RV 2022.0000047 Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040.pdf

t * gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel onderwerp

Portefeuillehouder steiler Collegevergadering

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 mr. Mariëtte Sedee-Schuitemaker Joanna Stegenga-Rydlewska, Tessa ügtenberg 25 januari 2022

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2022.0000047

1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. de Nota van zienswijzen Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 vast te stellen; 2. de Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 vast te stellen, inclusief: a) de randvoorwaarden en doelstellingen voor de acht typerende plekken; b) de vier gemeentelijke ontwikkelmodellen; c) de voorgestelde ontwikkelingsprioritering (van de typerende locaties); d) de (duiding van) kansrijke verdichtingslocaties; e) het stappenplan voor het vervolgproces van het opstellen van de ontwikkelpaspoorten. 2. Samenvatting

De Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 (Verdichtingsvisie) is een deeluitwerking van de Omgevingsvisie Haarlemmermeer (2021.0001265) en beschrijft hoe Haarlemmermeer op sommige plaatsen meer stads wordt en waar op andere plekken ruimte is voor groen, recreatie en het open polderlandschap. Op die manier groeit de gemeente als aantrekkelijke locatie met verschillende sferen om te wonen, werken en recreëren. Hiermee willen wij, na decennialange ontwikkeling buiten de bestaande kernen (via uitleglocaties), de groei faciliteren met binnenstedelijke verdichting. Verdichting is voor ons geen doel op zichzelf, maar een instrument om Haarlemmermeer aantrekkelijk en leefbaar te houden. Hiermee willen wij ons open landschap beschermen, bestaande kernen en wijken versterken en samenhang creëren. Zo geven wij een (nieuw) perspectief, kader en inspiratie voor slimme, zorgvuldige en efficiënte dóórontwikkeling van onze gemeente. De Verdichtingsvisie laat zien waar verdichting kansrijk is. Dit gaan we nog verder uitwerken in ontwikkelpaspoorten per locatie. De conceptvisie is door ons vastgesteld op 5 oktober 2021 (2021.0002214) en heeft zes weken ter inzage gelegen. Er zijn zeven zienswijzen ingediend. Hierin waren vier hoofdonderwerpen te herkennen: 1. Gebiedsontwikkelingen buiten de kernen maken geen deel uit van de Verdichtingsvisie maar hebben we als context op de kaart opgenomen. 2.

Lopende gebiedsontwikkelingen hebben we op de kaarten in overeenstemming gebracht met de Omgevingsvisie. 3. De gewenste ruimte voor maatwerk bieden we in het vervolgtraject. 4. De

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

pagina 2

mogelijkheden voor verdichting langs de polderlinten hebben we in overeenstemming gebracht met de Visie polderlinten. De wijzigingen zijn beschreven in de Nota van zienswijzen, bijlage C. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? Wat is de aanleiding?

Er zijn diverse aanleidingen voor Haarlemmermeer om een Verdichtingsvisie op te stellen. De belangrijkste zijn: Grote bouwopgave Onze gemeente is in 2021 met 155.000 inwoners al een van de grotere gemeenten binnen de Metropoolregio Amsterdam en de druk op de beschikbare ruimte in Haarlemmermeer neemt steeds verder toe. Tot 2040 groeit onze gemeente tot circa 200.000 inwoners en kunnen er tienduizenden extra arbeidsplaatsen bijkomen. Hiermee wordt Haarlemmermeer een van de tien grootste gemeenten van Nederland. De afgelopen decennia is Haarlemmermeer vooral gegroeid door buiten de kernen uit te breiden, via zogenoemde uitbreidingslocaties. Dit ging ten koste van het landelijk gebied en heeft geleid tot een strakke scheiding tussen wonen en werken. Nu zijn de urgentie en wens groot om slimmer en efficiënter te ontwikkelen. Druk op landschap en behoud van polderidentiteit De wens om meer te bouwen drukt op ons unieke open polderlandschap terwijl wij ons landschap hard nodig hebben voor opgaven als landbouw, recreatie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en energie. Na decennialang te hebben ontwikkeld via uitbreidingen en 'Vinex'locaties, veelal ten koste van de buitenruimte, zijn er momentum en urgentie ontstaan om het landschap te beschermen. Eenzijdig aanbod van leefmilieus en vraag naar gemengde stedelijke gebieden.

Onze kernen en wijken bieden een eenzijdig aanbod van voornamelijk suburbane en landelijke woonmilieus. Ze zijn vaak ontwikkeld in dezelfde (naoorlogse) periode en tonen vergelijkbare uitdagingen zoals opkomende vergrijzing, lastige doorstroming in wooncarrière of sleetse openbare ruimte. Het is lastig om dit allemaal tegelijk aan te pakken. Tegelijkertijd is er (regionaal) sterke behoefte aan stedelijke en gemengde milieus. Dit als effect van de mondiale trend van bevolkingsgroei en verstedelijking. Al in 2050 woont twee derde van de wereldbevolking in hoog-stedelijke en gemengde gebieden. Ad hoe ontwikkelingen en realisatie van gemeentelijke ambities De afgelopen jaren zijn steeds meer verdichtings- en hoogbouwprojecten gerealiseerd. Slim omgaan met de beschikbare ruimte door realisatie van hoog-stedelijke gebieden is een van de belangrijkste ambities uit ons Coalitieakkoord 2019-2022: Samen bouwen aan een krachtig nieuw Haarlemmermeer en van onze Omgevingsvisie. Tot nu toe kende Haarlemmermeer geen beleid hiervoor. Ook ontbrak een eenduidig standpunt over binnenstedelijke verdichting. Dit leidt vaak tot ad-hoc ontwikkelingen, gekenmerkt door een gebrek aan integraliteit en samenhang. Invulling aan regionale ambities en inspelen op kansen Een van de ambities van onze gemeente is het doortrekken van de Noord/Zuidlijn tot station Hoofddorp.

Om dit haalbaar te maken is er programmatisch en kwalitatief een schaalsprong nodig naar een meer stedelijk milieu rondom het Openbaar vervoer(OV)-knooppunt station Hoofddorp. Daarnaast is de vraag hoe onze gemeente zich verder zich wil ontwikkelen en zich wil positioneren in de polycentrische ontwikkeling van onze Metropoolregio Amsterdam (MRA).

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

pagina 3

Welk doel wordt nagestreefd?

Met de Verdichtingsvisie scheppen wij een kader en inspiratie voor de verdere ontwikkeling van onze gemeente. Hiermee kunnen wij beoordelen waar en op welke manier we binnenstedelijk kunnen verdichten. De verdichting is voor ons geen doel op zichzelf maar een middel om onze gemeentelijke ambities te kunnen waarborgen. De drie belangrijkste zijn: • Het beschermen van het kenmerkende open polderlandschap van Haarlemmermeer. We hebben ons landschap nodig voor opgaven als landbouw, recreatie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en energie. Door het binnenstedelijk te verdichten kunnen wij de toekomstige bouwopgave realiseren en tegelijkertijd ons open landschap onbebouwd houden. • Het versterken van bestaande kernen. Door binnenstedelijk te bouwen voegen wij leefmilieus en voorzieningen die elkaar goed aanvullen toe en vergroten wij de kwaliteit van de openbare ruimte juist in de bestaande kernen. We profiteren zo van de voordelen van stedelijke milieus. • Het creëren van samenhang tussen toekomstige ontwikkelingen en de grote bouwopgave faciliteren. We hebben veel opgaven en projecten die we niet apart van elkaar willen oppakken. Anders doen we mogelijk dubbel werk of passen de ontwikkelingen niet bij elkaar. Met de verdichting zetten we in op een integrale benadering en op het combineren van functies. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Kaders en sturing

