-156

-156

-1.100

-1.361

-856

Af: correctie stelpost jeugdhulp in 2022-2024 Af: Stelpost coronamaatregelen (B) Mutatie meerjarenbeeld

-2.392

-1.170

541

-401

* Dit betreffen taakmutaties. Deze mutaties worden verrekend met de budgetten van de betreffende beleidsdoelen en zijn daarmee budgettair neutraal.

Accres, ontwikkeling uitkerinesbasis en hoeveelheidsverschillen De afgelopen jaren hebben schommelingen in het accres, en de doorwerking hiervan op de gemeentelijke en provinciale begrotingen, onrust veroorzaakt bij de gemeenten. Het kabinet vindt het belangrijk in deze bijzondere tijd de schommelingen te dempen; hoe stabieler de inkomsten, hoe minder verstoringen van het gemeentelijke begrotingsproces. In overleg met de VNG is daarom besloten om de stand van het accres (volume en loon- en prijsontwikkeling) zoals gepresenteerd in de meicirculaire 2020 te bevriezen voor de jaren 2020 en 2021.

Ons kenmerk: X.2020.04268

Pagina 3

Het is aan een nieuw kabinet om in overleg met de medeoverheden te besluiten hoe in de toekomst met het accres om te gaan. In afwachting van dit besluit over de te hanteren systematiek zijn ook de accresramingen vanaf 2022 gehandhaafd op de stand zoals opgenomen in de meicirculaire 2020. In deze circulaire vindt daarom geen (meerjarige) bijstelling van de accressen plaats. De ontwikkeling van de uitkeringsbasis geeft de correctie op het gemeentefonds door de ontwikkeling op de maatstaven weer. Als de maatstaven landelijk in volume toenemen, dan zou het bedrag per maatstaf omlaag moeten om het totaal van het gemeentefonds gelijk te houden (dus bij bijvoorbeeld een stijging van het totaal aantal inwoners gaat het bedrag per inwoner omlaag). Dit effect wordt via de uitkeringsfactor verrekend. Voor de jaren 2022-2024 geeft dit een nadeel. In de berekeningen is rekening gehouden met een landelijke groei van het aantal bijstandsontvangers als gevolg van de coronacrisis. Met deze groei is ook rekening gehouden in de aantallen bijstandsontvangers in Haarlemmermeer. Verder is sprake van hoeveelheidsverschillen doordat de basisgegevens die gehanteerd worden voor de berekening van de algemene uitkering zijn bijgesteld op basis van actuele informatie over 2020 van het CBS. Als de actuele cijfers afwijken ten opzichte van eerdere ramingen ontstaan hoeveelheidsverschillen.

Een groot aantal basisgegevens is door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) definitief vastgesteld voor 2020. De definitieve basisgegevens zijn veelal hoger dan de door het Rijk gehanteerde voorlopige gegevens. Voor Haarlemmermeer ontstaat hierdoor een voordeel in 2020. Waterschaosverkiezingen Door de gemeenten worden om de vier jaar de waterschapsverkiezingen georganiseerd, voor het laatst in 2019. De kosten van deze verkiezingen werden altijd door het Rijk in het jaar van de verkiezing in rekening gebracht bij de waterschappen en via de algemene uitkering uitbetaald aan de gemeenten. Omdat de organisatie van de waterschapsverkiezingen een vaste taak van de gemeenten is, is onderzocht wat de structurele vergoeding zou moeten zijn. In totaal worden de kosten voor de verkiezingen in 2023 geraamd op € 11,2 miljoen. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van € 105.000. Dit bedrag wordt in vier jaarlijkse termijnen aan het gemeentefonds toegevoegd. De werkelijke uitgaven vallen in 2023. Daarom wordt voor dat jaar rekening gehouden met een taakmutatie van € 105.000. Uitvoeringskosten SVB RGB Jeuedhulp en Wmo 2015 De algemene uitkering voor 2021 wordt verlaagd in verband met de bijdrage aan de Sociale Verzekeringsbank (SVB) voor de uitvoering van de Persoonsgebonden budget (PGB)trekkingsrechten Jeugdhulp en Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015.

