RV Ontwerp-jaarverslag 2020 en Ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (2021.0001657)

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel

Onderwerp

Portefeuillehouders Steller Collegevergadering

Ontwerp-jaarverslag 2020 en Ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Marianne Schuurmans-Wijdeven, drs. Jurgen Nobel drs. Marianne Link 29 juni 2021

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2021.0001657 1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. kennis te nemen van de ontwerp eindrapportage 2020: jaarrekening en -verslag van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied; 2. kennis te nemen van de ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied; 3. een zienswijze in te dienen met betrekking tot de ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. 2. Samenvatting

Het Dagelijks Bestuur (DB) van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) heeft ons op 25 mei 2021 de 'ontwerp-eindrapportage 2020: jaarrekening en -verslag' (hierna: de ontwerp-jaarrekening 2020) en de ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025 (hierna: de ontwerp-meerjarenbegroting) toegestuurd. Het Algemeen Bestuur (AB) zal op 9 juli 2021 beide documenten vaststellen, met inachtneming van eventuele ingediende zienswijze(n) op de ontwerp-meerjarenbegroting. Uit de ontwerp-jaarrekening 2020 blijkt dat het jaar 2020 met een positief resultaat van € 194.0120 is afgesloten. Er is voorgesteld om dat jaarresultaat deels (€ 143.636) te bestemmen voor terugbetaling inrichtingskosten founding fathers. Dit betekent voor ons dat een bedrag van € 20.109 wordt terugbetaald. Het resterende jaarresultaat (€ 50.376) wordt gereserveerd voor de invoering van de Omgevingswet. In de meerjarenbegroting zijn de financiële uitgangspunten uit de kaderbrief 2022-2025 d.d. 12 februari jl. verwerkt. Omwille van de bedrijfscontinuïteit is met betrekking tot de Omgevingswet voor 2022 financiële rust afgesproken met opdrachtgevers. Voor de werkvelden bouw en bodem zijn eerste inschattingen gemaakt van het verwachte effect op opdrachtgeversniveau voor de overdracht van provinciale taken naar gemeenten.

Vooralsnog is op basis van een eerste inschatting een bedrag van € 587.000 lagere opbrengsten opgenomen, oplopend naar

Ontwerp-jaarverslag en jaarrekening 2020 en ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025

pagina 2

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

€ 1.174.000 in 2024 voor het taakveld bouw. Als gevolg hiervan moeten de lasten vanaf 2022 verlaagd worden. Dit gaat de OD NZKG doen door het terugbrengen van de flexibele schil en bijstellen van de overheadkosten. Uitdaging hierbij is dat het niet ten koste gaat van de benodigde kennis voor het uitvoeren van de taken die de OD NZKG blijft doen. De ontwerp-meerjarenbegroting laat zien dat die bijdrage voor Haarlemmermeer stijgt van € 8.499.000 (in 2021) tot € 9.195.000 (in 2025). Voor een groot deel staan tegenover deze kosten overigens wel legesinkomsten. Voor het jaar 2020 was dit een bedrag van ongeveer €9.000.000. Aangezien voor beide werkvelden geldt dat de daadwerkelijke effecten pas duidelijk worden in de loop van 2021 en 2022, zal de OD NZKG de meerjarenbegroting 2022-2025 hier indien nodig tussentijds op bijstellen. Indien de genoemde bijstelling van de meerjarenbegroting van de OD NZKG effect heeft op de bijdragen van de deelnemers dan zal dit in de eerstvolgende voorjaars/najaarsrapportage worden opgenomen. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?

De OD NZKG is een bij gemeenschappelijke regeling ingesteld openbaar lichaam als bedoeld in artikel 8, eerste lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). De procedure met betrekking tot de financiën van gemeenschappelijke regelingen is vastgelegd in de Wgr. Uit artikel 58b van de Wgr volgt dat het dagelijks bestuur van een openbaar lichaam vóór 15 april van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende gemeenten en aan provinciale staten van de deelnemende provincies stuurt. In artikel 59 van de Wgr is bepaald dat het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam de ontwerpbegroting acht weken voordat zij aan het algemeen bestuur wordt aangeboden toezendt aan de raden van de deelnemende gemeenten en aan provinciale staten van de deelnemende provincies. Op grond van het derde lid kan de raad van een deelnemende gemeente en provinciale staten van een deelnemende provincie bij het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren brengen. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de ontwerpbegroting, zoals deze aan het algemeen bestuur wordt aangeboden.

Pas op 25 mei 2021 heeft het DB de ontwerp-jaarrekening 2020 en de ontwerpmeerjarenbegroting toegestuurd naar de deelnemende provincies en gemeenten. Op 9 juli 2021 liggen de ontwerp-jaarrekening 2020 en ontwerp-meerjarenbegroting bij het AB ter besluitvorming voor. Het DB stelt de staten en raden van de deelnemers aan de OD NZKG in de gelegenheid om kennis te nemen van de ontwerp-jaarrapportage en ontwerpmeerjarenbegroting. De raden en staten worden in de gelegenheid gesteld om zienswijzen over de ontwerp-meerjarenbegroting aan het DB kenbaar te maken. Wij stellen de raad voor om een zienswijze in te dienen met betrekking tot de ontwerpmeerjarenbegroting 2022-2025. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen?

Wij beoordelen de bij dit raadsvoorstel gevoegde ontwerp-jaarrekening 2020 en de ontwerpmeerjarenbegroting. Hieronder zijn de belangrijkste punten uit beide documenten uitgelicht.

Ontwerp-jaarverslag en jaarrekening 2020 en ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025

pagina 3

Omgevingsdienst Noordzeekanaaigebied

Ontwerp-iaarrekenine 2020 In de ontwerp-jaarrekening 2020 rapporteert de OD NZKG op basis van programma's. Hieronder zijn de resultaten per programma kort toegelicht. De bedragen zijn afgerond op duizendtallen. Binnen de jaarprogramma's wordt onderscheid gemaakt tussen de categorieën output en regie. Voor de producten die onder de categorie output vallen, zijn kengetallen vastgesteld. De kosten van het product worden bepaald door het kengetal te vermenigvuldigen met het aantal producten. De producten waarvoor (nog) geen kengetallen zijn vastgesteld, worden afgerekend op regiebasis. Dat betekent concreet dat per uur wordt gefactureerd. Programma Bouw Het programma Bouw kent een positief verschil van € 160.000 tussen het begrote en behaalde resultaat. De baten zijn € 101.000 hoger dan begroot doordat de verwachte daling van de omzet bij de halfjaarrapportage voor de outputproducten minder groot was dan verwacht. Eind 2020 kwamen er alsnog meer vergunningaanvragen binnen. Daarnaast is er een hogere omzet gerealiseerd op constructieve veiligheid. De lasten zijn € 59.000 lager dan begroot. Het benodigde budget voor de lasten is bij de halfjaarrapportage te hoog ingeschat. Het materiële budget voor Wabo publicaties is per abuis zowel bij bouw als bij Randvoorwaardelijk opgenomen. Gecorrigeerd voor het te hoge budget zijn de lasten € 128.000 hoger.

De hogere lasten hebben betrekking op inhuur voor de hogere inzet en productie op bouwtoezicht. Programma Bodem Het programma Bodem heeft per saldo een nadeliger resultaat van € 70.000 dan begroot. De baten voor bodem zijn € 179.000 lager dan begroot. Bij de halfjaarrapportage is de begroting naar boven bijgesteld. De verwachte stijging in de Uitvoeringsovereenkomst (UVO) blijkt niet geheel gerealiseerd te zijn. Daarnaast zien we op een aantal output producten een lichte daling in de vraag, waaronder onder meer de Waternet-gerelateerde producten. De lasten voor bodem zijn lager dan begroot (€ 109.000) door incidenteel lagere capaciteitslasten. Programma Milieu en BRZO De OD NZKG voert de vergunningverlening-, toezicht- en handhavingstaken uit voor de meest risicovolle bedrijven in de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland. Deze bedrijven vallen onder het Besluit risico's zware ongevallen (Brzo) en/of de Richtlijn Industriële Emissies (RIE-4). Het programma Milieu en BRZO heeft per saldo een positief verschil van € 134.000 tussen de begrote en het behaalde resultaat. De hogere baten dan begroot (€ 691.000) hebben met name betrekking op de regieproducten waaronder BRZO regie en milieu advies. De baten op de outputproducten zijn lager dan begroot.

