RV RKC verkenning en toekomstscenario vestigingsklimaat voor ondernemers V2.pdf

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

RKC verkenning en toekomstscenario vestigingsklimaat voor ondernemers in Haarlemmermeer Marianne Schuurmans-Wijdeven Margo Rosdorff

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2023.7797790 1. Voorstel De raad wordt voorgesteld om de volgende aanbevelingen over te nemen: 1. Spreek als raad uit wat wensbeelden van het vestigingsklimaat voor ondernemers in Haarlemmermeer op lange termijn zijn en wat de visie op de rol(len) van de gemeente hierbij is. Betrek ondernemers, inwoners en betrokken overheden bij het bespreken van de wensbeelden. Gebruik het toekomstscenario en de Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 als basis. 2. Verzoek het college, om op basis van deze wensbeelden en visie op de rol van de gemeente, te komen tot voorstellen voor nieuw of aangepast beleid. Verzoek het college minimaal de volgende elementen op te nemen in dit beleid: a. Heldere doelen voor de lange termijn (tot 2040 of 2050). b. Heldere doelen voor de middellange termijn (tot 2028) inclusief indicatoren om de voortgang te meten. c. Een heldere beschrijving van de rol(len) die de gemeente speelt en wil spelen (op verschillende schaalniveaus) bij het nastreven van deze doelen. d. Voorstellen hoe het college de komende vijf jaar wil bijdragen aan de doelen vanuit verschillende beleidsdomeinen en wat hiervoor nodig is aan middelen. e. Voorstellen hoe en wanneer het college de doeltreffendheid en doelmatigheid van dit beleid de komende vijf jaar (tussentijds) gaat evalueren en welke voorbereidingen het college hiervoor treft.

RKC toekomstscenario ondernemersklimaat

pagina 2

2. Samenvatting Wat willen we bereiken? Het college wil dat Haarlemmermeer een aantrekkelijke, toekomstbestendige en veilige vestigingsplaats is voor kleine en (middel)grote ondernemingen. De coronacrisis maakte de vraag over de toekomstbestendigheid van het vestigingsbeleid voor de Rekenkamercommissie (RKC) actueel. Grote maatschappelijke veranderingen beïnvloeden mogelijk het vestigingsklimaat in Haarlemmermeer. Denk bijvoorbeeld aan technologische ontwikkelingen, de duurzaamheidstransitie en langdurige arbeidsmarktkrapte. Omdat in tijden van grote veranderingen het verleden geen garantie biedt voor de toekomst, heeft de RKC gekozen voor vooruitkijken in plaats van terugkijken. De RKC wil de raad inzicht geven in de keuzes waarvoor hij staat als het om robuust vestigingsbeleid gaat. Ze heeft hiervoor onder andere de kennis en ideeën van Haarlemmermeerse ondernemers benut. De toekomst van het vestigingsklimaat voor ondernemers is mede afhankelijk van de doelen die het gemeentebestuur zich nu en in de toekomst stelt en hoe de gemeente wil bijdragen aan deze doelen. De RKC hoopt dat het toekomstscenario de gemeenteraad (en het college) helpt: • Te formuleren wat de gewenste doelen op lange termijn zijn (bezien vanuit de leefwereld van ondernemers en inwoners van Haarlemmermeer).

• Te formuleren wat kaders zijn waarbinnen ondernemers in de toekomst kunnen ondernemen in Haarlemmermeer (en zo ook duidelijkheid te bieden aan ondernemers). • Te formuleren wat kaders zijn waarbinnen het college kan besturen. • Te bedenken hoe de gemeente kan bijdragen aan het behalen van de doelen, wat hiervoor nodig is en of de huidige inzet van middelen volstaat. Wat gaan we daarvoor doen? De RKC heeft Futureconsult opdracht gegeven een verkenning uit te voeren en op basis daarvan een toekomstscenario 2050 op te stellen. Het toekomstscenario schetst een mogelijke toekomst voor Haarlemmermeer in 2050. Dit scenario is dus geen voorspelling. Het is scherp geformuleerd om tot denken aan te zetten. Over de toekomstverkenning leest u alles in het bijbehorende rapport van Futureconsult (pdf). Het toekomstscenario en een beschouwing van de RKC met conclusies en aanbevelingen vindt u hier. De RKC geeft de raad enkele stellingen mee om het debat te voeren. Conclusies van de RKC De toekomstverkenning laat zien dat Haarlemmermeer beleidsdoelen heeft die al gericht zijn op de toekomst. We vatten de hoofdlijnen hiervan als volgt samen: • Haarlemmermeer wil haar economie diverser maken door in te zetten op de sectoren groothandel, zakelijke dienstverlening en IT.

• Haarlemmermeer wil haar economie meer duurzaam en circulair maken, zoals door toekomstbestendige bedrijfslocaties te ontwikkelen, bestaande

RKC toekomstscenario ondernemersklimaat

• •

pagina 3

bedrijfslocaties te transformeren en nieuwe, innovatieve bedrijven aan te trekken die duurzaam ondernemen. Haarlemmermeer wil vooral bedrijven behouden en aantrekken die meerwaarde bieden voor de lokale economie en samenleving. Haarlemmermeer wil een sterkere rol in de MRA spelen als aanjager van een duurzame circulaire economie.

