RV Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0 (2021.0000778)

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel

Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0 drs. Jurgen Nobel Jaap Rebel 20 april 2021

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2021.0000778 1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college heeft besloten om: 1. vanuit het bovenlokale belang van de energietransitie de stuurgroep Regionale Energiestrategie Noord- Holland Zuid (RES NHZ) de opdracht te geven om een uitvoeringsprogramma op te stellen, met daarin: • regionale samenwerkingsafspraken met betrekking tot: o de uitwerking van de zoekgebieden voor zon en wind; o de uitwerking van de Regionale Structuur Warmte; • afspraken, kaders en aanpak voor het proces naar de RES 2.0; • afspraken m.b.t. data en monitoring; • afspraken over inzet en verdeling van capaciteit en uitvoeringsbudget; 2.

de portefeuillehouder ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente Purmerend (als technisch voorzitter van de Stuurgroep RES NHZ namens de energieregio Noord-Holland Zuid) te machtigen om de RES 1.0 NHZ, na besluit van de gemeenteraad, aan te bieden aan het Nationaal Programma RES.

Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. in te stemmen met de Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid (RES 1.0 NHZ) als resultaat van het regionale proces om te komen tot de RES 1.0. Met als belangrijkste punten: o de ambitie van de regio Noord-Holland Zuid van 2,7 Terawattuur1 (TWh) als uitgangspunt te hanteren voor opwek van hernieuwbare energie in 2030 in de regio Noord-Holland Zuid, en daarmee bij te dragen aan de landelijke opgave van 35 TWh hernieuwbare energie in 2030; o de kaart met globale zoekgebieden voor opwek van grootschalige wind- en zonneenergie daarvoor als uitgangspunt te hanteren;

11 Terawattuur is gelijk aan 1 miljard kilowattuur (kWh).

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

2.

3.

pagina 2

overwegende dat de raad het zoekgebied Zonnecarré met het Beleidskader Zonneakkers Haarlemmermeer (2020.0000707) heeft vastgesteld, de overige onderdelen die specifiek van toepassing zijn voor de gemeente Haarlemmermeer vast te stellen, namelijk: o de ambities voor zon op dak, zon op parkeerterreinen en zon langs infrastructuur zoals vermeld in paragraaf 8.1 van de RES 1.0; o in de RES 1.0 het gebied Spoordriehoek niet als concreet zoekgebied voor de opwek van windenergie aan te wijzen; o de tekst zoals opgenomen voor de deelregio Haarlemmermeer in paragraaf 3.3. en hoofdstuk 8 van de RES 1.0; de uitkomsten van de RES 1.0 die effect hebben op de gemeente Haarlemmermeer, mee te nemen bij de uitwerking van de uitvoeringsinstrumenten voor omgevingsbeleid.

2. Samenvatting De Regionale Energie Strategie (RES) is het document waarin tot het jaar 2030 de opgaven van 'duurzame elektriciteit opwek' en 'aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving' uit het Klimaatakkoord regionaal zijn uitgewerkt. Het Rijk bepaalt hoeveel duurzame energie opgewekt moet worden in 2030 (35 Terawattuur (TWh)). De decentrale overheden bepalen hoe, met wie en waar dit ingevuld wordt. Daarnaast geeft de RES inzicht in het aanbod van duurzame warmtebronnen, de warmtevraag van de gebouwde omgeving en de daarvoor benodigde energie-infrastructuur. In de RES wordt ook opgenomen hoe de werkstructuur, het besluitvormingsproces en het participatieproces is opgezet. In de RES NHZ zijn de plannen voor onze regio uitgewerkt. Voor de onderbouwing daarvan is veel onderzoek verricht en is uitgebreide participatie georganiseerd. Alle stukken zijn opgenomen in de bijlagen. In de regio NHZ is de opgave voor de ruimtelijke inpassing van de klimaat- en energietransitie uitdagend, ook gezien de hoge mate van verstedelijking. De ambitie van de regio NHZ is om 2,7 TWh op te wekken voor 2030. In de regio NHZ wordt al 0,7 TWh opgewekt. Het aanvullende aanbod voor de regio NHZ komt daarmee op 2,0 TWh. De gemeenteraad heeft met de 'Programmatische aanpak Energietransitie' (2019.0037699) als doel vastgelegd dat het energiesysteem in Haarlemmermeer in 2050 C02- neutraal is.

Dat betekent onder andere dat de duurzame energie die wordt gebruikt ook zoveel mogelijk in Haarlemmermeer wordt opgewekt. Het is de ambitie van Haarlemmermeer om zich hiervoor maximaal in te spannen, maar wel met oog voor draagvlak en realisme. Waar mogelijk zorgen wij ervoor dat inwoners, ondernemers en instellingen kunnen profiteren van de (economische) voordelen die de transitie oplevert. Wij richten ons nadrukkelijk op de eigen lokale opgave, te weten de elektriciteitsbehoefte van woningen, lokale bedrijven en van elektrisch vervoer op lokale wegen. Het energiegebruik van datacenters is een landelijk vraagstuk, dit maakt geen deel uit van de lokale opgave. De opgave is groot. We moeten in ieder geval zoveel mogelijk daken benutten. Ook zijn er kansen voor parkeerterreinen, geluidsschermen en bermen bij wegen en spoor. Voor zonopwek is het Beleidskader Zonneakkers Haarlemmermeer ontwikkeld. In het beleidskader is een zonneladder vastgesteld met mogelijke locaties voor zonneakkers, waaronder het Zonnecarré. In het Beleidskader zijn eisen opgenomen waar ontwikkelingen aan moeten voldoen.