De Verdichtingsvisie betreft een lange termijnontwikkeling met een horizon tot 2040. Het beschrijft de mogelijkheden tot binnenstedelijke verdichting naast de bestaande uitleglocaties. Via ontwerpend onderzoek hebben we verkend welke verdichting past op welke plek. Hierbij maken we een onderscheid tussen acht typerende plekken in Haarlemmermeer: OVknooppunten, centra, stedelijke aders, werklocaties, wijken, gouden randen, groene aders en polderlinten. Voor elk gebiedstype geven we randvoorwaarden voor verdichting. Op de ene plek past verdichting beter dan op een andere plek. Zo zetten we bij OV-knooppunten in op meer bebouwing en kijken we bij wijken ook naar plekken om te sporten en te ontmoeten. Dit koppelen we aan grote ontwikkelingen op het schaalniveau van de gemeente, zoals PARK21 en de mogelijke komst van een metroverbinding met Amsterdam. Op locaties rond deze ontwikkelingen is het van belang dat de verdichting in samenhang wordt opgepakt. De Verdichtingsvisie schetst een mogelijk toekomstbeeld, maar is geen uitvoeringsplan. De visie wordt daarom per gebied verder uitgewerkt in ontwikkelpaspoorten, waarin ruimte is voor maatwerk. Implementatie

In de implementatie worden de volgende uitgangspunten gehanteerd: 1. de Verdichtingsvisie biedt, naast lopende ontwikkelingen, extra ontwikkelcapaciteit. Volgens ons ontwerpend onderzoek bieden de aangewezen binnenstedelijke verdichtingslocaties in totaal ruimte voor circa twintigduizend woningen en twintigduizend banen. Hiermee is de potentiële bouwcapaciteit van de gemeente ruim verdubbeld; 2. de Verdichtingsvisie heeft betrekking op de verdichtingslocaties zoals geformuleerd in de visie. Gebieden buiten deze locaties maken geen deel uit van deze Verdichtingsvisie, omdat het uitleg betreft of locaties die (op dit moment) niet geschikt lijken voor verdichting; 3. de fasering zal bepaald worden door ontwikkeldynamiek en de haalbaarheid van de in de Verdichtingsvisie gedefinieerde negen ambities en randvoorwaarden per

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

pagina 4

gebiedstype. Op basis van ontwerpend onderzoek en conclusies opgehaald tijdens de participatie wordt het potentieel gezien in: • hoogste prioriteit: OV-knooppunten en centra. Deze gebieden hebben omvangrijke ontwikkelcapaciteit, positieve effecten op de gemeente als geheel en maatschappelijk draagvlak; • middelste prioriteit: wijken, stedelijke aders, werkgebieden en gouden randen. Deze gebieden zijn kansrijk en legio, maar vergen ook een zorgvuldige(re) planvorming met bewoners en belanghebbenden om de positieve effecten met draagvlak te realiseren; • laagste prioriteit: de polderlinten en groene aders kennen slechts draagvlak voor beperkte verdichting die vooral gericht moet zijn op het versterken van reeds aanwezige kwaliteiten; 4. de Verdichtingsvisie definieert op hoofdlijnen de structuur en richtlijnen voor verdere ontwikkeling. Bij de implementatie zal er per specifieke locatie een ontwikkelpaspoort opgesteld worden, zo nodig voorafgegaan door een beoordeling of een milieueffectrapportage nodig is. Een ontwikkelpaspoort wordt gebaseerd op de randvoorwaarden van het typerende gebied waar deze locatie onderdeel van uitmaakt. In geval van een omvangrijk en complex ontwikkelgebied, bestaande uit meerdere typerende gebieden, is een verdichtingsplan aanbevolen. Het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp (2021.0001986) is hier een voorbeeld van. l/l/ot zijn de argumenten?

We geven kaders voorde grote bouwopgave en inspiratie voor verdere dóórontwikkeling. Met deze visie stellen wij de kaders en een eenduidig standpunt over verdichting vast. Zo bieden we duidelijkheid over welke plekken meer stads worden en waar ruimte voor groen, recreatie en het open polderlandschap is. Met principeprofielen en verbeeldingen bieden wij daarnaast inspiratie voor nieuwe ontwikkelingen. We behouden ons landschap en onze polderidentiteit. De bouwopgave drukt enorm op ons unieke open polderlandschap terwijl wij dit hard nodig hebben voor opgaven als landbouw, recreatie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en energie. Na decennialang te hebben ontwikkeld via uitbreidingen en 'Vinex'-locaties, veelal ten koste van de buitenruimte, is er momentum en urgentie ontstaan om dit landschap te beschermen. Door binnenstedelijk te bouwen kunnen wij de bouwopgave faciliteren en veel delen van ons polder open en herkenbaar houden. Zo gaan wij de grote cultuurhistorische waarde van het polderlandschap beschermen. We bieden nieuwe complementaire leefmilieus en geven impuls aan de kernen en wijken. Met het ontwikkelen van stedelijke gebieden kunnen wij ons eenzijdige aanbod van voornamelijk suburbane en landelijke woonmilieus een kwalitatieve impuls geven.

Met de nieuwe vormen van wonen en werken creëren wij een complementair woon- en werkaanbod, en versterken we draagvlak voor winkels en andere voorzieningen. Zo kunnen mensen langer in hun eigen buurt blijven wonen. Omdat er meer programma in de nabijheid ontwikkeld wordt zal dit ook het gebruik van de fiets en het openbaar vervoer stimuleren. Door nieuwbouw te koppelen aan het investeren in de bestaande openbare ruimte, aan onderhoud en verduurzaming, geven wij tot slot een kwalitatieve impuls aan de bestaande buitenruimte. Zo wordt Haarlemmermeer aantrekkelijker voor de huidige en nieuwe inwoners. Wij realiseren onze gemeentelijke ambities in een integrale ontwikkeling: Met deze visie geven wij invulling en uitwerking aan de belangrijke ambitie uit ons Coalitieakkoord (2019-2022) en Omgevingsvisie om slim om te gaan met de beschikbare ruimte

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

pagina 5

door realisatie van hoog-stedelijke gebieden. Hiermee geven wij sturing aan het steeds stijgende aantal verdichtings- en hoogbouwprojecten. Een sturing die in Haarlemmermeer tot nu toe nog ontbrak. Met een eenduidig standpunt ten opzichte van binnenstedelijke verdichting voorkomen wij de ad-hoc ontwikkelingen, gekenmerkt door een gebrek aan integraliteit en samenhang. We geven eigen invulling aan de regionale ambities en spelen in op een wereldwijde ontwikkelingstrend: Met de Verdichtingsvisie sluiten wij aan bij de regionale opgave voor meer stedelijke milieus en op onze eigen passende manier. Door te verdichten in de bestaande kernen en bij ovknooppunten spelen wij in op de ontwikkeling die wereldwijd in stedelijke gebieden is waar te nemen en spelen wij in op de polycentrische ontwikkeling van onze Metropoolregio Amsterdam (MRA). Er komen steeds meer stedelijke gebieden bij. Daarnaast profiteren wij van de voordelen van stedelijke milieus zoals levendigheid en goede bereikbaarheid, maar we houden zelf regie op waar en hoe we dit doen. Door rondom het nieuwe stationsgebied woningen, werkplekken en voorzieningen toe te voegen creëren we bovendien draagvlak voor het doortrekken van de Noord/Zuidlijn tot Hoofddorp.

We bieden een visie met een breed draagvlak onder bewoners, forenzen en experts: De Verdichtingsvisie weerspiegelt de wensen en ambities van diverse belanghebbenden, waaronder inwoners, ondernemers, forenzen, lokale en externe experts. Ons uitgebreide participatietraject heeft bijgedragen aan een breed draagvlaak en een rijke, overwogen invulling van de Verdichtingsvisie. Wat zijn de kanttekeningen?

Grondexploitaties op uitleglocaties zijn vaak positiever dan in binnenstedelijk gebied: Gemiddeld hebben buitenstedelijke uitleglocaties een overschot op de grondexploitatie, terwijl binnenstedelijke vaak een tekort kennen. Dit komt onder andere door kosten voor verwerving, sloop, sanering en bouw- en woonrijp maken en naar verhouding lagere opbrengsten. Uitleglocaties leiden daarentegen tot een bovengemiddelde belasting van (auto)infrastructuur. Daarmee vragen uitleglocaties hogere conditionerende infra-investeringen. Met het binnenstedelijk verdichten worden deze kosten vaak bespaard omdat er ingespeeld wordt op de bestaande infrastructuur. Daarnaast liften met de binnenstedelijke investeringen ook de bestaande wijken mee, wat weer positieve maatschappelijke neveneffecten heeft. Dat blijkt uit verschillende onderzoeken die aantonen dat de maatschappelijke businesscase van binnenstedelijk bouwen positiever is dan die van een buitenstedelijke locatie. Het proces is complexer en vraagt veel afstemming met belanghebbenden: Omdat er gebouwd wordt op een plek waar al gewoond en gewerkt wordt, zal er bij verdichting meer afgestemd worden. Dit vraagt mogelijk meer inzet. Wel is de doorlooptijd voor verdichting vaak gelijk aan buitenstedelijk bouwen.

