RV Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (2022.0001224)

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouders

Steller Collegevergadering Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied Marianne Schuurmans-Wijdeven, mr. Mariëtte Sedee-Schuitemaker, drs. Jurgen Nobel Marianne Link 7 juni 2022 16 juni 2022 2022.0001224

1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. kennis te nemen van de ontwerp eindrapportage 2021: jaarrekening en - verslag van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied; 2. kennis te nemen van de ontwerp-meerjarenbegroting 2023-2026 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied; 3. een zienswijze in te dienen met betrekking tot het voorstel van de OD NZKG om het resultaat van € 832.000 toe te voegen aan de reserve Omgevingswet in plaats van dit uit te keren aan de deelnemers en een apart voorstel in te dienen over het verhogen van de kosten voor het invoeren van de Omgevingswet; 4. een zienswijze in te dienen op de ontwerp-meerjarenbegroting 2023-2026 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied. 2.

Samenvatting

Het Dagelijks Bestuur (DB) van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) heeft ons op 1 april 2022 de 'ontwerp-eindrapportage 2021: jaarrekening en -verslag' (hierna: de ontwerp-jaarrekening 2021) en de ontwerp- meerjarenbegroting 2023-2026 (hierna: de ontwerp-meerjarenbegroting) toegestuurd. Het Algemeen Bestuur (AB) zal op 15 juli 2022 beide documenten vaststellen, met inachtneming van eventuele ingediende zienswijze(n) op de ontwerp-meerjarenbegroting. Uit de ontwerp-jaarrekening 2021 blijkt dat het jaar 2021 met een positief resultaat van € 832.000 is afgesloten, € 1.012.000 positiever dan begroot. Er wordt voorgesteld om het positieve rekeningresultaat toe te voegen aan de reserve Omgevingswet. De Omgevingswet heeft grote administratieve gevolgen waarbij gegevens in registers en in het zaaksysteem moeten worden aangepast. Deze omzettingen vragen een grote inzet en zullen over meerdere jaren uitgevoerd moeten worden. Door het resultaat te doteren aan de reserve Omgevingswet kan een start worden gemaakt met het uitvoeren van deze administratieve handelingen. In de ontwerp-meerjarenbegroting zijn de financiële uitgangspunten uit de kaderbrief 20232026 van de OD NZKG van 9 februari jl. verwerkt.

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst

pagina 2

Noordzeekanaalgebied

•

•

• •

Voor de Omgevingswet is voor 2023 financiële rust afgesproken door het bestuur van de OD NZKG: geen extra gelden vragen als dat niet nodig is voor de implementatie van de Omgevingswet als de OD NZKG dat ook uit de reserves kan bekostigen. Voor het werkveld bodem is vorig jaar al een inschatting gemaakt voor 2022 van het verwachte effect op opdrachtgeversniveau van de overdracht van provinciale taken naar gemeenten bij inwerkingtreding van de Omgevingswet. Voor het werkveld bouw is er een inschatting gemaakt voor het effect van de invoering van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. Beiden zijn vorig jaar besloten voor 2022 en worden door het uitstel van de invoering van de Omgevingswet nu verschoven naar 2023.

De ontwerp meerjarenbegroting laat zien dat de bijdrage voor Haarlemmermeer stijgt van € 9.183.000 (in 2022) naar € 10.175.000 (in 2023). Verschil 2023 - 2022 in

€ Deel Gemeente Haarlemmermeer

Begroting 2022

9.183.000

Omzetting inrichting naar MBA

190.000

Energiebesparingsakkoord 2022-2025

59.000

GBES

62.000

Data ontwikkeling

35.000

Wob1

116.000

Indexatie

530.000

Begroting 2023

10.175.000

Voor een deel staan tegenover deze kosten overigens wel legesinkomsten. Echter, nieuwe taken die vanuit Europese en landelijke wetgeving ontstaan, worden niet altijd door leges gedekt. Wel wordt momenteel de kostendekkendheid van de huidige legestarieven onderzocht en de nieuwe taken voortkomend uit wetgeving die wel leges gedekt zijn, worden daarin meegenomen. In de zomer van 2022 start het overleg met de OD NZKG om te onderzoeken waar financiële (on) mogelijkheden en oplossingen liggen voor financiële ruimte voor de stijging van de kosten voor de OD NZKG onder andere door nieuwe taken. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken

De OD NZKG is een bij gemeenschappelijke regeling ingesteld openbaar lichaam als bedoeld in artikel 8, eerste lid, van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr). De procedure met betrekking tot de financiën van gemeenschappelijke regelingen is vastgelegd in de Wgr. Uit artikel 58b van de Wgr volgt dat het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam voor 15 april van het jaar voorafgaand aan dat waarvoor de begroting dient, de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende gemeenten en aan provinciale staten van de deelnemende provincies stuurt. In artikel 59 van 1 Sinds 1 mei 2022 is de Wob overgegaan in de Wet open overheid (Woo)

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst

pagina 3

Noordzeekanaalgebied

de Wgr is bepaald dat het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam de ontwerpbegroting acht weken voordat zij aan het algemeen bestuur wordt aangeboden toezendt aan de raden van de deelnemende gemeenten en aan de provinciale staten van de deelnemende provincies. Op grond van het derde lid kan de raad van een deelnemende gemeente en provinciale staten van een deelnemende provincie bij het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam hun zienswijze over de ontwerpbegroting naar voren brengen. Het dagelijks bestuur van het openbaar lichaam voegt de commentaren waarin deze zienswijze is vervat bij de ontwerpbegroting, zoals deze aan het algemeen bestuur wordt aangeboden. Wij stellen de raad voor om een zienswijze in te dienen met betrekking tot de ontwerpmeerjarenbegroting 2023-2026. In paragraaf 3.2 motiveren wij de reden om een zienswijze in te dienen en wat die zienswijze inhoudt. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen?

Wij beoordelen de bij dit raadsvoorstel gevoegde ontwerp-jaarrekening 2021 en de ontwerpmeerjarenbegroting. Hieronder zijn de belangrijkste wijzigingen uit beide documenten toegelicht. Ontwerp-jaarrekening 2021 In de ontwerp-jaarrekening 2021 rapporteert de OD NZKG op basis van programma's. Hieronder zijn de resultaten per programma kort toegelicht. Binnen de jaarprogramma's wordt onderscheid gemaakt tussen de categorieën output en regie. Voor de producten die onder de categorie output vallen, zijn kengetallen vastgesteld. De kosten van het product worden bepaald door het kengetal te vermenigvuldigen met het aantal producten. De producten waarvoor (nog) geen kengetallen zijn vastgesteld, worden afgerekend op regiebasis. Dat betekent concreet dat per uur wordt gefactureerd. Programma Bouw De realisatie is per saldo € 282.000 lager dan begroot. De baten zijn € 240.000 lager dan begroot. Met name bij grote projecten zoals de Zeesluis en Uithoornlijn is minder inzet gepleegd. De lasten zijn € 42.000 hoger dan begroot. Bij de halfjaarrapportage is de begroting voor Toezicht en Handhaving constructieve Veiligheid neerwaarts bijgesteld. Uiteindelijk heeft dit team iets meer capaciteit weten in te zetten. Programma Bodem Dit programma heeft per saldo een nadeliger resultaat van € 86.000 dan begroot. De baten voor bodem zijn € 177.000 lager dan begroot.

