Rapportage Ruimtelijke Ordening _ Wonen.pdf

Duisenberg-onderzoek Jaarverslag en Jaarrekening 2020 Ruimtelijke ordening: Wonen

Dicky Kerkhoff & Juriaan Kos juni 2021

1

Duisenberg-methode: Duisenberg Vragen 1. 2. 3. 4. 5.

Beeld op hoofdlijnen? Welke doelen zijn behaald? Welke prestaties zijn geleverd? Wat heeft het gekost? Oordeel Rechtmatigheid, Doeltreffendheid, Doelmatigheid 6. Conclusies & Aanbevelingen

-----

2

Wat is onze focus? • Onderwerp van analyse: Programma Ruimtelijke ontwikkelingen

• • Focus binnen onderwerp: Beleidsdoel B: Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het maatschappelijk doel. 01. Realiseren van woningbouwprojecten. • Reden voor keuze: Actueel onderwerp, denk hierbij aan het tekort van woningen en stagnatie in de doorstroming van de woningmarkt , waarin we als Raad meer inzicht willen krijgen zodat we onze rol beter kunnen pakken • Onze aanpak: We hebben gekeken hoe doelen en investeringen aan elkaar herleidbaar zijn. We hebben gekeken of ingezette projecten volgbaar zijn in realisatie.

3

1. Beeld op hoofdlijnen

De donkerblauwe vlakken op de startslides bij iedere vraag zou je kunnen gebruiken voor de hoofdpunten die je gevonden hebt. Deze worden dan later (in verkorte vorm) samengevat op slide 6

Meeste gegevens zijn niet per kalenderjaar beschikbaar, dat maakt het vergelijken diffuus. Opsomming van projecten, onduidelijk of deze compleet is, onduidelijk om hoeveel woningen per project het gaat. In de bestuurlijke voortgangsrapportage wonen is een lijst lopende projecten stand juli 2020. Ook in ander beleidsdoel komen ontwikkelingen rondom wonen terug, bv in A2 wij hebben nu zelf een aantal prestaties en indicatoren beschreven. Verder is een nog een apart programma wonen. Informatie is versnipperd aanwezig binnen de organisatie.

4

2. Welke doelen zijn behaald?

Middels de technische vragen hebben we kunnen achterhalen dat er in 2020 1051 woningen zijn opgeleverd in de gemeente Haarlemmermeer. Om het aantal opgeleverde huizen te kunnen vergelijken moeten we eigenlijk ook andere jaren hebben. Of het doel nu echt behaald is kun je niet bepalen. Middels technische vragen hebben we kunnen achterhalen welke kosten en baten onderliggend aan het meerjarengrondperspectief ten grondslag liggen. Schaalsprong wonen is in aug 2020 vastgesteld, momenteel is geen doel bereikt omdat de verkenning nog niet is afgerond. Naar alle waarschijnlijkheid is dit kort na het zomerreces 2021 wel het geval. Zo krijgen we eind 2021 meer inzicht over eventuele financiële gevolgen. Tevens hebben we middels technische vragen de projecten kunnen achterhalen waar een anterieure overeenkomst is gesloten. We weten niet hoeveel sociale woningen zijn opgeleverd. Ook niet hoe lang een project heeft geduurd (hebben we niet gevraagd). Ze staan niet in het jaarverslag, wel in de voortgangsrapportage wonen, maar dan weer niet in het boekjaar. 5

Overzicht Doelen (doelenboom) Doelenboom Programma Beleidsveld Ruimtelijke Ontwikkelingen

Doel

Effectindicator

Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het maatschappelijk doel.

Voortgangsrapportage wonen 2019 Bestuurlijke voortgangsrapportage wonen 2020

01. Woningbouw

Waatstaatjegemeente.nl Prestatieafspraken Ymere

Meer jaren perspectief grondzaken MPG

Prestatie

Wat zijn de prestatieafspraken met Ymere en derden ,hoe staan we er voor ten opzichte van die afspraken. Welke projecten zijn in ontwikkeling en hoe staat het aantal gerealiseerd woningen er voor ten opzichte van de planning. Welke nieuwe projecten zijn in aanvraag en welk aantal woningen op welk tijdstip gaan er daarbij gerealiseerd worden.

Prestatie Indicator

Aantallen gerealiseerde woningen Aantal sociale huurwoningen en gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning. Lopen de projecten in de pas met de planning.

