RV Meerjarenperspectief grondzaken (2022.0000780)

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel onderwerp

Portefeuillehouder steiler Collegevergadering

Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022 drs. Jurgen Nobel Rowan Mathot / Siemen de Veer 19 april 2022

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2022.0000780

1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college heeft beslotenom: 1. conformartikel 25 lid 2 Gemeentewet geheimhouding opte leggen opde bijlage Meerjaren Perspectief Grondzaken1 januari 2022 bij het raadsvoorstel Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022. De geheimhouding wordt opgelegd opgrond van de economische offinanciëlebelangenvan de gemeente (artikel 10; lid 2 onderb van de Wet openbaarheid van bestuur(Wob))vooreen periode van vijfjaar; 2. met een separaat voorstelde raad voorte stellen conformartikel 25 lid 3 Gemeentewet de geheimhouding te bekrachtigen in de eerstvolgende raadsvergadering opgrondvan de economische offinanciëlebelangenvan de gemeente (artikel 10, lid 2 onder b Wob).De geheimhouding geldt voorde bijlage Meerjaren Perspectief Grondzaken1 januari 2022 bij het raadsvoorstel Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022 en geldt vooreen periode van vijfjaar; 3. winst te nemen uit de projecten: a. Beukenhorst Zuid € 1.159.000; b. De Hoek €24.000; c. HoofddorpSpectrum- gebied € 144.000; d. HoofddorpZuidrand € 2.566.000; e. HoofddorpNassaupark € 544.000; f. HoofddorpTudorpark€ 76.000; g. De President € 165.000; h. Nieuw-VennepZuid € 1.442.000; i. Verkoopbarekavels € 60.000; j. Statushouders en Spoedzoekers€ 12.000; en deze winst ten gunstete brengenvan de reserve Grondzaken; 4. winst te nemen uit het project: a.

Badhoevedorp Centrum€ 1.817.000; en deze winst ten gunstete brengenvan de reserve Dekking afschrijvingslasten ter (gedeeltelijke) dekking van de afschrijvingslasten van de bijdrage aan het Rijk voorde Omlegging van de A9; 5. winst te nemen uit de projecten: a. HoofddorpSpectrum- gebied € 46.000;

Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022

pagina 2

en deze winst ten gunstete brengenvan de reserve RIH; winst terug te stortenin de projecten: a. HoofddorpKruisweg € 29.000; en dit ten laste te brengenvan de reserve RIH; 7. de verleende initiatievenkredieten voorde initiatieven: a. Spaardam Sport€ 60.000; b. Initiatieven Lisserbroek€ 100.000; c. Jan van Gentstraat € 65.000; ten laste te brengenvan de reserve Grondzaken; 8. aangaande de volgende initiatieven af te sluitenen het verleende initiatievenbudget: a. Rijsenhout Trafostation€ 59.396; b. Pilot Flexwonen€ 0; c. HoofddorpVan der Willigenlaan € 2.024; ten laste te brengenvan de reserve Grondzaken; 9. aangaande het jaarlijkse initiatievenbudget: de initiatieffase van het projectHoofddorpGraan voorVisch af te sluiten en een bedrag van € 181 ten gunstete brengenvan de reserve Grondzaken; 10. ten aanzien van de grondexploitatieprojecten de Voorzieningnegatieve resultaten plannen te verminderen tot € 35,1 miljoenen hiertoe een bedrag van € 857.600ten gunstete brengenvan de reserve Grondzaken; 11. ten aanzien van de overige projectende Voorzieningoverige ruimtelijke projectente verhogen tot € 2,5 miljoenen hiertoe een bedrag van € 981.000 ten laste te brengenvan de reserve Grondzaken; 12.

ten aanzien van de Verliesvoorziening strategische grondende voorzieningte verminderen met een bedrag van € 838.758doorde herwaardering van de strategische grondvoorraad en dit ten gunstete brengenvan de reserve Grondzaken; 13. ten aanzien van de vennootschapsbelasting een bedrag van € 249.566ten gunstete brengenvan de reserve Grondzaken.

6.