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

pagina 3

Daarnaast zijn de mogelijkheden voor windopwek onderzocht. Hiervoor is een zoekgebied in Haarlemmermeer-Zuid gehanteerd dat op de kaart met een contour is vermeld. Na een brede raadpleging (zie brief aan de raad 'Informatie over participatie RES 1.0' (X.2021.01108)) en nog openstaande vraagstukken ziet het college onvoldoende basis om het globale zoekgebied om te zetten in een concreet zoekgebied. Daarom stelt het college van B&W de raad voor om vooralsnog geen concreet zoekgebied aan te wijzen maar het bij de voorbereiding van de RES 2.0 eerst verder uit te werken. Op basis van bovenstaande is onze gemeentelijke inzet aan dit regionale aanbod 677 Gigawattuur (GWh) bij te dragen. Dit aanbod bestaat uit de huidige opwek, 120 GWh en het nieuwe aanbod voor opwek 557 GWh2.

3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?

De doelstelling van het Nederlandse Klimaatakkoord is 49% minder CO2 in 2030 ten opzichte van 1990. Einddoel is 95% COz-reductie in 2050. Om dit doel te bereiken is Nederland verdeeld in dertig energieregio's en maakt iedere energieregio een RES. De gezamenlijke opgave van deze dertig energieregio's is om in 2030 35 TWh op te wekken met grootschalige wind- en zonne-energie op land. Bovendien wordt gevraagd een doorkijk te geven naar 2050. De ambitie van de regio Noord-Holland Zuid is de realisatie van 2,7 TWh zon- en windenergie in 2030. Omdat de potentie van de zoekgebieden groter is (3,2 TWh), geeft dit ruimte om in de verdere uitwerking van de plannen op zoek te gaan naar de optimale oplossingen, gezien vanuit draagvlak, ruimtelijke inpassing en systeemefficiëntie. Hierdoor kunnen zoekgebieden worden aangepast, afvallen of worden toegevoegd. Als achtergrondinformatie zijn diverse katernen opgesteld voor de RES 1.0. Deze zijn geen onderdeel van de besluitvorming maar geven aanvullende informatie over de thematafels, rollen en beleidskaders, het RES-proces, innovatie, MER en milieueffecten en energie-infrastructuur. De katernen zijn in te zien via de website van RES-regio Noord-Holland Zuid (https://enereiereeionhz.nl/res).

In het Coalitieakkoord 2019-2022 'Samen bouwen aan een krachtig nieuw Haarlemmermeer' is uitgesproken dat Haarlemmermeer zich op korte termijn met name richt op het ontwikkelen van beleid en instrumenten om de energietransitie te realiseren. Daarnaast wordt ervaring opgedaan en worden initiatieven gestimuleerd. Vervolgens kan opschaling plaatsvinden. Daarbij maken wij gebruik van kennis en ervaring van andere gemeenten en het bedrijfsleven. In Haarlemmermeer kijken we nadrukkelijk naar de opgave voor 2050, het eindbeeld. Wij hebben met de 'Programmatische aanpak Energietransitie' (2019.0037699) als doel vastgelegd dat het energiesysteem in Haarlemmermeer in 2050 COz-neutraal is. Dat betekent onder andere dat de duurzame energie die wordt gebruikt ook zoveel mogelijk in Haarlemmermeer wordt opgewekt. Het is de ambitie van Haarlemmermeer om zich hiervoor maximaal in te spannen, maar wel met oog voor draagvlak en realisme. Met de deelname aan het RES-proces willen we bijdragen aan de regionale samenwerking en samenwerken aan de energietransitie, de energiedoelen kunnen we immers alleen in gezamenlijkheid bereiken. Daarbij willen we het RES-aanbod zodanig invullen dat de ruimtelijke kwaliteit en leefbaarheid bewaard blijft en dat we - ook gezien onze woningbouw- en andere opgaven - goed omgaan met de schaarse ruimte in Haarlemmermeer.

2 Zie ook de tekst 'Nieuwe rekenmethodiek theoretische potentie' in paragraaf 2.1 van de RES 1.0.

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

pagina 4

Wij richten ons nadrukkelijk op de eigen opgave, te weten woningen, lokale bedrijven en de elektriciteitsbehoefte van mobiliteit op lokale wegen. Het energiegebruik van bijvoorbeeld datacenters en vliegverkeer is een landelijk vraagstuk. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen?