De verwachting was na een verwachte daling qua baten in de eerste helft van het jaar, dat dit in de tweede helft van het jaar weer zou stijgen. Om deze reden is een slotwijziging gedaan waarbij de baten € 200.000 opwaarts zijn bijgesteld. Uiteindelijk is de verwachte piek in de tweede helft van het jaar niet gekomen. De lasten voor bodem zijn € 91.000 lager dan begroot. De capaciteitslasten zijn met name in de laatste maanden gedaald door toenemend ziekteverzuim onder de externe medewerkers. Programma Milieu en Besluit risico's zware ongevallen (BRZO) De OD NZKG voert de vergunningverlening-, toezicht- en handhavingstaken uit voor de meest risicovolle bedrijven in de provincies Noord-Holland, Utrecht en Flevoland. Deze bedrijven vallen onder het Besluit risico's zware ongevallen (BRZO) en/ of de Richtlijn Industriële Emissies (RIE-4). Het resultaat op dit programma is € 107.000 hoger dan begroot. Dit voordeel is voornamelijk toe te kennen aan hogere baten dan begroot. Deze hogere baten, € 124.000, komen voort uit een opstelsom van verscheidene categorieën, zoals de uitvoeringsovereenkomsten (UVO) maar

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst

pagina 4

Noordzeekanaalgebied

ook subsidies en offertes. Kijkend naar de uitvoeringsovereenkomsten met de deelnemers is het resultaat € 400.000 positief en deze hogere baten zijn met name gerealiseerd op Milieu Advies, Projecten Milieu/BRZO, BRZO Regie en het product Vuurwerkbesluit. Bij Milieu Advies is er sprake van een toename qua vraag en inzet op thema's en dossiers betreffende milieuadviseringen. Bij Projecten Milieu/BRZO en BRZO Regie is het voornamelijk gedreven door meer inzet op het Tata-dossier. Echter, zijn specifieke materiele budgetten niet volledig benut, waardoor begrote inkomsten worden terugbetaald aan de desbetreffende opdrachtgever(s). Voor sommige taken die bij de OD NZKG belegd zijn bestaan subsidieregelingen vanuit bijvoorbeeld het Rijk. Tevens voert de OD NZKG voor sommige bevoegde gezagen extra taken uit op basis van een offerte. Door de inkomsten vanuit deze twee sporen komt het baten­ resultaat uit op € 124.000 positief. Aan de lastenkant is het resultaat nagenoeg in lijn met de begroting. Capaciteit-lasten (loon en inhuur) zorgen voor € 431.000 meer lasten dan begroot. Dit heeft ook geresulteerd in meer baten omdat er meer taken konden worden uitgevoerd. De terugbetaling van materieel budget zorgt er ook voor dat er minder lasten (€ 414.000) zijn, waarmee het resultaat qua lasten uitkomt op € 17.000 nadeel.

Programma Randvoorwaardelijk In dit programma zijn producten opgenomen die voor elke opdrachtgever noodzakelijk zijn. Het gaat om werkzaamheden voor accountmanagement, procesondersteuning en risicobeheersing. Daarnaast is een aantal programma-overstijgende producten opgenomen. Het gaat om taken op grond van de Wet bevordering integriteitsbeoordelingen van het openbaar bestuur, de Omgevingswet en bezwaar en beroep. Het programma heeft een voordeel van € 2.000 gerealiseerd ten opzichte van de begroting. De personeelskosten zijn lager door openstaande vacatures die nog niet vervuld zijn. Hiertegenover staan hogere inhuurkosten voor het programma Tata. Per saldo zijn dit € 11.000 lagere lasten. De baten zijn € 9.000 lager omdat er minder inzet op regie uren is geweest. Programma Bedrijfsvoering Dit programma komt uit op een positief resultaat van € 1.271.000. Dit komt door lagere lasten (€ 1.121.000) door de posten onvoorzien, kwaliteitsimpuls en innovatie die niet zijn benut door terughoudend beleid, onvoldoende capaciteit en de gevolgen van de coronacrisis. Verder is in 2021 een groot aantal verlofuren gekocht door medewerkers waardoor de opbrengsten aangekocht verlof hoger uitkomen. Hiertegenover staan hogere kosten vanwege een reservering van de verwachte werkloosheidswetkosten.

De baten zijn € 108.000 hoger, voornamelijk veroorzaakt door een teruggave van Metropoolregio Amsterdam als gevolg van teveel in rekening gebrachte kosten voor trainees die aan de OD NZKG zijn terugbetaald. Controle verklaring onafhankelijke accountant De onafhankelijke accountant (ACAM) heeft de ontwerp-jaarrekening 2021 van de OD NZKG gecontroleerd en heeft een goedkeurende controleverklaring afgegeven. Conclusie ontwerp-jaarrekening 2021 Het financiële resultaat van de OD NZKG over 2021 is € 832.000 positief. De wens van de OD NZKG is dit resultaat toe te voegen aan de reserve Omgevingswet. Ontwerp-meerjarenbegroting 2023-2026 De ontwerp-meerjarenbegroting is opgesteld in programma's en voldoet aan het Besluit Begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten. Per programma is inzichtelijk gemaakt

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst

pagina 5

Noordzeekanaalgebied

wat de baten en de lasten zijn, wat de OD NZKG wil bereiken, wat men daarvoor gaat doen en wat het mag kosten. Onzekerheden De ontwerp-meerjarenbegroting bevat een aantal onzekerheden, omdat de OD NZKG over de gevolgen van wetswijzigingen (Omgevingswet) en belangrijke juridische uitspraken (stikstofreductie en natuurherstel) maar ook de regionale uitwerking van het Klimaatakkoord en de daarbij beschikbaar gestelde middelen pas in of na 2022 afspraken kan maken met haar opdrachtgevers. In de begroting is uitgegaan van inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2023. De Omgevingswet verandert veel van de taken en bij sommige taken is nog steeds niet duidelijk hoe de taken veranderen. Dat komt omdat er vanuit het Rijk nog geen (volledige) duidelijkheid is gegeven In de uitvoering is de OD NZKG, net als wij zelf, sterk afhankelijk van het landelijke Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) maar daaraan moet nog veel gebeuren. Verder is er nog geen volledige duidelijkheid vanuit het Rijk ten aanzien van de financiering van een deel van de transitiekosten die de invoering van de Omgevingswet met zich meebrengt. De verwachting is dat deze transitiekosten voor een deel door het Rijk gefinancierd worden maar naar alle waarschijnlijkheid niet allemaal.

Zonder een Omgevingsdienst zouden deze transitiekosten door de invoering van de Omgevingswet ook zijn ontstaan en voor rekening zijn gekomen voor de gemeente. Het werkgebied van de OD NZKG wordt door uitspraken van de Raad van State over onder andere stikstof maar ook het Luchthavenindelingsbesluit (UB) steeds complexer en dat heeft verstrekkende gevolgen voor vergunningverlening (bouw en milieu): procedures om te komen tot een besluit op een aanvraag worden complexer en daarmee duurder. Deels kan dit worden gedekt door leges maar niet tegenover alle taken staan leges. Omzet De ontwerp-meerjarenbegroting laat zien dat de omzet de komende jaren naar verwachting groeit van € 58,5 miljoen in 2022 tot € 64,1 miljoen in 2026. De ontwerp-meerjarenbegroting laat zien dat de bijdrage van ons stijgt van € 8.536.000 in 2021 naar € 10.111.000 in 2026. Tegenover deze kosten staan deels legesinkomsten. Momenteel wordt de kostendekkendheid van de bouwleges gevalideerd. En met de invoering van de Omgevingswet is het ook mogelijk om voor milieuvergunningen leges in rekening te brengen. Deels stijgen de kosten door autonome oorzaken zoals complexere wetgeving. Maar deels lijken de kosten ook te stijgen door de ambities van de OD NZKG. Gezien de huidige financiële positie van de gemeente vinden wij het niet meer dan logisch dat ook de OD NZKG ambities bijstelt en daarmee kosten omlaag brengt.