Daarnaast zijn er hogere opbrengsten dan begroot voor de doorbelasting van de gerealiseerde materiële kosten voor luchtmeetnetten aan een opdrachtgever. De nadelige lasten (€ 557.000) komen door hogere inhuurkosten en hogere materiële kosten, welke voornamelijk veroorzaakt worden door toegenomen vraag op VTH thema's waar uitbesteed werk voor nodig is geweest. Door een toename van bedrijven en daarmee een toename in aanvragen plus het steeds complexer worden van regelgeving, zijn extra adviezen noodzakelijk waarvoor kennis en kunde in onze organisatie ontbreekt. Hier vragen wij de OD NZKG om adviezen en daarvoor worden door de OD NZKG kosten gemaakt die bij ons in rekening worden gebracht. Voor de toekomst gaan we deze kosten doorbelasten aan bijvoorbeeld de initiatiefnemers. Tevens is er sprake van een deel materieel budget dat bij het programma Bouw begroot is, maar waar dit programma de kosten draagt.

Ontwerp-jaarverslag en jaarrekening 2020 en ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025

pagina 4

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Programma Randvoorwaardelijk In dit programma zijn producten opgenomen die voor elke opdrachtgever noodzakelijk zijn. Het gaat om werkzaamheden voor accountmanagement, procesondersteuning en risicobeheersing. Daarnaast is een aantal programma-overstijgende producten opgenomen. Het gaat om taken op grond van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur, de Omgevingswet en bezwaar en beroep. Het programma heeft een nadeel van € 194.000 gerealiseerd ten opzichte van de begroting. De lasten zijn € 433.000 hoger. Dit wordt veroorzaakt door hogere personeelskosten, € 237.000, waarvan voor een bedrag van € 61.000 dekking is opgenomen bij het werkveld Milieu en BRZO. Daarnaast is er sprake van tijdelijke extra capaciteitsinzet op cruciale functies bij accountmanagement wegens verwachte uitstroom. De inhuurkosten zijn € 196.000 hoger door extra inhuur op het afhandelen van klachten, bezwaar- en beroepszaken. De hogere baten van € 240.000 zijn het gevolg van een extra afrekening voor uitgevoerde werkzaamheden voor energie label C en een aantal complexe dossiers die leiden tot een toename in het aantal bezwaar-en beroepszaken. Programma Bedrijfsvoering Onder dit programma vallen de personele en materiële bedrijfsvoeringkosten en de personele overheadkosten van het management van de OD NZKG.

Dit programma komt uit op een positief resultaat van € 174.000 ten opzichte van de begroting. Dit komt door lagere opleidingskosten (€ 146.000), lagere kosten woon-werkverkeer (€ 335.000) en lagere facilitaire kosten (€ 20.000) als gevolg van corona. Verder is de post onvoorzien niet benut (€ 146.000). Hiertegenover staan hogere inhuurkosten vanwege ziekte en moeilijk vervulbare (management)functies (€ 502.000). Daarnaast is er een lagere toevoeging aan de reserve persoonlijk ontwikkelbudget gedaan (€31.000). Controleverklaring onafhankelijke accountant De onafhankelijke accountant (Auditdienst ACAM) heeft de ontwerp-jaarrekening 2020 van de OD NZKG gecontroleerd en heeft een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Conclusie ontwerp-jaarrekening 2020 Het financiële resultaat van de OD NZKG over 2020 is € 194.000 positief. Dat resulteert in een teruggave aan de deelnemers. Wij nemen kennis van de ontwerp-jaarrekening 2020 van de OD NZKG. Ontwerp-meeriarenbegroting 2022-2025 De ontwerp-meerjarenbegroting is opgesteld in programma's en voldoet aan het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. Per programma is inzichtelijk gemaakt wat de baten en de lasten zijn, wat de OD NZKG wil bereiken, wat men daarvoor gaat doen en wat het mag kosten.

Onzekerheden De ontwerp-meerjarenbegroting bevat een aantal onzekerheden, omdat de OD NZKG over de gevolgen van een aantal wetwijzigingen pas in of na 2020 afspraken kan maken met haar opdrachtgevers. In de begroting is uitgegaan van inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2022. Inmiddels is duidelijk dat de belangrijkste wetswijzigingen, de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor de bouw, zijn uitgesteld tot vooralsnog 1 juli 2022. Ook de Regionale Energiestrategie 1.0 zal vanaf 2022 implicaties hebben op de uitvoeringspraktijk van de OD NZKG, net als de uitvoering van het programmaplan Circulaire

Ontwerp-jaarverslag en jaarrekening 2020 en ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025

pagina 5

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Economie. Vooral de financiering van deze onderwerpen is onzeker. Het werkgebied van de OD NZKG wordt steeds complexer en staat steeds meer in de publieke aandacht. Ook zullen aanbevelingen uit gedane onderzoeken voor onzekerheden kunnen zorgen. Omzet De ontwerp-meerjarenbegroting laat zien dat de omzet de komende jaren naar verwachting licht groeit, van € 55,6 miljoen in 2021 tot € 57,8 miljoen in 2025. De bijdrage van de gemeente Haarlemmermeer over 2020 bedroeg € 8.119.000. De verwachte bijdrage voor 2021 bedraagt conform begroting (afgerond) € 8.499.000, zo blijkt uit het Uitvoeringsprogramma 2021. Wij zijn akkoord gegaan met dit bedrag, onder voorbehoud van de vaststelling van de Voorjaarsrapportage 2021 door de raad, inclusief het extra budget voor dit uitvoeringsprogramma. De ontwerp-meerjarenbegroting laat zien dat die bijdrage stijgt van € 8.499.000 in 2021 tot € 9.195.000 in 2025. Voor een groot deel staan tegenover deze kosten overigens wel legesinkomsten. Voor het jaar 2020 was dit een bedrag van ongeveer € 9.000.000. Gezien de huidige financiële positie van onze gemeente vinden wij het niet meer dan logisch dat ook de OD NZKG waar mogelijk de kosten omlaag brengt. Daarom dienen wij een zienswijze in. Tariefontwikkeling De tarieven worden jaarlijks aangepast naar aanleiding van de loon- en prijsontwikkeling. Het tarief bedraagt dit jaar € 102,10 per uur.

Het tarief stijgt in 2022 naar € 104,57, in 2023 naar € 105,90, in 2024 naar € 107,22 en in 2025 naar € 108,55. Weerstandsvermogen en risicobeheersing De OD NZKG wil op gestructureerde wijze risico's beheersen en een overwogen niveau van de weerstandscapaciteit creëren. De weerstandscapaciteit wordt omgeschreven als middelen en mogelijkheden waarover een organisatie beschikt om niet-begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn te dekken. Het gaat dus om buffers in het eigen vermogen respectievelijk de exploitatie die kunnen worden vrijgemaakt, zonder dat dit gevolgen heeft voor het bestaande beleid en de uitvoering van taken. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 2.018.000. Ten tijde van het opstellen van de concept-meerjarenbegroting werden de invoering van nieuwe wet- en regelgeving, met name de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, als grootste risico's beschouwd. Het ziet er nu naar uit dat een ander risico, omzetfluctuatie door conjuncturele ontwikkelingen, zich zal manifesteren. Door de afbouw van de flexibele schil kan dat risico in eerste instantie worden opgevangen. De beschikbare weerstandscapaciteit en de noodzakelijke weerstandscapaciteit worden tegen elkaar afgezet met de ratio weerstandsvermogen. Die valt binnen 1,0 en 1,5 en wordt daarmee voldoende geacht. Conclusie De OD NZKG heeft een sluitende ontwerp-meerjarenbegroting.