Terugblik Tijdens het regionale proces tot aan de RES 1.0 zijn onderzoeken gedaan, scenario's verkend, effecten onderzocht en vele bijeenkomsten georganiseerd en gesprekken gevoerd over de (on)mogelijkheden van zonne- en windenergie op land in de regio. Dit heeft geresulteerd in de 32 zoekgebieden zoals deze zijn opgenomen op de kaart van de RES 1.0 (zie verder onder kopje 3.5). Beleidskader zonneakkers In het kader van de Programmatische aanpak Energietransitie Haarlemmermeer en de Omgevingsvisie Haarlemmermeer is het Beleidskader zonneakkers Haarlemmermeer (2020.0000707; hierna: zonbeleid) ontwikkeld en vastgesteld. In dit zonbeleid beschrijven wij een Zonneladder, inclusief een zoekgebied voor grootschalige elektriciteitsopwekking met zonnepanelen. Er is berekend dat minimaal 1.000 hectare aan zonneakkers nodig is om in 2050 aan de eigen lokale energiebehoefte te voldoen maar dit gaat ervan uit dat 90% van de geschikte daken benut kunnen worden en dat er extra windturbines bijkomen. Windturbines In 2007 hebben wij inwoners gevraagd om een plan te ontwikkelen voor een windpark in het zuiden van Haarlemmermeer. Ondanks draagvlak onder inwoners, grondeigenaren en gemeente, is dit initiatief gestrand als gevolg van provinciale beperkingen. In de Programmatische aanpak Energietransitie is de kans voor een windpark opnieuw benoemd.

Concept RES In de nota van B&W van april 2020 over de Concept-RES NHZ (2020.0000962) zijn de plannen voor onze regio uitgewerkt. In de regio NHZ is de opgave voor de ruimtelijke inpassing van de klimaat- en energietransitie uitdagend. Het stedelijke gebied met een hogere bebouwingsdichtheid vraagt om andere oplossingen dan de bebouwing in het landelijke gebied; het duingebied vraagt om andere oplossingen dan de bosrijke Gooi- en Vechtstreek. In de Concept-RES telde het aanbod van de regio NHZ voor 2030 op tot 2,7 TWh. De globale zoekgebieden in Haarlemmermeer voor opwekking van zonne- en windenergie zijn gebaseerd op ons Beleidskader Zonneakkers Haarlemmermeer, op een technische analyse van de mogelijkheden en randvoorwaarden in de regio (door een consortium van onderzoeksbureaus) en op de uitkomsten van in totaal een vijftal ateliers en diverse serious games met stakeholders, inwoners en belanghebbenden. Bij deze bijeenkomsten waren onder anderen raadsleden, inwoners, energiecoöperaties, woningcorporaties, belangenvertegenwoordigers (zoals de Land- en Tuinbouworganisatie) en (nuts)bedrijven aanwezig. Voor zonnepanelen werd vooral het gebied rondom de landingsbanen van Schiphol genoemd en de stroken langs Rijksinfrastructuur. Voor windturbines werd de zuidpunt van Haarlemmermeer genoemd, nabij de bestaande turbines en langs spoor en snelweg.

Meer kleinschalige ontwikkelingen - verspreid over de gemeente - werden als minder positief gezien.

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

pagina 5

De Concept-RES omvat verder een inventarisatie van warmtebronnen en een beschrijving van de elektriciteitsinfrastructuur (zie kopje 3.2.3). Voor zonnepanelen is het bod uit de concept-RES als volgt: • •

Zonnecarré. Zonneakkers in het buitengebied concentreren we op één plek: het Zonnecarré: het zoekgebied rond het banenstelsel van Schiphol (1000 ha. bruto). Zon op grote daken en kleinere elementen. Het benutten van grote daken voor opwek met zonne-energie (hierna: zon opwek) heeft een forse potentie. Wij denken dat het haalbaar is om vóór 2030 circa 15% van het dakoppervlak voor zonne-energie in te zetten. Voor parkeerterreinen rond onder andere Schiphol verwachten wij dat het haalbaar is om voor 2030 circa 20 hectare operationeel te hebben. Wij willen de mogelijkheden onderzoeken om taluds en bermen bij infrastructuur in te zetten. Wij verwachten dat het benutten van een oppervlakte van 25 hectare daarvan haalbaar is.

Van concept-RES naar RES 1.0 Bij het besluit over de Concept-RES hebben wij besloten de raad voor te stellen deze nota te agenderen ter bespreking en de raad in de gelegenheid te stellen schriftelijke inbreng te leveren vóór 15 september 2020. De raad heeft deze nota besproken in een raadsessie en zijn reacties gegeven. De reacties op de Concept-RES uit de regio NHZ zijn samengebracht in de Reactienota 'Op weg naar RES 1.0'. Met de raadsbrief 'Informatie over Reactienota 'Op weg naar RES 1.01' (X.2020.06838) hebben wij de raad hierover geïnformeerd. De mogelijkheden voor opwekking van zonne- en windenergie zijn in de periode september tot en met januari in Haarlemmermeer verder uitgewerkt met verschillende (belangen)groepen. Deze participatie is in vijf fasen opgebouwd: • Fase 0: Informeren en motiveren van stakeholders. Hierbij lag de nadruk op inventarisatie van (deel)belangen en zorgen. Dorpsraden werden op verschillende manieren geïnformeerd over het proces dat de gemeente doorloopt. De bekende belangengroepen, omwonenden, grondeigenaren en pachters ontvingen een uitleg over de procedure. • Fase 1: Voorbereidingsfase. Eerdergenoemde doelgroepen werden in deze fase gevraagd om input. Wij hebben een inventarisatie gemaakt van (deel)belangen, zorgen en procesmatige vragen.