Daarom dienen wij een zienswijze in. Tariefontwikkeling De tarieven worden jaarlijks aangepast naar aanleiding van de loon- en prijsontwikkeling. Het tarief bedraagt dit jaar € 104,57 per uur. Het tarief stijgt in 2023 naar € 107,02, in 2024 € 108,39, in 2025 € 109,75 en in 2026 naar € 111,12. Weerstandsvermogen en risicobeheersing De OD NZKG wil op gestructureerde wijze risico's beheersen en een overwogen niveau van de weerstandscapaciteit creëren. De weerstandscapaciteit wordt omgeschreven als middelen en mogelijkheden waarover een organisatie beschikt om niet-begrote kosten die onverwacht en substantieel zijn te dekken. Het gaat dus om buffers in het eigen vermogen respectievelijk de

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst

pagina 6

Noordzeekanaalgebied

exploitatie die kunnen worden vrijgemaakt, zonder dat dit gevolgen heeft voor het bestaande beleid en de uitvoering van taken. De beschikbare weerstandscapaciteit is € 2.018.000. Ten tijde van het opstellen van de concept-meerjarenbegroting werden de invoering van nieuwe wet- en regelgeving, met name de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, het Klimaatakkoord en de stikstofcrisis als grootste risico's beschouwd. De beschikbare weerstandscapaciteit en de noodzakelijke weerstandscapaciteit worden tegen elkaar afgezet met de ratio weerstandsvermogen. Die valt binnen 1,0 en 1,5 en wordt daarmee voldoende geacht. Conclusie De OD NZKG heeft een sluitende ontwerp-meerjarenbegroting. Er bestaan echter grote onzekerheden en de omvang van die onzekerheden is op dit moment lastig te voorspellen. De bijdrage van de Gemeente Haarlemmermeer stijgt in de begroting van € 8.536.000 in 2021 naar € 10.111.000 in 2026. Wij gaan er echter vanuit dat de OD NZKG de gestelde ambities met ons afstemt en indien nodig deze bijstelt. Wij dienen daarom een zienswijze in bij de ontwerpmeerjarenbegroting. Mede gezien onze huidige financiële situatie zal ook de OD NZKG financiële keuzes moeten maken en wij wijzen de OD NZKG op hun verantwoordelijkheid om op zoek te gaan naar financiële besparingsmogelijkheden en kritisch te kijken naar nietnoodzakelijke uitgaven. 3.3 Wat mag het kosten?

Het financiële resultaat in de jaarrekening van de OD NZKG over 2021 is € 832.000 positief. Het DB heeft aan het AB voorgesteld om het jaarresultaat toe te voegen aan de reserve Omgevingswet. De gemeente Haarlemmermeer vraagt in haar zienswijze aan de OD NZKG om een scheiding te maken tussen enerzijds de teruggave aan de gemeenten en anderzijds een verhoging van de kosten voor de invoering van de Omgevingswet. Door het stijgen van de kosten in de programmabegroting van de OD NZKG zal ook de bijdrage per deelnemer, en dus ook die van de gemeente Haarlemmermeer, stijgen. Daar moet wel financiële ruimte voor zijn. Als die er niet is, zal de uitvoering van taken onder het door de OD NZKG gehanteerde niveau blijven of zal de OD NZKG taken niet meer kunnen uitvoeren wegens het ontbreken van financiële middelen. De kosten voor de uitvoering van de voorgestelde programmabegroting worden geraamd op € 866.331. Dit bedrag is als volgt gespecificeerd:_____________________________________ Ingerekende ombuigingen

€ 10.175.000 €75.000

Begroting 2023 incl. ombuigingen

€ 10.250.000

Begroting 2023 incl. ombuigingen

€ 10.250.000

Begroting 2023

UVO 2022

€9.124.169

Verschil 2023 - 2022

€ 1.125.831

Verschil 2023 - 2022

€ 1.125.831

Dekking via overige posten in voorjaarsrapportage (bijdrage RED)

€ 10.500

Dekking via stelpost indexatie

-€ 270.000

Aanvraag Voorjaarsrapportage 2022, jaarschijf 2023

€866.331

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst

pagina 7

Noordzeekanaalgebied

De kosten worden gedekt uit het in de programmabegroting beschikbare budget van beleidsdoel E 'Haarlemmermeer biedt een gezond leefklimaat' van het programma Kwaliteit Fysieke Omgeving, taakveld 7.4. Het bedrag is in de Voorjaarsrapportage 2022 meegenomen. Wat zijn de financiële risico's?

Onze gemeente loopt geen vermeldenswaardige risico's bij de uitvoering van dit voorstel. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

Het vaststellen van de begroting en jaarrekening is een bevoegdheid van het AB, zo volgt uit artikel 58, eerste en derde lid, van de Wgr. De gemeenteraad kan bij het DB zijn zienswijze over de ontwerp-begroting naar voren brengen, zo bepaalt artikel 59, derde lid, van de Wgr. De colleges van de acht deelnemende gemeenten en het college van Gedeputeerde Staten van de provincie Noord-Holland hebben een gemeenschappelijke regeling - de Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied ( OD NZKG) 2016- vastgesteld. De colleges hebben uit hun midden ieder één lid van het AB aangewezen, met dien verstande dat de colleges van Amsterdam, Haarlemmermeer en Noord-Holland ieder twee leden van het AB uit hun midden hebben aangewezen. Het DB bestaat uit een voorzitter en vier andere door en uit het AB aan te wijzen leden, waarbij de leden aangewezen door de colleges van Amsterdam, Haarlemmermeer, Zaanstad en een vertegenwoordiger namens de Amstellandgemeenten, alsmede het lid aangewezen door Gedeputeerde Staten van Noord-Holland in elk geval zitting hebben. De burgemeester van Haarlemmermeer is voorzitter van het AB en het DB en is binnen het college eerste aanspreekpunt. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar?

Communicatie De beraadslagingen over dit voorstel zijn openbaar en de ontwerp-jaarrekening en de ontwerpmeerjarenbegroting zijn openbare documenten. Het is de taak van het AB om de communicatie te verzorgen over de 'Eindrapportage 2021: jaarrekening en -verslag en verslag van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied; en de 'Meerjarenbegroting 2023-2026 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied'. Juridische aspecten De ontwerp-jaarrekening en de ontwerp-meerjarenbegroting voldoen aan de geldende wet- en regelgeving. De accountant heeft over de ontwerp-jaarrekening 2021 een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid en de rechtmatigheid.

Jaarstukken 2021, Meerjarenbegroting 2023-2026 en le Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst

pagina 8

Noordzeekanaalgebied

3.6 Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd?

Op 15 juli 2022 liggen het ontwerp-jaarverslag 2021 en de ontwerp-meerjarenbegroting ter vaststelling bij het AB. Na vaststelling met inachtneming van eventuele ingediende zienswijze(n) wordt de raad daarover schriftelijk geïnformeerd door het AB. 4. Ondertekening

Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer, de burgemeester, de secretaris,

/; / / I

f

/

Marianne SchuurmansA Bijlage(n): • Meerjarenbegroting 2023-2026 • Eindrapportage 2021 Jaarverslag en- rekening • Zienswijze

lYl.

Omgevingsdienst NZKG

POSTBUS 209, 1500 EE ZAANDAM

Aan de leden van het Algemeen Bestuur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Bezoekadres Ebbehout 31 1507 EA ZAANDAM Postadres Postbus 209 1500 EE ZAANDAM info@odnzkg.nl www.odnzkg.nl

Betreft: Jaarstukken 2021, Meerjarenraming 2023-2026 en 1e Begrotingswijziging 2022 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

Geachte leden van het Algemeen Bestuur,

Uw contactpersoon Bert Veraa Doorkiesnummer 06-38 01 08 33 Verzenddatum 1 april 2022

Uiterlijk op 15 juli 2022 moeten de jaarstukken over 2021 en de begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2026 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) ingediend worden bij de toezichthouder (Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties). Bijgaand stuur ik u de stukken toe waarmee het Dagelijks Bestuur op 1 april 2022 j.l. heeft ingestemd met het verzoek deze voor eventuele zienswijzen naar uw raad/staten door te geleiden. In de bijgesloten meerjarenbegroting is een aantal ontwikkelingen zoals reeds eerder in de kaderbrief (2023-2026) aangegeven, financieel vertaald. De ontwikkelingen zijn opgedeeld in wettelijke ontwikkelingen, beleid wensen en volume ontwikkelingen. Deze ontwikkelingen c.q. wijzigingen hebben als gevolg dat de omzet stijgt met 6 miljoen op de meerjarenbegroting. Wij realiseren ons dat dit een stevige ambitie is en dat we in nader overleg met de individuele opdrachtgevers invulling moeten geven aan deze ontwikkelingen. De daadwerkelijke taken worden omgezet in de afspraken met de opdrachtgevers in de Uitvoeringsovereenkomsten van 2023. Zoals bij start van ieder kalenderjaar zullen we, indien er toch minder financiële ruimte is voor deze taken, de begroting 2023 hier op bijstellen.

