PWC_2025.05.30_Gewaarmerkte Jaarstukken 2024 - behorend bij het accountantsverslag
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet haarlemmermeergemeente.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl/ Fotografie Jur Engelchor fotografie, Jeffrey Koper, Maatvast Haarlemmermeer, Danny Casembroot, Astrid Brouwer, Kees van der Veer, WV productions, Lumen foto, Henk Roolvink, Bibi V Photografie, Van der Drift Fotografie, Arjen Vos Fotografie, Gemeente Haarlemmermeer April 2025
Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................................................................................ 3 Infographic............................................................................................................................................................................................... 4 Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 8 Financiële hoofdlijnen..................................................................................................................................................................................9 Leeswijzer.........................................................................................................................................................................................................26 Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W........................................................................................ 27
Jaarverslag en toelichting jaarrekening per programma........................................................................................... 29 Bestuur, samenleving en publiekscontact..................................................................................................................................... 30 Veiligheid.......................................................................................................................................................................................................... 44 Zorg en werk................................................................................................................................................................................................... 54 Maatschappelijke ontwikkeling...........................................................................................................................................................
70 Mobiliteit...........................................................................................................................................................................................................94 Ruimtelijke ontwikkelingen....................................................................................................................................................................104 Wonen............................................................................................................................................................................................................... 121 Kwaliteit fysieke omgeving................................................................................................................................................................... 130 Economische zaken..................................................................................................................................................................................148 Overzicht algemene dekkingsmiddelen....................................................................................................................................... 160 Overzicht overhead..................................................................................................................................................................................169
Paragrafen............................................................................................................................................................................................176 Inleiding............................................................................................................................................................................................................177 Lokale heffingen......................................................................................................................................................................................... 178 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................................................................184 Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................................................................................... 199 Vastgoed.........................................................................................................................................................................................................
211 Financiering...................................................................................................................................................................................................218 Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................................................. 221 Verbonden partijen..................................................................................................................................................................................228 Grondbeleid................................................................................................................................................................................................. 250 Openbaarheid Wet open overheid (Woo)..................................................................................................................................258 Toezichtinformatie...................................................................................................................................................................................260
Jaarrekening.......................................................................................................................................................................................262 Algemene grondslagen opstellen jaarrekening....................................................................................................................... 263 Overzicht van baten en lasten jaarrekening.............................................................................................................................. 267 Budgetoverhevelingen...........................................................................................................................................................................269 Overzicht incidentele baten en lasten...........................................................................................................................................273 Overzicht structurele toevoegingen/onttrekkingen aan reserves.................................................................................278 Wet Normering Topinkomens (WNT)..............................................................................................................................................279
Balans.............................................................................................................................................................................................................. 282 Toelichting op de balans...................................................................................................................................................................... 284 Niet in de balans tot uitdrukking komende verplichtingen en aanspraken..............................................................303 Na balansdatum voorgedane ontwikkelingen........................................................................................................................ 306 Restantkredieten....................................................................................................................................................................................... 307 Recapitulatie op taakveld...................................................................................................................................................................
309 Single information Single audit (SiSa).............................................................................................................................................318 Begrotingsonrechtmatig-heden......................................................................................................................................................339 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 1
Rechtmatigheids-verantwoording..................................................................................................................................................343
Overige gegevens............................................................................................................................................................................345 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant.......................................................................................................346 Verklarende woordenlijst.......................................................................................................................................................................347
2 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Voorwoord Geachte gemeenteraadsleden, Het beeld van een financieel gezonde en stabiele gemeente hebben we ook in 2024 kunnen handhaven. We sluiten het jaar af met een positief nettoresultaat van € 15,0 miljoen, wat € 9,0 miljoen hoger is dan oorspronkelijk begroot. In de voor- en najaarsrapportage hebben we de raad geïnformeerd over de positieve ontwikkeling van het resultaat over 2024. De belangrijkste oorzaken daarvan zijn lagere rente- en afschrijvingslasten en meer geld vanuit het Rijk. Ondanks de positieve cijfers over 2024, blijven we waakzaam voor de toekomst. Vanaf 2026 zien we uitdagingen in ons meerjarenbeeld, voornamelijk door verwachte lagere inkomsten van het Rijk. We nemen proactief maatregelen om een sluitende begroting te waarborgen en hebben hiervoor voorstellen aan de gemeenteraad gedaan.