Er kunnen beperkingen zijn in de organisatie en beschikbare ambtelijke capaciteit: Verdichten vraagt meer inzet vanwege de complexe processen. Dit betekent dat sommige projecten meer capaciteit zullen vergen. Hierbij zullen we prioriteiten moeten stellen voor de projecten die we als eerste aan willen passen. Daarnaast vraagt een groei van het aantal inwoners ook meer ambtelijke inzet voor voorzieningen en sociale diensten. Aan de andere kant zorgen meer inwoners en voorzieningen ook voor meer inkomsten.

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

pagina 6

3.3 Wat mag het kosten?

Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. Wat zijn de financiële risico's?

Bij de uitvoering van dit voorstel moet rekening worden gehouden met de volgende risico's: Gezien het abstractieniveau van de visie kunnen de financiële gevolgen die de uitvoering van deze visie tot gevolg heeft nu nog niet inzichtelijk worden gemaakt. In het vervolgtraject kan de uitvoering op twee fronten mogelijk financiële gevolgen hebben: o Ten eerste voor de mogelijke voorwaardelijke of bijkomende investeringen en mogelijke inkomsten in de omgeving. Binnenstedelijke verdichting leidt tot een groei van het aantal huishoudens, bezoekers en inwoners en daarmee tot een toename van de behoefte aan (recreatief) groen, onderwijs, sportbeoefening en mobiliteit. In veel gevallen kunnen deze ontwikkelingen aansluiten op de bestaande voorzieningen en infrastructuur, maar er zullen ook investeringen in (bovenplanse) mobiliteit, (bovenplans) groen en maatschappelijke voorzieningen nodig zijn, net als bij buitenstedelijke ontwikkelingen, o Ten tweede in relatie tot de organisatie en beschikbare ambtelijke capaciteit tijdens voorbereiding en begeleiding van ontwikkelplannen. Om de kans van het voordoen of het gevolg van deze risico's te beperken worden de volgende beheersmaatregelen getroffen: Met het op termijn verder concretiseren van de Verdichtingsvisie dient het een en ander nader te worden uitgewerkt in een financiële uitvoeringsstrategie.

Of extra middelen beschikbaar worden gesteld, wordt integraal beoordeeld in het vervolgtraject. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

De raad is verantwoordelijk voor de vaststelling van de Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040, het college is verantwoordelijk voor het opstellen van deze visie. Binnen het college is de portefeuillehouder ruimtelijke ordening, grootschalig groen, recreatie en water het eerste aanspreekpunt. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar? Participatie en communicatie

We hebben bij de totstandkoming van de Verdichtingsvisie een uitgebreid participatietraject doorlopen. Inwoners, ondernemers en betrokkenen van buiten de gemeente hebben hun visie met ons gedeeld. We hebben hiervoor samengewerkt met Podium voor Architectuur. Een belangrijk element binnen het participatietraject vormde het Swipocratie-spel in april en mei 2021. Deelnemers kregen toekomstbeelden van Haarlemmermeer voorgeschoteld en konden met één swipe (beweging) aangeven of het beeld hen wel of niet aansprak. Via de enquête, die drie weken online stond, gaven 4.748 mensen hun mening. Ook konden de deelnemers zich opgeven voor een interview. Dit hebben bijna 200 deelnemers gedaan. We namen twintig interviews af bij een representatieve groep mensen. De andere betrokkenen kregen de kans om op bondige wijze hun visie met ons te delen. Zowel de interviews als de resultaten van de Swipocratie-enquête zijn terug te vinden in de bijlage van de Verdichtingsvisie. In de laatste fase van het participatietraject hebben we een aantal onlinebijeenkomsten georganiseerd. Hierbij konden mensen vragen stellen en hebben experts hun mening gegeven. We hebben het participatietraject op 27 oktober 2021 afgerond met de presentatie van de

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

pagina 7

concept-Verdichtingsvisie. Tijdens deze hybride (zowel fysiek als online) bijeenkomst, stonden we uitgebreid stil bij de bijdrage van inwoners, ondernemers en andere betrokkenen aan de concept-Verdichtingsvisie. Inzage

De conceptvisie is door ons vastgesteld op 5 oktober 2021 (2021.0002214) en heeft ter inzage gelegen voor een periode van zes weken. Er zijn zeven zienswijzen ingediend. Deze zijn beantwoord in de Nota van zienswijzen Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040, die als bijlage bij dit raadsvoorstel is opgenomen. In de Nota van zienswijzen zijn ook de aanpassingen van de Verdichtingsvisie opgenomen. In de zienswijzen zijn de volgende hoofdonderwerpen te herkennen: 1. Verdichting in uitleglocaties aflopende gebiedsontwikkelingen: in diverse zienswijzen wordt verzocht om gebiedsontwikkelingen buiten de kernen op te nemen als verdichtingslocaties. Wij hebben aangegeven dat deze geen onderdeel uitmaken van de Verdichtingsvisie. Wel hebben we de gebiedsontwikkelingen als context op de kaart opgenomen. 2. Kaarten: in diverse zienswijzen wordt verzocht om de kaarten van lopende gebiedsontwikkelingen aan te passen. Wij hebben de kaarten in overeenstemming gebracht met de kaarten uit de Omgevingsvisie. 3. Identiteiten maatwerk: een aantal zienswijzen benadrukt het belang van maatwerk. Wij geven aan dat wij door het opstellen van ontwikkelpaspoorten ruimte bieden aan maatwerk. 4. Verdichting langs polderlinten: verschillende zienswijzen geven aan dat niet alle polderlinten onder landelijk gebied vallen en dat hier dus meer verdichting mogelijk is.

Wij hebben de kaarten in overeenstemming gebracht met de Visie polderlinten. Publicatie

De bekendmaking van de Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 wordt gedaan op de website www.officielebekendmakingen.nl. De visie zelf komt op www.ruimteliikeplannen.nl en op https://haarlemmermeergemeente.nl/haarlemmermeer-van-morgen/verdichtingsvisie. Verhouding tot ander beleid

Omgevingsvisie en Coalitieakkoord 2019-2022 De Verdichtingsvisie is een deeluitwerking van de Omgevingsvisie Haarlemmermeer (2021.0001265). Het geeft invulling aan de ambitie om slim en efficiënt om te gaan met de beschikbare ruimte van Haarlemmermeer, opgenomen in het coalitieakkoord 'Samen bouwen aan een krachtig nieuw Haarlemmermeer' 2019-2022. Bestaand beleid Daarnaast draagt de visie bij aan de realisatie van ambities zoals geformuleerd in de Mobiliteitsvisie 2018 (2018.0065348) en de Netwerkstudie Haarlemmermeer 2040 (2021.0016810), het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 (2019.0058049) en Uitgangspunten voor de Schaalsprong van de Oostflank Haarlemmermeer (2019.0058297). Lopende trajecten De concept-Verdichtingsvisie is afgestemd met trajecten die op dit moment in ontwikkeling zijn, zoals de Schaalsprong Wonen (2018.0061852 en 2020.0001424), het programma voor het doortrekken Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp (2020.000850), Trotse dragers van het landschap; Visie polderlinten Haarlemmermeer (binnenkort naar de raad ter vaststelling), Visie landschap

pagina 8

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

en recreatie (2021.0002744) en de Nota Omgevingskwaliteit (in voorbereiding). In het proces is de samenhang tussen deze producten met afstemmingsmomenten gewaarborgd. Te ontwikkelen beleidsstukken De Verdichtingsvisie hangt samen met en versterkt de volgende te ontwikkelen beleidsstukken: Integraal Veiligheidsbeleid, economische analyse en brede beschouwing werklocatiemarkt, aanpassing van parkeerbeleid, Nota binnenstedelijk groen, Nota Betaalbaar wonen, herijking van de leidraad Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR) en het speelt in op de nieuwe wetgeving en gemeentelijke kaders voor energie. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd?