Hierbij is het goed om te vermelden dat de omzetting van inrichting naar MBA’s (Omgevingswet), het energiebesparingsakkoord en GBES autonome ontwikkelingen betreft waarbij de opdrachtgevers min of meer “verplicht” zijn om deze taken uit te voeren in 2023 e.v.. Opdrachtgevers worden vanuit het Rijk (deels) voor deze taken gecompenseerd. Vervolg procedure zienswijze Tijdens het overleg van het Algemeen Bestuur (AB) van de OD NZKG op 15 juli 2022 zullen de stukken voorliggen ter accordering/ besluitvorming (conform de vastgestelde planning en control kalender). Voor die tijd moeten eventuele zienswijzen van uw raad/staten bekend zijn zodat deze kunnen worden meegenomen in het besluitvormingstraject richting het Algemeen Bestuur (alvorens de begroting naar de toezichthouder wordt gestuurd).

Wij vragen u graag uiterlijk 24 juni 2022 eventuele zienswijzen aan ons door te geven zodat deze zorgvuldig een plek kunnen krijgen in het besluitvormingstraject. Ondersteuning vanuit de OD NZKG Tevens kunnen wij u natuurlijk ondersteunen bij de bespreking van de begroting in uw commissievergaderingen en raad/staten. Graag horen wij daarvoor op welk moment de begroting in uw raad/staten wordt besproken zodat een directielid van de OD NZKG aanwezig kan zijn. Wilt u zo vriendelijk zijn om uw bestuurlijke planning door te geven aan de directiesecretaris dhr. Bert Veraa, bert.veraa@odnzkg.nl. Bij voorbaat dank voor uw medewerking. Hoogachtend,

mw. M.H.F. Schuurmans-Wijdeven Voorzitter bestuur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

BIJLAGE bij aanbiedingsbrief uit 2022; Meerjarenbegroting en jaarstukken OD NZKG Hoofdlijnen bij

• • •

Jaarstukken 2021 Meerjarenraming 2023-2026 1ste Begrotingswijziging 2022

Jaarrekening 2021 In bijgaande jaarrekening is een toelichting opgenomen op de realisatie per programma, waarbij afwijkingen groter dan 100K en eventuele bestuurlijke aandachtspunten toegelicht worden. De programma’s komen overeen met de werkvelden, in de uitvoeringsovereenkomsten. Per programma is inzichtelijk gemaakt of de realisatie conform de begroting is. Naast de jaarverantwoording 2021 ontvangen de opdrachtgevers (bevoegde gezagen) een rapportage waarin de afwijken op de UVO 2021 en het uitvoeringsniveau nader worden toegelicht.

Financieel resultaat

De jaarrekening 2021 is voorzien van een goedkeurende controleverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid. Het jaar 2021 is afgesloten met een positief saldo van 832K. Dit is 1.012K positiever dan begroot. Het saldo bestaat ten opzichte van de begroting uit lagere baten ad 194K en lagere lasten ad 1.164K. Daarnaast is er een lagere toevoeging aan reserves van 42K. De lager baten zijn een minimale afwijking (0,3%) van de UVO 2021. De lagere lasten worden voornamelijk veroorzaakt door de posten kwaliteitsimpuls en innovatie die niet zijn benut door terughoudend beleid, onvoldoende capaciteit en corona. In de jaarrekening wordt per programma ingegaan op de realisatie, waarbij een toelichting wordt gegeven bij afwijkingen groter dan 100K.

Voorstel resultaatbestemming

Op basis van de risico-inventarisatie i.r.t. de weerstandscapaciteit is het weerstandsvermogen vanaf 2022 tussen de 1,1-1,4. Dit valt binnen de bestuurlijk vastgestelde norm (1-1,5) en is daarmee voldoende. Er is derhalve geen noodzaak om het resultaat toe te voegen aan de algemene reserve. Voorgesteld wordt om het positieve rekening resultaat van 832K toe te voegen aan de reserve Omgevingswet. De reserve per stand ultimo 2021 wordt in 2022 volledig ingezet om de projectorganisatie te financieren. Zoals aangegeven in de kadernota 2023-2026 heeft de omgevingswet grote administratieve gevolgen waarbij gegevens in registers en het zaaksysteem moeten worden aangepast. De milieubelastende activiteiten in de huidige inrichtingen moeten worden bepaald en vastgelegd. Ook de risicovolle milieubelastende activiteiten (ook buiten inrichtingen) komen in het Register Externe Veiligheid (REV). Gegevens over de ondergrond, zoals bodemverontreinigingen, moeten worden vastgelegd in het Bodeminformatiesysteem (BIS). Deze omzettingen vragen een grote inzet en zullen over meerdere jaren uitgevoerd moeten worden. Door het resultaat te doteren aan de reserve Omgevingswet kan een start worden gemaakt met het uitvoeren van deze administratieve handelingen.

Meerjarenraming 2023-2026 Voor u ligt de meerjarenbegroting 2023-2026 van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG). Aan de basis van deze begroting ligt de recent vastgestelde strategische agenda voor 2022-2024 van de OD. De strategische agenda bestaat uit drie samenhangende en elkaar versterkende onderdelen: 1) Inhoudelijke opgaven op het gebied van klimaat, milieu-gerelateerde gezondheid, en transformatie gebieden 2) Versterking van ons instrumentarium op het vakgebied vergunning verlenen, toezicht houden, handhaven en adviseren 3) Organisatieontwikkeling: wat is er nodig binnen de ODNZKG om punt 1 en 2 te realiseren. Hiermee blijven we als dienst de reguliere taken doen, en geven de grote maatschappelijke opgaven hier mede richting aan. De schaarse capaciteit én snelheid waarmee veranderingen op ons afkomen, vragen daarbij om scherpe keuzes; waarop behouden we onze inzet op het bestaande kwaliteitsniveau, waar willen wij onze inzet

op intensiveren en innoveren, en wat kunnen we niet doen. Transparantie en commitment hierop geeft focus, richting en voorkomt verrassingen. Er zijn diverse ontwikkelingen in het VTH domein die een grote impact op de uitvoering van onze taken hebben en mede richting geven aan onze koers voor de komende jaren. Zoals het onderzoek van de commissie Van Aartsen over verbetering van het VTH-stelsel, de inwerkingtreding van de Omgevingswet, de wet Kwaliteitsborging bouw, de energietransitie en de rapporten uit 2021 van de Randstedelijke Rekenkamer (Tata) en de Algemene Rekenkamer (o.a. over milieucriminaliteit). Daarnaast is vanuit bewoners, bestuurders en media steeds meer interesse in de uitvoering van onze VTH-taken. Om ons werk goed te kunnen doen is samenlevingsgericht werken essentieel, waarbij we de lijnen van en naar benoemde partijen open houden en optimaal benutten. Het vraagt de komende jaren om een andere inzet, meer kennis en investeringen in innovatie.

Financiën In de meerjarenbegroting zijn de financiële uitgangspunten uit de kaderbrief 2023-2026 d.d. 9 februari jl. verwerkt. • Voor de Omgevingswet is voor 2023 financiële rust afgesproken met opdrachtgevers. • Voor het werkveld bodem is vorig jaar al een inschatting gemaakt voor 2022 van het verwachte effect op opdrachtgeversniveau van de overdracht van provinciale taken naar gemeenten. • Voor het werkveld bouw is dit voor fase 1 van de Wet Kwaliteitsborging bouw gemaakt. • Beiden zijn vorig jaar besloten voor 2022, en worden door het uitstel van de invoering van de omgevingswet nu verschoven naar 2023. Daarnaast is een aantal ontwikkelingen (autonoom, volume en beleidskeuze) gesignaleerd in de kadernota 2023 en in deze meerjarenbegroting financieel vertaald. Deze ontwikkelingen zijn meegenomen in de deelnemer bijdragen (per onderwerp) van soms alle deelnemers, en soms enkele deelnemers of slechts 1 deelnemer. Met deze begroting kunnen onze opdrachtgevers in hun individuele begrotingsproces met de raden en staten kijken naar de financiële ruimte die beschikbaar is voor de nieuwe taken die voor ons liggen. Dit vraagt om een vroegtijdige start (begin zomer 2022) van het overleg tussen OD NZKG en deelnemers om te onderzoeken waar financiële (on-)mogelijkheden en oplossingen zich bevinden.