Een punt van aandacht blijft de ontwikkeling van de kosten in de jeugdzorg. In 2024 zagen we hier een nadeel van € 4,5 miljoen. We blijven dit nauwlettend monitoren en zullen de raad in de Voorjaarsrapportage 2025 informeren over de structurele impact hiervan. Positief is dat de financiële weerbaarheid van onze gemeente als goed wordt beoordeeld, wat wordt bevestigd door externe benchmarks. Dit geeft ons vertrouwen in onze aanpak en biedt een solide basis voor de toekomst. Deze jaarstukken bieden u een inzicht in onze financiële huishouding. We blijven een financieel gezonde gemeente die klaar is voor de uitdagingen van morgen. Beryl van Straten, wethouder Financiën
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 3
Infographic
4 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 5
6 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 7
Algemeen
8 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Financiële hoofdlijnen Het financiële beeld Bij de vaststelling van de Programmabegroting 2024-2027 werd voor het begrotingsjaar 2024 een positief saldo geraamd van € 6,0 miljoen. Dit was inclusief de uitkomsten van de septembercirculaire 2023 gemeentefonds. Het werkelijke nettoresultaat (na budgetoverhevelingen) over 2024 is € 15,1 miljoen. Een verschil van € 9,1 miljoen. In de tussentijdse rapportages was al sprake van een positieve ontwikkeling van het resultaat over 2024. Bij de voorjaarsrapportage werd rekening gehouden met een resultaat van € 8,5 miljoen en in de najaarsrapportage liep dit op tot € 23,6 miljoen. Een deel van de voordelen is structureel van aard, maar werden pas in de loop van 2024 bekend. Dit betreft onder andere de meicirculaire 2024 gemeentefonds. De bijdrage van het Rijk steeg met € 6,8 miljoen. Omdat dit pas begin juni bekend werd, was besteding in 2024 niet meer mogelijk. Met het structureel effect van de meicirculaire kon in de Programmabegroting 2025-2028 wel rekening gehouden worden. In de Najaarsrapportage 2024 was sprake van een groot bedrag aan incidentele meevallers. Dit betrof onder andere de verkoop van de Waterwolf (€ 2,5 miljoen) en de vrijval van de voorziening dubieuze debiteuren (€ 2,6 miljoen). Ook werden er hogere leges voor vergunningen op basis van de Omgevingswet geraamd (€ 1,9 miljoen).
Ten opzichte van de najaarsrapportage is het rekeningresultaat € 5,4 miljoen lager. Dit is inclusief € 3,1 miljoen veroorzaakt door werkzaamheden die in 2024 niet zijn uitgevoerd, maar die in 2025 alsnog opgepakt worden. Hiervoor zijn budgetoverhevelingen aangevraagd. Exclusief deze budgetoverhevelingen is het rekeningresultaat € 8,5 miljoen lager. Dit wordt onder andere veroorzaakt doordat de verkoop van de Waterwolf niet meer in 2024 worden afgerond. De notariële acte is in 2025 getransporteerd, waardoor ook de geraamde opbrengst van € 2,8 miljoen in 2025 verantwoord moet worden. Verder is een groot verschil ten opzichte van de ramingen de leges voor vergunningen die op basis van de Omgevingswet waren geraamd. Waar in de najaarsrapportage nog rekening werd gehouden met een hogere opbrengst, is de verantwoorde opbrengst € 5,3 miljoen lager. Door een aantal onjuiste
uitgangspunten in de tussentijdse rapportage van de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied zijn de legesopbrengsten lager uitgevallen dan de prognose. De verwachting is dat het hier om een incidenteel nadeel gaat wat mede is veroorzaakt doordat eind 2023 net voor het ingaan van de Omgevingswet nog veel aanvragen onder het oude regime zijn gedaan. Dit gaf toen een eenmalig voordeel van € 4,8 miljoen. De grote verschillen ten opzichte van de najaarsrapportage worden hierna toegelicht onder Resultaat overzicht baten en lasten. Zoals hiervoor aangegeven is met de structurele voordelen die in de loop van 2024 in beeld kwamen rekening gehouden in het meerjarenbeeld 2025-2028 waarvan de raad kennis heeft genomen in de Programmabegroting 2025-2028 en de Najaarsrapportage 2024. Ondanks deze structurele voordelen blijft het meerjarenbeeld vanaf 2026 negatief. Dit wordt vooral veroorzaakt door lagere inkomsten van het Rijk via de algemene uitkering uit het gemeentefonds. Bij de Voorjaarsrapportage 2025 wordt het meerjarenbeeld geactualiseerd. Een zorg blijft de ontwikkeling van de kosten van de jeugdzorg. In de najaarsrapportage is voor deze taak een nadeel gemeld van € 2,9 miljoen. In deze jaarstukken is daar nog € 1,6 miljoen bijgekomen. In totaal een nadeel van € 4,5 miljoen.