Na vaststelling van de Verdichtingsvisie door de gemeenteraad is de besluitvorming afgerond. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)?

De Verdichtingsvisie draagt bij aan de regionale ambities van Metropoolregio Amsterdam. Zo draagt deze met krachtige Haarlemmermeerse kernen bij aan de evenwichtig polycentrische ontwikkeling in de regio, zoals geformuleerd in de verstedelijkingsstrategie van de MRA. Daarnaast speelt de Verdichtingsvisie in op de verdichtingsambitie rond knooppunten (bijvoorbeeld Stationsgebied Hoofddorp) zoals geformuleerd in het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBAB), de uitvoeringslijn Bereikbare Steden en de as Zuidwest-AmsterdamSchiphol-Hoofddorp (ZWASH). De Verdichtingsvisie geeft hier kaders voor.

4. Ondertekening

• ,

Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer, de loco-secretaris, . deburgemefistec^

Michiel Ruis

--- - • d ' oUs-

---- ^

“Wldi iai n ie pel mui nidi is-WijdSven

Bijlage(n): • Hyperlink naar de interactieve digitale versie van de Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 https://indd.adobe.com/view/8997aed8-f655-4728-83ecb38ble043268 • Bijlage A. Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 PDF-formaat •

Bijlage B. Verdichtingskaart met kansrijke locaties Haarlemmermeer 2040

•

Bijlage C. Nota van zienswijzen Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

Haarlemmermeer groeit Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

klik hier om ‘Jongeren aan het woord’ online te kijken

2

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

H5 p. 115

Instrumentarium

Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Voorwoord Haarlemmermeer groeit de komende jaren fors. Dat

Verdichten betekent niet per se grote flats bouwen.

Door te verdichten behouden we de kwaliteiten van

betekent dat we goed moeten kijken naar waar en

We kijken naar de karakteristieken van de kernen.

het buitengebied en geven we bestaande kernen

hoe we woningen gaan bouwen. Dit is kort samen-

We willen de polder behouden en het tegelijkertijd

een impuls.

gevat waarover de verdichtingsvisie gaat.

mogelijk maken voor mensen om in Haarlemmermeer te blijven of komen wonen. Verdichting is

Haarlemmermeer heeft een enorme opgave om

daarmee geen doel op zich, maar een instrument

Mr. Mariëtte Sedee-Schuitenmaker

20.000 woningen te bouwen tot aan 2040. Dat gaat

om Haarlemmermeer aantrekkelijk en leefbaar te

Wethouder Ruimtelijke Ordening

gepaard aan extra infrastructuur en voorzienin-

houden. Het uitgangspunt is verdichten om te be-

gen, en meer ruimte voor recreëren, om voedsel te

schermen, versterken en om samenhang te creëren.

verbouwen en water op te vangen. Veel belangrijke onderwerpen doen een beroep op de ruimte. Een complexe opgave. Dat betekent dan ook dat we slim en zuinig met de ruimte moeten omgaan. Met de verdichtingsvisie geven we invulling aan deze belangrijke ambitie van het huidige college. De verdichtingsvisie is hiermee één van de deelvisies die gekoppeld zijn aan onze Omgevingsvisie. Waar Haarlemmermeer in het verleden groeide door de dorpen en kernen uit te breiden, daar vraagt de steeds schaarser wordende ruimte nu om andere oplossingen. Blijven bouwen op uitleglocaties gaat ten koste van het open landschap. Daarom hebben we in de Verdichtingsvisie aangegeven hoe we woon- en werkplekken kunnen toevoegen aan bestaande wijken en kernen. klik hier om ‘Haarlemmermeer groeit’ online te kijken

3

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl In samenwerking met:

December 2021

4

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Samenvatting Haarlemmermeer ontwikkelt zich verder

Horizon 2040

Volgende stappen, kader voor verdichting

Haarlemmermeer ontwikkelt zich op weg naar de

De verdichtingsvisie betreft een lange-termijnont-

Om de verdichtingsvisie te operationaliseren is een

toekomst. Er zijn nationaal woningen en werklocaties

wikkeling met een horizon van 2040. De verdichtings-

stappenplan geformuleerd. Eerst wordt gekeken

nodig, veel woningen en aantrekkelijke gemengde

visie biedt extra bouwcapaciteit naast de al lopende

onder welke typerende plek de ontwikkellocatie valt

werklocaties. Wij willen dat die groei in Haarlemmer-

projecten. Qua ontwikkelvolgorde lijkt het verstandig

en of het onderdeel is van een groter samenhan-

meer slim en efficiënt plaatsvindt. Nadenken over

de locaties die veel draagvlak, positieve effecten en

gend geheel. Vervolgens worden de hierbij horende

verantwoorde verdichting hoort daarbij. Verdichting,

ontwikkelcapaciteit hebben prioriteit te geven. Op

randvoorwaarden op hoofdlijnen opgehaald. Deze

op een goede manier gedaan, biedt kansen voor een

basis van deze verdichtingsvisie zal ook een vervolg-

randvoorwaarden worden vertaald naar regels voor

kwaliteitssprong.

vraag ontstaan, onder meer over hoe deze zich ver-

het bouwen middels een ontwikkelpaspoort dat in

houdt tot bestaande in ontwikkeling zijnde plannen.

een gezamenlijk traject van de relevante beleidsaf-

De verdichtingsvisie beschrijft hoe Haarlemmermeer

delingen tot stand komt.

op sommige plaatsen meer stads wordt en er op

Inspireren en randvoorwaarde meegeven

andere plekken ruimte is voor groen, recreatie en het

De verdichtingsvisie heeft twee doelen: inspireren en

open polderlandschap. Op die manier groeit de ge-

randvoorwaarden meegeven hoe verdichting van

meente naar de toekomst als aantrekkelijke locatie

meerwaarde kan zijn voor Haarlemmermeer. Met

met verschillende sferen om te wonen, werken en

behulp van ontwerpend onderzoek zijn de effecten

recreëren. Een plaats waar huidige en toekomstige

van verdichting inzichtelijk gemaakt. Verdichting

bewoners en bedrijven zich thuis kunnen voelen. De

vereist maatwerk. Er zijn acht veelvoorkomende

ambitie om de Noord/Zuidlijn te laten stoppen in

plekken geïdentificeerd die samen Haarlemmermeer

Hoofddorp maakt het daarnaast interessanter om

typeren. Voor elk type is op een testlocatie gestu-

rond het NS-station en op andere locaties in Hoofd-

deerd hoe verdichting positieve effecten kan ople-

dorp gebouwen toe te voegen. Deze verdichtingsvi-

veren. Om ook kansen op een hoger schaalniveau te

sie geeft hiervoor de kaders.

kunnen verzilveren, zoals bijvoorbeeld de komst van een metrolijn, is sturing op de onderlinge samenhang van de typerende locaties noodzakelijk.

5

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115

p. 6 Inhoudsopgave

Vervolgacties

p. 7 Leeswijzer

Inhoudsopgave Leeswijzer

p. 7

H1 Inleiding

p. 8

H2 Uitgangspunten

p. 21

H3 Ruimtelijke visie

p. 41

1.1 Slim en efficiënt groeien

p. 10

2.1 Positie van de visie

p. 23

3.1 Ontwerpend onderzoek

p. 43

2.2 Verdichting als motor

p. 28

3.2 Typerende verdichtingsplekken

p. 47

2.3 De gebruiker centraal

p. 30 3.3 Sturen op samenhang

p. 88

p. 13 1.2 Verdichten om te beschermen, versterken en samenhang te creëren 1.3 Sturend en inspirerend beleid

p. 16

H4 Instrumentarium

p. 91

H5 Vervolgacties

p. 115

Bijlagen

p. 127

4.1 Verdichtingskaart

p. 93

p. 117

A Begrippenlijst

p. 128

4.2 Randvoorwaarden op hoofdlijnen

p. 105

5.1 Integraal beleid ontwikkelpaspoorten

B Resultaten Swipocratie

p. 130

4.3 Van visie naar ontwikkelpaspoorten

C Groeiportretten

p. 143

p. 113

5.2 Integraal proces ontwikkelpaspoorten

p. 121

5.3 Samenhang en vervolg voor beleidssectoren

p. 122

6

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

Leeswijzer De verdichtingsvisie is opgebouwd uit vijf verschillende hoofdstukken. Op deze pagina is bondig te lezen waar de hoofdstukken over gaan. Hoofdstuk 1: Inleiding

Hoofdstuk 4: Instrumentarium

In dit hoofdstuk leggen we uit waarom we een ver-

In dit hoofdstuk specificeren we de verdichtingsloca-

dichtingsvisie maken, beschrijven we verschillende

ties en benoemen we de randvoorwaarden van deze

verdichtingsvormen, en brengen we de ambities van

locaties. Ook is hier terug te vinden hoe wij vanuit de

de verdichtingsvisie voor het voetlicht.

verdichtingsvisie, in een vervolgtraject, ‘ontwikkelpaspoorten’ zullen ontwikkelen.