Er bestaan echter grote onzekerheden en de omvang van die onzekerheden is op dit moment lastig te voorspellen. De bijdrage voor de Gemeente Haarlemmermeer stijgt in deze begroting van € 8.499.000 in 2021 naar € 9.195.000 in 2025, maar wij gaan ervan uit dat de OD NZKG op zoek gaat naar bezuinigingsmogelijkheden. Omdat een deel van de stijging van de kosten zal worden veroorzaakt door meer aanvragen omgevingsvergunningen bouw, zullen ook de legesinkomsten stijgen. Wij dienen daarom een zienswijze in bij de ontwerp-meerjarenbegroting. Mede gezien

Ontwerp-jaarverslag en jaarrekening 2020 en ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025

pagina 6

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

onze huidige financiële situatie zal ook de OD NZKG financiële keuzes moeten maken en wij wijzen de OD NZKG op hun verantwoordelijkheid om op zoek te gaan naar financiële besparingsmogelijkheden en kritisch te kijken naar niet-noodzakelijke uitgaven. Een deel van de activiteiten die de OD NZKG voor haar opdrachtgevers uitvoert, bijvoorbeeld het verlenen van omgevingsvergunningen, is conjunctuurgevoelig. De OD NZKG werkt aan scenario's om die consequenties in beeld te brengen en zo vroegtijdig bij te kunnen sturen. De deelnemende gemeenten en provincie, vertegenwoordigd in het AB en/of het DB, worden daar nauw bij betrokken. 3.3 Wat mag het kosten?

Het financiële resultaat van de OD NZKG over 2020 is € 194.000 positief. Het DB heeft aan het AB voorgesteld om het jaarresultaat deels (€ 146.636) te bestemmen voor terugbetaling inrichtingskosten aan de oprichters (founding fathers). Dit betekent voor ons dat een bedrag ad € 20.109 wordt terugbetaald. Het resterende jaarresultaat (€ 50.376) wordt gereserveerd voor de invoering van de Omgevingswet. Voor de uitvoeringsovereenkomsten betalen de opdrachtgevers voorschotten. Op basis van de realisatie in 2020 heeft de OD NZKG (voorlopige) afrekeningen per opdrachtgever gemaakt. Een aantal opdrachtgevers ontvangt geld terug, omdat de realisatie lager is uitgevallen dan begroot is in de uitvoeringsovereenkomsten. De gemeente Haarlemmermeer zal over het jaar 2020 een bedrag van € 252.150 terug ontvangen. In de jaarrekening 2020 is hier reeds rekening mee gehouden. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

Het vaststellen van de begroting en de jaarrekening is een bevoegdheid van het AB, zo volgt uit artikel 58, eerste en derde lid, van de Wgr. De gemeenteraad kan bij het DB zijn zienswijze over de ontwerp-begroting naar voren brengen, zo bepaalt artikel 59, derde lid, van de Wgr. De colleges van de acht deelnemende gemeenten en het college van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland hebben een gemeenschappelijke regeling - de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) 2016 - vastgesteld. De colleges hebben uit hun midden ieder één lid van het AB aangewezen, met dien verstande dat de colleges van Amsterdam, Haarlemmermeer en Noord-Holland ieder twee leden van het AB uit hun midden hebben aangewezen. Het DB bestaat uit de voorzitter en vier andere door en uit het AB aan te wijzen leden, waarbij de leden aangewezen door de colleges van Amsterdam, Haarlemmermeer, Zaanstad en een vertegenwoordiger namens de Amstellandgemeenten, alsmede het lid aangewezen door gedeputeerde staten van Noord-Holland in elk geval zitting hebben. De burgemeester van Haarlemmermeer is voorzitter van het AB en het DB en is eerste aanspreekpunt. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar?

Ontwerp-meerjarenbegroting 2021-2024 Vorig jaar heeft de raad geen zienswijze ingediend op de ontwerp-meerjarenbegroting 20212024 van de OD NZKG (2020.0001688).

Communicatie De beraadslagingen over dit voorstel zijn openbaar en de ontwerp-jaarrekening en de ontwerpmeerjarenbegroting zijn openbare documenten. Het is de taak van het AB om de communicatie te verzorgen over de 'Eindrapportage 2020: jaarrekening en -verslag van de Omgevingsdienst

Ontwerp-jaarverslag en jaarrekening 2020 en ontwerp-meerjarenbegroting 2022-2025

pagina 7

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Noordzeekanaalgebied' en de 'Meerjarenbegroting 2022-2025 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied'.

Juridische aspecten De ontwerp-jaarrekening en de ontwerp-meerjarenbegroting voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. De accountant heeft over de ontwerp-jaarrekening 2020 een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?

Op 9 juli 2021 liggen het ontwerp-jaarverslag 2020 en de ontwerp-meerjarenbegroting ter vaststelling bij het AB. Na vaststelling met inachtneming van eventuele ingediende zienswijze(n) wordt de raad daarover schriftelijk geïnformeerd door het AB. 4. Ondertekening

Omgevingsdienst NZKG

POSTBUS 209, 1500 EE ZAANDAM

Aan de leden van het Algemeen Bestuur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Bezoekadres Ebbehout 31 1507 EA ZAANDAM Postadres Postbus 209 1500 EE ZAANDAM info@odnzkg.nl www.odnzkg.nl

Betreft: Jaarstukken 2020 en Begroting 2022 en Meerjarenraming 2022-2025 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Geachte leden van het Algemeen Bestuur, Uiterlijk 15 juli 2021 moeten de jaarstukken over 2020 en de begroting 2022 en de meerjarenraming 2022-2025 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) ingediend worden bij de toezichthouder (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Bijgaand stuur ik u de, door het Dagelijks Bestuur (dd. 26 maart 2021), goedgekeurde stukken toe met het verzoek deze voor eventuele zienswijzen naar uw raad/staten door te geleiden. In verband met covid / werkdruk zijn met u afspraken gemaakt om het werk rondom de jaarstukken eenmalig zo lean mogelijk in te richten. Hierdoor is deze begeleidende brief later verzonden dan gewoonlijk. De jaar- en begrotingsstukken zijn op 26 maart j.l. reeds aan u aangeboden. Vervolg procedure zienswijze Tijdens het overleg van het Algemeen Bestuur (AB) van de OD NZKG op 9 juli 2021 zullen de stukken voorliggen ter accordering/ besluitvorming (conform de vastgestelde planning en control kalender). Voor die tijd moeten eventuele zienswijzen van uw raad/staten bekend zijn zodat deze kunnen worden meegenomen in het besluitvormingstraject richting het Algemeen Bestuur (alvorens de begroting naar de toezichthouder wordt gestuurd). Wij vragen u graag uiterlijk 18 juni 2021 eventuele zienswijzen aan ons door te geven zodat deze zorgvuldig een plek kunnen krijgen in het besluitvormingstraject.

Ondersteuning vanuit de OD NZKG Tevens kunnen wij u natuurlijk ondersteunen bij de bespreking van de begroting in uw commissievergaderingen en raad/staten. Graag horen wij daarvoor op welk moment de begroting in uw raad/staten wordt besproken zodat een directielid van de OD NZKG aanwezig kan zijn. Wilt u zo vriendelijk zijn om uw bestuurlijke planning door te geven aan de directiesecretaris dhr. Bert Veraa, bert.veraa@odnzkg.nl. Bij voorbaat dank voor uw medewerking. Hoogachtend,

mw. M.H.F. Schuurmans-Wijdeven Voorzitter bestuur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Uw contactpersoon Bert Veraa Doorkiesnummer 06-38 01 08 33 Verzenddatum 25 mei 2021

Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Jaarstukken 2020 2 maart 2021

Inhoud 1 Voorwoord ....................................................................................................................................... 3 2 Verantwoording programma’s ......................................................................................................... 6 2.1 Programma Bouw ...................................................................................................................................6 2.2 Programma Bodem .................................................................................................................................8 2.3 Programma Milieu en Brzo ..................................................................................................................... 10 2.4 Programma Randvoorwaardelijk ............................................................................................................. 14 2.5 Programma Bedrijfsvoering .................................................................................................................... 15 2.6 Financiële resultaten ............................................................................................................................. 20 3 Paragrafen .....................................................................................................................................