In de Voorjaarsrapportage 2025 zullen we de raad informeren welk deel van dit bedrag structureel van aard is en dit verwerken in het meerjarenbeeld. Gezien het negatieve meerjarenbeeld hebben we aan de raad maatregelen voorgesteld om te komen tot een sluitende begroting voor de jaren 2026 en 2027 (11753909). De raad heeft op 13 maart 2025 ingestemd met deze voorstellen, die worden verwerkt in de Voorjaarsrapportage 2025. Voor het beoordelen van de financiële weerbaarheid van de gemeente wordt verwezen naar het onderdeel Financiële positie en kengetallen. Deze indicatoren worden getoond in grafieken, waardoor een trend is af te lezen. Het algemene beeld is dat op basis van deze jaarstukken de financiële weerbaarheid van de PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 9
gemeente goed is. Dit wordt ook bevestigd door de benchmarks over de Jaarstukken 2023 die zijn
uitgevoerd door de VNG en BDO (zie de brief aan de raad van 4 februari 2025, XS-25012410.809).
Resultaat overzicht baten en lasten In onderstaande tabel is een verloopoverzicht opgenomen van het jaarrekeningresultaat. De berekening start met het saldo van het begrotingsjaar 2024 conform de Programmabegroting 2024-2027. Daarna volgen de begrotingsmutaties waartoe de raad tot en met ultimo december 2024 heeft besloten. In het voorliggende jaarverslag worden de afwijkingen
van de rekeningcijfers ten opzichte van de vastgestelde begroting toegelicht. In Tabel 1 zijn voor de Jaarstukken 2024 de verschillen van afgerond € 0,5 miljoen en hoger opgenomen. Verschillen die budgettair neutraal zijn (hogere lasten worden gedekt door hogere baten) zijn niet in deze tabel opgenomen.
Tabel 1
(bedragen x € 1.000; Incidenteel/ min = nadeel) Structureel
Mutaties
Omschrijving
Programmabegroting 2024-2027
Programmabegroting 2024-2027
3.863
Eerste wijziging 2024 (septembercirculaire)
2.185
Najaarsrapportage 2023
1.241
Aangepast saldo begroting 2024 Voorjaarsrapportage 2024
6.142
Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en nietwoningen
1.453
Loon- en prijsontwikkelingen
4.258
Autonome ontwikkelingen
-8.615
Genomen besluiten
-689
Overige voorstellen
-1.250
Kapitaallasten voorgenomen investeringen
-119
Subtotaal mutaties Voorjaarsrapportage 2024
1.181
Saldo na Voorjaarsrapportage 2024 Najaarsrapportage 2024
Saldo na Najaarsrapportage 2024
7.289
Voordelen
8.470 Autonome ontwikkelingen
Jaarstukken 2024
15.142
23.612
Bestuur, samenleving en publiekscontact
Voorziening pensioenverplichting wethouders
-3.764 Incidenteel
Zorg en werk
Jeugdzorg
-1.638 Structureel
Maatschappelijke ontwikkeling
Gezond en actief leven akkoord (GALA) en Integraal zorgakkoord (IZA)
562 Incidenteel
Herstel tegelvloer Sportcomplex Koning WillemAlexander
-544 Incidenteel
Ruimtelijke ontwikkelingen
Leges Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
Kwaliteit fysieke leefomgeving
Onderhoud verhardingen
992 Incidenteel
Voorbereidingskosten vervanging Sloterbrug
-772 Incidenteel
Elektra openbare verlichting
643 Incidenteel
Algemene dekkingsmiddelen
Overhead
-5.303 Incidenteel
Onroerendezaakbelastingen niet-woningen oude jaren
-2.588 Incidenteel
Voorziening dubieuze belastingdebiteuren
863 Incidenteel
Deelneming Waterwolf
-2.811 Incidenteel
Personeelslasten programma's
2.041 Incidenteel
Softwarekosten cloud-abonnement
592 Incidenteel
Resultaat interne opdrachten systematiek
846 Incidenteel
Saldo overige mutaties 2024 (< € 0,5 miljoen)
5.477 Subtotaal verschillen Jaarstukken 2024
10 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
-5.413
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Mutaties
(bedragen x € 1.000; Incidenteel/ min = nadeel) Structureel
Omschrijving
Resultaat 2024 Voorgestelde budgetoverhevelingen
18.199
(Zie hoofdstuk budgetoverhevelingen)
Netto resultaat 2024
Toelichting op de verschillen opgenomen in bovenstaand overzicht Voorziening pensioenverplichting wethouders Wegens lagere rekenrente en indexatie van de pensioenen van wethouders is een hogere storting gedaan in de voorziening pensioenverplichting wethouders om aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. Jeugdzorg De lasten van begeleiding jeugd, specialistische jeugdzorg en jeugdzorg met verblijf waren hoger dan geraamd. Voor begeleiding jeugd is meer forensische zorg ingezet dan waar rekening mee is gehouden. Forensische begeleiding is een nieuw product, waardoor de kosten moeilijk in te schatten waren. In het tweede halfjaar zien wij een toename van de forensische begeleiding. Daarnaast is er zeer specialistische jeugdzorg ingezet die niet vooraf ingeschat kon worden en is er ook meer intensieve zorg ingezet. De jeugdzorg met verblijf wordt steeds meer kleinschalig georganiseerd, waardoor er hogere tarieven worden gevraagd. Gezond en actief leven akkoord (GALA) en Integraal zorgakkoord (IZA) Een deel van de specifieke uitkering GALA en IZA is eenmalig gebruikt voor de dekking van structurele uitgaven omdat de nieuwe activiteiten nog niet compleet waren uitgewerkt. Om deze activiteiten in 2025 uit te kunnen voeren, wordt dit deel van het budget overgeheveld naar 2025.