De UVO van 2023 is het afspraken kader waarin we de ontwikkeling samen concreet maken voor 2023. Begin 2023 zal dit -net als in ieder nieuw kalenderjaar- leiden tot de eerste wijziging van de begroting van 2023 van de OD NZKG. In deze begroting zijn de volgende begrotingswijzigingen verwerkt. Onderwerp Omzetting van inrichting naar MBA Energiebesparingsakkoord 2022-2025 GBES Data ontwikkeling Ketentoezicht TATA Complexere aanvragen en stijgende volumevraag MER en oprichtingsvergunningen WOB Grondwaterbeschermingsgebieden

Opdrachtgever Alle OG's Gemeentelijke OG's Gemeentelijke OG's Alle OG's PNH/PF/PU en gemeenten (afh. van doelgoep pilot) PNH PNH/ASD PNH/ASD Alle OG's PNH TOTAAL

€ € € € € € € € € € €

2023 662.237 1.155.084 419.164 150.000 230.054 1.909.108 300.000 491.479 500.000 132.856 5.949.982

Deze wijzigingen zullen pas daadwerkelijk in taken worden omgezet in de afspraken met de opdrachtgevers in de Uitvoeringsovereenkomsten van 2023. Zoals bij start van ieder kalenderjaar zullen we, indien er toch minder financiële ruimte is voor deze taken, de begroting 2023 hier op bijstellen. Hierbij is het goed om te vermelden dat de omzetting van inrichting naar MBA’s, het energiebesparingsakkoord en GBES autonome ontwikkelingen betreft waarbij de opdrachtgevers min of meer “verplicht” zijn om deze taken uit te voeren in 2023 e.v.. Opdrachtgevers worden vanuit het Rijk (deels) voor deze taken gecompenseerd.

1ste Begrotingswijziging 2022 Op 9 juli 2021 is door het algemeen bestuur de meerjarenbegroting 2022-2025 vastgesteld. De basis voor deze meerjarenbegroting was de uitvoeringsovereenkomst 2021. Met het voorliggende besluit wordt de begroting voor het jaar 2022 geactualiseerd voor de met de opdrachtgevers opgestelde uitvoeringsovereenkomsten 2022.

Begrotingswijziging 2022

Gevraagd wordt om in te stemmen met de volgende begrotingswijzigingen conform het in bijlage 1 opgenomen resultaatmodel: 1.

2. 3. 4.

Actualisatie van de baten 2022 ad € 1.818K o.b.v. van de UVO 2022. In de meerjarenbegroting 20222025 was de concept UVO 2021 opgenomen. De stijging van de UVO in 2022 heeft met name betrekking op de uitstel OW waardoor de verschuiving van de bodemtaak en de eerste impact van WKB nog niet gaat plaatsvinden (+€ 506K). Daarnaast zijn er taken toegevoegd voor € 1.312K. Bijstelling overige baten € 92K lager. Een onttrekking aan de reserve Omgevingswet ad € 217K en de reserve Wetgevingskalender ad € 152K Bijstelling van de lasten gerelateerd aan de hogere baten ad € 2.095K, zie bijlage 1 resultaatmodel.

De geactualiseerde begroting 2022 is de basis voor de meerjarenbegroting 2023-2026.

Bijlage 1 Resultaatmodel begrotingswijziging 2022

Tabel Resultaten per werkveld Programma & taakveld

(x €1.000) Rekening 2021

primitieve begroting 2022

2022 met UVO 2022

Baten 2023 Lasten 2023

Saldo 2023

2024

2025

2026

TOTAAL Baten TOTAAL Lasten

-54.876 54.044

-56.375 56.375

-58.470 58.470

-64.841 -

64.841

-64.841 64.841

-64.999 64.999

-64.664 64.664

-64.059 64.059

8.3 Wonen en bouwen Inkomsten Salarislasten Inhuur Materieel Bouw

-4.929 -14.284 4.037 5.000 319 -4.929

-5.609 -14.582 5.329 3.594 51 -5.609

-6.710 -16.555 5.691 3.814 340 -6.710

-16.336 -16.336

9.621

-6.715 -16.336 5.828 3.446 346 -6.715

-6.723 -16.222 5.929 3.223 346 -6.723

-6.728 -16.103 6.031 2.997 347 -6.728

-6.807 -16.285 6.134 2.998 347 -6.807

7.4 Milieubeheer Inkomsten Salarislasten Inhuur Materieel Bodem

-1.638 -6.237 3.908 691 0 -1.638

-1.591 -6.818 4.644 582 -1.591

-2.729 -6.551 3.250 511 61 -2.729

-7.331 -7.331

-2.944 -7.331 3.684 634 69 -2.944

-2.962 -7.414 3.748 634 69 -2.962

-2.981 -7.497 3.812 634 69 -2.981

-3.001 -7.581 3.877 634 69 -3.001

7.4 Milieubeheer Inkomsten Salarislasten Inhuur Materieel Milieu en BRZO

-8.434 -27.252 12.424 4.870 1.524 -8.434

-9.464 -28.207 13.824 2.894 2.026 -9.464

-9.324 -27.719 14.420 2.323 1.652 -9.324

-33.085 -33.085

-10.705 -33.085 17.570 2.807 2.003 -10.705

-10.703 -33.183 17.713 2.782 1.985 -10.703

-10.581 -32.792 17.563 2.714 1.935 -10.581

-10.318 -31.829 17.066 2.596 1.849 -10.318

-6.977 4.870 1.308 90 -709

-950 -468 -6.767 4.708 642 -1.418

-7.276 5.556 985 38 -697

-8.089

6.104 1.075 42 7.221

-581 -286 -8.089 6.104 1.075 42 -868

-571 -281 -8.180 6.210 1.075 42 -853

-561 -276 -8.271 6.317 1.075 42 -838

-552 -272 -8.365 6.425 1.075 42 -823

14.810

17.956

19.701

-

21.104

21.104

21.113

20.999

20.820

-126 7.194 1.129 6.614 14.810

7.898 2.802 204 7.052 126 126 18.082

8.556 2.824 200 8.121 126 126 19.827

-

8.763 4.239 204 7.899 129 129 21.233

8.763 4.239 204 7.899 129 129 21.233

8.915 4.096 204 7.898 129 129 21.242

9.068 3.830 204 7.898 129 129 21.128

9.222 3.497 204 7.897 129 129 20.949

0 0

369 0

-64.841 0

64.841 0

0 0

0 0

0 0

0 0

0

-369

0

0

0

0

0

0

7.4 Milieubeheer 8.3 Wonen en bouwen Inkomsten Salarislasten Inhuur Materieel Randvoorwaardelijk 0.4 Overhead Baten uitvoeringsovereenkomsten (*) Inkomsten Salarislasten Inhuur Autonome ontwikkelingen Materieel 0.8 Overige baten en lasten Onvoorzien 0.9 Vennootschapsbelasting (VpB) Bedrijfsvoering Saldo voor mutatie reserves 0.10 Mutaties reserves Toevoegingen Onttrekkingen

-900 67 67 -

-16.336

-7.331

-33.085 -5.419 -2.669 -8.089

-

5.828 3.446 346 9.621 4.387 3.684 634 69 4.387 22.379 17.570 2.807 2.003 22.379 4.838 2.383

Bijlage 2 Overzicht UVO en overige baten

Tabel Uitvoeringsovereenkomsten Deelnemer

jaarrekening 2021

primitieve begroting 2022

Eerste begrotingswijziging 2022

Gemeente Amsterdam Provincie Noord-Holland Gemeente Zaanstad Gemeente Haarlemmermeer Gemeente Aalsmeer Gemeente Amstelveen Gemeente Diemen Gemeente Ouder-Amstel Gemeente Uithoorn Provincie Flevoland Provincie Utrecht Totaal UVO

20.493 18.232 2.938 8.536 334 610 262 226 283 344 1.086 53.345

21.294 17.838 2.996 9.022 520 772 365 244 336 347 1.058 54.792

22.215 18.787 3.025 9.183 430 756 326 225 302 406 954 56.610

Overige baten Mutaties reserves TOTAAL

1.531 54.876

1.583 56.375

1.491 369 58.470

Meerjarenbegroting 2023 – 2026

3 maart 2022

1

Begroting 2023 - 2026 Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

2

Inhoud 1.