Hoofdstuk 2: Uitgangspunten In hoofdstuk 2 benoemen we de gemeentelijke,

Hoofdstuk 5: Vervolgacties

regionale en nationale ambities waarop de verdich-

In dit hoofdstuk wordt het beleid en het proces van

tingsvisie inspeelt. Daarnaast benoemen we de uit-

de ontwikkelpaspoorten nader toegelicht. Tevens

gangspunten van de verdichtingsvisie en lichten we

gaan we hier in op wat dit betekent voor de samen-

toe waarom de gebruiker in de visie centraal staat.

hang van en het vervolg voor de beleidssectoren.

Hoofdstuk 3: Ruimtelijke visie Dit hoofdstuk vormt de kern van de verdichtingsvisie. Hier is door het doen van ontwerpend onderzoek onderzocht waar in de Haarlemmermeer verdicht kan worden en op welke manier.

7

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H1 Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

1.1 Slim en efficiënt groeien

1.2 Verdichten om te beschermen, versterken en om samenhang te creëren

1.3 Sturend en inspirerend beleid

Haarlemmermeer moet

De bestaande kwaliteiten

Een gedragen visie die

slim en efficiënt groeien,

van Haarlemmermeer

initiatieven stuurt en

verdichting biedt kansen

beschermen en versterken

inspireert. Opgesteld

voor een kwaliteitssprong.

om samenhang te creëren

in samenspraak met

in en tussen de kernen.

belanghebbenden.

p. 10

p. 13

p. 16

8

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

200.000 inw

150.000 inw ?

Cultiveren van de Polder

Volbouwen van de Polder

Verdichten van de

Stabiliseren of doorgroeien?

Polder

Figuur 1: Hoe wil gemeente Haarlemmermeer verder groeien?

9

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

1.1 Slim en efficiënt groeien

Haarlemmermeer moet slim en efficiënt groeien, verdichting biedt kansen voor een kwaliteitssprong Haarlemmermeer zal uitgroeien tot een van de tien grootste gemeenten van Nederland. Om de groei in goede banen te leiden, stelt de gemeente onder meer deze verdichtingsvisie op.

Figuur 2: Schematische weergave van ontwikkelingen via uitbreidingen (bovenaan) en verdichting (onderaan)

zijds door de sterke behoefte aan meer woningen en

decennialang te hebben ontwikkeld via uitbrei-

anderzijds door de gewenste economische ontwik-

dingen en ‘Vinex’-locaties, veelal ten koste van het

keling en daarmee het aantrekken van bedrijvigheid.

landelijke gebied of andere buitenruimte en leidend

Onze gemeente is in 2021 met 155.000 inwoners al

Tot 2040 groeit onze gemeente tot circa 200.000

tot een eenzijdig aanbod van vestigingsmilieus, is

een van de grotere gemeenten binnen de Metro-

inwoners en kunnen er tienduizenden extra arbeids-

er momentum en urgentie ontstaan om slimmer en

poolregio Amsterdam (MRA). Dit dankzij haar aan-

plaatsen bijkomen. Hiermee zal Haarlemmermeer

efficiënter te ontwikkelen.

trekkelijke positie, de kwaliteiten van de woonkernen

uitgroeien tot een van de tien grootste gemeenten

en de economische kracht die Luchthaven Schiphol

van Nederland.

Verdichting als kans voor een kwaliteitssprong

voortbrengt. Hiermee is Haarlemmermeer een van

Wij zien kansen om met verdichting een zorgvuldige,

de belangrijkste economische steunpilaren op natio-

Er is urgentie en een groot belang voor onze ge-

slimme en efficiënte ontwikkeling van onze gemeente

naal niveau met ongeveer evenveel arbeidsplaatsen

meente om deze doorontwikkeling anders aan te

te realiseren. Met verdichting willen wij de regionale

als inwoners. Maar de druk op de beschikbare ruimte

pakken. De dynamiek in de regio drukt namelijk op

opgave faciliteren en hiermee ook van de voordelen

in Haarlemmermeer neemt steeds verder toe. Ener-

ons unieke en schaarse open polderlandschap. Na

van stedelijke milieus profiteren (fig. 2), maar tegelij-

10

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

kertijd ons unieke en schaarse open landschap sterk beschermen. Hiermee volgen wij al decennialang een leidend principe in het Nederlandse ruimtelijke beleid, volgend op het spreidingsmodel van uitbreidingen van de afgelopen eeuw. Want verdichting gaat in

Groen en rustig wonen gescheiden van werken

Asfalt en autowegen nodig om bereikbaarheid te garanderen

Verstedelijking: Inbreiding en nabijheid van (werk-) voorzieningen

Groeiend stedelijk netwerk, groeiend ‘interactiepotentieel’ = Meer keuzevrijheid en meer opties

principe om het beter benutten van de ruimte en het ‘stedelijker’ maken van een omgeving door compact te bouwen, in diverse vormen en bouwhoogtes. Het wordt gezien als een belangrijk middel om de kwaliteit van het stadsleven te verhogen en biedt een mogelijkheid om slimmer te ontwikkelen.

Woon- en werkpendel, veelal met auto

Meer inwoners en functies: Zorgt voor meer stedelijkheid en draagvlak voor voorzieningen

Figuur 3: Afhankelijkheden van spreiden en verdichten

Door compacter bouwen is het vaak mogelijk om herkenbare locaties te ontwikkelen. Een hogere

verdichting ruimte worden gehouden voor groen,

Verdichting en post-corona behoeften

dichtheid biedt daarnaast meer ruimte voor func-

pleinen of andere doeleinden voor openbare ruim-

Met de verdichting kan verder worden ingespeeld op

tiemenging van wonen, werken, voorzieningen en

te. Hiermee is verdichting niet alleen een ruimtelijke

de nieuwe woon-werkbehoeften die tijdens de co-

recreatie. Hierdoor ontstaan interessante gemengde

maar tegelijkertijd een sociale opgave, omdat het

ronapandemie zijn ontstaan. Volgens de verkenning

milieus voor diverse doelgroepen, met kansen voor

bepalend is voor het gebruik en de beleving van de

naar de langetermijneffecten van corona op Haar-

niet-gemotoriseerd verkeer en prettige leefom-

ruimte en daarmee het dagelijkse leven van inwoners

lemmermeer (Een jaar corona Haarlemmermeer) is

standigheden. Dit zijn vaak gebieden die beter zijn

raakt.

groen in de nabijheid van onze woning nog belangrijker geworden voor ons fysieke en mentale welzijn.

voor het klimaat, sociale interactie stimuleren, een gezonde leefstijl promoten en waar hoogwaardig

Tot slot leidt de hogere dichtheid tot efficiënter ruim-

Door het intensiever gebruiken van de eigen woning

openbaar vervoer en publieke voorzieningen financi-

tegebruik en creëer je door het toenemend aantal

stellen mensen hogere eisen aan hun leefomge-

eel haalbaar zijn.

inwoners meer draagvlak voor bestaande voorzie-

ving. Zo is aantrekkelijker groen en meer openbare

ningen. Dit in tegenstelling tot spreiding met bijbe-

ruimte nog belangrijker geworden. Ook behoort de

Verder wordt verdichting gezien als een manier om

horende forse investeringen, zowel in infrastructuur

mogelijkheid om thuis te werken of een werkplek in

te voorkomen dat er steeds meer groene ruimte

als voorzieningen (zie figuur 3).

de buurt van je woning op te zoeken tot de nieuwe

verdwijnt; een middel om de kwaliteit van het stads-

standaard. De gemengde woonvormen waar diverse

leven en de beleving van het landschap te versterken

doelgroepen kunnen wonen, worden gezien als een

en met elkaar te verbinden. Zo kan namelijk door de

kans voor meer sociale cohesie.