Hierop hebben wij de participatie inhoudelijk aangepast én extra uitleg gegeven over de processtappen die zij kunnen nemen om hun belangen te behartigen. • Fase 2: Eerste participatieronde. De verschillende belangen en zorgen zijn voorgelegd aan experts. Dit zijn personen die professioneel betrokken zijn bij de realisatie van zonneakkers en windturbines van het gebied, maar ook personen die een rol spelen bij andere gebiedsontwikkelingen, zoals landschap, recreatie, ecologie en infrastructuur. In een gezamenlijke sessie legden zij elkaar de dilemma's voor, zodat één restrictiekaart gemaakt kon worden. • Fase 3: Tweede participatieronde: verrijken van de ideeën. Alle stakeholders mochten terugkoppelen op de voorgestelde schetsen, met als doel om inzichten te krijgen in kansen en bedreigingen voor de mogelijkheden en een eerste stap te zetten richting een gedragen beeldkwaliteitsplan. De eerste ronde zorgde ervoor dat al rekening gehouden werd met realistische scenario's. Naast de georganiseerde groepen, zoals dorps- en wijkraden, is bij beide bijeenkomsten ruimte gemaakt voor vertegenwoordiging door bewoners, die zichzelf individueel hebben aangemeld. Ook zijn alle grondeigenaren en pachters persoonlijk uitgenodigd. Doel van de bijeenkomst was om tot een inventarisatie van de wensen te komen (en om uitleg te geven over de uitdagingen in het gebied).

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

•

•

pagina 6

Fase 4: Raadpleging. De ideeën uit fase drie leidden tot een aantal keuzes die voorgelegd werden aan alle inwoners van de gemeente. De huishoudens in en om de zoekgebieden hebben een brief ontvangen. De andere inwoners werden via (sociale) media en posters gewezen op de raadpleging. Fase 5: Het voorstel voor de vervolgaanpak gaat het besluitvormingsproces in. In het gehele proces is steeds gewezen op de raadsbevoegdheden en de wijze waarop hier invloed op uitgeoefend kan worden.

In het katern 'RES-proces: van startnotitie tot RES 1.0' is een uitgebreide beschrijving opgenomen van het doorlopen participatieproces op regioniveau.

Uitkomsten van het participatieproces en afweging Zon De fasen van het participatieproces zijn hierboven beschreven. In de raadpleging (vierde fase) voor zon hebben inwoners kunnen aangeven welke ruimtelijke randvoorwaarden zij belangrijk vinden bij de verdere ontwikkeling van het zoekgebied voor zonneakkers rondom het banenstelsel van Schiphol. Inwoners geven aan dat zij met name groene uitstraling, recreatie en biodiversiteit belangrijk vinden. De onderwerpen die inwoners belangrijk vinden zijn verder uitgewerkt in het Beeldkwaliteitsplan zonnecarré (2021.0000819), waar de gemeenteraad in het voorjaar 2021 een besluit over neemt. Wind In de afgelopen maanden heeft de gemeente tevens onderzocht welke mogelijkheden er zijn om extra windturbines te plaatsen binnen het zoekgebied uit de Concept-RES. Deze zijn uitgewerkt in een vijftal mogelijke scenario's. Eerder is afgesproken dat hierin ook het scenario 'behoud huidige situatie' is meegenomen. In de brief aan de raad 'Informatie over participatie RES 1.0' (X.2021.01108) hebben wij de raad geïnformeerd over de gemeente brede raadpleging die wij hebben gehouden over de zoekgebieden voor zon en wind. Uit de antwoorden op de vragen in de raadpleging blijkt dat er geen eenduidig beeld is.