INLEIDING ....................................................................................................................................... 4

2.

ONTWIKKELINGEN ............................................................................................................................ 7 2.1 SPEERPUNTEN IN DE STRATEGISCHE AGENDA 2022-2024 ............................................................ 7 1. INHOUDELIJKE OPGAVEN: KLIMAAT, MILIEU-GERELATEERDE GEZONDHEID, EN TRANSFORMATIE GEBIEDEN8 2. VERSTERKING VAN HET INSTRUMENTARIUM OP HET VAKGEBIED VERGUNNING VERLENEN, TOEZICHT HOUDEN, HANDHAVEN EN ADVISEREN ...................................................................................................... 8 3. ORGANISATIEONTWIKKELING: DE OD NZKG VAN NU EN MORGEN ........................................................ 9 2.2 SPEERPUNTEN 2023 ................................................................................................................... 9 OMGEVINGSWET .................................................................................................................................... 9 WET KWALITEITSBORGING BOUW .......................................................................................................... 10 OPVOLGING AANBEVELINGEN ONDERZOEKEN ........................................................................................ 10 2.3 ONTWIKKELING OMZET............................................................................................................... 11

3.

PROGRAMMABEGROTING 2023 ........................................................................................................ 12 3.1 PRODUCTEN.............................................................................................................................. 12 3.2 CAPACITEIT ............................................................................................................................... 13 3.3 PROGRAMMA BOUW .................................................................................................................. 14 3.4 PROGRAMMA BODEM................................................................................................................. 16 3.5 PROGRAMMA MILIEU & BRZO ................................................................................................... 18 TATA STEEL......................................................................................................................................... 22 3.6 PROGRAMMA RANDVOORWAARDELIJK ........................................................................................ 23 3.7 PROGRAMMA BEDRIJFSVOERING ................................................................................................ 26

4.

FINANCIËLE BEGROTING .................................................................................................................. 29 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6 4.7

5.

RESULTAATMODEL .................................................................................................................... 29 UITGANGSPUNTEN VOOR DE RAMING BEGROTING OD NZKG 2023-2026 .................................... 30 TOELICHTING BIJ DE MEERJARENBEGROTING EN FINANCIËLE POSITIE............................................ 30 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING........................................................................ 31 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN.............................................................................................. 38 FINANCIERING ........................................................................................................................... 38 BEDRIJFSVOERING .................................................................................................................... 39 BIJLAGEN...................................................................................................................................... 41

5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7 5.8

RESULTAATMODEL PER PROGRAMMA EN TAAKVELD DE BATEN EN LASTEN..................................... 41 UITVOERINGSOVEREENKOMSTEN PER DEELNEMER ...................................................................... 42 KOSTEN PER UUR, CAPACITEIT IN UREN EN FTE’S ....................................................................... 42 MEERJARIG OVERZICHT VAN DE RISICO’S .................................................................................... 43 OVERZICHT RENTE, AFSCHRIJVINGEN, EMU SALDO EN VENNOOTSCHAPSBELASTING .................... 44 GEPROGNOTISEERDE BALANS .................................................................................................... 46 VERKLARING KENGETALLEN ....................................................................................................... 47 FINANCIËLE ONTWIKKELINGEN .................................................................................................... 48

3

1.

Inleiding

De Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied staat voor een gezonde, veilige en duurzame leefomgeving: een mooie missie in een dynamisch werkgebied waar veel verschillende en soms tegenstrijdige belangen spelen. Omdat we door de aard van ons werk meldingen en zienswijzen krijgen van omwonenden én veel bij bedrijven komen, weten we als geen andere overheid wat er speelt in ons werkgebied. We vertalen beleidsmatige opgaven van gemeenten en provincies naar de praktijk van de bedrijven, en voeden vice versa de beleidsmakers met onze ervaring in de uitvoeringspraktijk.

Strategisch agenda 2022-2024 Voor de komende drie jaar hebben we een bestuurlijk gedragen Strategische Agenda voor de OD NZKG. Bij keuzes en prioritering in de uitvoering hebben we daarmee een duidelijke focus op welke inhoudelijke doelen we als dienst bepaalde resultaten willen boeken. We adresseren daarmee de inhoudelijke opgaven op het gebied van klimaat, milieu-gerelateerde gezondheid, en transformatie gebieden. Ook versterken we ons instrumentarium op het vakgebied vergunning verlenen, toezicht houden, handhaven en adviseren en sluiten we de cyclus beleid-uitvoering. Hiermee blijven we als dienst de reguliere taken doen, en geven de grote maatschappelijke opgaven hier mede richting aan. De schaarse capaciteit én snelheid waarmee veranderingen op ons afkomen, vragen daarbij om scherpe keuzes; waarop behouden we onze inzet op het bestaande kwaliteitsniveau, waar willen wij onze inzet op intensiveren en innoveren, en wat kunnen we niet doen. Transparantie en commitment hierop geeft focus, richting en voorkomt verrassingen.

Samenlevingsgericht werken Het werk van onze dienst staat volop in de aandacht van bewoners, belangengroepen, politiek en media. De belangstelling gaat uit naar onze kennis over diverse milieuthema’s zoals de stikstofproblematiek, (opkomende of potentiële) zeer zorgwekkende stoffen, externe veiligheid en de energietransitie. Dit omvat ook de bedrijven waar veel om te doen is als het bijvoorbeeld gaat om overlast, externe veiligheid en milieu gerelateerde gezondheid. Vanuit de omgeving is er soms de kritiek dat wij als OD NZKG te soepel zouden zijn, vanuit bedrijven dat we te streng zouden zijn. Juist daarom is het belangrijk alle belanghebbenden goed te horen. Samenlevingsgericht wil zeggen dat we alle belangen die samen een samenleving maken, meewegen in ons werk. We merken dat aan het aantal vragen van bewoners en belangengroepen en die van journalisten toeneemt.

Follow-up rapport Van Aartsen Een jaar geleden heeft de commissie Van Aartsen het rapport ‘Om de leefomgeving – omgevingsdiensten als gangmaker voor het bestuur’ gepubliceerd. De commissie kwam met adviezen om het stelsel beter te laten werken en te komen tot het eerder ingrijpen om milieuschade voor te zijn. Als OD NZKG hebben we op de tien aanbevelingen een reactie en (indien nodig) acties geformuleerd. Deze hebben we gedeeld met onze opdrachtgevers en ons algemeen bestuur. Wij zijn blij met het rapport en met de aanbevelingen. De kracht van het rapport zit in de samenhang van de tien aanbevelingen. Het is de combinatie van de tien die ervoor zorgen dat het stelsel verstevigd wordt. Als OD NZKG zijn we met de aanbevelingen aan de slag samen met het Rijk, landelijke inspectiediensten, provincies, veiligheidsregio’s en andere omgevingsdiensten. Dit doen wij onder meer op kennisdeling, informatie-uitwisseling en uniformiteit van werken.

4

Regionale samenwerkingsagenda 2022-2024 In het najaar van 2021 is een nieuwe regionale Samenwerkingsagenda 2022-2024 vastgesteld. In deze Samenwerkingsagenda zijn afspraken gemaakt hoe Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied, Omgevingsdienst IJmond, Omgevingsdienst Noord-Holland Noord en Omgevingsdienst Flevoland, Gooi & Vechtstreek samen gaan werken op diverse onderwerpen. Dit is bijvoorbeeld op data gestuurd werken, het bestrijden van milieucriminaliteit en op de bedrijfsvoering. Ook wordt, in vervolg op de eerdere vier afzonderlijke regionale VTH-strategieën, de volgende regionale VTH-strategie door de vier Omgevingsdiensten samen opgesteld. Deze samenwerking gaat een bijdrage leveren aan het creëren van een level playing field voor de bedrijven in Noord-Holland. De thema’s sluiten naadloos aan bij de aanbevelingen uit het rapport “Om de leefomgeving” van de commissie Van Aartsen. Als voorbeeld: één van de aanbevelingen uit dit landelijke rapport zoomt in op milieucriminaliteit. De ontwikkelingen in de maatschappij laten zien dat milieucriminaliteit (gemeentelijk) grensoverschrijdend is. Samenwerking in het opsporen en handhaven op crimineel gedrag is cruciaal en vergroot de kans op strafrechtelijke vervolging.