6

Vergelijking teksten programma doelstelling en programma realisatie Tekst begroting 1. Realiseren van woningbouwprojecten We constateren dat er in de gemeente een grote behoefte is aan woningen. Om aan deze behoefte te voldoen bouwen we nu en de komende jaren vele woningen in verschillende kernen en met verschillende woonmilieus. Dit om tegemoet te komen aan de wensen van onze inwoners en die van de regio. Momenteel realiseren we veel woningbouwprojecten in Hoofddorp, zoals Tudorpark, Nassaupark, Tudorgardens en Lincolnpark. In Nieuw-Vennep realiseren we woningen in de Nieuwe Kom, in Spaarndam Spaarnebuiten en in Cruquius Wickevoort. En in de hele gemeente nog een scala aan kleinschalige projecten. Wij hebben ook de binnenstedelijke woonopgave opgepakt. Daarvoor zijn diverse ontwikkelingen mogelijk gemaakt binnen het bestaande gebied van Hoofddorp zoals Beukse Poort (woningen in plaats van kantoren), het Assumburgterrein en Hyde Park in Beukenhorst-West. Ook de komende jaren gaan we op nieuwe binnenstedelijke locaties woningen ontwikkelen: het stadscentrumgebied van Hoofddorp, Pionier/Bols in Nieuw-Vennep, diverse locaties in Zwaanshoek, Halfweg en Rijsenhout.

Daarnaast werken we aan de planontwikkeling van toekomstige projecten als Hoofddorp Zuidrand (Westkavel en Tegen Pleinen), Lincolnpark, Rooseveltpark, LisserbroekTurfspoor en –Noord, Nieuw-Vennep West, Cruquius en Badhoevedorp. Meer hierover is opgenomen in de Bestuurlijke 90 Gemeente Haarlemmermeer. Voortgangsrapportage Wonen 2019(2019.0036465). Gezien de grote vraag naar woningen willen we de komende jaren de productie van woningen versnellen (Versnelling woningbouwproductie 2017.0037218). Wat mag het kosten? (Bedragen × € 1.000) JR2018 2019 2020 2021 2022 2023 Baten 83.147 74.413 53.216 48.308 71.694 50.937 Lasten 75.211 73.701 52.750 47.688 69.990 49.786 Saldo 7.936 712 466 620 1.704 1.151

Toelichting op de verschillen ten opzichte van het voorgaande jaar. Verschillen ten opzichte van de gewijzigde begroting. (bedragen × € 1.000; min = nadeel ) 2020 2021 2022 2023 Baten Grondverkoop en bouwgrondexploitatie -21.198 -4.909 23.386 -20.757 Overig 0 1 0 Totaal Baten -21.198 -4.908 23.386 -20.757 Lasten Grondverkoop en bouwgrondexploitatie Programma Duurzaamheid Kapitaallasten Gewijzigde verdeling van personeelslasten Overig Totaal Lasten

20.266 324 278 80 4 20.952

5.108 -47 1 5.062

-22.272 -31 1 -22.302

20.052 96 56 0 20.204

De Bouwgrondexploitatie is de vertaling naar de begroting van het Meerjarenperspectief Grondzaken 01-01-2019 (MPG). De baten betreffen voornamelijk opbrengsten uit grondverkopen en overboekingen naar de balans als onderhanden werk (bouwgronden in exploitatie). Voor meer informatie verwijzen wijnaar het MPG.

7

• Tekst jaarstukken 2020 •

Beleidsdoel B: Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het maatschappelijk doel.

•

Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan?

•

De gemeente Haarlemmermeer staat voor grote ruimtelijke opgaven. In de structuurvisie wordt onder meer uitgegaan van binnenstedelijke woningbouwopgaven in Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp. Ook de opgaven die samenhangen met de 'Versnelling Woningbouw' in Lisserbroek, Cruquius, Nieuw-Vennep West en Hoofddorp Noord zijn groot. Tenslotte is er de transformatieopgave van kantoren- en bedrijventerreinen in Beukenhorst-West (Hyde Park), Hoofddorp Noord en Pionier-Bols in Nieuw-Vennep.

•

Daarnaast zijn er andere grote projecten zoals de ontwikkeling van bedrijvenparken aan de oostzijde van Haarlemmermeer en de ontwikkeling van PARK21. De ruimtelijke uitdaging is groot, maar wij verwachten met de aantrekkende economie de komende jaren de vruchten te plukken van de planvoorbereiding in de voorgaande jaren.

