RV rekenkameronderzoek uitvoeringskracht DEF

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

Rekenkameronderzoek Uitvoeringskracht Marianne Schuurmans-Wijdeven Margo Rosdorff

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2025.12207642 1. Voorstel Op basis van het onderzoek Uitvoeringskracht van de gemeente Haarlemmermeer stelt de rekenkamer de raad voor de volgende aanbevelingen over te nemen en het college te verzoeken: 1. Nog in 2025 een werkconferentie te organiseren voor raad, college, griffie en management met als opbrengst concrete afspraken over wie wat gaat doen om als gemeente structureel beter te worden in prioriteren en schrappen. Voorbeelden van mogelijke acties zijn: a. Expliciteren van processen voor het stellen van prioriteiten binnen de ambtelijke organisatie en het college van B&W, zowel binnen clusters als over clusters heen. b. Maken van een jaarlijkse of halfjaarlijkse schraplijst met projecten en/of activiteiten die het college aan de raad voorstelt te staken wegens lage prioriteit en/of onuitvoerbaarheid. c. Starten van een project rond het bevorderen van ‘tegenspraak’, gericht op het bevorderen van het vermogen en de bereidheid van ambtenaren om kritisch en onafhankelijk advies te geven aan managers en bestuurders. 2. In (college- en raadsstukken over) nieuwe beleidsplannen expliciet te rapporteren over uitvoerbaarheid, zoals risico’s door tekort aan menskracht, complexe regelgeving en afhankelijkheid van partners. 3.

Een proef te starten in één van de programma’s van de begroting met een rolling forecast, een dynamische prognose van de realisatie van beleidsdoelen die frequent wordt bijgewerkt.

Rekenkameronderzoek Uitvoeringskracht

pagina 2

2. Samenvatting De rekenkamer heeft onderzocht waarom het de gemeente niet altijd lukt om beleid tijdig uit te voeren. Hoewel de gemeente op veel vlakken goed presteert, lopen projecten op het gebied van mobiliteit, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en het sociaal domein regelmatig vertraging op. Dit kan maatschappelijke, economische en bestuurlijke gevolgen hebben. Het onderzoek is uitgevoerd door bureau &Vandelaar en gebaseerd op documentstudie, vragenlijsten, gesprekken binnen de organisatie en drie verdiepende casussen. Het resultaat laat zien dat er zes belangrijke verklaringen zijn voor vertragingen in de uitvoeringskracht (zie de tabel hieronder). Daarnaast concludeert de rekenkamer dat de gemeenteraad onvoldoende in positie is om tussentijds bij te sturen. Hoewel het college de raad veel informatie geeft, is die soms te complex of niet toereikend om goed inzicht te krijgen in de uitvoerbaarheid van plannen. Naast de zes verklaringen voor vertragingen in de uitvoering van beleid geeft onderstaaande tabel een inschatting van de rekenkamer: • over de mate van beïnvloedbaarheid van de verklaringen en • wie er vooral aan zet (kunnen) zijn.

1 2 3 4 5 6

Zes verklaringen voor vertragingen in de uitvoeringskracht Raad en college willen meer dan de organisatie aankan.

Beïnvloedbaarheid?

Wie aan zet?

Volledig beïnvloedbaar

Raad, college en organisatie

De gemeente heeft te weinig mensen voor plannen. Externe partijen maken minder waar dan de gemeente verwacht. De gemeente heeft meer tijd nodig om aan regels te voldoen. Belanghebbenden maken vaker bezwaar tegen plannen. De gemeente krijgt minder geld voor meer taken.