Herstel tegelvloer Sportcomplex Koning WillemAlexander In november 2024 is bij twee van de vier zwembaden (het recreatiebad en het doelgroepenbad) van het Sportcomplex Koning Willem Alexander onverwachts een grote hoeveelheid tegels op de loopoppervlakken ('perrons') losgekomen, waardoor de baden niet meer gebruikt konden worden. De tegels, molgoten, roostertegels en cementvloer van deze perrons zijn in november en december 2024 vervangen. Op 14 februari 2025 is er vervolgens ook bij het combinatiebad schade aan de perrontegels ontstaan. Deze schade is op 21 februari 2025 hersteld. Deskundigenonderzoek moet nog uitwijzen of hier dezelfde problematiek speelt. We hebben de aannemer voor de schade aansprakelijk gesteld.
-3.135 15.064
Leges Wet algemene bepalingen omgevingsrecht Bij het prognosticeren van het legesresultaat werken wij met scenario's. Doordat de Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (OD NZKG) in de tussentijdse rapportage, die door ons voor de legesprognose is gebruikt, een aantal legeszaken niet juist gerapporteerd heeft, zijn de legesopbrengsten lager uitgevallen dan de prognose. Dit is te verklaren doordat er door de invoering van de Omgevingswet per 1 januari 2024 onzekerheden waren met betrekking tot de inkomsten van leges uit aanvragen voor vergunningen op basis van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Aan het einde van vorig jaar zijn er net voor het ingaan van de Omgevingswet nog veel aanvragen onder het oude regime gedaan wat een eenmalig voordeel gaf van € 4,8 miljoen. Hierdoor zijn in 2024 minder leges verantwoord. Onderhoud verhardingen Niet alle werkzaamheden voor verhardingen konden worden afgerond. Dit heeft te maken met capaciteitsgebrek zowel bij aannemers als bij de nutsbedrijven, waarvan de werkzaamheden voorafgaand aan onze werkzaamheden plaats moeten vinden. De nutsbedrijven stelden daarnaast ook andere prioriteiten vanwege urgentere zaken waardoor de afgesproken planning niet gehaald werd. Omdat dit pas laat in het jaar bekend was, kon het overgebleven budget niet worden aangewend voor andere projecten.