Het college besluitde raad voorte stellen om: 1. het Meerjaren Perspectief Grondzaken,standlijn 1 januari 2022 vast te stellen; 2. een aanvullendVTA-budget vast te stellen voorde volgende projecten; a. Beukenhorst Oost Oost €90.000; b. TudorGardens € 50.000; c. Hoofdweg583 (AM-locatie) € 100.000; d. Hoofddorpvan der Willigenlaan € 25.000; e. Lisserbroek Binnenturfspoor € 310.000; f. Lisserbroek Noord€ 170.000; g. CruquiusZwaanshoek € 100.000; h. CruquiusBennebroekerdijk€ 100.000; 3. een aanvullend Uitvoeringsbudgetvast te stellen voorhet projectHoofddorpvan der Willigenlaan € 5.000; 4. de vrijval van de voorzieningvooroverige grondenen terreinen tot een bedrag van € 881.475als gevolg van de hertaxatie van het Van Groningenterrein te onttrekkenaan de reserve Grondzakenen dit bedrag te stortenin de bestemmingsreserve Pionier-BOLS; 5. voorde beslispunten2, 3 en 4 vast te stellen de 22e begrotingswijzigingvan 2022.

Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022

2.

pagina 3

Samenvatting

Met het Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG) geven wij inzicht in de huidige financiële positievan de reserve Grondzakenen een prognosevan de te verwachten resultaten zodat integrale beslissingenvoorde toekomstgenomenkunnenworden. Met dit raadsvoorstel leggen wij het MPG met standlijn 1 januari 2022 voor.De MPG-rapportageis als (geheime) bijlage bijgevoegd. De belangrijkste conclusiebij het MPG 2022 is: Er komt een stortingvanuitde reserve Grondzakenin de reserve Schaalsprong (2021.0002603) en in de bestemmingsreserve Pionier-BOLS(2021.0003183). Dit komt enerzijds doorveel grondverkopenen winstuitnamesen anderzijds dooreenmalige meevallers bij de vennootschapsbelasting (administratieve correctie geboekte rente) en de strategische gronden (herwaardering en daling voorziening).Dit ondanksde roerige tijden met vele directe en indirecte invloedenzoals de stroomproblematiek,de stikstofproblematiek,het arrest Didam (gronduitgifte),de coronacrisisen de huidige geopolitiekespanningen.De projectuitvoering gaat vooralsnogredelijk voorspoedig. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?

Wij rapporterenin het MPG aan de raad over de financiëlestand van zaken en ontwikkelingen van: 1. de grondexploitatieprojecten in uitvoeringénin voorbereiding; 2. de projectenopbasis van een overeenkomst; 3. de stand van de strategische gronden; 4. de stand van de reserve Grondzaken; 5. het overzicht van de reserve Ruimtelijke InvesteringenHaarlemmermeer (RIH). Het MPG is een essentieel instrumentvoorde raad om zijn controlerendetaak bij het onderwerpgrondzakengoed te kunnenuitvoeren.Het gaat om een financieel-technisch documentmet veel vakspecialistische termen. Ons doel is om het inzicht opeen zo transparant mogelijke en vooreenieder te begrijpenwijze weer te geven. 3.2

Wat gaanwe daarvoordoen?

Wij monitorenalle factoren (onderandere marktsituatie, wetgeving) die invloed hebben opde projecten,de strategische grondvoorraaden de reserve RIH en sturendesgewenst bij. De financiëleverwerking hiervan vooralle projectenwordt zichtbaar in het MPG 2022. 3.3

Watmag hetkosten?

Het budget voorde ambtelijke inzet voorde totstandkomingvan de (t)MPG-rapportagewordt jaarlijks onttrokkenaan de reserve Grondzaken. Watzijn definanciële risico's?

Onze gemeente looptgeen vermeldenswaardige financiëlerisico's bij de uitvoeringvan dit voorstel. 3.4

Wie is daarvoorverantwoordelijk?

Het MPG wordt doorde raad vastgesteld. Waar beslissingenhet budgetrecht van de raad raken, neemt de raad diverse besluiten.Binnenhet college is de portefeuillehouderGrondzakenhet eerste aanspreekpuntvoorhet MPG.

pagina 4

Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022

3.5

Welkeoverigerelevante informatieis beschikbaar?