Grotendeels beïnvloedbaar Beperkt beïnvloedbaar

Raad, college en organisatie Raad, college en organisatie Organisatie

Beperkt beïnvloedbaar Redelijk beïnvloedbaar Beperkt beïnvloedbaar

College en organisatie Raad en college

Toelichting op de beïnvloedbaarheid per verklaring (uit tabel 1) Ad 1. Vooral bij de eerste verklaring liggen naar de mening van de rekenkamer kansen voor de gemeente Haarlemmermeer. Beter prioriteren is hierbij de crux. Hierbij gaat het niet zozeer om samen te bepalen wat belangrijk is, maar vooral om samen bepalen wat niet of minder belangrijk is. De rekenkamer roept de gemeente op om tijd te nemen voor reflectie. Niet alles kan tegelijk. Alleen als raad, college en ambtelijke organisatie gezamenlijk keuzes durven maken, kan beleid ook daadwerkelijk worden uitgevoerd zoals de samenleving verwacht. Ad 2. De tweede verklaring over de omvang van de vaste formatie van de gemeente is ook te beïnvloeden door de gemeente. De rekenkamer heeft hier geen expliciete

Rekenkameronderzoek Uitvoeringskracht

pagina 3

aanbeveling op geformuleerd omdat de raad hier nog in 2022 over heeft besloten. De rekenkamer kan zich wel voorstellen dat de raad het debat hierover op enig moment opnieuw wil voeren. Ad 3. Fundamenteel kunnen raad en college besluiten om bepaalde taken in te besteden in plaats van uit te laten voeren door externe partners. Verder kan de ambtelijke organisatie plannen realistischer maken door meer rekening te houden met het risico van uitstel door externe partijen. Ad 4. De ambtelijke organisatie kan plannen realistischer maken door meer rekening te houden met het risico van vertraging in verband met het voldoen aan regels. Ad 5. College en organisatie kunnen een deel van de beroep- en bezwaarprocedures voorkomen door belanghebbenden beter te betrekken bij het maken van beleid en/of beter met hen te communiceren. Ad 6. College en raad kunnen door (samen met andere gemeenten) te lobbyen bij het Rijk hier wellicht enige invloed op uitoefenen Een uitgebreidere beschrijving van de resultaten vindt u in de rekenkamernota en het feitenrapport op de website van de rekenkamer. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? De rekenkamer doet onderzoek voor goed bestuur voor de samenleving van Haarlemmermeer.

De rekenkamer heeft een onderzoek gedaan naar de uitvoeringskracht, de mate waarin de gemeente in staat is het door de raad gewenste beleid binnen de vastgestelde termijnen te realiseren. De rekenkamer geeft de raad en het college inzicht in wat belangrijke verklaringen van mogelijke vertragingen zijn, en wat de raad en college kunnen doen om vertragingen tegen te gaan of te voorkomen. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Onderzoeksbureau &Vandelaar heeft dit onderzoek uitgevoerd. De resultaten staan in het feitenrapport. De rekenkamer geeft in haar rekenkamernota Uitvoeringskracht haar conclusies en aanbevelingen weer. 3.3 Wat mag het kosten? De rekenkamer bekostigt haar onderzoeken uit het aan haar door de raad toegekende budget (Programma 1, ‘Bestuur’ in de Programmabegroting). 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? De rekenkamer is verantwoordelijk voor (de uitvoering van) dit onderzoek, de conclusies en de daaruit voortvloeiende aanbevelingen. De klankbordgroep uit de raad

Rekenkameronderzoek Uitvoeringskracht

pagina 4

adviseert de rekenkamer over de onderzoeksvraag en over de bruikbaarheid van de aanbevelingen van de onderzoeken. Conform artikel 30a van het Reglement van Orde van de gemeenteraad wordt een raadsvoorstel inzake een rekenkameronderzoek geschreven en ingediend onder verantwoordelijkheid van de voorzitter van de raad. De gemeenteraad en het college zijn verantwoordelijk voor het uitvoeren van de aanbeveling(en) die aan hen zijn gericht, als de raad deze aanbeveling(en) heeft overgenomen. 3.5 Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd? Sinds 1 januari 2023 is het college wettelijk verplicht om elk jaar de raad te informeren over wat er is gedaan met de aan het college gerichte aanbevelingen uit de onderzoeken van de rekenkamer. In het voorjaar van 2026 zal het college rapporteren over de opvolging van de aanbeveling uit dit onderzoek. 4. Ondertekening Hoogachtend, Burgemeester van de gemeente Haarlemmermeer,

Marianne Schuurmans-Wijdeven Bijlage(n): Rekenkamernota, rapport &Vandelaar en bestuurlijke reactie