Voorbereidingskosten vervanging Sloterbrug Wij hebben in 2018 met Amsterdam een samenwerkingsovereenkomst gesloten voor de vervanging van de Sloterbrug over de Ringvaart in Badhoevedorp. De voorbereiding van dit project heeft destijds vertraging opgelopen omdat er eerst een oplossing voor de situatie van het sluipverkeer op de Sloterweg in Amsterdam moest worden gevonden. In de periode van deze vertraging zijn de (materiaal)kosten voor het vervangen van de brug zeer sterk gestegen. In 2022 is overeengekomen de kosten te verminderen door in plaats van vervanging, levensduurverlengend onderhoud te doen. Dit in combinatie met de herinrichting van de kruispunten Langsom - Nieuwemeerdijk en Nieuwemeerdijk - Burgemeester Amersfoordtlaan PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 11
in Badhoevedorp. De voorbereidingskosten voor de vervanging van de brug moeten worden afgeboekt, omdat geen sprake meer is van vervanging. Elektra openbare verlichting De eindafrekening van het elektraverbruik over 2023 gaf een voordeel. Onroerendezaakbelastingen niet-woningen oude jaren Het nadeel op de OZB niet-woningen betreft de jaren 2022 en 2023. Met een grote belastingplichtige is in 2024 overeenstemming bereikt over de getaxeerde waarde voor het belastingjaar 2024. Er is daarbij van de veronderstelling uitgegaan dan dit terugwerkende kracht zou hebben voor de jaren 2022 en 2023. Eind 2024 bleek echter dat de bezwaarschriften over die jaren niet ingetrokken zijn en er voor die jaren geen overeenstemming is. In de prognoses is vanuit het voorzichtigheidsprincipe rekening gehouden met het maximaal betwiste bedrag aan WOZ-waarde en daarmee aan nog te verwerken verminderingen op de belastingaanslagen. Dit is het maximale risico dat we lopen. Dit is een incidenteel nadeel. Voor 2025 en verder is in de prognoses rekening gehouden met de overeenstemming die over 2024 is bereikt. Voorziening dubieuze belastingdebiteuren Doordat in 2024 betalingsachterstanden zijn ingelopen kan een deel van de voorziening dubieuze belastingdebiteuren vrijvallen, terwijl er een toevoeging aan de voorziening geraamd was.
Deelneming Waterwolf De verkoop van De Waterwolf Dienstverlening Buitenruimte BV heeft begin 2025 plaatsgevonden waardoor de verkoopopbrengst
in 2025 verantwoord moet worden. In de ramingen was ervan uitgegaan dat de verkoop nog in 2024 zou plaatsvinden. Personeelslasten programma's De opbrengst die gerealiseerd is via de verrekeningen van uren is hoger dan geraamd. Een gedeelte van dit voordeel (€ 732.000) komt ten gunste van de algemene dekkingsmiddelen. Het andere gedeelte wordt verantwoord in overzicht overhead. Daarnaast is aan de kostenkant een voordeel van € 1.298.000, voornamelijk vanwege lagere personele lasten doordat vacatures niet altijd direct ingevuld kunnen worden. Softwarekosten cloud-abonnement Het investeringskrediet voor vervanging van datacenters is in de Voorjaarsrapportage 2024 omgezet naar exploitatiebudget, om zo het jaarlijkse cloud-abonnement te kunnen bekostigen. In 2024 zijn de projectkosten meegevallen en de cloud-abonnementen worden pas in de loop van 2025 ten volle benut. Daarnaast zijn de lijnverbindingen naar onze locaties opnieuw aanbesteed, waarbij een incidenteel inkoopvoordeel is behaald. Resultaat interne opdrachten systematiek Er is een hogere opbrengst via de verrekeningen van uren gerealiseerd. Dit betreft zowel uren die bij externe partijen in rekening worden gebracht, bijvoorbeeld via kostenverhaal bij kleinschalige woningbouw, als interne uren. Als gevolg van de hogere verrekeningen is er een hogere bijdrage aan de kosten van overhead gerealiseerd.
De bijdrage aan de overhead is het verschil tussen de in rekening gebrachte marktconforme uurtarieven en de werkelijke salariskosten voor eigen personeel en ingehuurd personeel.
Opvang Oekraïense ontheemden In Haarlemmermeer worden sinds begin maart 2022 Oekraïense ontheemden opgevangen. Gemiddeld hebben we in 2024 aan 1.271 ontheemden onderdak geboden in de gemeentelijke opvang en de particuliere opvang. De kosten van het opvangen worden door het Rijk voor het grootste deel gedekt via de Regeling Opvang Ontheemden Oekraïne (RooO). Daarnaast zijn er nog enkele kleinere specifieke uitkeringen en wordt een deel van de lasten vergoed via de uitkeringen uit het gemeentefonds. Per 1 januari 2024 is het normbedrag van het Rijk verlaagd naar € 61 per gerealiseerde opvangplek (was € 83). Tegelijkertijd heeft het Rijk bepaald dat indien de totale werkelijke kosten hoger zijn dan de
12 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
normbedragen, een gemeente de totale werkelijke kosten per opvangplek per dag kan declareren. Wij declareren daarom de totale werkelijke kosten bij het Rijk. Daardoor zijn er in tegenstelling tot 2022 en 2023 in 2024 geen positieve baten, maar komen de lasten en baten neutraal uit. Opvang Gemiddeld zijn de volgende aantallen personen per soort accommodatie opgevangen:
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Tabel 2
Omschrijving
2022
2023
2024
In hotels
698
497
528
In semi-permanente accommodaties
106
200
262
Bij particuliren Totaal
251
421
481
1.055
1.118
1.271
Financieel overzicht In Tabel 3 is een overzicht van de lasten en baten van de opvang van de Oekraïense Ontheemden opgenomen.