•

Activiteiten 01. Realiseren van woningbouwprojecten

•

Toelichting

•

01. Realiseren van woningbouwprojecten

•

We constateren dat er een grote behoefte is aan woningen. Om aan deze behoefte te voldoen hebben we in 2020 vele woningen gebouwd in verschillende kernen en met verschillende woonmilieus. Dit om tegemoet te komen aan de wensen van onze inwoners en die van de regio.

•

Momenteel realiseren we veel woningbouwprojecten in Hoofddorp, zoals Tudorpark, Nassaupark, Tudorgardens en Lincolnpark en is in 2020 gestart met Hyde Park. In Nieuw-Vennep realiseren we woningen in de Nieuwe Kom, in Spaarndam Spaarnebuiten en in Cruquius Wickevoort. En in de hele gemeente nog een scala aan kleinschalige projecten.

•

Daarnaast hebben we in 2020 gewerkt aan woningbouwplannen voor nieuwe binnenstedelijke locaties: het stadscentrumgebied van Hoofddorp, Pionier-Bols in Nieuw-Vennep, diverse locaties in Zwaanshoek, Halfweg en Rijsenhout. En de planontwikkeling voor grootschalige nieuwbouwprojecten gaat door: Hoofddorp Zuidrand, Lincolnpark, Rooseveltpark, Lisserbroek Turfspoor en –Noord, Nieuw-Vennep West, Cruquius en Badhoevedorp. Meer hierover is opgenomen in de Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2020 (2020.0001988).

.

8

Overzicht Doelen en bijbehorende effect indicatoren Projectnaam

Opleveringen 2020*

Tudorpark

282

BHD-Centrum, Quatrebras A t/m C

160

Assumburg, Monarch, vm Lexpoint

97

Kruisweg 835-837, Gemaalhuis

84

Tudor Gardens fase N en Z

83

Nassaupark

60

Lincolnpark, 1e fase Spoedzoekers

55

Spaarne-Buiten, incl waterwoningen

39

Jan van Gentstraat 130

38

Mientekade

34

Dorpscentrum-RSH, Centurion

32

Spectrum, Spectrumgebied, Sterkenburg

26

Dr Schaepmanstraat Halfweg

24

Quirinahoeve

11

Nieuweweg 6-8 (Nieuwehof)

8

Kromme Spieringweg achter 513, Spieringhof

6

Boseilanden

5

Spieringweg 964 ZWH

4

Huigsloterdijk 76 en 85

3

Totaal

Zwart: Behaald aantal gebouwde woningen in 2020 is 1051. Het aantal is niet vergelijkbaar waardoor de uitvoering niet meetbaar is omdat je niet kunt vergelijken of een project in de pas loopt met de planning en/of bedoelde versnelling. Dit wordt bemoeilijkt doordat een boekjaar niet in de pas loopt met de peildatum van de voortgangsrapportage.

1.051

Legenda beoordeling rapporteurs Uitvoering volgens plan Uitvoering verdient aandacht Uitvoering niet volgens plan Uitvoering niet te controleren

9

Overzicht teksten behorende bij doelen Doel:.programma ruimtelijke ontwikkelingen, beleidsdoel B 1 : Jaarverslag 2020 Begroting 2020 Wat willen wij bereiken? Realiseren van woningbouwprojecten.

Wat hebben we bereikt? 01. Realiseren van woningbouwprojecten Momenteel realiseren we veel woningbouwprojecten in Hoofddorp, zoals Tudorpark, Nassaupark, Tudorgardens en Lincolnpark en is in 2020 gestart met Hyde Park. In NieuwVennep realiseren we woningen in de Nieuwe Kom, in Spaarndam Spaarnebuiten en in Cruquius Wickevoort. En in de hele gemeente nog een scala aan kleinschalige projecten. Daarnaast hebben we in 2020 gewerkt aan woningbouwplannen voor nieuwe binnenstedelijke locaties: het stadscentrumgebied van Hoofddorp, Pionier-Bols in Nieuw-Vennep, diverse locaties in Zwaanshoek, Halfweg en Rijsenhout. En de planontwikkeling voor grootschalige nieuwbouwprojecten gaat door: Hoofddorp Zuidrand, Lincolnpark, Rooseveltpark, Lisserbroek Turfspoor en – Noord, Nieuw-Vennep West, Cruquius en Badhoevedorp. Meer hierover is opgenomen in de Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen 2020 (2020.0001988). … • Wat hebben niet bereikt?

Oordeel College

Oordeel Rapporteurs Oranje: Informatie van prognose en realisatie zijn wel op te vragen, maar zijn versnipperd vindbaar. Wat wenselijk is, is dat planning en realisatie jaarlijks gecomprimeerd samen worden gebracht. En bijv middels een link in het document op te roepen is.