22 3.1 Weerstandsvermogen en risicobeheersing............................................................................................... 22 3.2 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................................................. 29 3.3 Financiering .......................................................................................................................................... 29 3.4 Bedrijfsvoering...................................................................................................................................... 30 4 Financiële jaarrekening ................................................................................................................. 33 4.1 Overzicht baten en lasten ...................................................................................................................... 33 4.2 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling .................................................................................. 34 4.3 Toelichting baten en lasten .................................................................................................................... 36 4.4 Balans ..................................................................................................................................................

40 Bijlage 1 Overzicht taakvelden per programma ........................................................................ 46 Bijlage 2 Bijdrage per deelnemer ..................................................................................................... 47 Bijlage 3 Berekening financiële kengetallen ..................................................................................... 48 Bijlage 4 Meerjarig overzicht risico’s ................................................................................................ 49 Bijlage 5 Sisa (Single Informatie Single Audit) ................................................................................ 50 Bijlage 6 Controleverklaring accountant .......................................................................................... 51

2 van 54

1 Voorwoord Met veel genoegen bied ik u het jaarverslag en de jaarrekening van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) aan. Het Bestuur van de OD NZKG vraagt de betrokken Raden en Staten om zienswijzen op deze jaarverantwoording 2020 in samenhang met de meerjarenbegroting 2022-2025. Naast de jaarverantwoording 2020 ontvangen onze opdrachtgevers (bevoegde gezagen) een toelichting op de afwijkingen ten opzichte van de halfjaarrapportage. Anders dan voorgaande jaren wordt er geen uitgebreide opdrachtgeversrapportage opgesteld. Aanleiding is de toegenomen werkdruk als gevolgen van de corona pandemie. Wij zijn hierdoor genoodzaakt om de werkzaamheden met betrekking tot de P&C-cyclus te prioriteren. Het algemeen bestuur heeft op 16 december 2020 ingestemd met het uitsluitend opstellen van de wettelijk verplichte P&C-producten, waaronder de jaarrekening 2020 en de rapportage in het kader van het VTH-uitvoeringsprogramma 2020. Laatstgenoemde rapportage wordt in juli 2021 opgeleverd.

Financieel resultaat Het jaar 2020 is afgesloten met een positief saldo van 194K. Dit is 205K positiever dan begroot. Het resultaat is boven verwachting gegeven de beperkingen als gevolg van corona. Het saldo bestaat ten opzichte van de begroting uit hogere baten ad 852K en 677K hogere lasten. Daarnaast is er een lagere toevoeging aan de reserve persoonlijk ontwikkelbudget ad 31K. De hogere baten en lasten houden met name verband met meerwerk in het kader van de UVO 2020. In de jaarrekening wordt per programma ingegaan op de realisatie, waarbij wij een toelichting geven bij afwijkingen groter dan 100K.

Werkzaamheden De werkzaamheden in 2020 zijn ondanks Covid-19 grotendeels uitgevoerd zoals vastgelegd in de uitvoeringsovereenkomst. Er is sprake van een verhoogde aandacht en inzet op intensieve handhaving en bestuurlijk gevoelige dossiers. De uitvoering van de VTH taken heeft een stevige impact op de organisatie gehad, niet in de laatste plaats door alle maatschappelijke en politieke aandacht voor het Tata dossier. De toenemende druk vanuit de omgeving is merkbaar door de verhoogde bestuurlijke/politieke aandacht voor toezicht, veiligheid en milieu. Dat uit zich onder andere in meer WOB- en handhavingsverzoeken en persvragen. Dat geldt voor meer bedrijven dan alleen Tata en Harsco Metals, zoals AEB, biomassacentrales en Nauerna afvalzorg. Ook de discussie rondom de stikstofwetgeving zorgde voor verhoogde belangstelling voor ons werk. De informatiebehoefte over de duiding van milieueffecten groeit voor veel verschillende doelgroepen: in de pers, bij bewonersbijeenkomsten en ook bij de gemeenteraden en staten.

Onderzoeken 2020: commissie van Aartsen en onderzoek PS provincie Noord-Holland In 2020 zijn twee voor de OD NZKG belangrijke onderzoeken uitgevoerd. Beide onderzoeken zijn begin 2021 voltooid. 1. Het landelijke onderzoek van de commissie van Aartsen over welke mogelijkheden deze commissie ziet om milieuhandhaving, -toezicht en vergunningverlening in Nederland te versterken met als doel het stelsel effectiever en slagvaardiger te maken. Op 4 maart 2021 levert de commissie haar rapport op. De focus in het rapport ligt op thema’s als versterking van het mandaat, verduidelijking van de stelsel verantwoordelijkheid, een steviger basis voor de financiering van omgevingsdiensten, minimum schaalniveau van omgevingsdiensten, het ontwikkelen van een visitatie toets voor omgevingsdiensten, benoemingsprocedures van directeuren etc. Aldus veel aanbevelende conclusies over governance-thema’s. De impact van uitwerking van deze conclusies zal stevig zijn in 2021 en de komende jaren, ook voor de OD NZKG. 2. Het onderzoek van de Randstedelijke Rekenkamer in opdracht van gedeputeerde staten van de provincie Noord-Holland naar kwaliteit van de uitvoering VTH-taken bij Tata Steel en Harsco. Begin 2021 is de -rapportage gepubliceerd.

De conclusies laten zien dat de OD NZKG het werk op hoofdlijnen goed uitvoert, maar dat dit voortvarender kan en moet in de huidige context van maatschappelijke omstandigheden en veranderingen. Als OD NZKG omarmen we de conclusies en aanbevelingen. De dienst schakelt reeds op de nodige acties, onder

3 van 54

andere in Uitvoeringsprogramma VTH Tata Steel 2020-2022. Alsook meer focus op samenlevingsgericht werken. En pro-actief handelen krijgt expliciet aandacht in het vernieuwen van bestaande werkwijzen. Het uitwerken van de aanbevelingen en het implementeren daarvan vormt een belangrijk speerpunt voor dit jaar en werkt door in 2022.

Samenlevingsgericht werken Vanuit bewoners, bestuurders en media is er steeds meer interesse in de uitvoering van onze VTH -taken. Onze medewerkers zijn daar meer van bewust, handelen er meer naar, maar het kan beter. Ook in het rapport van de Randstedelijke Rekenkamer wordt dit genoemd als een aandachtpunt. Dat vraagt om een aanvullende aanpak naar meer samenlevingsgericht werken. Dit is benoemd als een speerpunt voor de komende periode. In 2020 hebben we ingezet op het vergroten van transparantie, zichtbaarheid, benaderbaarheid en de (digitale) toegankelijkheid van informatie. We worden steeds meer benaderd door de pers en belangengroeperingen. Vanaf maart hebben we woordvoering bij de afdeling communicatie uitgebreid en is de werving naar eigen medewerkers succesvol afgerond. Ook is een omgevingsmanager gestart, zij richt zich specifiek op de IJmond regio. Dit jaar hebben we ingezet op het vergroten van de zichtbaarheid van onze en het verbeteren van de (digitale) toegankelijkheid van informatie. Zo hebben wij via diverse kanalen uitvoerig bericht over ons werk in tijden van corona, zijn er diverse (digitale) bewonersbijeenkomsten georganiseerd, zijn wij gestart met de voorbereiding van een fysiek loket in de IJmond (officiële opening begin 2021) en gesprekstafels met bewoners.