De stand van de reserve Grondzakenbedraagt € 7,1 miljoen per 31 december 2021. Dit ligt hoger dan het vastgestelde plafondin de VerordeningGrondzaken2020 (2020.0000918) van € 5 miljoenen betekent dat er bij de Jaarstukken 2021 een bijdrage aan de reserve Schaalsprong (2021.0002603) wordt gedaan en in de bestemmingsreserve Pionier-BOLS (2021.0003183). De reserve Grondzakenbestaat uit de volgende onderdelen: 1. verevening Grondzaken; 2. overige besluiten; 3. vennootschapsbelasting; 4. stand reserve Grondzaken; 5. reserve RIH. Ad 1. Verevening Grondzaken

In onderstaande tabel 1 wordt een overzicht gegeven van de verevening Grondzaken. Tabel 1: Verevening Grondzaken Bedragen*€ 1 mln.

MPG 2022

a. Gerealiseerde w insten b. Effect negatieve resultaten plannen c. Afsluitengrondexploitaties d. Afsluitingenoverige plannen(niet-grex) e. Mutaties strategische gronden f. Effect overige ruimtelijke projecten

€6,2 €0,9 €0,0 €0,0 €0,3 -€ 1,0

Totaalverevening Grondzaken

€6,4

o. Geprognosticeerde winstuitname In totaal bedraagt de winst € 6,2 miljoen. Hiervan komt € 6.193.000 ten gunstevan de reserve Grondzakenen volgt er een toevoegingten gunstevan de reserve RIH van € 17.000. b. Effect negatieve resultaten plannen De voorzieningnegatieve resultaten plannenlaat een positiefeffect zien van € 0,9 miljoenen komt ten gunstevan de reserve grondzaken.Dit wordt voornamelijkveroorzaakt doorde verbetering van het saldo in het projectRaadhuisplein en omgeving. c. Af te sluitenprojecten arondexploitatieproiecten Bij dit MPG worden geen grondexploitatieprojecten afgesloten. d. Afsluitingen overigeprojecten De anterieure overeenkomstenDe Liede Noorden De Liede TenneTzijn in 2021 afgesloten. Deze afsluitingenhebben geen gevolgen voorde reserve Grondzaken. e. Mutatiesstrategischgronden In 2021 zijn de grondenopnieuw getaxeerd, waardoor er verschillende wijzigingenzijn in de strategische gronden.Een aantal wijzigingen heeft gevolgen voorde reserve Grondzaken.In totaal wordt er € 838.758ten gunstegebracht van de reserve Grondzaken. Naast de mutaties in de voorzieningzijn er ookmutaties in de gronden.In totaal komt € 499.314 ten laste van de reserve Grondzaken.Per saldo wordt € 339.444 ten gunstegebracht van de reserve.

pagina 5

Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022

f. Voorziening overigeruimtelijkeprojecten De risicovoorziening bij de projectenin voorbereidingis in 2021 gestegen met € 0,4 miljoen. De toename wordt voornamelijkveroorzaakt doorde projectenBeukenhorst Oost Oost, Hoofddorp Tennislocatieen Stadscentrum Hoofddorp.Het is onzekerofalle gemaakte kosten terugverdiend/gedekt gaan worden in de toekomstige grondexploitaties.Kortomhet risico dat kosten in deze projectenniet terugverdiend kunnenworden neemt toe. Bij de projecten Baggerdepot en Hart van ZwanenburgDe Kom is een afname te zien. De risicovoorziening bij de projectenmet ontwikkelaar is in 2021 gestegen met € 0,6 miljoen. Grootsteaandeel hierin is de risicovoorziening voorhet projectSpaarne Buiten. Bij het projectNieuw-VennepPionier-BOLSis een afname van € 0,2 miljoente zien. Dit komt doordat de te maken kostenworden gedekt doorde Rijksregeling Woningbouwimpuls. Over 2021 zal deze voorzieninguitkomenop€ 2,5 miljoen,een stijging van € 1,0 miljoenten opzichte van het MPG 2021 en deze stijging zal ten laste komenvan de reserve Grondzaken. Verevening Grondzaken