Het scenario waarin geen uitbreiding van het aantal windmolens wordt voorgesteld en het scenario A4 worden door de helft van de respondenten als "wenselijk" of "zeer wenselijk" beoordeeld. In de directe omgeving van het zoekgebied heeft echter 67-89% een voorkeur voor behoud van de huidige situatie. Op de vraag "Hoeveel windmolens mogen er maximaal bijkomen?" geeft één-derde van alle respondenten in de gemeente aan dat zij er geen bij willen. Wij hebben eerder met de nota over de Concept-RES NHZ (2020.0000962) het gebied Spoordriehoek vastgesteld als globaal zoekgebied maar hebben daarbij aangegeven dat draagvlak en realisme belangrijke uitgangspunten zijn voor het tot stand komen van het RESbod. Gegeven de uitkomsten van de opiniepeiling, de zaken die nog uitgezocht moeten worden en de noodzaak om verder in gesprek te gaan met de inwoners en betrokken partijen in het zoekgebied, is er op dit moment onvoldoende basis om vanuit dit globale zoekgebied te komen tot het aanwijzen van een concreet2 zoekgebied. Daarom stellen wij de raad voor om in de RES 1.0 het gebied Spoordriehoek niet aan te wijzen als concreet zoekgebied. In de periode na het raadsbesluit over de RES 1.0 willen wij onderzoeken doen en overleggen met de

3 Volgens de Handreiking Regionale Energie Strategieën (december 2018) worden de 'globale zoekgebieden' uit de Concept-RES, in de RES 1.0 concreet uitgewerkt.

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

pagina 7

initiatiefnemers over de technische haalbaarheid (ten aanzien van natuur, vliegbeperkingen, hoogte, etc.) en draagvlak. De exacte locatie, het type windturbine en de hoogte lijken te gaan bepalen of er draagvlak gaat zijn voor eventuele uitbreiding. Risico's van deze keuze zijn een vertraging in de opwek van duurzame energie, het afnemen van het animo bij de huidige initiatiefnemers en niet meer beschikbaar zijn van capaciteit voor windenergie in het elektriciteitsnet.

Warmte en elektriciteitsinfrastructuur Regionale Structuur Warmte In het kader van de RES is ook een Regionale Structuur Warmte (RSW) opgesteld. In de RSW zijn de bovengemeentelijke warmtebronnen- en infrastructuur geïnventariseerd en wordt ingegaan op de bovengemeentelijke samenwerking op het gebied van warmtebronnen, warmtevraag, warmte-infrastructuur en kennis. Uit de RSW blijkt dat er geen gemeentegrens overschrijdende warmtenetten aanwezig zijn in de regio Haarlemmermeer maar dat er wel lokale warmtenetten aanwezig zijn. Uitbreiding van deze lokale netten biedt in de toekomst wellicht mogelijkheden voor koppelingen. Verder vormt Haarlemmermeer een belangrijke vestigingsplaats voor datacenters. Restwarmte van datacenters (lage temperatuur warmte) is in theorie volop aanwezig doordat er veel datacenters zijn en ook nieuwe datacenters zich willen vestigen in Haarlemmermeer. Het datacentercluster aan de oostkant van Haarlemmermeer vormt dan ook een potentiële warmtebron. Ook de WRK4-leidingen zijn een potentiële warmtebron en kunnen dienen als warmtetransportleidingen in Haarlemmermeer. Andere potentiële warmtebronnen in Haarlemmermeer zijn geothermie, restwarmte, Warmte Koude Opslag (WKO), aquathermie en biogrondstoffen.

Uit nog op te stellen biomassabeleid zal blijken of en voor welke toepassingen de gemeente de inzet van biogrondstoffen voor energietoepassingen toe wil staan. De gemeente staat overwegend negatief tegenover de verbranding van biogrondstoffen voor energietoepassingen. Besparing Voor zowel de hybride route als voor laagtemperatuur oplossingen is het wenselijk om woningen tot minimaal label B te isoleren. Daar komt bij dat ook ventilatie belangrijker wordt voor deze woningen. Naast goede isolatie en ventilatie, zetten we als gemeente Haarlemmermeer ook in op andere energiebesparing. Hieronder valt het slimmer inzetten van lokaal opgewekte elektriciteit door slimme netten en opslag. Het streven voor 2050 is om in de bestaande gebouwde omgeving 50% energie te hebben bespaard. In 2022 willen we, ten opzichte van 2018, een besparing van 2,5% hebben bereikt. Energie-infrastructuur Netbeheerder Liander heeft doorgerekend wat inpassing van grootschalige opwekking van elektriciteit uit zon en wind betekent voor het elektriciteitsnetwerk. Voor zon is daarbij gekeken naar zowel gebouw gebonden als niet gebouw gebonden zonopwek. Uit de analyse is naar voren gekomen dat het aanbod voor grootschalige opwek in de deelregio Haarlemmermeer qua capaciteit alleen op de elektriciteitsnetten past als deze verdeeld wordt 4 Watertransportmaatschappij Rijn-Kennemerland

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

pagina 8

over het regionale net van Liander en het transportnet van TenneT. Waar en op welke wijze op het elektriciteitsnet zal worden ingevoed is een uitwerking die samen met de netbeheerders wordt opgepakt richting RES 2.0. Hierbij wordt rekening gehouden met de maatschappelijke kosten. Wel is duidelijk dat inpassing alleen mogelijk is als de initiatieven zo groot mogelijk zijn en daarmee de hoeveelheid aansluitingen zo klein mogelijk wordt gehouden. Mogelijk ontstaat er een knelpunt bij onderstation Vijfhuizen als gevolg van grootschalige niet-gebouw gebonden zonopwek in het zonnecarré. Eventuele knelpunten voor het aansluiten van de zonneweides kunnen naar verwachting worden opgevangen met een slimme verdeling over het netwerk.