Ook de online dienstverlening en informatieverstrekking aan de voorkant (digitale frontoffice) hebben wij dit jaar geoptimaliseerd. Op de valreep van 2019 is er een nieuwe website opgeleverd, 2020 hebben wij gebruikt om deze te optimaliseren. Hierbij hebben wij onze processen en informatievoorziening beter laten aansluiten bij de behoeften van bewoners en ondernemers zodat de informatie toegankelijk, duidelijk, vindbaar, transparant, begrijpelijk en eenduidig is. Dit blijven we doorlopend doen aan de hand van klanttevredenheidsonderzoeken, klantreizen en analyses op het gebruik van onze websites.

Bijzondere projecten in 2020 • Bruggen en kademuren Amsterdam: In samenwerking met de stadsdelen is een programmatische aanpak voor de vergunnings-, handhavings- en toezicht werkzaamheden ten behoeve van de renovatie van kades en bruggen ingericht. Naar aanleiding van het instorten van een particuliere kademuur zijn we ook betrokken bij het onderzoek naar de verantwoordelijkheid van VTH Amsterdam/OD en Waternet als bevoegde gezagen bij particuliere kademuren. • Schiphol: Binnen het investeringsproject van de luchthaven worden een aantal projecten “on hold” gezet dan wel anders ingevuld in 2021. De aanleg van de nieuwe terminal en kelder zijn uitgesteld tot nader orde (start kelder onder voorbehoud 3e kwartaal 2021). De terminal wordt gezien de kosten herontwikkeld. Schiphol bekijkt de alternatieven om modulair projecten op te starten in het kader van de uitbreidingen. Als de bevolking gevaccineerd is en er weer gereisd mag gaan worden, verwacht Schiphol een exceptionele groei van het aantal passagiers. Schiphol zal dan waarschijnlijk snel schakelen om zo te kunnen voorzien in de afhandeling van reizigers. Wat indirect betekent dat men dan op korte termijn zal gaan investeren in zowel tijdelijke oplossingen en verdere permanente uitbreiding. • De bouw van de Zeesluis verkeert in de afrondende fase.

Er is door corona nauwelijks vertraging opgelopen en de opleverdatum wordt later dit jaar verwacht. • Markermeerdijken: Het project kwam begin 2020, in afwachting van de uitspraak van de Raad van State, noodgedwongen vrijwel stil te liggen. Vanaf de positieve uitspraak zijn een groot aantal uitvoeringsvergunningen verleend. Veel aandacht is gegaan naar de gecompliceerde situatie rond PFAS in combinatie met de gedeelde bevoegdheden van ons met Rijkswaterstaat. • Bij Zuid-As-Dok is sprake geweest van grote wijzigingen in de planning en organisatie. Afstemming heeft veel organisatiekracht gevraagd. Ondertussen zijn de bouwwerkzaamheden aan onder andere de spooronderdoorgangen doorgegaan. • Het proces van HOV ’t Gooi loopt voorspoedig: de uitvoering van de kunstwerken, de fly-over, de natuurbrug en de dubbel laags onderdoorgang is in volle gang. De verwachting is dat deze uitvoering in 2021 onverminderd doorgaat.

4 van 54

• Uithoornlijn: Voor de aanleg van een nieuwe hoogwaardige tramverbinding worden diverse kunstwerken gerealiseerd. In 2020 is voor overleg geweest en zijn de eerste vergunningen verleend voor voorbereidende werkzaamheden. In 2021 worden de aanvragen voor omgevingsvergunningen voor kunstwerken verwacht, en zal het project echt op gang komen. • Wegtunnels en Metrolijnen in Amsterdam: - Bij de Oostlijn hebben we in maart 2020 een gedoogbeslissing genomen. Hierin zijn voorwaarden opgenomen zoals het uitvoeren van aanvullende brandveiligheid analyses en onderzoek naar een nieuw normenkader voor de brand- en tunnelveiligheid. - Noord-Zuidlijn: er zijn verschillende omgevingsvergunningen verleend en gebruiksmeldingen gedaan voor het wijzigen van stations. De parkeergarage Rokin is in 2020 in gebruik genomen. - Voor de Michiel de Ruijtertunnel is een omgevingsvergunning voor brandwerende gevelbeplating verleend. - Bij de Piet-Hein tunnel heeft toezicht van de gedoogsituatie substantiële terugdringing van de hoeveelheid vrachtverkeer opgeleverd. - De Gaasperdammertunnel is vanaf juli 2020 gefaseerd opengesteld. Het zonnepanelenpark op het dak is ook gereed. • Energie/EED: met nagenoeg alle grootgebruikers van energie in het Noordzeekanaalgebied (voor Zaanstad ook de middelgrootgebruikers) zijn afspraken zijn gemaakt over te nemen energiebesparende maatregelen.

Innovatieprijzen In 2020 won de ODNZKG twee innovatieprijzen; de WKO-expert tool voor het verkrijgen van beter inzicht in het functioneren van open bodemenergiesystemen waarin warmte-koude opslag, won de publieksprijs Innovatieprijs Handhaving en Toezicht. Een mooie erkenning voor de bruikbaarheid van deze tool in de uitvoering. Het programma voor flinke energiebesparing bij datacenters (LEAP) won de Computable Awards 2020 in de categorie duurzaamheid. Een uitslag om trots op te zijn als dienst die het bijdragen aan een duurzamer Noordzeekanaalgebied ziet als een van haar belangrijkste opgaven. De OD NZKG is blij met deze prijzen die de innoverende kracht van onze dienst onderstrepen. Tot slot alle lof voor de medewerkers van de OD NZKG. Ondanks Covid-19 en de toenemende complexiteit van het werk, alle media aandacht èn de ontwikkelingen op het gebied van wetgeving, hebben zij ook in het afgelopen jaar gezamenlijk weer een enorme prestatie geleverd.

Loes de Maat, Algemeen Directeur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

5 van 54

2 Verantwoording programma’s In dit bestuurlijke jaarverslag rapporteren we over het algemene beeld per programma en de belangrijkste ontwikkelingen. Ten behoeve van de jaarrekeningen van de opdrachtgevers hebben wij onze opdrachtgevers medio januari 2021 al geïnformeerd over de voorlopige financiële afrekening. De programma’s komen overeen met de werkvelden in de uitvoeringsovereenkomsten. Per programma maken we inzichtelijk of de realisatie conform begroting is. Conform de BBV-wetgeving (Besluit Begroting en Verantwoording) worden programma’s met betrekking tot het primair proces verantwoord exclusief de personele lasten en materiele overheadkosten. Deze worden apart verantwoord op het programma Bedrijfsvoering. Naast de inkomsten uit de uitvoeringsovereenkomsten heeft de OD NZKG overige inkomsten vanuit het maatwerk. Daarbij gaat het om werkzaamheden die gefinancierd worden uit subsidies en op basis van offertes.

Toelichting bedrijvenbestand De OD NZKG werkt er continu aan om de kwaliteit en actualiteit van het bedrijvenbestand te verbeteren. Hiervoor is een koppeling tot stand gebracht met het Nieuwe Handelsregister (NHR). In de toekomst zullen beide partijen via dit register informatie leveren over de kwaliteit en actualiteit. Vanaf 2020 is ook sprake van een terug meldplicht vanuit de overheid naar het NHR. Het bedrijvenbestand wordt jaarlijks op 1 september geactualiseerd zodat we waargenomen verschillen kunnen vertalen in de uitvoeringsovereenkomsten voor het daaropvolgende jaar.