11

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

Een vaak voorkomend misverstand is dat verdichting vooral door hoogbouw te realiseren is. Dat is niet zo. Er zijn namelijk verschillende vormen van verdichting zoals compacte laagbouw, middelhoogbouw,

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Grootschalige verdichting gecombineerd met hoogbouw (bijv. in centrum- en stationsgebied)

Compacte laagbouw en middelhoogbouw met groene invulling (bijv. in dorpen en woonwijken)

Kleinschalige verdichting met verschillende bouwtypen (bijv. langs stedelijke aders en in werkgebieden)

Kleinschalige verdichting met laagbouw en op afstand om het bestaande karakter te behouden (bijv. bij polderlinten en parken)

menging van verschillende bouwtypen én hoogbouw (zie voorbeelden in figuur 4). De vorm van verdichting is afhankelijk van de plek, de bijhorende ambitie en de gewenste stedelijke vorm. Verdichting is daarmee een instrument en geen doel op zich. Het dient juist de bestaande identiteit te versterken en de beoogde stedelijkheid vorm te geven.

Figuur 4: Voorbeelden van verschillende verdichtingsvormen

12

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

1.2 Verdichten om te beschermen, versterken en om samenhang te creëren

H3 p. 41

H4 p. 91

Ruimtelijke visie

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Voor Haarlemmermeer is ‘verdichting’ geen doel op

leefmilieus zodat mensen langer in hun wijk kun-

zich, maar een middel om de leefkwaliteit te kunnen

nen wonen.

waarborgen.

•

Het creëren van samenhang tussen toekomstige ontwikkelingen. Wij hebben veel opgaven

De bestaande kwaliteiten van Haarlemmermeer

Beschermen, versterken en samenhang creëren

en projecten die wij niet apart van elkaar willen

Wij gebruiken verdichting om gemeentelijke ambities

oppakken. Anders riskeren we mogelijk dubbel

te realiseren:

werk of passen de ontwikkelingen niet bij elkaar.

•

Het beschermen van het kenmerkende open

Daarom zetten wij in op een integrale benade-

polderlandschap van Haarlemmermeer. Het

ring en op het combineren van functies.

beschermen en versterken

kenmerkende polderlandschap van Haarlem-

om samenhang te creëren in en tussen de kernen •

Er zijn diverse aanleidingen voor Haarlemmermeer om een verdichtingsvisie op te stellen. De belangrijkste is dat onze gemeente groeit en dit willen wij slim doen: niet stagneren, niet meer spreiden maar efficiënt verdichten waar het kan. Met verdichting spelen wij in op de regionale en lokale bouwopgave en geven wij kwalitatieve sturing

mermeer is ons lief. Wij bouwen daarom het liefst

Verdichten om te behouden

binnen bebouwd gebied en behouden ons land-

Verdichting in Haarlemmermeer heeft effecten op

schap voor opgaven zoals recreatie, klimaat-

zowel de huidige als de toekomstige bewoners, on-

adaptatie, biodiversiteit, landbouw en energie.

dernemers, partners en andere betrokkenen. In onze

Het versterken van bestaande kernen. Met ver-

aanpak stellen wij daarom de gebruiker centraal.

dichting geven wij een impuls aan de bestaande

De ambities op de volgende pagina dragen bij aan

gebieden door het vergroten van de kwaliteit

zowel het versterken van de sociale cohesie als het

van de openbare ruimte en het toevoegen van

versterken van de identiteit van onze gemeente.

voorzieningen. Wij verbreden het aanbod van Stagneren

Spreiden

aan een ontwikkeling die wereldwijd in stedelijke gebieden is waar te nemen. Een ontwikkeling van steeds meer verdichtingsprojecten biedt kans om

Verdichten

onze gemeentelijke ambities te realiseren. Figuur 5: Stagneren, spreiden of verdichten

13

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Menselijke maat De kwaliteit op straatniveau is een belangrijke voorwaarde voor versterking van de sociale samenhang. De beleving op ooghoogte, de menselijke maat en levendigheid staan voorop. Zo willen we met verdichting de kwaliteit van de publieke ruimte versterken en aantrekkelijke plekken creëren waar mensen elkaar ontmoeten en verblijven. De levendigheid van de publieke ruimte draagt bij aan de betrokkenheid van inwoners en forenzen in

VERDICHTEN om te BEHOUDEN

het gebied.

Figuur 6: Negen ambities om zowel de sociale cohesie als de identiteit van Haarlemmermeer te versterken

De gebruiker staat centraal

Zo wordt de sociale samenstelling inclusiever. Boven-

Verdichting zien wij als manier

dien biedt verdichting de mogelijkheid om gedu-

om de diversiteit aan leefstij-

rende alle levensfasen op één plek te kunnen blijven

len en leefpatronen in onze

wonen of werken.

gemeente te versterken. De gebruiker staat centraal

14

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

De leesbare stad

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

De leesbare stad

Kansen benutten

Duurzame stad

Verdichten om bij te dragen

Verdichten om de bestaande

Verdichting gaat gepaard

aan de identiteit, leesbaar-

gebieden te optimaliseren

met efficiënt gebruik en her-

heid, oriëntatie en versterking

en beschikbare ruimte te

gebruik van grondstoffen en

van lokale kwaliteiten van

benutten. Hierbij wordt onder

klimaatadaptatie.

onze atypische gemeente. Dit met allerlei varianten in

mengvormen van stad en land.

Kansen benutten

andere gekeken naar dubbelgebruik om optimaal gebruik

Duurzame stad

te maken van de beschikbare ruimte. Energietransitie

De multimodale stad

Leefbaar en gezond

Meer inwoners en arbeids-

Verdichten vergroot effici-

Verdichten om bij te dragen

plaatsen vergroot de vraag

ënt gebruik van openbaar

aan zowel de verblijfskwaliteit

naar elektriciteit en warmte.

vervoer en (deel)mobiliteit.

als leefbaarheid en gezond-

Deze energie dient duurzaam

heid. Geluidadaptief bouwen

opgewekt en getranspor-

en inrichten kan bijdragen

teerd te worden. Concreet

Hierdoor wordt het mogelijk om beter, sneller en met meer alternatieven te reizen. Dit

De multimodale stad

aan verhoging hiervan.

geeft keuzevrijheid en stimuleert duurzame mo-

Leefbaar en gezond

biliteit. Door compactheid wordt lopen en fietsen

Energietransitie

betekent dit het vergroten van de opwek van hernieuwbare elektriciteit en bijdragen aan de warmtetransitie in de bestaande bouw.

gestimuleerd, wat beter is voor de gezondheid van

Meer programma en beter

bewoners en forenzen. Samen met goed openbaar

groen

Sterke polderidentiteit

vervoer draagt dit bij aan een gemeente waar zoveel

Verdichting dient propor-

Verdichten om de lokale ka-

mogelijk mensen zich goed en prettig kunnen ver-

tioneel op te gaan in het

rakteristieken en de cultuur-

toevoegen van kwalitatief

historische waarden van het

plaatsen. Dit noemen we inclusieve mobiliteit. Toevoegen om te versterken

Toevoegen om te versterken

Meer programma en beter groen

groen en kwalitatieve openbare ruimte. Ook de directe

Het toevoegen van een

omgeving profiteert hiervan waarbij aspecten als

complementair programma

biodiversiteit, gezondheid, beweegvriendelijkheid en

om bij te dragen aan de om-

klimaatadaptieve inrichting (water- en hittestress)

gevingskwaliteit en sociale

worden meegenomen.

cohesie van de bestaande wijken. 15

polderlandschap te respecSterke polderidentiteit

teren en te versterken.