De RES 1.0 en vervolg De resultaten van het bovenstaande proces zijn verwerkt in de RES 1.0. De raad neemt een besluit over de RES 1.0 en de doorwerking daarvan in het omgevingsbeleid. De katernen geven achtergrondinformatie, hierover vindt geen besluitvorming plaats. Zon De uitkomsten van de raadpleging zijn meegenomen in het Beeldkwaliteitsplan zonnecarré (2021.0000819), waar de gemeenteraad in het voorjaar 2021 een besluit over neemt. Vergunningen worden onder andere getoetst op dit beeldkwaliteitsplan. Projectontwikkelaars kunnen een vergunningsaanvraag voor een zonneakker indienen. Een grootschalig zonneproject volgt een uitgebreide procedure voor een omgevingsvergunning. De raad wordt daarvoor gevraagd om per project een verklaring van geen bedenkingen (vvgb) af te geven. Het college verleent daarna de vergunning. Wind In de periode na het raadsbesluit over de RES 1.0 willen wij overleggen met de initiatiefnemers over de technische haalbaarheid (ten aanzien van natuur, vliegbeperkingen, hoogte, etc.) en draagvlak. Lokaal eigenaarschap In de raadpleging is ook gevraagd hoe respondenten de stappen waarderen die door een ontwikkelaar gezet kunnen worden om betrokkenheid te vergroten. Hieronder valt ook het delen van de baten met de omgeving. Het Rijk verwacht minstens 50% lokaal eigenaarschap.

De gemeenteraad wordt voorgesteld in het voorjaar van 2021 een besluit te nemen over het Beleidskader Lokaal Eigenaarschap (2021.0000755). Dit beleid is erop gericht dat ontwikkelaars voor zon- en windprojecten de omgeving goed betrekken en een aanbod doen voor (financieel) meedelen. Alternatieven Tijdens de raadpleging ontvingen wij via allerlei kanalen veel vragen over zon op (grote) daken, langs infrastructuur en op parkeerterreinen. Veel vragenstellers delen onze voorkeur voor deze vormen van energie-opwek. Echter, het wordt vaak voorgesteld als alternatief voor grootschalige zonneakkers en windturbines. Zoals beschreven in het Beleidskader Zonneakkers Haarlemmermeer kan het mogelijk maken van zonneakkers niet los worden gezien van opwek op meer wenselijk locaties, zoals daken. Om de ambitie waar te maken die de raad heeft gesteld, moeten we op alle treden van de zonneladder inzetten. Daarbij geldt wel dat de ruimte die geboden wordt aan zonneakkers, afhankelijk is van de voortgang op daken. Het is belangrijk dat acties die de gemeente onderneemt om zonnepanelen op andere locaties te stimuleren, breder bekend worden. Zo werken we ook dit jaar weer aan concrete projecten met scholen en bedrijventerreinen, kunnen inwoners en ondernemers terecht bij het Energieloket, verkennen

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

pagina 9

we de mogelijkheden voor zonnecarports en werken we samen met de provincie Noord-Holland en Rijkswaterstaat aan energie-opwek uit zon in wegbermen. Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie biedt de gemeente een samenhangende visie op de actuele opgaven op het gebied van energie, klimaatadaptatie, biodiversiteit, wonen, werken en mobiliteit, inclusief aandacht voor duurzaamheid en gezondheid. De informatie vanuit het RES-proces is dan ook inbreng voor de Omgevingsvisie Haarlemmermeer. De ontwerp-omgevingsvisie ligt na de zomer van 2021 ter inzage. Naar verwachting kan de gemeenteraad de definitieve omgevingsvisie in januari 2022 vaststellen. Vervolgproces RES 1.0 De in de RES 1.0 gemaakte afspraken worden, met inachtneming van de door de raad mogelijk ingediende moties en/of amendementen, door het college uitgewerkt en vastgesteld in de uitvoeringsinstrumenten van het gemeentelijk omgevingsbeleid, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de omgevingsvergunning(en). Besluiten over zoekgebieden worden meegenomen in de verdere uitwerking van zoekgebieden, in de kaart van de RES-viewer (link: https://geoapps.noord-holland.nl/GeoWebP/index.html?viewer=RES Zoekgebieden) verwerkt en ook in het gebiedspaspoort van het betreffende zoekgebied (gebiedspaspoorten zijn in te zien in de RES-viewer).