• Legenda beoordeling rapporteurs Uitvoering volgens plan Uitvoering verdient aandacht Uitvoering niet volgens plan Uitvoering niet te controleren

Bron: Jaarverslag en Jaarrekening

10

3. Welke prestaties zijn behaald?

• • •

Aantal geraliseerde woningen Overzichtlijst anterieure overeenkomsten Na de zomer 2021 volgt het overzicht versnelling woonprojecten

11

Doelen beleidsveld

Oordeel College

Prestatie

Oordeel Rapporteurs

a. … Begroting 2020 (technische vraag) - … Kunt u toelichten op welke manier de

cumulatieve kasstroom meerjarenperspectief grondzaken zich verhoudt tot het omschreven model, loopt deze in de pas ? Zo nee, kunt u toelichten wat hiervan de ( meerjarige) consequenties zijn voor de gemeente ?

Legenda beoordeling rapporteurs Uitvoering volgens plan Uitvoering verdient aandacht Uitvoering niet volgens plan Uitvoering niet te controleren

Antwoord: De cumulatieve kasstroom Meerjarenperspectief Grondzaken is gebaseerd op de stand per 1-1-2021. De wijzigingen die hebben plaatsgevonden in 2020 zijn hierin verwerkt. De wijzigingen in 2020 hebben dus geen effect meer op de gepresenteerde kasstroom (figuur 9). Toekomstige wijzigingen kunnen wel effect hebben op de kasstroom. Voor iedere grondexploitatie worden de geraamde kosten en opbrengsten zo nauwkeurig mogelijk in de tijd gezet (wanneer worden uitgaven gedaan en wanneer worden opbrengsten ontvangen). De som van alle grondexploitaties met bijbehorende planning leidt tot de cumulatieve grafiek. Wijzingen in grondexploitaties leiden dus ook tot veranderingen in deze cumulatieve grafiek. Let op, niet alle wijzigingen die zich hebben voorgedaan zijn te wijten aan wijzigingen in grondexploitaties, maar ook aan andere grondzaken gerelateerde zaken zoals inkomsten en uitgaven bij projecten met een ontwikkelaar (zie ook beantwoording vraag 4). Uiteraard leiden eerdere inkomsten (dus in het betreffende jaar meer opbrengsten dan geraamd) bij een gelijkblijvende kostenraming in het betreffende jaar tot een stijging van de lijn, met andere woorden de grafiek zal eerder boven nul komen te liggen.

Ook tegengestelde effecten zijn denkbaar wanneer bijvoorbeeld opbrengsten langer op zich laten wachten of grondexploitaties worden toegevoegd met bijbehorende kostenen opbrengstenraming uitgezet in de tijd. De uiteindelijke winstneming is van belang voor de gemeente. Sturen op het uiteindelijke resultaat van de grondexploitatie is dus belangrijk. Met de huidige parameters (rente= 1,5 % en index = 1,7 % voor de opbrengsten van woningbouwprojecten en voor de niet woningbouwprojecten 1,3%) heeft eerder kosten maken of later opbrengsten ontvangen echter weinig invloed op het resultaat van de grondexploitatie.

Oranje: Het is ingewikkelde materie. Wij zijn er onvoldoende aan toegekomen en raden gezien het grote belang aan een volgende groep hier meer verdieping in aan te laten brengen.

12

4. Wat heeft het gekost? Jaarverslag 2020 We kunnen achterhalen wat er uitgegeven is. We kunnen zien dat de uitgave verdubbeld is en in de opgevraagde bijlage is een uitleg gegeven. Die uitleg is duidelijk, alleen niet controleerbaar.

13

5. Oordeel rechtmatigheid, doelmatigheid, doeltreffendheid? We hebben voor een groot deel indirect kunnen achterhalen in welke volumes bereikt zijn of bereikt gaan worden. Wat je nog graag meer zou willen is kijken met welke interventies de Raad invloed kan hebben bij het succesvol beïnvloedden van bijvoorbeeld versnelling van lopende en aangevraagde projecten. Vergelijking met andere jaren lijkt nodig, dus jaarlijks aanbieden van opgeleverde woningen en de sociale huursector is wenselijk. Over de versnelling wordt wel benoemd waar we gaan versnellen, maar het is niet te zien met welke inspanning we hoeveel extra woningen kunnen realiseren. Hoog over worden er wel prognoses gegeven. Sociale huurwoningen: gegevens zijn alleen te vinden als bijlage bij de voortgangsrapportage. Het wordt wel per jaar aangeleverd. Boekjaar en peildata lopen niet gelijk op waardoor informatieachterstand oploopt. Advies: probeer het woongedeelte van het programma ruimtelijke ordening en programma wonen 1 te maken. Als je wil weten of Tudor Park in de pas loopt dan moet je eerst gaan zoeken waar je de prognose vindt en in een ander document moet je gaan zoeken wat er dat jaar gerealiseerd is. Er is niemand die die informatie aan elkaar verbindt en als Raadslid moet je diep zoeken om aan de benodigde losse stukjes te komen.