Tabel 3
Realisatie 2023
Begroting 2024
Realisatie 2024
Opvang hotels
14.210
15.325
15.307
Begeleiding
2.009
1.307
964
Leefgeld
932
900
846
Semipermanente opvang
1.951
2.250
2.334
Onderwijs & vervoer
156
236
236
Transitiekosten semipermanent
353
250
255
Overige kosten
1.099
1.267
1.146
Totaal lasten
20.709
21.535
21.089
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
20.699
Omschrijving (bedragen x € 1.000) Lasten
Baten
22.288
21.115
Leerlingenvervoer (via gemeentefonds)
223
0
0
Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio's
391
420
391
Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne afrekening 2022
1.800
0
0
Totaal baten
24.702
21.535
21.089
Saldo
3.994
0
0
Uitvoering Wet inburgering 2023 en 2024
1.600
Bestemming saldo (Najaarsrapportage 2023) Inburgering en statushouders 2025 en 2026
2.144
- dit inclusief overschot Wet inburgering 2023
-440
Uitvoeringskosten opvang Oekraïners 2024 en 2025
350
Totaal bestemming
3.654
Resteert voor inkomstenderving toeristenbelasting
360
Strategische heroriëntatie 2021 Gelet op het geprognostiseerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022-2025 heeft de raad op 1 juli 2021 besloten tot een pakket maatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). Oorzaken van het voorspelde tekort zijn met name de kosten van de jeugdzorg en de Wmo, vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte en structureel minder middelen van het Rijk na de herijking van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. In januari 2021 is daarom via een strategische heroriëntatie gestart om op alle beleidsterreinen te zoeken naar ombuigingen die bijdragen aan een toekomstbestendig meerjarenbeeld. Uitgangspunt daarbij was dat de keuzes waar te bezuinigen steeds voortvloeien uit het antwoord op de vraag 'Wat voor gemeente willen we zijn?'.
Daarbij gelden de volgende drie overkoepelende uitgangspunten: 1. 2. 3.
wij proberen individuele voorzieningen voor de minima in onze samenleving zoveel mogelijk te ontzien; wij zijn een gemeente die kan en wil groeien en daarin staat het realiseren van woningen voor onze inwoners centraal; wij proberen inwoners en ondernemers zoveel mogelijk te ontzien met lastenverzwaring.
Ontwikkelingen 2024 In het coalitieakkoord 2022-2026 is het voornemen opgenomen de ombuigingen vanaf 2024 te verzachten. In de financiële effecten van het akkoord is hiervoor structureel € 2 miljoen per jaar geraamd vanaf 2024. De verdeling van de verzachting van € 2 miljoen is gericht op de meest kwetsbare inwoners en PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 13
betreft onder andere jeugd(preventie), eenzaamheid en participatie in sport en cultuur. Besloten is om de verzachting voor 2024 te verdelen over 2023 en 2024 om te voorkomen dat in 2023 ombuigingen moeten worden doorgevoerd die later vanwege verzachtingen weer teruggedraaid gaan worden. De voor 2024 ingeboekte ombuiging op de kosten van de jeugdzorg is gerealiseerd. Er zijn maatregelen ingezet, de huidige omstandigheden in het zorglandschap (wachtlijsten, personeelstekorten en toegenomen instroom) maken dat de effecten van deze maatregelen niet leiden tot minder uitgaven in de jeugdzorg. Zonder de genomen maatregelen waren de werkelijke kosten echter nog hoger in 2024. Verder levert het heffen van leges voor advisering ruimtelijke initiatieven minder op dan ingeschat bij het ramen van deze ombuiging. Wij denken structureel een bedrag van circa € 10.000 te realiseren. Het restantbedrag zal worden betrokken bij een breder onderzoek naar de hoogte van de leges(tarieven).
