RV RKC Onderzoek Jeugdzorg (2021.5336126).pdf

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

RKC Onderzoek Jeugdzorg Marianne Schuurmans-Wijdeven Margo Rosdorff

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2021.5336126 1.

Voorstel

De raad wordt voorgesteld om: Als raad de kwaliteitsnormen waaraan een goede kadernota zou moeten voldoen te definiéren en deze vast te leggen. Hetinitiatief te nemen om voor de besluitvorming over een nieuwe verordening voor het sociaal domein aanvullende kaders (in lijn met aanbeveling 1) specifiek voor jeugdzorg te formuleren en mee te geven aan het college. Pas te besluiten over de inrichting van jeugdzorg nadat de raad de richting heeft bepaald (zie aanbeveling 2). Expliciet te maken welke informatie de raad wanneer in welke vorm wil hebben over de ontwikkeling van doelen en kosten voor jeugdzorg in Haarlemmermeer. Het college te verzoeken om nader onderzoek te doen naar de achterliggende oorzaken en achtergronden van de bevinding dat meer jongeren in Haarlemmermeer een beroep doen op jeugdzorg.

2. Samenvatting Wat willen we bereiken? In 2020 confronteerde het college van B&W de gemeenteraad van Haarlemmermeer met sterk oplopende tekorten in het sociaal domein. Ondanks het feit dat deze problemen ook bij andere gemeenten aan de orde zijn, is de raad van Haarlemmermeer bezorgd over de snelheid, de omvang en de ogenschijnlijke onvoorspelbaarheid van de kostenstijgingen. In de raadsvergadering van 19 november 2020 heeft de gemeenteraad de Rekenkamercommissie (RKC) in een unanieme motie verzocht een onderzoek te doen naar, en adviezen te geven over de financiële beheersing van de uitgaven in het sociaal domein. De RKC heeft de raad laten weten op

RKC onderzoek Jeugdzorg

pagina 2

dit verzoek in te gaan en het onderzoek te richten op jeugdzorg omdat zich daar de grootste tekorten voordoen. De RKC heeft de RKC nota Koersvast maar doelloos en het onderliggende feitenrapport van onderzoeksbureau jb Lorenz op 7 oktober aangeboden aan de raad. De RKC doet in haar nota naar aanleiding van de bevindingen uit het feitenrapport vijf aanbevelingen aan de raad. De raad wordt in dit raadsvoorstel voorgesteld deze aanbevelingen over te nemen en te (laten) implementeren. Wat gaan we daarvoor doen? De RKC heeft onderzoeksbureau jb Lorenz opdracht gegeven dit onderzoek uit te voeren. Het onderzoek omvatte een deskresearch van documentatie van de gemeente Haarlemmermeer en landelijke onderzoeken op het gebied van de jeugdzorg. Daarnaast is een benchmark met twee andere gemeenten (Haarlem en Westland) verricht. Om inzicht te krijgen in de oorzaken van de oplopende tekorten in de jeugdzorg is op basis van met name beschikbare declaratiedata van zorgaanbieders ook een kwantitatieve analyse uitgevoerd. Vervolgens hebben de onderzoekers interviews gehouden met medewerkers van de gemeente Haarlemmermeer, met raadsleden en met verwijzers en zorgaanbieders, en zijn online enquêtes uitgezet onder cliënten en professionals (verwijzers en zorgaanbieders). Ter afsluiting heeft een rondetafelgesprek plaatsgevonden met aanbieders, verwijzers, ambtenaren,

wethouder, jongerengemeenteraad- en raadsleden. In dit rondetafelgesprek zijn dilemma’s besproken om tot haalbare en gedragen aanbevelingen te komen. De RKC trekt op basis van de resultaten de volgende conclusies: 1. Over het algemeen zijn jongeren (en hun gezinnen) en professionals positief over hun ervaringen met jeugdzorg in Haarlemmermeer. 2. Haarlemmermeer is aantrekkelijk voor aanbieders van jeugdzorg. 3.

Het huidige beleidskader ‘Koersvast, steeds beter’ voldoet niet aan de criteria van een goede kadernota.

4.

Zonder duidelijke doelen is het moeilijk oordelen over de gewenste inrichting van jeugdzorg en de meest effectieve maatregelen. De groei van kosten voor jeugdzorg wordt verklaard doordat het aantal jongeren met zorg én de kosten per jongere met zorg zijn gestegen. De opdracht om beleid voor jeugdzorg doeltreffend en doelmatig uit te voeren staat los van de financiële bijdrage van het Rijk. De analyses van het college over oorzaken van tekorten voor jeugdzorg en mogelijk te nemen maatregelen zijn deugdelijk, maar niet compleet.

5. 6. 7.

De feiten in het feitenrapport zijn in het ambtelijk wederhoor op juistheid getoetst. In het bestuurlijk wederhoor heeft het college een reactie gegeven op de conclusies en aanbevelingen van de RKC. De bestuurlijke reactie is opgenomen in de RKC nota Koersvast maar doelloos. Wat mag het kosten?

De RKC bekostigt haar onderzoeken uit het aan haar door de raad toegekende budget (Programma 1, ‘Bestuur’ in de Programmabegroting).