Omgevingswet De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen wijzigen de inhoud en organisatie van ons werk ingrijpend. OD NZKG voert ter voorbereiding een implementatieprogramma uit, dat al enige jaren een behoorlijk beslag legt op onze interne capaciteit en ons opleidingsbudget. De voorbereidingen zoals het opleiden van collega’s en het aanpassen van werkprocessen lopen op schema. Veel inzet is nodig rond het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), dat ons nog grote zorgen baart en landelijk nog lang niet optimaal functioneert. Dit was voor de nieuwe minister op 1 februari 2022 aanleiding om de inwerkingtreding verder uit te stellen naar 1 januari 2023. Dit zal de transitiekosten verder doen oplopen.

Financiële uitdagingen Zoals gezegd heeft de implementatie van de Omgevingswet grote impact op ons werk. Momenteel wordt de impact in beeld gebracht en verwachten wij een sterk gewijzigde producten diensten catalogus en daaraan gekoppelde kengetallen en financiering. Gezien deze verandering valideren we onze kengetallen pas als we meer zicht en ervaring hebben op de gevolgen van de Omgevingswet op ons werk. Echter, aangezien dit een jaar later is dan voorzien is het noodzakelijk om meerdere producten eerder te valideren en met een voorstel te komen tot aanpassing van de kengetallen/volumes. De consequenties worden besproken met de opdrachtgevers. Daarnaast hebben we te maken met een aantal wettelijk taken waarvoor extra inzet nodig is. Dit betreft onder andere de implementatie van de Wet Openbare Overheid, inzet op Zeer Zorgwekkende Stoffen en het uitvoeren van de wettelijke basistaak gesloten bodem energie systemen. In 2021 zien we een toenemende vraag in oprichtingsvergunningen en Milieu Effect Rapportages.

5

In deze meerjarenbegroting zijn – na het besluit over de kadernota 2023 – daar waar mogelijk deze taken gekwantificeerd en als begrotingswijziging meegenomen. In de bijlagen van de begroting wordt duidelijk welke impact dit heeft voor onze opdrachtgevers. Hiermee hopen we richting onze opdrachtgevers transparant te zijn over wat er naar ons inzicht nodig is en om specifiek financiële mogelijkheden te onderzoeken in het begrotingsproces van de eigen gemeente of provincie. Daarnaast vormt het een basis om vanaf de zomer 2022 onze gesprekken te voeren met de opdrachtgevers voor een verdere vertaling in de afspraken voor de UVO’s 2023. De eerstvolgende wijziging van deze begroting 2023 ligt dan ook begin 2023 voor bij ons bestuur. Bovenstaande ontwikkelingen vertalen zich in de omzet en capaciteit van onze organisatie. Tata De dynamiek en de politieke aandacht in het Tata Steel dossier blijft onverminderd groot. Recent heeft Tata Steel aangekondigd om over te stappen op de waterstofroute, waarbij een beroep op de overheden is gedaan om deze ontwikkeling maximaal te faciliteren en extra inzet te plegen om vergunningsprocedures versneld te kunnen doorlopen. Deze ontwikkeling noodzaakt om extra te investeren in de uitvoering van de VTH-taken door de OD NZKG

Nieuwe werken=hybride werken Het thuiswerken tijdens de pandemie levert nieuwe inzichten op het werken op kantoor versus het werken vanuit huis. We hebben daarom een visie ontwikkeld op het nieuwe werken, die er van uitgaat dat medewerkers tijd- en plaatsbewust werken. Naar verwachting zijn medewerkers gemiddeld de helft van hun tijd nog aanwezig op ons kantoor waarbij het accent ligt op ontmoeten, samenwerken en overleggen met collega’s. Tevens is gekeken naar regelingen die dit ondersteunen en naar ons vervoersbeleid.

Tot slot We vernieuwen, sturen bij en agenderen waar nodig. In de huidige context van onder meer de enorme klimaatopgave, de stikstofcrisis en de nodige issues op het gebied van externe veiligheid doet ons werk er meer toe dan ooit. Werk waar we trots op zijn.

Loes De Maat, Algemeen directeur Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied

6

2.

Ontwikkelingen

Wat we doen ligt voor een groot deel vast in wet- en regelgeving en in de beleidsdoelen van onze opdrachtgevers. Daarop blijft onze inzet uiteraard gericht. De maatschappelijke trends, wettelijke ontwikkelingen, bestuurlijke ambities, risico’s en opgaven in ons werkgebied leiden ook tot verschuivingen in ons werk en onze focus. Dit vertaalt zich in onze opgave voor de komende jaren zoals opgenomen in de kaderbrief 2023-2026.

2.1

Speerpunten in de Strategische Agenda 2022-2024

Om focus te houden hebben we een Strategische Agenda 2022-2024 opgesteld. In de meerjarenbegroting benoemen we de belangrijkste opgaven voor de komende jaren. De Strategische Agenda bestaat uit drie samenhangende en elkaar versterkende onderdelen: 1. 2. 3.

Inhoudelijke opgaven op het gebied van klimaat, milieu-gerelateerde gezondheid, en transformatie gebieden Versterking van ons instrumentarium op het vakgebied vergunning verlenen, toezicht houden, handhaven en adviseren Organisatieontwikkeling: wat is er nodig binnen de ODNZKG om punt 1 en 2 te realiseren.

In een turbulente omgeving en met schaarse middelen is het nodig om een heldere agenda te hebben, waarop we aanspreekbaar zijn. We verdiepen en verstevigen op de inhoud, op VTH & advies, en op organisatieontwikkeling om beide mogelijk te maken.

7

1. Inhoudelijke opgaven: klimaat, milieu-gerelateerde gezondheid, en transformatie gebieden Als OD NZKG voeren we onze kerntaken op het gebied van milieu, bodem en bouw, op hoog niveau uit. En dat blijven we doen. Landelijk onderscheiden we ons met een hoog kennisniveau op het gebied van complexe bouwprojecten, tunnelveiligheid, geluid en constructieve veiligheid. We houden vast waar we goed in zijn door hier blijvend in te investeren. We hebben drie inhoudelijke thema’s benoemd waar wij onze inzet op intensiveren en innoveren. Deze thema’s geven mede richting aan ons reguliere VTH-werk. Bij schaarste aan capaciteit en middelen kennen wij hier prioriteit aan toe. Klimaat Duurzame energiebronnen zijn de toekomst en er is veel aandacht voor energiebesparing en energieopslag. Als OD NZKG richten we ons op de maximale benutting van onze kennis en expertise voor CO2-reductie en het terugdringen van het gebruik van primaire grondstoffen. Het gaat hier met name om het (her)gebruik van grondstoffen, industriële innovatie, verlaging van het energieverbruik waar mogelijk en optimaal gebruik van nieuwe vormen van energie en warmte. In de VTH-uitvoeringspraktijk kennen we prioriteit toe aan de aan deze klimaatopgave gerelateerde taken op het gebied van milieu, bodem en bouw. Verbetering van milieugerelateerde gezondheid Bedrijven en bewoners zitten dicht bij elkaar in ons werkgebied.