Specificatie ombuigingen 2024 De ombuigingen die gerealiseerd zijn en volgens planning lopen worden niet verder toegelicht. Hierna volgt alleen een toelichting van de onzekere posten of de posten die in de laatste rapportage op onzeker stonden. Zorg en werk Ombuigingen
2023
(bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Beperken kosten jeugdzorg Maatschappelijk effect Realisatie
850 Laag Gerealiseerd
Ruimtelijke ontwikkelingen Ombuigingen
2023
(bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Heffen van leges voor advisering ruimtelijke initiatieven Maatschappelijk effect Realisatie
350 Laag Niet gerealiseerd
In Tabel 4 is een recapitulatie van de geraamde en gerealiseerde ombuigingen voor 2024 opgenomen. Tabel 4
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2024
Totaal maatregelen conform raadsvoorstel 2021.0001203
8.379
Mutaties: - volgens de Programmabegroting 2022-2026
-114
- verzachten ombuigingen Welzijn
-528
- verzachten ombuigingen Sport
-336
- verzachten ombuigingen Cultuur
-673
- volgens de Voorjaarsrapportage 2023
-218
Totaal strategische heroriëntatie
6.510
Stand van zaken: - gerealiseerd
6.170
- niet gerealiseerd
340
Totaal stand van zaken
6.510
Baten en lasten 2018-2024 Het totaal van de baten en lasten van de afgelopen jaren wordt weergegeven in Tabel 5 en in Figuur 1.
14 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Tabel 5
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
Totaal baten exclusief reservemutaties
468.556
457.908
530.708
520.526
550.686
562.851
609.448
Totaal lasten exclusief reservemutaties
-456.488
-455.543
-533.734
-496.491
-555.625
-547.371
-592.975
Saldo baten en lasten
12.068
2.365
-3.026
24.035
-4.939
15.480
16.473
Totaal baten reservemutaties
47.632
39.690
39.841
20.704
74.449
39.031
27.898
Totaal lasten reservemutaties
-51.200
-40.883
-39.916
-37.998
-35.305
-37.581
-26.172
Resultaat reservemutaties
-3.568
-1.193
-75
-17.294
39.144
1.450
1.726
Totaal baten inclusief reservemutaties
516.188
497.598
570.549
541.230
625.135
601.882
637.346
Totaal lasten inclusief reservemutaties
-507.688
-496.426
-573.650
-534.489
-590.930
-584.982
-619.147
Gerealiseerd resultaat
8.500
1.172
-3.101
6.741
34.205
16.930
18.199
Budgetoverhevelingen
-1.998
-4.754
-1.658
-4.651
-9.576
-3.135
7.354
15.064
4.037
3.863
Netto resultaat
Geraamd resultaat primaire begroting
-4.547
6.502
-3.375
-7.855
1.458
3.174
4.683
5.083
29.554
2.272
7.299
Figuur 1
In 2022 was sprake van een hoog voordelig resultaat, met name veroorzaakt door incidentele oorzaken. Zo werd in dat jaar € 17,3 miljoen aan compensatie voor inkomstenderving in de jaren 2019 en 2022 als gevolg van de coronamaatregelen van het Rijk ontvangen. En pas in de decembercirculaire van het gemeentefonds werd de algemene uitkering nog € 5,7 miljoen
verhoogd. Verder was in 2022 sprake van extreme loon- en prijsstijgingen. Hiervoor was een stelpost opgenomen waarvan € 6,8 miljoen niet benut werd doordat een aantal contracten, bijvoorbeeld die van energie, nog langer doorliepen. De hoge lonen en prijzen werkte hierdoor pas later door in de uitgaven van de gemeente.
Lasten 2024 De totale lasten (uitgaven) van Haarlemmermeer over het jaar 2024 bedragen € 619,0 miljoen, inclusief de stortingen in de reserves. Met de lasten zijn de beleidsdoelen van de negen beleidsprogramma's gerealiseerd. Daarnaast zijn
er lasten die vallen onder de overzichten 'algemene dekkingsmiddelen' en 'overhead'. In Figuur 2 is weergegeven hoe de lasten over de verschillende programma's, het overzicht 'algemene dekkingsmiddelen' en het overzicht PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 15
'overhead' zijn verdeeld. De cijfers geven het procentueel aandeel van het programma weer in de totale lasten. Lasten 2024
4
2 1 1
3
28
8
Zorg en werk (28%) Maatschappelijke ontwikkeling (20%) Kwaliteit fysieke omgeving (14%) Overzicht overhead (13%) Ruimtelijke ontwikkelingen (8%) Veiligheid (8%) Bestuur, samenleving en publiekscontact (4%) Economische zaken (3%) Overzicht algemene dekkingsmiddelen (2%) Wonen (1%) Mobiliteit (1%)
8
13 20 14
Figuur 2
Het grootste programma is Zorg en werk. Binnen dit programma vallen de lasten voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet. Ook de programma’s Maatschappelijke ontwikkeling en Kwaliteit fysieke omgeving zijn grote programma’s. Alle programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en de overhead worden uitgebreid toegelicht in het hoofdstuk
‘Jaarverslag’. Per programma wordt hierin allereerst aangegeven wat het maatschappelijk doel en de beleidsdoelen zijn zoals vastgesteld in de programmabegroting en welke activiteiten de gemeente daarvoor in 2024 uitgevoerd heeft (Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan?). Vervolgens is per programma en beleidsdoel aangegeven welke baten en lasten hiervoor in 2024 gerealiseerd zijn, ten opzichte van de begroting (Wat heeft het gekost?).