De stand van de verevening Grondzakenkomt hiermee uit op€ 6,4 miljoen. Dit komt ten gunste van de reserve Grondzaken. Ad 2. Overigebesluiten

De overige besluitenbestaan uit structurele besluitenen incidentele besluiten.Het totaal van de structurele besluitenbedraagt circa € 0,6 miljoen. Dit betreffen kostenvoorde ambtelijk inzet voorde totstandkomingvan het (t)MPG, het toekennenvan initiatievenbudgeten de kunstbijdrage.Er zijn geen incidentele besluiten. Ad 3. Vennootschapsbelasting

Voorde jaren 2017-2019 is een administratieve correctieboeking(rentecorrectie) van de vennootschapsbelasting doorgevoerdtussen de reserve Grondzakenen de Algemene Middelen. Dit heeft een verbetering van de reserve Grondzakentot gevolg van € 0,8 miljoen. Voorhet jaar 2020 is de voorlopigevennootschapsbelastinglastbepaald op€ 0,6 miljoen. Per saldo wordt een bedrag van € 0,2 miljoenaan ten gunstegebracht van de reserve Grondzaken. Ad 4. Stand reserve Grondzaken

In onderstaande tabel 2 staat de stand van de reserve Grondzaken2021. Tabel 2: Reserve Grondzaken Bedragen*€ 1 mln.

MPG 2022

Stand per 1 januari2021 reserve Grondzaken

€1,1

1. Verevening Grondzaken 2. Overige besluiten 3. Afdracht Vpb

€6,4 -€ 0,6 €0,2

Reserve Grondzaken31 december2021

€7,1

4. Afdracht reserve Schaalsprong

-€ 1,2

Reserve Grondzaken31 december2021

€5,9

pagina 6

Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022

De stand van de reserve Grondzakenper 31 december 2021 bedraagt € 7,1 miljoen. Hiermee ligt de hoogte van de stand van de reserve Grondzakenbovende vastgestelde grenzen van € 0 - € 5 miljoen(VerordeningGrondzaken,2020.0000918). Er volgt een bijdrage aan de reserve Schaalsprong. De bijdrage aan de reserve Schaalspong is € 1,2 miljoen. De resterende € 0,9 miljoen zal in 2022 worden gestort in de bestemmingsreserve Pionier-BOLS(2021.0003183). Ad 5. Reserve RuimtelijkeInvesteringen Haarlemmermeer (RIH)

Het totaaloverzicht van de reserve RIH wordt onderstaandweergegeven. Tabel 3: Reserve RIH Bedragen *€1 mln.

MPG 2021

Mutaties

MPG 2022

Boekwaarde

Vastgesteld bijdragen (verplichting)

€83,0

€20,9

€ 104,0

€72,3

Vastgelegde onttrekkingen(verplichting)

€70,5

€4,3

€74,7

€39,7

Saldo subtotaalRIH-verplichting

€ 12,6

€ 16,7

€29,2

€32,7

De optellingenvinden plaats opbasis van niet afgeronde bedragen. Dit kan leiden tot kleine afrondingsverschillen.

De vastgestelde bijdragen, bijdragen die doormiddel van een raadsbesluit of een overeenkomst zijn vastgesteld, zijn € 104,0 miljoen.Daartegenover staat € 74,7miljoenaan vastgestelde onttrekkingen.Dit zijn claims die ten laste van de reserve RIH komen.Het totaal "vrij beschikbare deel" bedraagt € 29,2 miljoen. Dit is een stijging van € 12,6 miljoenten opzichte van het MPG 2021. Het "vrij beschikbare deel" kan worden ingezet voortoekomstigeonttrekkingenwaar nogeen raadsbesluit voorgenomenmoet wordenen zal nodigzijn voorde voorzieneopgavevoorde komendejaren (Schaalsprong wonen).In het MPG 2022 staat een overzicht van de toekomstige onttrekkingen. Het kostenverhaal via de RIH gaat in een gewijzigde vorm terugkomenin de Omgevingswet. Het Ministerie voorInfrastructuur en Waterstaat is momenteel bezig met de voorbereidingvan de Omgevingswet die naar verwachting op1 januari 2023 in werking treedt. Ontwikkelingenin deze worden scherp in de gaten gehouden, met name de mogelijke effecten opde reserve RIH. Grondverkopen De totale prognosegrondverkopen voor2021 bedroeg bij het MPG 2021 € 26,4 miljoen. Het uiteindelijke resultaat is € 29,1 miljoen. Dit komt voornamelijkdoordat in Badhoevedorp Centrum, Boseilandenen Cruquiusmeer verkocht is dan geraamd was. De grondverkopen wordenvoor2022 op€ 30,3 miljoengeprognosticeerd,waarbij de meeste grondverkopenwordenverwacht in Badhoevedorp Centrum.