De bedrijfsactiviteiten hebben effecten op de gezondheid van mensen en natuur. Industriële bedrijvigheid levert een significante bijdrage aan de uitstoot van schadelijke stoffen en de stikstofdepositie op natura-2000 gebieden. We gaan scherper aan de wind varen bij regulering en toezicht op de effecten van industriële activiteiten die invloed hebben op de gezondheid van de omgeving. Dit kan door bijvoorbeeld bij wettelijke normeringen met bandbreedtes te zorgen dat de laagste (strengste) norm wordt gehanteerd en daarmee de leefomgeving maximaal wordt beschermd. Ook worden vroegtijdig gezondheidsrisico’s gesignaleerd bij keuzes in de benutting van de ruimte voor nieuwe/andere functies. Transformatiegebieden Dit zijn gebieden in onze regio die ontwikkeld worden van bedrijfsterrein naar een woon-/werkgebied. Vanuit onze expertise op het gebied van milieu, bodem en bouw adviseren wij over de bestemmingskeuze van deze gebieden en maatregelen in het stedenbouwkundig ontwerp. Wij doen dit door het toepassen van kennis van relevante milieu-, bouw- en bodemaspecten aan de voorkant van het VTH-proces (ontwerp) en ruimtelijke planvormingsproces, zodat het bijdraagt aan een verantwoord gebruik van grond en milieuruimte. De OD NZKG wordt door gemeenten herkend als expertisecentrum en belangrijke stakeholder bij te maken keuzes in de benutting van de fysieke ruimte boven en onder de grond

2. Versterking van het instrumentarium op het vakgebied vergunning verlenen, toezicht houden, handhaven en adviseren De OD NZKG is de oren, ogen en neus van de regio. Onze kennis en informatie is onmisbaar voor bestuurders, beleidsmakers en inwoners. De kern van het werk is het beschermen en verbeteren van het milieu, bodem en deels bouw. Vertrekpunt zijn de beleidskaders voor VTH en de inhoudelijke wet- en regelgeving. Een belangrijke uitdaging is om beleid en uitvoering continu goed op elkaar aan te laten sluiten, dit organiseren we volgens de BIG 8 methode. Grote maatschappelijke opgaven, zoals klimaat en gezondheid, maar ook veranderende wetten en regelgeving, zoals de Omgevingswet, vragen om continu versterken en verbeteren van de VTH-inzet. De Omgevingswet, die naar verwachting op 1 januari 2023 in werking treedt, is het fundament voor een opgavegerichte werkwijze. De huidige VTH-werkwijze is overwegend taakgericht en daarmee gericht op een bronaanpak. Vraagstukken als de aanpak van milieucriminaliteit en ondermijning, maar ook opgaven als de energietransitie en verduurzaming maken een omslag naar het werken vanuit de opgave noodzakelijk. Dat vraagt om een andere werkwijze, programmering en samenwerking. Daarbij kijken we

8

ook steeds meer naar de hele keten, denk aan circulaire economie waar afvalstromen weer leiden tot grondstofstromen. Om daarbij meer informatie gestuurd te werken is een goede basis nodig met een hoge kwaliteit van de data en actuele, valide en volledige informatie. Aan de hand van acht inhoudelijke thema’s geur, geluid, externe veiligheid, duurzaamheid, afval, luchtkwaliteit, bodem en water (basistaken milieu en bodem) worden de belangrijkste regionale verbeterpunten in het beleid en de uitvoering in kaart gebracht. Dit kan gaan over beleidstekorten op landelijk, regionaal of gemeentelijk niveau, maar ook over ontwikkelopgaven in de uitvoering. Het opstellen van deze regionale Ontwikkelagenda doen we in nauwe samenwerking met de beleidsmakers. Wij geven daarbij prioriteit aan de inhoudelijke opgaven op het gebied van klimaat, milieu-gerelateerde gezondheid, en transformatie gebieden. We werken nauw samen met onze omgeving. Leidraad voor de samenwerking met de overheden is de gesloten beleidscyclus, waarin allen hun rol, belang en bijdrage hebben. Het uitgangspunt hiervoor is één overheid. Uniformiteit of harmonisatie van beleid waar het kan en maatwerk waar het moet draagt bij aan een effectieve uitvoering en een gelijk speelveld voor bedrijven.

Daarbij treedt de ODNZKG op als adviseur bij het maken van beleid en als vergunningverlener, toezichthouder en handhaver in de uitvoering van dat beleid. Door samenlevingsgericht te werken versterken we het vertrouwen van bewoners, bedrijven en partners en creëren we meer draagvlak voor ons werk.

3. Organisatieontwikkeling: De OD NZKG van nu en morgen De strategische agenda met de keuze voor de drie inhoudelijke thema’s “klimaat, milieu gerelateerde gezondheid en transformatiegebieden” en de doorontwikkeling van onze VTH-instrumenten geeft een duidelijke richting aan de ontwikkeling van onze organisatie voor de komende jaren. De OD NZKG past zich aan om up to standard te blijven op technologische - en maatschappelijke ontwikkelingen. De eerste fase van de ontwikkeling van de dienst is bepaald door het oprichten en neerzetten van een nieuwe organisatie. Een sterk “doe” karakter en “handen uit de mouwen” kenmerkte ons. Het was bepalend voor en toonde onze professionaliteit. Daar bouwen we nu op voort. Innovatie en vernieuwing De OD NZKG heeft de afgelopen jaren stevig geïnvesteerd in informatie- en data gestuurd werken en blijft dat doen. In een steeds veranderende omgeving moeten we door ontwikkelen om “up tot standard” te blijven. Bedrijven passen complexe en innovatieve technieken toe en dat stelt steeds vergaande eisen aan ons werk. Onze agenda en onze opgaven en de uitvoering van onze VTH-taken maken dat we verder willen innoveren en nog meer nieuwe technologie gaan toepassen. Ook investeren we in datakwaliteit. We “digitaliseren” door en zorgen ervoor dat onze gegevensbestanden op orde zijn.

2.2

Speerpunten 2023

Omgevingswet

De inwerkingtreding van de Omgevingswet staat op moment van schrijven gepland voor 1 januari 2023. De nieuwe regels hebben ingrijpende gevolgen voor bijna alle taken en werkprocessen van de omgevingsdiensten. In de jaren 2023-2025 zal blijken hoe de nieuwe regels in de praktijk uitpakken en zullen onduidelijkheden langzamerhand via jurisprudentie worden opgehelderd. Een zorgpunt is het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO), dat op een minimaal niveau van start zal gaan en in de loop der jaren verder moet worden ontwikkeld. Op dit moment is zelfs wat betreft regelgeving nog niet alles duidelijk. Zo is er nog volop discussie tussen het Rijk en de koepels over het nieuwe basistakenpakket van de

9

omgevingsdiensten. Voor een goed verloop van het primaire proces is de ODNZKG afhankelijk van een goed functionerend DSO. Ook over de financiering is veel onzeker: denk aan de bekostiging van de gemeenten voor de te decentraliseren bodemtaken en aan de door de VNG geclaimde omvangrijke bijdragen van het Rijk in de oplopende transitiekosten van de decentrale overheden en hun uitvoeringsorganisaties.

Wet Kwaliteitsborging bouw Volgens planning treedt Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) voor de 1e fase gelijktijdig met de Omgevingswet in werking. De impact wordt voor de OD NZKG in kaart gebracht. De wijziging in de uitvoering van taken heeft in ieder geval personele consequenties. Vooralsnog gaan we ervan uit dat dit opgevangen kan worden door de flexibele schil. De verwachting is dat de impact voor 2023 bij de halfjaarrapportage 2022 bekend is.

Opvolging aanbevelingen onderzoeken In 2021 zijn verschillende rapporten gepubliceerd die relevant zijn voor onze organisatie. Zoals het rapport van de commissie Van Aartsen: “Om de leefomgeving”. Concreet worden in dit rapport tien aanbevelingen voor het versterken van het VTH-stelsel gegeven. Deze hebben we voor onze organisatie en samen met de regionale partners geduid. Het betreft aanbevelingen waarmee de OD NZKG zelf aan de slag gaat maar ook punten waarbij we vooral actief de ontwikkelingen (vanuit Den Haag) moeten volgen. In dit kader is eind 2021 de Kamerbrief verbeterplan VTH-stelsel gepubliceerd. Deze Kamerbrief bevat aanzetten voor de aanpak van de tien aanbevelingen van de commissie Van Aartsen. Over de invulling praten we met andere (regionale) overheden in 2022 door in regiobijeenkomsten, die zijn ingepland door Ministerie van I&W. Onder meer de plannen met betrekking tot landelijke normfinanciering kunnen van invloed zijn op de financiering in 2023 en verder. Ook is het onderzoeksrapport gepubliceerd van de Randstedelijke Rekenkamer: “Stof tot nadenken. Onderzoek naar de kwaliteit van de uitvoering van VTH-taken bij Tata Steel en Harsco”. Op de bevindingen en aanbevelingen hierin heeft de OD NZKG een actieplan opgesteld.