De stukjes zijn er wel, alleen hoe gaan we ze meer compact bij de raadsleden kunnen krijgen.

14

6. Conclusies en aanbevelingen Conclusies 1.Beleid op hoofdlijnen

3.Welke prestaties zijn geleverd?

Het thema wonen is versnipperd vindbaar in het programma wonen en het programma ruimtelijke ordening. Meeste gegegvens zijn niet per kalenderjaar beschikbaar, dat maakt vergelijken diffuus. Opsomming van projecten, onduidelijk of deze compleet is, onduidelijk om hoeveel woningen per project het gaat. In de bestuurlijke voortgangsrapportage wonen is een lijst lopende projecten stand juli 2020. Ook in andere beleidsdoel komen ontwikkelingen rondom wonen terug. Wij hebben nu zelf prestaties en indicatoren beschreven. Verder is er nog een apart programma wonen

Alle informatie is uiteindelijk vindbaar, maar wel versnipperd in documenten en niet per kalenderjaar. Dit maakt het vinden van informatie diffuus.

2.Welke doelen zijn behaald? Aantal opgeleverde woningen in 2020 is 1051 maar of doe behaald is, is niet te bepalen omdat informatie hiervoor en vergelijking met andere jaren ontbreekt. Schhalsprong wonen is in augustus 2020 vastgesteld, momenteel is geen doel bereikt omdat de verkenning nog niet is afgerond. Dit volgt in de zomer 2021. De lijst met anterieure overeenkomsten is aanwezig evenals lijst met nog te bouwen woningen, We weten niet hoeveel sociale woningen zijn opgeleverd. Ook niet hoe lang een project heeft geduurd (hebben we niet gevraagd). Ze staan niet in het jaarverslag, wel in de voortgangsrapportage wonen, maar dan weer niet in het boekjaar.

4.Wat heeft het gekost? We kunnen achterhalen wat er uitgegeven is . We kunnen zien dat de uitgave verdubbeld is en in de opgevraagde bijlage is een uitleg gegeven De uitleg is duidelijk, alleen niet controleerbaar

5.Oordeel Rechtmatigheid, doeltreffendheid en doelmatigheid Wij hebben vertrouwen dat Informatie er is, maar heel erg versnipperd, zowel in documentatie als in de organisatie. Er is niemand die informatie aan elkaar verbindt en als Raadslid moet je diep zoeken om aan de benodigde losse stukjes te komen. De stukjes zijn er wel alleen hoe gaan we ze compact bij de Raadsleden krijgen

15

6. Conclusies en aanbevelingen Aanbevelingen voor Raad & College Verzoek het college om de informatie die in de organisatie aanwezig is over het beleid rond wonen en nu versnipperd aangeboden wordt, meer integraal aan de raad aan te bieden. A - Onderzoek de mogelijkheid om informatie over het onderwerp wonen in 1 hoofdstuk onder te brengen; B - Geef een bondig meerjarig overzicht van het aantal geplande (begroting) en opgeleverde (jaarverslag) woningen uitgesplitst naar project en woning soort zoals (sociale)huur of koop, grondgebonden of appartement, waarbij tevens aangegeven is (via links) in welk relevante document onderliggende informatie gevonden kan worden; C - Zorg voor een betere vergelijkbaarheid van cijfers door bij de presentatie van een jaaroverzicht ook steeds de cijfers van het gehele boekjaar weer te geven; D -Wij raden bij het volgende Duisenberg methode onderzoek aan om juist de effecten van de schaalsprong en de financiën verder uit te diepen. E - Een aanbeveling aan de raad zelf is om te kijken naar de eigen rol van de raad bij het traject/ de procedures rondom een bouwidee en de uiteindelijke start van een project. Zijn er voor ons als raadsleden ook mogelijkheden het te versnellen.

16

Bijlagen

17