De beleidsrichting is dat Haarlemmermeer in haar vestigingsbeleid van een focus op kwantiteit wil (veel bedrijven die bijdragen aan ‘smalle welvaart’) naar een focus op kwaliteit (vooral bedrijven die bijdragen aan ‘brede welvaart’). Oftewel van volume naar value. De RKC is van mening dat de doelen nog weinig helder zijn, zowel in kwalitatieve termen (wat streeft Haarlemmermeer na voor ondernemers en/of inwoners?) als in termen van meetbaarheid (hoe kan de raad volgen of de doelen dichterbij komen?). Voordeel van heldere doelen is dat de raad een scherper gesprek met het college kan voeren over wat de gemeente kan en gaat doen om bij te dragen aan deze doelen en of de huidige middelen (geld en menskracht) afdoende zijn. Het toekomstscenario en de bijeenkomsten met ondernemers laten zien dat vestigingsbeleid meer is dan alleen economisch beleid. Uit onderzoek 1 blijkt dat de afgelopen jaren de aandacht voor de ontwikkeling van de brede welvaart onder de inwoners van Haarlemmermeer toeneemt. Ondernemers van Haarlemmermeer die een bijdrage leverden aan de verkenning vinden dat de algemene leefbaarheid en de kwaliteit van de woon-, leer- en werkomgeving binnen de gemeente moeten verbeteren om werknemers ‘te binden en te boeien’.

De rol van de gemeente om het vestigingsklimaat voor ondernemers te stimuleren heeft in hun ogen voornamelijk betrekking op het creëren van goede randvoorwaarden, zoals: • Het faciliteren van voldoende betaalbare woonruimte voor medewerkers. • Het aantrekkelijk maken voor arbeidskrachten om in Haarlemmermeer te willen wonen. • Het stimuleren dat Haarlemmermeer een bruisende gemeente wordt waar mensen willen wonen, werken en recreëren. • Het aanpassen van regelgeving die ondernemers mogelijk beperkt 2. • Het in contact brengen van ondernemers met elkaar en met de gemeente. Wat mag het kosten? De RKC bekostigt haar onderzoeken uit het aan haar door de raad toegekende budget (Programma 1, ‘Bestuur’ in de Programmabegroting).

1

2

RaboResearch, 2022.

Zie rapport van Futureconsult, p. 5 onderaan (regelgeving), p. 6 bovenaan (wijziging bestemmingsplan) en p. 18 (wijziging bestemmingsplan).

RKC toekomstscenario ondernemersklimaat

pagina 4

Wie is daarvoor verantwoordelijk? De RKC is verantwoordelijk voor (de uitvoering van) de verkenning, de conclusies en de daaruit voortvloeiende aanbevelingen. De RKC heeft een ambtelijke en een bestuurlijke reactie gevraagd op de verkenning, het scenario en de conclusies en aanbevelingen van de RKC. Bij het bestuurlijk wederhoor heeft de RKC het college de vraag gesteld wat hij uw raad wil meegeven in het debat over het toekomstscenario. U leest de bestuurlijke reactie hier. Minstens vier keer per jaar vindt overleg plaats tussen de klankbordgroep met raadsleden en de RKC. De klankbordgroep adviseert de RKC over de onderzoeksvraag en over de bruikbaarheid van de aanbevelingen. Verder is de burgemeester door de raad aangewezen als liaison tussen gemeenteraad, college van B&W en RKC. Conform artikel 30a van het Reglement van Orde van de gemeenteraad wordt een raadsvoorstel inzake een rekenkameronderzoek geschreven en ingediend onder verantwoordelijkheid van de voorzitter van de raad. Het college van B&W is verantwoordelijk voor de voorbereiding van de besluitvorming en de uitvoering van de besluiten. De gemeenteraad stelt de kaders vast waarbinnen een en ander uitgevoerd dient te worden. Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd? De gemeenteraad wordt via de planning- en controlcyclus geïnformeerd.

Ook voert de RKC zelf na circa drie jaar vervolgonderzoek uit om na te gaan of de door de raad overgenomen aanbevelingen daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

3. Ondertekening Hoogachtend, Burgemeester van de gemeente Haarlemmermeer,

_)

uurmans-Wijdeven

OPLEGNOTITIE Onderwerp: RKC verkenning en toekomstscenario vestigingsklimaat voor ondernemers in Haarlemmermeer Nummer 2023.7797790 Versie 1 Thema Bestuurszaken en regionale samenwerking Indiener Marianne Schuurmans-Wijdeven Steller Margo Rosdorff Verzoek portefeuillehouder De raad voor te stellen dit raadsvoorstel ter besluitvorming te agenderen. De RKC heeft enkele stellingen geformuleerd voor het debat. Beslispunten voor de raad De raad wordt voorgesteld om: 1. Als raad uit te spreken wat wensbeelden zijn van het vestigingsklimaat voor ondernemers in Haarlemmermeer op lange termijn en wat de visie op de rol(len) van de gemeente hierbij is.

Proces formele besluitvorming afronden vóór (wettelijk vereiste termijn) Historie: •

2. Het college te verzoeken om op basis van deze wensbeelden en visie op de rol van de gemeente te komen tot voorstellen voor nieuw of aangepast beleid. Verzoek het college minimaal de volgende elementen op te nemen in dit beleid: a. Heldere doelen voor de lange termijn (tot 2040 of 2050). b. Heldere doelen voor de middellange termijn (tot 2028) inclusief indicatoren om de voortgang te meten. c. Een heldere beschrijving van de rol(len) die de gemeente speelt en wil spelen (op verschillende schaalniveaus) bij het nastreven van deze doelen. d. Voorstellen hoe het college de komende vijf jaar wil bijdragen aan de doelen vanuit verschillende beleidsdomeinen en wat hiervoor nodig is aan middelen. e. Voorstellen hoe en wanneer het college de doeltreffendheid en doelmatigheid van dit beleid de komende vijf jaar (tussentijds) gaat evalueren en welke voorbereidingen het college hiervoor treft. N.v.t.

RKC toekomstscenario ondernemersklimaat

Planning proces Thema: Stap Datum

Doel

pagina 6

Gewenste rol college