Extra middelen ieugdhulp Het kabinet is gemeenten eerder voor de periode 2019 tot en met 2021 tegemoetgekomen met extra budget om te compenseren voor de extra groei in de jeugdzorg in combinatie met afspraken om de transitie- en transformatiedoelen van de decentralisatie van de jeugdhulp te realiseren (totaal € 1 miljard). Deze periode wordt verlengd door eenmalig aanvullend € 300 miljoen beschikbaar te stellen voor het jaar 2022, omdat het kabinet begrijpt dat gemeenten graag tijdig helderheid willen hebben over de middelen voor de jeugdzorg vanaf 2022. Daarnaast wordt door onderzoeksbureau AEF nu onderzoek gedaan naar of, en zo ja in welke mate, gemeenten structureel extra middelen nodig hebben bij een doelmatige en doeltreffende uitvoering van de Jeugdwet. De resultaten van dit onderzoek worden eind dit jaar verwacht en dienen als inbreng voor de komende kabinetsformatie.

Ons kenmerk: X.2020.04268

Pagina 4

Op basis van de eerdere tegemoetkoming is voor de jaren 2022 en verder in het meerjarenbeeld van onze gemeente al rekening gehouden met deze extra middelen door het opnemen van een stelpost van € 2,2 miljoen. Dit conform de besluitvorming bij de Programmabegroting 2020-2023. De daadwerkelijke toevoeging voor 2022 is € 156.000 lager dan de geraamde stelpost. Dit nadeel wordt nu verwerkt in het meerjarenbeeld voor de jaren 2022-2024. Pilot veranderopgave inburgering Voor onze deelname aan de pilot veranderopgave inburgering is bij de septembercirculaire 2019 een bijdrage toegekend van € 200.000. Als gevolg van de coronamaatregelen kan de pilot niet volgens planning gerealiseerd worden. Om die reden wordt de pilotperiode eenmalig met zes maanden verlengd, zodat gemeenten gestimuleerd worden om de pilotactiviteiten goed af te ronden. In verband hiermee wordt de bijdrage eenmalig verhoogd. Bonus beschut werk (participatie) Om het aantal gerealiseerde beschut werkplekken te vergroten is in de septembercirculaire 2016 een bonus geïntroduceerd. De bonus beschut werk wordt in 2020 uitgekeerd voor de creatie en de continuering van beschut werkplekken in 2019. Dit is de laatste uitbetaling van de bonus omdat de bonusregeling liep tot en met 2019 met een laatste uitbetaling in 2020.

Tweede tranche compensatie coronamaatregelen Per brief aan de Tweede Kamer van 31 augustus 2020 heeft de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een aanvullend compensatiepakket (tweede tranche) in verband met de coronamaatregelen bekend gemaakt. De verdeling van een deel van dit pakket is bekend gemaakt in de septembercirculaire. Dit wordt hierna toegelicht. Voor andere onderdelen van dit pakket geldt dat deze later over de gemeenten verdeeld worden. Dit betreft een verdere compensatie van inkomstenderving (toeristen- en parkeerbelasting), afrekening van de meerkosten en de kosten van de inhaalzorg voor Jeugd en Wmo en mogelijk nog niet gedekte uitgaven voor sport. Het voornemen van het Rijk is om over de verdeling van deze compensatie mededelingen te doen in de decembercirculaire 2020. Ook zijn er middelen toegezegd ter compensatie van de extra kosten van de veiligheidsregio's en de GGD's. Deze compensatie wordt afgerekend op basis van de realisatie van de kosten. De compensatie die over 2020 wordt ontvangen wordt verwerkt in de Najaarsrapportage 2020, ter dekking van de extra uitgaven als gevolg van de coronacrisis die ook in de najaarsrapportage verantwoord worden. Voor de volgende onderwerpen is de compensatie opgenomen in de septembercirculaire.

Lagere apparaatskosten (opschalingskorting) Gezien de toegenomen financiële druk bij gemeenten door corona heeft het kabinet besloten de oploop in de opschalingskorting voor gemeenten in de jaren 2020 en 2021 incidenteel te schrappen. Het voordeel voor 2020 wordt in de Najaarsrapportage 2020 ingezet ter dekking van de kosten die gemaakt zijn in het kader van de coronamaatregelen. Omdat in de Programmabegroting 2021-2024 nog geen rekening is gehouden met extra lasten als gevolg van de coronacrisis, zullen wij in de Najaarsrapportage 2020 voorstellen de compensatie voor 2021 via een stelpost 'coronamaatregelen' te reserveren voor uitgaven in 2021.