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

1.3 Sturend en inspirerend beleid Schaal van de hele gemeente

Een gedragen visie die

Schaal van typerende plekken

Schaal van bebouwing (incl. directe omgeving)

initiatieven stuurt en inspireert. Opgesteld in samenspraak met Als voorbeeld typerende plek “stedelijke aders”

belanghebbenden.

Figuur 7: De drie schaalniveaus

De verdichtingsvisie is een document dat inspi-

De centrale vraag van de verdichtingsvisie is: “Welke

De visie is geen uitvoeringsplan, maar biedt inwo-

reert en helpt initiatieven te begeleiden. Het geeft

visie heeft de gemeente Haarlemmermeer op de

ners, beslissers, ontwikkelaars en medewerkers van

invulling aan de ambities en doelstellingen van de

mogelijkheden van ruimtelijke verdichting?”

de gemeente een helder kader en geeft duidelijk-

gemeente en zal inwoners, bestuurders, ontwikke-

heid over mogelijke oplossingen. Zo geven wij kwali-

laars en medewerkers van de gemeente duidelijk-

Deelvragen zijn:

tatieve sturing aan een ontwikkeling die wereldwijd

heid bieden over mogelijke keuzes.

•

Welke vormen van verdichting vinden wij pas-

in stedelijke gebieden is waar te nemen. Met de visie

send bij (de identiteit van) Haarlemmermeer?

stellen wij kaders vast en zeker zo belangrijk, kunnen

Waar en onder welke voorwaarden is verdich-

we gewenste ontwikkelingen inspireren en stimule-

ting gewenst en waar is het juist ongewenst?

ren.

De verdichtingsvisie doet uitspraken op drie schaal-

•

niveaus (figuur 7): •

Schaal van de hele gemeente;

•

Schaal van typerende plekken;

•

Schaal van de bebouwing inclusief directe om-

•

Hoe kan verdichting een bijdrage leveren aan het vergroten van de omgevingskwaliteit?

•

geving.

Hoe kan verdichting bijdragen aan betere afscherming van (vliegtuig-)geluid, mogelijkheden voor functiemenging en aan een hogere kwaliteit van de leefomgeving?

•

Welke richtlijnen en regels horen hierbij?

16

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

H4 p. 91

Ruimtelijke visie

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Verankerd in beleid Gemeente Haarlemmermeer

De visie is een deeluitwerking van de ontwerp Omgevingsvisie Haarlemmermeer (2021.0001265) en betreft een lange-termijnontwikkeling met een horizon tot 2040. Het geeft invulling aan de ambitie om slim en efficiënt om te gaan met de beschikbare ruimte van Haarlemmermeer, een belangrijke

Provincie Noord-Holland Metropoolregio Amsterdam

SBAB SWASH

de Nota Omgevingskwaliteit (in de maak) en bouwt

Verstedelijkingsstrategie Visie polderlinten

... ...

Gebieden of locaties Woongebieden

Verdichtingsvisie

Visie landschap en recreatie

Netwerkstrategie

2019-2022. Daarnaast draagt de verdichtingsvisie bij aan de omgevingskwaliteit zoals geformuleerd in

Visies

SBAB Bereikbare Steden

ambitie opgenomen in het coalitieakkoord “Samen bouwen aan een krachtig nieuw Haarlemmermeer”

Omgevingsvisie

Werkgebieden Parken / recreatie groen OV-knopen

...

...

...

de visie voort op bestaande beleidskaders zoals de Figuur 8: Verankering in beleid

mobiliteitsvisie (2018.0065348), het woonbeleidsprogramma 2019- 2025 (2019.0058049) en uitgangspunten voor de Schaalsprong van de Oostflank

strategie MRA, SBAB Bereikbare Steden), namelijk

tietraject doorlopen. Inwoners, ondernemers, maar

Haarlemmermeer (2019.0058297).

dat verdere verstedelijking zoveel mogelijk binnen

ook betrokkenen van buiten de gemeente deelden

het bestaand stedelijk gebied plaatsvindt, bij voor-

daarbij op verschillende wijze hun visie met ons.

Verder zijn er afhankelijkheden met de trajecten die

keur bij knooppunten van openbaar vervoer.

op dit moment in ontwikkeling zijn, zoals Schaal-

Voor het opzetten en uitvoeren van het traject werk-

sprong Wonen (2018.0061852 en 2020.0001424), pro-

Gedragen visie

ten we nauw samen met Podium voor Architectuur,

gramma voor het doortrekken Noord/Zuidlijn naar

Op 24 november 2020 heeft het college de Nota

een organisatie die midden in de Haarlemmermeer-

Hoofddorp (2020.000850) en Visie Polderlinten (in

Plan van aanpak Verdichtingsvisie (2020.0003022)

se samenleving staat. Door de krachten te bundelen

ontwikkeling), Nota Groen bebouwd gebied (in ont-

vastgesteld en daarmee is de opdracht tot uit-

hebben we een bredere groep bereikt dan we voor

wikkeling), ‘Visie landschap en recreatie’ (in voorbe-

werking gegeven. Omdat de visie van invloed is op

mogelijk hadden gehouden, hierdoor ontstond een

reiding). In het proces is de samenhang tussen deze

huidige en toekomstige bewoners, ondernemers,

nog completer beeld van de zorgen, wensen en

producten met afstemmingsmomenten gewaar-

partners en anderen, zijn deze belanghebbenden

ideeën over de groei van Haarlemmermeer.

borgd. Verder geeft de visie invulling aan een van de

nauw betrokken geweest bij het opstellen van deze

hoofdambities van de samenwerkende overheden

visie. Er is bij de totstandkoming van de concept-

in de Metropoolregio Amsterdam (Verstedelijkings-

verdichtingsvisie daarom een uitgebreid participa-

17

Een belangrijk element binnen het participatietra-

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

ject vormde het Swipocratie-spel, een beeldende

kregen deelnemers aan de enquête de mogelijkheid

enquête waarmee de participatie in april 2021 werd

om hun visie via een interview nader toe te lich-

gestart. Deelnemers kregen op hun telefoon, tablet

ten. Dit hebben bijna 200 deelnemers gedaan. We

In de laatste fase van het participatietraject hebben

of computer toekomstbeelden van Haarlemmermeer

namen twintig interviews af bij een representatieve

we een aantal online bijeenkomsten georganiseerd.

voorgeschoteld en konden met één swipe (bewe-

groep mensen. De andere betrokkenen kregen de

Via deze bijeenkomsten hielden we betrokkenen op

ging) aangeven of het beeld hen wel of niet aan-

kans om op bondige wijze hun visie met ons te delen.

de hoogte van het verloop van het participatietra-

sprak. Via de enquête, die drie weken online stond,

Zo ontstond er een nog completer beeld van de

ject en kreeg iedereen de kans om vragen te stellen

gaven 4.748 mensen hun mening over de groei van

zorgen, wensen en ideeën over de groei van Haar-

en extra input te leveren. Ook gaven lokale en exter-

Haarlemmermeer.

lemmermeer. Zowel de interviews als de resultaten

ne experts hun kijk op de groei van Haarlemmermeer.

Om het participatietraject meer diepte te geven,

van de Swipocratie-enquête zijn terug te vinden in

de bijlage van deze concept-verdichtingsvisie.

Uiteindelijk werd het participatietraject afgesloten met de presentatie van de verdichtingsvisie. Tijdens deze bijeenkomst stonden we uitgebreid stil bij de bijdrage van inwoners, ondernemers en andere betrokkenen aan de totstandkoming van de concept-verdichtingsvisie. Dit moment hebben wij aangegrepen om toe te lichten hoe we de rijke oogst vanuit het participatietraject hebben gebruikt bij invulling van de concept-verdichtingsvisie.