2.1 Programma Bouw Het programma Bouw heeft als doelstelling om bij te dragen aan de grote bouwopgaven in de regio en onaanvaardbare risico’s, vooral op het gebied van veiligheid en gezondheid, te kunnen afvangen. Voor het verlenen van omgevingsvergunningen, behandelen van meldingen en voor toezicht en handhaving op bouw en sloop in de realisatie- en gebruiksfase is per bouwactiviteit een toetsingsniveau vastgesteld met een oplopende intensiteit per categorie. Daarnaast zijn er diverse thema’s en projecten die in samenhang met opdrachtgevers plaatsvinden, zoals EPC (energieprestatie coëfficiënt), MPG (milieuprestatie gebouwen), grootstedelijk onderhoud programma’s bruggen en brandveiligheid, zeesluis, Markermeerdijken en Zuidasdok. Voortgang en ontwikkelingen Het werkveld bouw werkt – net als de uitvoering in de bouw – zoveel mogelijk door in coronatijd. De bouw heeft op dit moment een prominente, trekkende rol voor het op gang houden van de economie tijdens de corona periode. Het rijksbeleid is gericht op stimuleren en naar voren halen van infrastructurele investeringen en het blijven inzetten op woningbouw. Ook Schiphol heeft “gebruik gemaakt van de corona situatie” en vergunde investeringen voor onderhoud van de terminals versneld in gang gezet. De OD NZKG heeft in deze verschillende sectoren extra werk en opdrachten.

De OD heeft een addendum gemaakt op de Amsterdamse richtlijn bouwlawaai. Dit addendum geeft de bouwbedrijven de mogelijkheid om de uitvoering ook in de avond tot maximaal 23.00 uit te voeren. Zo kan de bouw wel door en toch met verschillende disciplines de corona regelgeving voor 1,5 m afstand volgen. Hier is in beperkte mate gebruik van gemaakt. Na de piek van halverwege 2019 zien we in de vergunde bouwwerkzaamheden een kleine daling van 5-10% t.o.v. het begrote aantal bouwaanvragen voor 2020. Dit is naar alle waarschijnlijkheid niet alleen aan corona te wijten. De werkzaamheden gekoppeld aan grote evenementen zijn dit jaar ongeveer 70% minder vanwege de coronamaatregelen. Bij de halfjaarrapportage was de eindejaar verwachting voor de bouwaanvragen verder naar

6 van 54

beneden bijgesteld, maar die verwachte daling heeft zich niet voorgedaan. Aan het einde van het jaar zijn er toch meer bouw aanvragen gedaan. Een positieve ontwikkeling voor energie en duurzaamheid zien wij bij het aantal EPC beoordelingen. De opdrachtgevers weten de OD NZKG inmiddels goed te vinden. Door goede contactlijnen over en weer worden onze adviezen op EPC/MPG (vaak gecombineerd) snel geleverd. Tevens heeft de OD geïnvesteerd in kennisoverdracht aan de gemeente (stadsdelen Amsterdam). Andere klimaat gerelateerde adviezen zijn gemaakt voor de ontwikkeling van warmtenetten en transformatie van gebruik gasinstallaties. Milieucriminaliteit heeft effect op mens en milieu, maar is meestal weinig zichtbaar voor de samenleving. In 2020 is door de ODNZKG een ‘plan van aanpak ketentoezicht’ opgesteld waarop is afgesproken dat er in 2021 een pilot ketentoezicht asbest wordt uitgevoerd (naast een pilot grondstromen (bodem) en een pilot e-waste (milieu)). Deze pilots worden financieel ondersteund door de Provincie Noord-Holland. De in 2021 uit te voeren pilot ketentoezicht asbest moet inzicht geven in de benodigde werkwijze en capaciteit en welke financiering nodig is voor een structurele aanpak.

Tevens heeft de OD in 2020 voor de overgedragen wettelijke taak van sloopmelding voor asbest nieuwe producten ontwikkeld en met de opdrachtgevers afspraken gemaakt over start van uitvoering van deze taak in 2021. Dan krijgt de OD inzicht of de financiële vergoedingen dekkend zijn voor de benodigde uitvoeringscapaciteit van deze nieuwe taak. Het team bouwtoezicht heeft het afgelopen halfjaar meer capaciteit aan zich kunnen binden. Hiermee is het toezichtniveau geleidelijk verder gegroeid, maar door corona nog niet volledig op het uniform uitvoeringsniveau uitgevoerd voor alle toezicht objecten. Er was meer aandacht voor energie, milieu, gezondheid en kwalitatieve aspecten van de bouw. Iets waar jaren naar gestreefd is. Tevens is tijdens de coronacrisis de bouw in volle productie gebleven. Projecten die in voorgaande jaren zijn vergund, zijn in uitvoering gegaan en in 2020 zijn er ook weer nieuwe projecten bijgekomen. Dit heeft bij het team bouwtoezicht geresulteerd in een hoge productie. Het team constructieve veiligheid werkt nu nog, vanwege structurele capaciteitsproblemen, op het aangepaste risico-gestuurde niveau. De arbeidsmarkt voor deze hoog gespecialiseerde beroepsgroep is nog altijd lastig. In de tweede helft van 2020 is de actieve monitoring van de ontwikkelingen bij de bouwaanvragen voortgezet.

In de laatste 2 maanden zijn er meer bouwvergunning aanvragen binnen gekomen (per maand) dan daarvoor. De inkomsten op de output producten zijn uiteindelijk iets hoger uitgekomen. Dit heeft voor onze opdrachtgevers ook een positief effect op de inning van de bouwleges. Financiële verantwoording De realisatie van het programmabouw is per saldo 160K voordeliger dan begroot. De baten bouw zijn 101K hoger dan begroot. De verwachte daling van de omzet bij de halfjaarrapportage is niet gerealiseerd door meer werk voor constructieve veiligheid en doordat er eind 2020 alsnog meer vergunningaanvragen zijn gedaan. De lasten zijn 59K lager dan begroot. Het benodigde budget voor de lasten is bij de halfjaarrapportage te hoog ingeschat. Het materiele budget voor Wabo publicaties is per abuis zowel bij bouw als bij randvoorwaardelijk opgenomen. Gecorrigeerd voor het te hoge budget (187K) zijn de lasten 128K hoger. De hogere lasten hebben betrekking op inhuur voor de hogere inzet en productie op bouwtoezicht.

7 van 54

Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma Bedrijfsvoering.

Programma Bouw

(bedragen x € 1.000) Verschil BegrotingRealisatie

Gewijzigde begroting

Realisatie

Lasten

9.241

9.182

-59

Baten

-13.482

-13.584

-101

Saldo

-4.242

-4.402

-160

(-/- = voordeel, + = nadeel)

2.2 Programma Bodem Het doel van het programma Bodem is de bescherming van de leefomgeving voor wat betreft bodem, meer specifiek ten aanzien van bodemverontreiniging. Concreet betekent dat toetsen en toezien of de uitvoering van bodemwerkzaamheden plaatsvindt binnen de kaders van wet- en regelgeving voor bodembescherming. Hierbij hoort ook de toetsing en controle aan standaardvereisten zoals Bus-saneringen (Besluit uniforme saneringen) en de door bevoegde gezagen opgestelde beschikking op een saneringsplan. Voortgang en ontwikkelingen In het algemeen ervaren we in dit werkveld maar zeer beperkte impact van coronamaatregelen. In het bodem werkveld gaat net als bij bouw de uitvoering zo goed mogelijk door. We zien over het hele werkveld hen wel dat de groei van de afgelopen jaren aan het afvlakken is. Er zijn door de OD NZKG successen behaald met het laten vaststellen van beleid voor bodembeheer en de bodemkwaliteitskaart. De Nota bodembeheer Regio Amstelland en Meerlanden (incl. bodemkwaliteitskaart) is op 30 januari 2020 door de gemeenteraad van Diemen vastgesteld. Op 23 april 2020 is de Nota en BKK door de gemeenteraden van Uithoorn en Ouder-Amstel vastgesteld. De gemeenteraden van Aalsmeer en Amstelveen hebben de Nota en BKK respectievelijk op 18 juni 2020 en 1 juli 2020 vastgesteld.