Ons kenmerk: X.2020.04268

Pagina 5

Buurt- en dorpshuizen Voor de extra uitgaven voor de dorps- en buurthuizen als gevolg van de coronamaatregelen ontvangen we een compensatie. Deze extra uitgaven bestaan onder andere uit het kwijtschelden van huur en het compenseren van tegenvallende inkomsten uit bijvoorbeeld horeca en zaalverhuur van buurt- en dorpshuizen. Vrijwilligersorganisaties jeugd Om lokale vrijwilligersorganisaties, zoals scouting en speeltuinen, te compenseren voor schade als gevolg van de coronamaatregelen ontvangen we een compensatie. Toezicht en handhaving Voor de extra toezicht- en handhavingskosten als gevolg van de coronamaatregelen, onder andere de extra inzet van buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's) en de extra verkeersmaatregelen, worden we gecompenseerd. Precariobelasting en markt- en evenementenleges Voor de periode van 1 maart 2020 tot en met 1 juni 2020 worden gemeenten gecompenseerd voor de terugval van inkomsten uit terrasprecario en uit markt- en evenementenleges. In deze periode waren geen terrassen opengesteld en zijn er geen markten en evenementen geweest. Noodopvang kinderen van ouders met cruciaal beroep Voor kinderen van wie één of beide ouders werken in een cruciaal beroep of vitale sector, werd voor de periode medio maart tot 8 juni gratis noodopvang aangeboden. Gemeenten hebben deze noodopvang, in overleg met kinderopvangorganisaties en scholen, gecoördineerd.

Voor deze periode heeft het kabinet € 23 miljoen in 2020 beschikbaar gesteld ter compensatie van de kosten van deze opvang. Eigen bijdrage Wmo (abonnementstarief) De minister van Volksgezondheid, welzijn en sport (VWS) heeft besloten de eigen bijdrage voor de Wmo (exclusief beschermd wonen en opvang) vrij te stellen voor de maanden april en mei 2020. Aanleiding hiervoor was het feit dat als gevolg van de coronacrisis een substantieel deel van de zorg en ondersteuning in de Wmo niet (volledig) kon worden geleverd. Vanwege een onevenredige uitvoeringslast voor gemeenten en aanbieders rond het tijdelijk opschorten van de eigen bijdrage is besloten om Wmo-cliënten in genoemde maanden vrij te stellen van de eigen bijdrage. Gemeenten ontvangen een compensatie voor de inkomstenderving die hierdoor optreedt. Extra kosten verkiezingen 2020 en 2021 i.v.m. Covid-19 Het kabinet stelt middelen beschikbaar om gemeenten te compenseren voor de extra kosten bij de Tweede Kamerverkiezing 2021 als gevolg van de coronamaatregelen. De extra kosten hangen onder meer samen met aanvullende kosten voor de inrichting van stemlokalen, voor het mogelijk moeten huren van alternatieve locaties die in de coronacrisis beter geschikt zijn om als stemlokaal in te richten, voor toegankelijkheid van die locaties en voor de aanvullende werkzaamheden die gemeenten moeten doen ter voorbereiding van de verkiezingen.

Lokale culturele voorzieningen Eerder heeft het kabinet de gemeenten, voor de periode van medio maart tot en met 1 juni 2020, € 60 miljoen verstrekt voor de borging van de lokale en regionale culturele infrastructuur. Deze organisaties missen onder andere inkomsten uit kaartverkoop en horeca, terwijl de vaste lasten zoals huisvesting en beveiliging doorlopen. Het kabinet stelt aan gemeenten nogmaals € 60 miljoen beschikbaar voor de periode van 1 juni tot en met 31 december 2020.

Ons kenmerk: X.2020.04268

Pagina 6

Sociale werkbedrijven (participatie) Als gevolg van de coronacrisis zijn de sociale werkbedrijven geheel of gedeeltelijk gesloten. Daardoor vallen bedrijfsopbrengsten weg waarmee (deels) de loonkosten van medewerkers die werkzaam zijn voor een sociale werkbedrijf worden gefinancierd. Omdat gemeenten verantwoordelijk zijn voor de financiering van de sociale werkbedrijven, in ons geval betreft dit AM match, zorgt dit voor extra kosten bij de gemeenten. In de eerste tranche is al compensatie ontvangen voor de periode tot 1 juni 2020. Nu wordt ook compensatie beschikbaar gesteld voor de periode 1 juni tot en met 31 december 2020. De ontvangen compensatie wordt doorbetaald aan AM match. 2. Afrekening 2018 en 2019 In de septembercirculaire is de uitkeringsfactor voor het uitkeringsjaar 2019 met 1 punt verlaagd als gevolg van de ontwikkeling van de uitkeringsbasis. Verder zijn enkele maatstaven definitief vastgesteld. Deze mutaties geven een nadeel van € 127.000. Als gevolg van de definitieve vaststelling van de Woz-waarden van de oude gemeente Haarlemmermeer voor het uitkeringsjaar 2018 is er over dit jaar sprake van een afrekening van negatief € 36.000. De Woz-waarden 2018 van de voormalige gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude zijn nog niet bekend. Deze afrekening volgt later.