Er wordt toegewerkt naar haalbare projecten met draagvlak en vergunningverlening voor of in 2025. Concrete projecten in het Zonnecarré worden op dit moment voorbereid. Bij de uitwerking van de RES in de uitvoeringsinstrumenten van het omgevingsbeleid, vindt de integrale afweging plaats van alle ruimtelijke opgaven. Het afwegingskader voor de RES (kwantiteit, draagvlak, ruimtelijke inpassing en net efficiëntie) heeft op verschillende momenten van het RES-proces geleid tot keuzes. Daarom helpen de uitkomsten uit het RES-proces bij het maken van integrale afwegingen in het omgevingsbeleid. Wijzigingen in het RES-document kunnen niet eerder dan in de RES 2.0 worden verwerkt. De RES 1.0 wordt op 9 juli 2021, samen met eventuele moties en amendementen, aangeboden aan het Nationaal Programma RES en het Planbureau voor de Leefomgeving voor doorrekening. Daarnaast wordt er een plan gemaakt voor een regionaal uitvoeringsprogramma, waarvoor na de zomer input van de raad wordt gevraagd. In het regionaal uitvoeringsprogramma wordt vastgelegd: regionale samenwerkingsafspraken met betrekking tot de uitwerking van de zoekgebieden voor zon en wind en de uitwerking van de Regionale Structuur Warmte; afspraken, kaders en aanpak voor het proces naar de RES 2.0; afspraken met betrekking tot data en monitoring; afspraken over inzet en verdeling van capaciteit en uitvoeringsbudget.

Participatie stopt niet bij de RES 1.0, maar loopt door naar de RES 2.0. Bij concrete zoekgebieden is het aan initiatiefnemers om - onder regie van de gemeente en samen met belanghebbenden - projecten te ontwikkelen. Lokale participatie is daarin een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Het RES-proces is dynamisch en de RES 1.0 geeft een tussenstand weer: het is een momentopname. In de online RES-viewer wordt de actuele stand van de zoekgebieden bijgehouden. Dit betekent dat nieuwe zoekgebieden aan de viewer kunnen worden toegevoegd volgend op de vaststelling van de RES 1.0. Naast de zoekgebieden in de RES, kunnen bottom-up

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

pagina 10

nieuwe ideeën en initiatieven ontstaan om op land hernieuwbare energie op te wekken. Deze kunnen - ook los van de besluitvorming over de RES - worden voorgelegd aan raad of college. Voor zonneakkers zijn in Haarlemmermeer al concrete beleidsuitspraken gedaan over wat wel/niet wenselijk is. Na eventuele vaststelling worden initiatieven meegeteld in de RES 2.0. De precieze haalbaarheid, wenselijkheid en invulling van de zoekgebieden worden in de gemeenten verder onderzocht. Hierdoor kunnen zoekgebieden nog worden aangepast of zelfs afvallen. De praktijk zal uitwijzen welke zoekgebieden haalbaar zijn. Daarom wordt de RES elke 2 jaar geëvalueerd en geactualiseerd. De provincie Noord-Holland heeft een regierol in het bijhouden van de data, ter ondersteuning van de monitoring van de voortgang van de uitvoering. 3.3 Wat mag het kosten?

Kosten RES-proces Het budget voor het regionale RES-proces en de ondersteuning door de programmaorganisatie RES NHZ is tot de RES 1.0 geborgd door een landelijke en provinciale bijdrage. Het is de wens van de betrokken overheden om de regionale ondersteuningsstructuur voor de RES voort te zetten tot aan 2025, met een tussentijdse evaluatie in 2023. Hiervoor wordt een regionaal uitvoeringsprogramma opgesteld. De invulling hiervan is mede afhankelijk van de rijksbijdrage voor het vervolgproces (zie hierna). Via de VNG hebben wij aangegeven dat wij er van uit gaan dat het Rijk deze kosten draagt. Een besluit over een rijksbijdrage is aan het nieuwe kabinet en wordt niet eerder dan in de tweede helft van 2021 verwacht. De kosten voor de overbrugging in de periode tot het regionaal uitvoeringsprogramma worden gedekt door de provincie NoordHolland (toezegging 12.04/21). Bij het regionaal uitvoeringsprogramma wordt een dekkingsvoorstel opgenomen. Eind 2021 wordt naar verwachting een besluit genomen over het regionaal uitvoeringsprogramma. Extra uitvoeringslasten gemeenten Klimaatakkoord gemeenten Voor de diverse onderdelen van de uitvoering van het Klimaatakkoord geldt dat gemeenten, provincies en waterschappen daarvoor in de komende drie jaar € 1,8 miljard nodig hebben. Dat adviseert de Raad voor het Openbaar Bestuur in het advies: "Van Parijs naar praktijk".