De Nota bodembeheer en BKK is hiermee in alle vijf gemeenten in de regio van kracht geworden.

8 van 54

Hiermee is, samen met het bodembeleid verwoord in de Nota’s van Amsterdam en Haarlemmermeer, in vrijwel de hele regio (Amsterdam, Haarlemmermeer, Amstelveen, Aalsmeer, Diemen, Uithoorn en Ouder-Amstel) sprake van eenduidig en op elkaar afgestemd bodembeleid. De bodemkwaliteitskaarten sluiten op elkaar aan. De gemeenten accepteren elkaars bodemkwaliteitskaarten als bewijsmiddel voor het hergebruiken van grond in de genoemde regio. Dit vergroot de afzetmogelijkheden van grond in de regio en bespaart op onderzoekskosten. Onder de taken van de Waterwet is door de energietransitie een toenemende trend in de vergunningaanvragen zichtbaar. In het tweede halfjaar is die groei iets zwakker geweest, waarmee de opwaarts bijgestelde begroting niet helemaal gerealiseerd is. Bij onze opdrachtgever Zaanstad loopt een groot, door het rijk gesubsidieerd, saneringsprogramma voor de in de volksmond genoemde “Loodtuintjes”. De OD heeft hier haar deel van de taak opgepakt en is meegegroeid in de uitvoering voor de opdrachtgever. Voor het product bestaande uit warmte-koude opslag (WKO) systemen is sprake van een lichte stijging.

Er is door de OD NZKG een experttool WKO ontwikkeld die eigenaren helpt om de systemen optimaal te gebruiken en ook de OD NZKG helpt bij het optimaliseren van het toezicht, de mogelijkheid om de vergunningen voor de systemen meer op maat te kunnen verlenen en het assisteren bij beleidskeuzes rondom de energietransitie. Deze tool is in het najaar beloond met de publieksprijs voor toezicht en handhavingsinnovatie 2020.

Financiële verantwoording Het programma Bodem heeft per saldo een nadeliger resultaat ad 70K dan begroot. De baten voor bodem zijn 179K lager dan begroot. Bij de halfjaarrapportage was de verwachting dat de UVO baten zouden stijgen waaronder voor de op de waterwet gerelateerde producten. Uiteindelijk is daar meer geleverd dan origineel begroot, maar minder dan verwacht bij het halfjaar. Daarnaast zien we op een aantal output producten een lichte daling in de vraag. Daarmee is de groei van afgelopen jaren in het bodem werkveld enigszins aan het afvlakken. De lasten voor bodem zijn iets lager dan begroot (109K). Het team toezicht is in de afgelopen periode verder uitgebouwd met een groep jonge, enthousiaste medewerkers. Dit betekent dat de capaciteit in 2020 gelijkmatig is ingevuld tot een bijna volledige bezetting. De capaciteitslasten zijn hierdoor incidenteel lager.

9 van 54

Lasten zijn exclusief lasten voor bedrijfsvoering. Deze zijn opgenomen in het programma bedrijfsvoering.

Gewijzigde begroting

Realisatie

(bedragen x € 1.000) Verschil BegrotingRealisatie

Lasten

4.699

4.590

-109

Baten

-7.395

-7.215

179

Saldo

-2.696

-2.626

70

Programma Bodem

(-/- = voordeel, + = nadeel)

2.3 Programma Milieu en Brzo Doel van het programma milieu/BRZO is het waarborgen van een schoon, gezond, veilig, leefbaar en duurzaam Noordzeekanaalgebied. De OD NZKG voert de Vergunning en Toezicht en Handhavingstaken (VTH)-taken uit voor de meest risicovolle bedrijven in de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland. Deze bedrijven vallen onder het Besluit risico’s zware ongevallen (Brzo) en/of de Richtlijn Industriële Emissies (RIE-4) en onder Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) In lijn met de vastgestelde VTH-strategie voert de OD NZKG toezicht uit. Hierbij wordt waar van toepassing de samenwerking opgezocht met de regionale ketenpartners, maar ook met landelijke gremia zoals landelijke BrzoOD’s.

Voortgang en ontwikkelingen VTH taken in 2020

Regulering, toezicht en handhaving De activiteiten benoemd in de UVO zijn met succes uitgevoerd. Wel is er sprake geweest van een voortgaande verhoogde aandacht en inzet op het terrein van intensieve handhaving door bestuurlijke gevoelige dossiers als Tata Steel/Harsco. Daarnaast hebben de coronamaatregelen invloed gehad op de uitvoering en ook omvang van ons werk. Ook vragen nieuwe ontwikkelingen, zoals de energietransitie en circulaire economie meer inzet vanuit de OD NZKG. Er is sprake van een toenemende maatschappelijke en politiek-bestuurlijke belangstelling voor deze thema’s en daarmee ook een grotere informatiebehoefte over de duiding van milieueffecten. Er is slechts een beperkt effect van de coronacrisis zichtbaar op het aantal inrichtingen of aard en omvang van de werkzaamheden. Het aantal nieuwe aanvragen is stabiel en soms zelfs hoger dan begroot. Ook was er sprake van enkele corona-gerelateerde aanvragen en initiatieven. Er was een lichte daling te zien bij de afhandeling van meldingen ingevolge het Activiteitenbesluit. De werkzaamheden gerelateerd aan evenementen zijn sterk gereduceerd. Vanaf medio maart hebben de landelijke coronamaatregelen invloed op onze werkwijze. Vooroverleg en locatiebezoek bij vergunningverlening heeft zeer beperkt fysiek plaatsgevonden.

Voor Milieu- toezicht en handhaving is de gekozen strategie afhankelijk van de complexiteit van de bedrijven. Er zijn alternatieve werkwijzen ontwikkeld. Per branche is een analyse gemaakt van de impact van de coronacrisis. Er is specifiek gekeken naar veranderingen in product en afvalstromen (als gevolg van logistieke problemen) en wijzigingen in risico’s bij veranderingen van productieprocessen. Op basis van deze inventarisaties zijn verschillende gerichte acties opgepakt. Fysieke controles zijn uitsluitend uitgevoerd in die gevallen waar er sprake was van grote milieurisico’s of klachten. Er zijn digitale controles ontwikkeld. Daarnaast wordt er

10 van 54

gesurveilleerd met auto’s. Het zichtbaar zijn op straat heeft een preventieve werking. Zeker op industrieterreinen en in bepaalde gebieden in het beheergebied. Vanaf begin juni zijn, met behoud van de 1,5 m afstand, de fysieke controles gefaseerd weer opgepakt en worden werkzaamheden die als alternatief zijn ingezet afgeschaald.

Zwaardere RIE en BRZO bedrijven De OD NZKG heeft voor de zwaardere RIE en BRZO bedrijven de werkwijze afgestemd met (keten)partners. Er is een inventarisatie uitgevoerd bij alle Brzo- en RIE-bedrijven om inzicht te krijgen of de door de overheid uitgevaardigde maatregelen, ter bestrijding van het coronavirus, gevolgen hebben voor de milieuveiligheid en de vergunde activiteiten binnen de bedrijven. Aanvullend hebben we gevraagd om informatie over de wijze waarop de bedrijven de milieuveiligheid gewaarborgd hebben. Het overall beeld is dat bedrijven goed “in control” waren en dat bij de overgrote meerderheid de productie gewoon doordraaide. De snelheid van reageren en de inhoud van de reacties schetst een beeld dat de bedrijven het verzoek serieus hebben genomen.