RKC onderzoek Jeugdzorg

pagina 3

Wie is daarvoor verantwoordelijk? De RKC is verantwoordelijk voor (de uitvoering van) het onderzoek, de conclusies uit het onderzoek en de daaruit voortvloeiende aanbevelingen, evenals de presentatie van de resultaten in een informatieve bijeenkomst voor de raad. Minstens vier keer per jaar vindt overleg plaats tussen de klankbordgroep met raadsleden en de RKC. De klankbordgroep adviseert de RKC over de onderzoeksvraag en over de bruikbaarheid van de aanbevelingen. Verder is de burgemeester door de raad aangewezen als liaison tussen gemeenteraad, college van B&W en RKC. Conform artikel 30a van het Reglement van Orde van de gemeenteraad wordt een raadsvoorstel inzake een rekenkameronderzoek geschreven en ingediend onder verantwoordelijkheid van de voorzitter van de raad. Het college van B&W is verantwoordelijk voor de voorbereiding van de besluitvorming en de uitvoering van de besluiten. De gemeenteraad stelt de kaders vast waarbinnen een en ander uitgevoerd dient te worden. Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd? De gemeenteraad wordt via de planning- en controlcyclus geïnformeerd. Ook voert de RKC zelf na circa drie jaar vervolgonderzoek uit om na te gaan of de door de raad overgenomen aanbevelingen daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

Toelichting bij de aanbevelingen

Aanbeveling 1 Definieer als raad de kwaliteitsnormen waaraan een goede kadernota zou moeten voldoen en leg deze vast. Een dergelijke expliciete lijst van eisen voor kadernota’s is niet alleen behulpzaam bij het vaststellen van beleid voor jeugdzorg. Deze is ook bruikbaar voor nota’s op andere thema’s en bij het inwerken van nieuwe raadsleden na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022. Aanbeveling 2

Neem als raad hetinitiatief om vóór de besluitvorming over een nieuwe verordening voor het sociaal domein aanvullende kaders (in lijn met aanbeveling 1) specifiek voor jeugdzorg te formuleren en mee te geven aan het college. Deze kaders zouden tenminste moeten gaan over: e Doelen en prioriteiten van beleid: Welke maatschappelijke effecten streeft u na met jeugdzorg in Haarlemmermeer en welke zijn het belangrijkst? Zijn er doelgroepen die voorrang hebben boven anderen? e Indicatoren om te meten of de belangrijkste doelen dichterbij komen (effectindicatoren) en of het college hieraan voldoende bijdraagt (prestatieindicatoren) e Randvoorwaarden voor het beleid zoals het budget.

RKC onderzoek Jeugdzorg

e

pagina 4

Afspraken over het proces waarlangs raad en college het beleid volgen en evalueren — al dan niet met betrokkenheid van cliëntenraden, inwoners en

zorgaanbieders. Concrete doelen zijn om drie redenen van belang: a. Als de gemeente duidelijk maakt wat ze wil bereiken, is het ook helder waarover het college verantwoording moet afleggen aan de raad. b. Concreetheid helpt de gemeente de dialoog beter te voeren met partners zoals verwijzers en zorgaanbieders. Ze maken duidelijk waar de gemeente naar streeft. Binnen de dialoog kan nader uitgewerkt worden wie waaraan en in welke mate een aandeel kan leveren. c. Concreetheid in doelen helpt tenslotte ook bij evalueren, leren en verbeteren van beleid. Overweeg om besluitvorming over deze kaders vooraf te laten gaan door een conferentie of maatschappelijk debat met inwoners en andere belanghebbenden over dromen en (langetermijn) doelen voor jeugdzorg in Haarlemmermeer. Aanbeveling 3 Neem als raad pas besluiten over de inrichting van jeugdzorg nadat u zelf de richting heeft bepaald. Bij het vaststellen van een nieuwe verordening voor het sociaal domein kan de raad ook besluiten over inrichtingskwesties voor jeugdzorg zoals: e het model voor het bekostigen van jeugdzorg e het inkoopmodel voor jeugdzorg en e concrete maatregelen om kosten voor jeugdzorg te beheersen. Het is goed dat de raad bestaande inrichtingskeuzes opnieuw gaat overwegen, maar dan wel in de goede volgorde, dat wil zeggen nadat de richtinggevende doelen zijn bepaald.

Laat u goed informeren over de argumenten voor en tegen bij de verschillende inkoop- en bekostigingsmodellen. Aanbeveling 4 Maak als raad expliciet welke informatie u wanneer in welke vorm wilt hebben over de ontwikkeling van doelen en kosten voor jeugdzorg in Haarlemmermeer. Het college en ambtenaren zijn geholpen als u duidelijk maakt hoe u het als raad wilt hebben. U kunt dit doen als onderdeel van de aanvullende kaders (aanbeveling 2) of als aparte actie op kortere termijn. Hierbij geeft de RKC de volgende suggesties mee:

e e e

Beperk u tot hoofdlijnen (doelen, kosten en beleving gebruikers) Dwing af dat (financiële) cijfers in verschillende rapportages op elkaar aansluiten. Spreek u als raad uit of de huidige procedure voor het actualiseren van een concept-begroting vóór de begrotingsbehandeling moeten worden aangepast.

RKC onderzoek Jeugdzorg

pagina 5

Aanbeveling 5 Verzoek het college om nader onderzoek te doen naar de achterliggende oorzaken en

achtergronden van de bevinding dat meer jongeren in Haarlemmermeer een beroep doen op jeugdzorg. Dit onderzoek onderbouwt dat stijgende kosten voor jeugdzorg vooral komen door meer jongeren en hogere kosten per jongere met zorg. Waarom het beroep op jeugdzorg zo sterk toeneemt, viel buiten de reikwijdte van dit onderzoek. Wat maakt dat jongeren en hun gezin deze stap zetten? En wat leveren deze behandelingen jongeren en de samenleving op? Dit verdient nader onderzoek. Inzichten uit dergelijk onderzoek kan ook helpen bij het (beter) inschatten van effecten van maatregelen.

3. Ondertekening Hgogachtend, Burgemeester van

de gemeente Haarlemmermeer,

s-Wijdeven

oersvast maar doelloos fan jb Lorenz Onderzoek naarstijgende kosten Jeugdhulp