Het totale nadeel van de afrekeningen 2018 en 2019, € 163.000, wordt verwerkt in de Najaarsrapportage 2020. 3. Actualisatie meerjarenbeeld 2021-2024 Na de verwerking van de uitkomsten van de septembercirculaire, is het geactualiseerde meerjarenbeeld voor de jaren 2021-2024 als volgt: Omschrijving

(bedragen x € 1.000; min = nadeel)

2021

2022

2023

2024 -827

Meerjarenbeeld Programmabegroting 2021-2024

2.272

-155

439

Mutatie septembercirculaire

-401

-1.100

-1.361

-856

Geactualiseerd meerjarenbeeld

1.871

-1.255

-922

-1.683

4. Overige mededelingen Herijking verdeling gemeentefonds De onderzoeken om met ingang van 2022 te komen tot een nieuwe verdeling voor het gemeentefonds zijn afgerond. Op basis van de onderzoeksuitkomsten en het bestuurlijk gesprek zullen de fondsbeheerders naar verwachting in het najaar een voorstel voor de nieuwe verdeling ter consultatie voorleggen aan de VNG en de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Op dat moment zullen ook de onderzoeksrapporten op Rijksoverheid.nl worden gepubliceerd. Na weging van de adviezen van de VNG en de ROB zullen de fondsbeheerders de Tweede Kamer per brief informeren over het definitieve verdeelvoorstel. Dat zal naar verwachting in december plaatsvinden. De gemeenten zouden dan in de decembercirculaire geïnformeerd moeten worden over de voorstellen en de uitkomsten per individuele gemeente. De verwachting is dat een eerste indicatie van de uitkomsten per individuele gemeente al eerder bekend wordt. Dan wordt ook duidelijk welke gemeente voordeel- of nadeelgemeenten zijn. Zodra er meer informatie bekend is, zullen wij de raad hierover informeren.

Ons kenmerk: X.2020.04268

Pagina 7

Evaluatie normeringssvstematiek Om te onderzoeken of het mogelijk is de stabiliteit van de algemene uitkering uit het gemeentefonds te verbeteren is er een evaluatie uitgevoerd van de huidige systematiek en er zijn drie beleidsvarianten uitgewerkt om de normeringssystematiek, op onderdelen, aan te passen. De beoordeling welke variant het best voldoet voor de volgende kabinetsperiode vergt een politiek-bestuurlijke weging. Op basis van de evaluatie van de normeringssystematiek zullen de fondsbeheerders samen met gemeenten verschillende varianten voor de ontwikkeling van het accres in beeld brengen ten opzichte van de stand bij Voorjaarsnota 2020 van het Rijk. Gemeenten kunnen zo met verschillende varianten rekening houden bij het opstellen van hun begrotingen voor 2022. Ook zal de ROB om advies worden gevraagd over de toekomst van het accres. Uiteindelijk is het aan een nieuw kabinet om in overleg met de medeoverheden te besluiten hoe in de toekomst met het accres om te gaan, zowel in de keuze van de systematiek als de budgettaire uitwerking daarvan. Omdat nu nog niet bekend is welke variant gekozen gaat worden, ontstaat voor de raming van de algemene uitkering voor de jaren 2022 en verder een extra onzekerheid. Wij zullen de ontwikkelingen nauwgezet volgen. Financiële positie gemeenten Steeds weer wordt geconstateerd dat de financiële positie van gemeenten onder druk staat.

Via de VNG is deze problematiek nadrukkelijk in het Bestuurlijk Overleg Financiële verhoudingen naar voren gebracht. Naar aanleiding hiervan is door de minister van BZK een verdiepend onderzoek aangekondigd naar de financiële positie van gemeenten. Er wordt onderzocht hoe beter en sneller een beeld gekregen kan worden van de financiële positie van gemeenten. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar het voorzieningenniveau bij gemeenten en wordt onderzocht hoe het Rijk op jaarlijkse basis kan weergeven hoe taken en middelen van gemeenten met elkaar in balans zijn. Helaas is er alleen nog maar sprake van onderzoeken. Onder andere via de VNG zullen wij steeds aandacht vragen voor een reële rijksbijdrage om aan onze wettelijke taken, bijvoorbeeld op gebied van de jeugdhulp en de Wmo, te kunnen voldoen. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer, de burgemeester, de secretaris,

mans-Wijdeven