Arrest Didam Op 26 november2021 heeft de Hoge Raad bepaald dat overheden die grondwillen verkopen dat via een transparanteproceduremoeten doen en mededingingsruimtemoeten bieden (uitgangspunt). Daarbij heeft de Hoge Raad onderkenddat denkbaar is dat bij voorbaatop grondvan objectieve, toetsbare en redelijke criteria vaststaat dat er maar ééngegadigde is (uitzonderingopvoornoemduitgangspunt). In dat geval mag van een transparanteprocedure worden afgezien, maar gelden andere voorschriften. Een voornementot verkoopdient tijdig voorafgaandaan de verkoopopzodanige wijze bekend gemaakt te worden dat eenieder daarvan kenniskan nemen. Daarbij dient te worden gemotiveerd waarom opgrondvan de genoemde criteria bij voorbaatvaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomendat er slechts éénserieuze gegadigde in aanmerking komt.

pagina 7

Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022

Coronacrisis De impact van de coronacrisisopde huidige ruimtelijke projectenis tot opheden zeer beperkt gebleven. De ruimtelijke ontwikkelingengaan nogsteeds dooren nieuwe projectenworden geopend. In het tMPG 2020 (2020.0002410) en MPG 2021 (2021.0000693) hebben wij een gevoeligheidsanalyse uitgevoerd opde projectennaar aanleiding van deze crisis. Inmiddels lijkt de economiesneller te zijn hersteld dan verwacht. De werkloosheid is laag en de inflatie is sterk gestegen. Coronablijft vooronzekerheid zorgen aangezien het lastig te voorspellenis hoe de situatie rondomhet virus zich ontwikkelten wat de invloed is van eventuele restrictieve overheidsmaatregelen. We blijven uiteraard de marktontwikkelingen volgen. Stroomproblematiek Liander heeft onsgemeld dat de transportcapaciteitvooreen deel van Haarlemmermeer beperkt is. Dit heeft gevolgen voornieuwe aansluitingenvoorgrootverbruik.Grootverbruik geldt voorbedrijven, hotels, kantoren,maar bijvoorbeeldookvoorappartementencomplexen waar een lift in zit. Deze stroomproblematiekkan gevolgen hebben voorde uitgifte bij verschillende projecten.De raad is via de brieven X.2020.06161 en X.2020.05684 over deze problematiekopde hoogte gebracht. Bij dit MPG is wederom geïnventariseerd bij welke projectende mogelijk beperkte levering van transportcapaciteiteen risico kan zijn. Hiervooris opeenduidige wijze een risico geformuleerd.

Het risico houdt in dat doorcapaciteitsgebrek in het huidige elektriciteitsnet geen grootverbruik aansluitingengeleverd kunnenworden tot 2025, er vertraging ontstaat in de uitgifte van de kavels. Doorvertraging in de uitgifte wordt de looptijdvan het projectopgerekten dat kan leiden tot extra VoorbereidingToezicht Administratie (VTA)-kosten. Dit heeft een negatief effect ophet saldo van verschillende grondexploitaties. 3.6 Wanneeren hoe zal de raad/hetcollegeoverde voortgangworden geïnformeerd?

Het MPG is een financieel overzicht van de stand van zaken van alle projectendie een relatie met de reserve Grondzakenhebben. Elk halfjaar wordt een rapportageopgesteld. De volgende rapportagebetreft de standlijnvan 1 juli 2022, deze verschijnt in het najaar van 2022.

Bijlage(n): • Meerjaren Perspectief Grondzaken(MPG); standlijn 1 januari 2022

(geheim)