De uitvoeringslasten voor alle Nederlandse gemeenten komen neer op circa € 600 miljoen per jaar. Een besluit over de dekking van deze kosten is aan het nieuwe kabinet en wordt niet eerder dan in de tweede helft van 2021 verwacht. Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit en de reeds voor de programmatische aanpak Energietransitie beschikbaar gestelde middelen, voor de gemeente geen kosten verbonden. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

De portefeuillehouder Energietransitie is binnen het college het eerste aanspreekpunt. De verantwoordelijkheid voor de bestuurlijke besluitvorming over de RES is als volgt bepaald: 1. Startnotitie (2019.0058350) - vaststelling/ter kennisname door gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Bestuur Waterschappen (reeds vastgesteld) 2. Concept-RES - inbreng door gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Bestuur Waterschappen (juni/september 2020) 3. Reactienota - vaststelling door colleges B&W, Gedeputeerde Staten en Dagelijks Bestuur Waterschappen (december 2020) 4. RES 1.0 - vaststelling door gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Bestuur Waterschappen (zomer 2021) 5. Vastleggen RES in omgevingsbeleid - vaststelling door gemeenteraden, Provinciale Staten en Algemeen Bestuur Waterschappen (2021)

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

6.

pagina 11

RES 2.0 en verder - vaststelling door gemeenteraden. Provinciale Staten en Algemeen Bestuur Waterschappen (elke 2 jaar RES monitoren, actualiseren, vaststellen en borgen in omgevingsbeleid).

3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar?

Communicatie De totstandkoming van de RES is een lang en intensief proces. De keuze en vaststelling van met name de grotere zoekgebieden kan impact hebben op de woon-, werk- en leefomgeving. Participatie en communicatie zijn een belangrijk onderdeel om draagvlak bij de inwoners en andere belanghebbenden te creëren en te behouden. Dit is in het voortraject gedaan en dat blijven we doen. De website en nieuwsbrief van de energieregio NHZ zijn een belangrijk communicatiemiddel. Op de website zijn alle documenten gepubliceerd, waaronder de startnotitie, fotodocumenten, scenario's, concept-RES en de reactienota. Voor de website: www.enereieregionhz.nl. U kunt zich op de website ook inschrijven voor de nieuwsbrief. De voorlopige RES 1.0 NHZ is na het collegebesluit op 20 april 2021 openbaar gemaakt en gepubliceerd op de website. Op 28 april is er een brede (online) informatiebijeenkomst voor een ieder, tijdens de bijeenkomst wordt een toelichting gegeven op de RES 1.0. De communicatie- en informatiemiddelen die worden ingezet om de gemeenteraad op de hoogte te houden zijn: Reflectiebijeenkomst RES NH (19 mei 2021); Brieven aan de raad; Lokale gemeentelijke communicatiekanalen (Informeer, website www.nieuweenergie.nl).

Juridische aspecten Juridische status RES: de in de RES 1.0 gemaakte afspraken krijgen een juridische status als deze worden uitgewerkt en vastgesteld in omgevingsrechtelijke instrumenten (het omgevingsbeleid). Er is daarom geen mogelijkheid tot beroep en bezwaar op de RES 1.0. MER-plicht: de RES is niet plan-mer-plichtig op grond van het Nederlandse recht. Er is nog geen jurisprudentie of de RES op grond van de Europese Strategische Milieu Beoordeling (SMB-Richtlijn) mer-plichting is. Daarom heeft de energieregio deelgenomen aan een landelijke pilot en is op basis van de concept-RES NHZ advies gevraagd aan de Commissie voor de MER, om zoveel mogelijk aan te sluiten bij de vereisten van een plan-mer, zonder deze formeel te doen. In het katern 'MER en milieueffecten' wordt hier dieper op ingegaan. Verdrag van Aarhus: er is geen jurisprudentie wat betreft de inspraakverplichtingen voor de RES volgens van het Verdrag van Aarhus. In het katern 'RES-proces: van startnotitie tot RES 1.0' is beschreven wanneer en op welke manier participatie is georganiseerd tijdens het RES-proces. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?

Na de RES 1.0 is de RES 2.0 (voorzien in 2023) de volgende stap waarover de raad besluit. In de tussentijd zullen wij de raad via de Voortgangsbrieven Energietransitie over de voortgang informeren. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)?

De verantwoordelijkheid voor de RES NHZ is in overleg met de MRA bij de regio NHZ gelegd maar over de RES NHZ wordt afgestemd binnen de MRA en over de rolverdeling tussen de MRA en de RES-organisatie zijn afspraken gemaakt. Zo is vanuit het Warmte & Koude programma van de MRA aan de RES NHZ een bijdrage geleverd voor de inventarisatie van warmtebronnen. Door

pagina 12

Regionale Energie Strategie Noord-Holland Zuid 1.0

slimme samenwerking met andere regionale opgaven zoals bijvoorbeeld Klimaatadaptatie, wordt voorkomen dat bestuurlijk en ambtelijk meer moet worden overlegd dan nodig is.

4. Ondertekening Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer, de secretaris, ^ de burgemsesiefr-

drs. Carel Brugman

s WijdevCT? —MarlanriÊSdh uurmans^-Wij

I

Bijlage(n): •

Regionale Energiestrategie Noord-Holland Zuid 1.0. (https://energieregionhz.nl/res-

•

downloaden) Netimpactanalyse Liander

• •

Het bericht over kamerbrief over de continuering van de ondersteuning RES-proces (https://www.regionale-energiestrategie.nl/Nieuws/1890136.aspx) Het ROB-advies (https://www.raadopenbaarbestuur.nl/documenten/publicaties/2021/01/25/advies-vanpariis-naar-praktiik)