Figuur 9: Processtappen tot de verdichtingsvisie

18

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

klik hier om ‘Inspiratiesessie met experts’ online te kijken

Figuur 10: Beeldende uitwerking van de inspiratiesessie met experts

19

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Figuur 11: De inspiratiesessie in actie

20

H1 p. 8

H2 p. 21

Inleiding

H2 Uitgangspunten 2.1 Positie van de visie

Uitgangspunten

2.2 Verdichting als motor

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

2.3 De gebruiker centraal

Haarlemmermeer groeit

Verdichting is geen doel,

Dit gaat iedereen aan:

tot 2040 uit tot een van de

maar een (investerings)

bewoners, ondernemers,

tien grootste gemeenten

motor om bestaande

partners en andere

van Nederland. De

kernen te versterken, het

betrokkenen. In onze

verdichtingsvisie maakt

landschap open te houden

aanpak staat daarom juist

realisatie van gemeentelijke

en Haarlemmermeer klaar

de gebruiker centraal die

ambities mogelijk.

te maken voor toekomstige

uitgebreid heeft kunnen

ontwikkelingen.

mee adviseren.

p. 28

p. 30

p. 23

21

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

Ruimtelijke visie

H4 p. 91

Instrumentarium

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Verdichting inzetten om de bestaande wijken en plekken te versterken en te helpen met de opgaven waar ze voor staan

Figuur 12: Verzameling doelstellingen Op basis van de negen ambities zijn er in totaal 36 doelstellingen geformuleerd. Elke doelstelling heeft een korte toelichting welk aan bod komen in paragraaf 2.3.

22

H1 p. 8

H2 p. 21

Inleiding

2.1 Positie van de visie

Haarlemmermeer groeit tot 2040 uit tot een van de tien grootste gemeenten van Nederland. De verdichtingsvisie maakt realisatie van gemeentelijke ambities mogelijk.

H4 p. 91

Ruimtelijke visie

De bouwopgave kan een middel zijn om deze

Instrumentarium

•

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

Vergroten van de omgevingskwaliteit met een

opgaven het hoofd te bieden en daarmee Haar-

integrale en toekomstbestendige aanpak: De

lemmermeer rijker (diverser/welvarender), hechter

visie beschrijft de mogelijkheden tot binnenste-

(samenhangend/bereikbaar) en schoner (mooier/

delijke verdichting naast de bestaande trans-

gezonder) te maken. Zo kan werk met werk ge-

formatie- en uitleglocaties. Door het realiseren

maakt worden. Dat betekent wel een andere aan-

van passende verdichting, waar dat mogelijk

pak waarin Haarlemmermeer de lokale en regionale

en gewenst is, wordt er slim en efficiënt om-

ambities verzilvert.

gegaan met de beschikbare ruimte. Met ontwerpkracht worden aangename nieuwe typen

Versterken van gemeentelijke ambities

van leefomgeving gerealiseerd met actieve

Haarlemmermeer 2040 Haarlemmermeer 2040

buitenruimte dat tegelijkertijd grootschalig

Algemeen

Stedelijke Algemeen ontwikkeling

landelijk wonen

landelijk

dorps wonen

centrum dorps dorps wonen

landelijk wonen

Stedelijke ontwikkeling landelijk centrum dorps

suburbaan wonen

stedelijk centrum suburbaan wonen

stedelijk centrum

centrum wonen

stedelijk pluscentrum wonen

stedelijk plus

bedrijventerreinen en kantoren

en kantoren func�emix /bedrijventerreinen verdich�ng rond knooppunt

func�emix / verdich�ng rond knooppunt

industrie

industrie toekoms�g groen

toekoms�g groen

Schiphol

Schiphol voor wonen en groen gebied in onderzoek

gebied in onderzoek voor wonen en groen

reservering tweede terminal Schiphol

reservering tweede terminal Schiphol mogelijke transforma�e naar recrea�e

mogelijke transforma�e naar recrea�e

bebouwing buiten gemeente gemeentegrens Haarlemmermeer

bebouwing buiten gemeente

Haarlemmermeer 2040 Energietransi�e

gemeentegrens Haarlemmermeer Energietransi�e transformatorsta�on

Groen en Landschap recrea�ef park sportpark bos water dijken

Verbindingen

Haarlemmermeer kent een traditie van uitbreiden om groei op te vangen. De gemeente staat opnieuw voor een groeifase en daarin lijkt uitbreiden een eerste reactie. Er zijn daarnaast nog meer opgaven die spelen in de bestaande kernen en wijken van Haarlemmermeer.

H3 p. 41

Uitgangspunten

metro + sta�on

Algemeen

Groenwindturbines en Landschap bestaande landelijk wonen recrea�ef park bruto zoekgebied dorps zonnecarré wonen sportparkwind concreet zoekgebied suburbaan wonen bos centrum wonen water Landbouw bedrijventerreinen en kantoren dijken weide industrie

stedelijk plus

Landbouw func�emix / verdich�ng rond knooppunt weide toekoms�g groen

glastuinbouw mogelijke transforma�e naar recrea�e

rijkswegen met afrit

indica�ef en in onderzoek

concreet centrum zoekgebied wind stedelijk

glastuinbouw reservering tweede terminal Schiphol

spoorweg + sta�on

provinciale wegen

bruto zoekgebied centrum dorps zonnecarré

akkerbouw gebied in onderzoek voor wonen en groen

Verbindingen

rijkswegen met afrit

gemeentelijke wegen

bestaande windturbines landelijk

akkerbouw Schiphol

metro + sta�on bebouwing buiten gemeente hoogwaardig openbaar vervoer + sta�on gemeentegrens Haarlemmermeer spoorweg + sta�on

hoogwaardig openbaar vervoer + sta�on

transformatorsta�on

Stedelijke ontwikkeling

Groenprovinciale en Landschap wegen

Energietransi�e transformatorsta�on bestaande windturbines

recrea�ef park gemeentelijke wegen

bruto zoekgebied zonnecarré

sportpark indica�ef en in onderzoek

concreet zoekgebied wind

bos water

Landbouw

Figuur 13: Overzichtskaart ontwerp Omgevingsvisie Haarlemmermeer dijken weide Verbindingen

akkerbouw glastuinbouw

De verdichtingsvisie geeft verdere invulling aan en metro + sta�on

hoogwaardig openbaar vervoer + sta�on

speelt in op de diverse gemeentelijke ambities: spoorweg + sta�on

rijkswegen met afrit provinciale wegen

gemeentelijke wegen indica�ef en in onderzoek

23

en binnenstedelijk groen activeert. Hiermee bieden wij compacte hoogkwalitatieve milieus waar groeiende behoefte, lokaal en nationaal, aan is. Uitgangspunt is dat ontwikkelingen de omgevingskwaliteit verhogen zoals die worden geformuleerd in de Nota Omgevingskwaliteit en voortbouwen op bestaande beleidskaders, zoals de ontwerp Omgevingsvisie Haarlemmermeer (2021.0001265), Mobiliteitsvisie 2018 (2018.0065348), Woonbeleidsprogramma 20192025 (2019.0058049) en uitgangspunten voor de Schaalsprong van de Oostflank Haarlemmermeer (2019.0058297). Verdichtingslocaties zijn onderdelen van transformatiegebieden zoals gedefinieerd in de Nota Omgevingskwaliteit (in de maak).

H1 p. 8

H2 p. 21

Uitgangspunten

Inleiding

H3 p. 41

H4 p. 91

Ruimtelijke visie

Instrumentarium

Woonmilieus bestaand en wenselijk

H5 p. 115 Vervolgacties

p. 6 Inhoudsopgave

p. 7 Leeswijzer

sprong Wonen (2018.0061852 en 2020.0001424).

Stedelijk Centrum

Verder geeft de visie invulling aan de doelam-

Stedelijk vooroorlogs Stedelijk naoorlogs compact Stedelijk naoorlogs grondgebonden Groen stedelijk

bities als ‘Ruimte voor dorpse rust en stadsle-

Spaarndam

Kleinstedelijk Groen kleinstedelijk

ven, verdichten met kwaliteit, Schaalsprong in

Centrum dorps Landelijk bereikbaar Dorps

Haarlem

Wenselijk stedelijk plus

De Liede

ontmoeten’.

Zwanenburg

Wenselijk stedelijk centrum Wenselijk stedelijk centrum Wenselijk groen stedelijk

Amsterdam

Wenselijk groen kleinstedelijk

Vijfhuizen Badhoevedorp

Wenselijk centrum Wenselijk landelijk bereikbaar Weidelandschap Veenlandschap

HOTEL