Tata Steel In 2020 is de uitvoering van de VTH-taken door de OD NZKG voor de provincie Noord-Holland flink in het nieuws geweest. Er is met name veel maatschappelijke en politieke aandacht voor onze werkzaamheden richting het bedrijf Tata Steel. De toegenomen aandacht, waaronder ook de bijdragen aan onderzoeken, legt de nodige druk op de beschikbare capaciteit van de OD NZKG. De OD NZKG heeft vanuit de VTH-taken een bijdrage geleverd aan het brede samenwerkingsprogramma Tata Steel 2020 – 2050. De OD NZKG heeft ook een eigen programma Tata Steel ontwikkeld. Het is doel een integrale sturing op het dossier Tata Steel en Harsco Metals om een volgende professionaliseringslag te kunnen maken. Extra inzet is hier nodig geweest. Het aantal vergunningenprocedures voor Tata is uitzonderlijk hoog. Na een half jaar was de jaarverwachting al reeds gerealiseerd en dit heeft zich vertaald naar meer inzet en deze trend heeft zich voortgezet in het tweede halfjaar. In 2020 heeft de OD besloten over te gaan op het actief openbaar maken van de documenten uit het Tata Steeldossier. Daar is inmiddels een start mee gemaakt. Deze openbaargemaakte stukken zullen op korte termijn ook via een zogenoemde e-tool met zoekfunctie worden ontsloten zodat de stukken altijd openbaar en voor de burger goed vindbaar zijn. Hiermee loopt de OD NZKG voor op de verplichting die is opgenomen in de Wet Open Overheid.

Het is de bedoeling dat de OD op termijn ook dossiers van andere bedrijven actief openbaar gaat maken.

Intensieve handhaving Intensieve handhaving komt in beeld voor die bedrijven, waar de reguliere handhavingsinstrumenten niet tot het gewenste naleefgedrag leiden. Deze dossiers kenmerken zich naast een slecht naleefgedrag vaak door verhoogde bestuurlijke aandacht en aandacht van de pers en in enkele gevallen ook van de omwonenden. In 2020 was de focus om de intensieve handhaving verder te versterken, hetgeen ook gebeurd is. Daartoe wordt de samenwerking met de handhavingspartners geïntensiveerd. Ook wordt de koppeling naar de werkvelden bouw en bodem verbeterd zodat het eenvoudiger mogelijk wordt om ook hierop intensieve handhaving in te zetten.

Ondermijning De OD NZKG heeft regelmatig contact gehad met de betrokken veiligheidsregio’s om informatie uit te wisselen over de vitale processen bij bedrijven. Door de coronacrisis zijn veel controleacties in het kader van

11 van 54

gebiedsaanpak en ondermijning geannuleerd of tot nader order verschoven in overleg met partners in de veiligheidsregio’s. Bijdrage aan beleidsdoelstellingen in 2020

Milieu-advies en Milieu-regie De programma’s en ruimtelijke (beleids-)processen lopen door en de vraag blijft in lijn met de begrote uren. Naast de gebruikelijke milieuadvies-vragen op kavelniveau is er een stijgende vraag naar integrale milieuadviezen bij gebiedsontwikkelingen, waarbij de OD NZKG steeds vaker in een vroeg stadium wordt betrokken.

Duurzaamheid en Energie De energiebesparing bij bedrijven is één van de belangrijke speerpunten om de energiedoelstellingen te realiseren. In ons reguliere werk hebben wij fors ingezet op het bevorderen van energiebesparing bij bedrijven. We ontvangen veel gegevens, die we beschikbaar stellen via een dashboard. Dit vergemakkelijkt de analyse en maakt het mogelijk onze aanpak doelgericht in te zetten. Voor de gemeenten Amsterdam, Haarlemmermeer, Zaanstad en Amstelveen is dit dashboard al beschikbaar gesteld. Voor de meeste opdrachtgevers is het 5 jarig project “Energiebesparingsaanpak bedrijven” met succes afgerond. Hiermee zijn voor die opdrachtgevers afspraken gemaakt met grootverbruikers om energiebesparende maatregelen door te voeren. Voor Zaanstad geldt dat we ook afspraken hebben gemaakt met de middelgrote verbruikers. Voor twee opdrachtgevers is een vervolgopdracht uitgevoerd. Voor de gemeente Zaanstad is een deel van de opdracht namelijk de controle op het uitvoeren van de maatregelen, met een half jaar verlengd in verband met de impact van de coronacrisis. Per juli 2019 is de informatieplicht van toepassing geworden, waarbij alle groot en middelgroot gebruikers (niet vergunningplichtig) melding moeten doen van hun gebruik en de genomen maatregelen. Deze verplichting heeft een positief effect gehad op het in 2020 afronden van het project Energiebesparing bij bedrijven.

De VUE gelden (Versterkte uitvoering energiebesparings- en informatieplicht) vanuit het Rijk zijn in 2020 toebedeeld. Door de coronacrisis was lange tijd onduidelijk op welk moment de inzet met deze ondersteuning kon gaan starten. Vanaf 1 juli 2020 zijn deze controles, rekening houdend met de risico’s voor de veiligheid en gezondheid van de inspecteurs, weer opgestart. Tot slot is er in 2020 een start gemaakt met de voorbereiding en het opstarten van nieuwe taken zoals het toezicht op de label C verplichting en de energiekeuringsverplichting van klimaatinstallaties.

Zeer Zorgwekkende Stoffen OD NZKG voert in opdracht van de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland de inventarisatie naar zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) uit. Het doel van de uitvraag is een volledig en actueel inzicht in het gebruik en de emissies van (potentiële) ZZS, inclusief een overzicht van welke vergunningen hierop aangepast moeten worden. De ODNZKG heeft in totaal 100 Noord-Hollandse bedrijven, 11 Utrechtse bedrijven en 2 bedrijven in Flevoland verzocht om aan te geven of zij ZZS uitstoten naar lucht en/of water, en welke stoffen dat precies zijn. Alle bedrijven moesten uiterlijk 31 december 2020 de beschikbare informatie over ZZS indienen. Circa 95% van de bedrijven hebben wij (meerdere malen) verzocht om de geleverde informatie aan te vullen. Wij hebben een bijdrage geleverd aan het ontwikkelen van de Handreiking ZZS Afvalbedrijven waarin voor de afvalbranche een gefaseerd aanpak voor de ZZS inventarisatie is opgenomen. Voor de olieterminals hebben wij de kaders van deze inventarisatie afgestemd met DCMR, ORAM en VOTOB. Enkele bedrijven moeten nog aanvullende gegevens aanleveren op ons verzoek. De gegevens worden momenteel beoordeeld. Gezien de gefaseerde aanpak bij de afvalbedrijven kan de beoordeling enkel voor de niet-afvalbedrijven worden afgerond in 2021. De inventarisatie

12 van 54

van de afvalbranche loopt door in 2021-22; hiervoor wordt landelijk beleid ontwikkeld waar wij bijdrage aan zullen leveren. Financiele verantwoording Het resultaat op het programma Milieu & Brzo is 134K hoger (voordeel) dan begroot tijdens de halfjaarrapportage. Dit wordt voornamelijk gedreven door hogere baten dan begroot. Deze hogere baten (691K) zijn met name gerealiseerd op BRZO regie en Milieu-advies. Bij BRZO regie is dit gerelateerd aan een toename van toezicht en handhaving bij Tata en Landelijke BRZO+ en samenwerken in de regio (e.g. ontgassen), plus landelijke thema’s (e.g. ZZS). Bij Milieu-advies is er ook sprake van een toename qua vraag en inzet op thema’s en dossiers betreffende milieu-adviseringen. Dit effect wordt enigszins gecompenseerd door een afname van activiteiten qua regulering en toezicht bij Vuurwerkbesluit, RBML, Sportmotoren (corona-effect). Aan de andere kant zijn er ook hogere lasten gerealiseerd (557K) wat grotendeels te relateren valt aan de capaciteitslasten. Deze toename bij capaciteitslasten (390K) is sterk gerelateerd aan de hierboven genoemde toegenomen vraag. Het andere deel is gerelateerd aan een overschrijding op het materiële budget (167K), welke voornamelijk veroorzaakt wordt een toegenomen vraag op VTH thema’s waar uitbesteed werk voor nodig is geweest.