Baten 2024 Alle in de jaarrekening verantwoorde lasten moeten worden gedekt door de baten (inkomsten) om te komen tot een sluitende exploitatie. In Figuur 3 is in hoofdlijnen aangegeven waar de baten uit bestaan. De
16 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
totale baten in 2024 bedragen € 637,2 miljoen, inclusief de onttrekkingen uit de reserves. De cijfers geven het procentueel aandeel van het programma weer in de totale baten.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Baten 2024
4
1
7
16
44
Uitkeringen gemeentefonds (44%) Lokale heffingen (27%) Overige (16%) Werk en inkomen (7%) Reserves (4%) Grondexploitatie (1%)
27
Figuur 3
Uitkeringen gemeentefonds De grootste inkomstenpost zijn uitkeringen uit het gemeentefonds die van het Rijk wordt ontvangen.
Het meerjarig verloop van de uitkeringen uit het gemeentefonds blijkt uit Figuur 4.
Figuur 4
In 2022 was het bedrag per inwoner van de ontvangen decentralisatie- en integratieuitkeringen incidenteel hoger door de ontvangen compensatie inkomstenderving voor
de jaren 2020 en 2021 als gevolg van de coronamaatregelen.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 17
Gemeentelijke belastingen Een andere grote inkomstenbron zijn de gemeentelijke belastingen (lokale heffingen). Deze heffingen kunnen opgedeeld worden in de vrij besteedbare belastingen, met name de Onroerendezaakbelastingen, en de heffingen voor een specifiek doel, zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Heffingen met een specifiek doel mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Bij het vaststellen van de opbrengsten van de vrij besteedbare belastingen heeft de raad een grote mate van vrijheid.
Belastingdruk huishoudens Voor de huishoudens van Haarlemmermeer is de ontwikkeling van de gemeentelijke belastingdruk van belang. In de paragraaf Lokale Heffingen worden de belastingen en heffingen toegelicht. Op basis van de Atlas van de lokale lasten 2024 van Coelo is in Figuur 5 de belastingdruk van huishoudens weergegeven.
Figuur 5
Structureel begrotingssaldo Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de jaarrekening moet worden beoordeeld of alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Om dit te bepalen
18 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
is in de jaarrekening het Overzicht incidentele baten en lasten opgenomen. Onder andere op basis van dit overzicht geeft het structureel begrotingsevenwicht het volgende beeld:
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Tabel 6
Omschrijving (bedragen x € 1.000) Saldo baten en lasten
Rekening 2023
Bijgestelde begroting 2024
Rekening 2024
15.480
24.504
16.473
Saldo toevoegingen en onttrekkingen (-) aan reserves
1.450
-892
1.726
Begrotingssaldo (a)
16.930
23.612
18.199
Waarvan incidentele baten en lasten (-) (saldo) (b)
-14.035
-20.019
-10.882
Structureel begrotingssaldo (=a-b)
30.965
43.631
29.082
Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet positief zijn (dan zijn de structurele baten groter dan de structurele lasten).
Op basis van de hierboven opgenomen tabel kan worden geconcludeerd dat de bijgestelde Programmabegroting 2024-2027 en de Jaarstukken 2024, conform de uitgangspunten van het BBV, structureel in evenwicht zijn. Dit was ook het geval in 2023.
Risico's Een risico is een onzekere gebeurtenis of omstandigheid met één of meerdere mogelijke oorzaken en met eventuele negatieve gevolgen op het behalen van de doelstellingen van Haarlemmermeer. Voor geconstateerde risico’s worden beheersmaatregelen getroffen om de impact van een risico te verkleinen. De resterende risico’s worden gekwantificeerd op basis van kans van optreden en de mogelijke financiële gevolgen. De kans- en gevolginschattingen zijn gemaakt op basis van expertise en ervaring met de omgeving waarin de risico’s spelen en de beleidsdoelen waaraan ze bijdragen. Met behulp van een Monte Carlo simulatie wordt de totale waarde van de resterende risico’s berekend en deze totale waarde vormt de ‘benodigde weerstandscapaciteit’. Om te bepalen of Haarlemmermeer in staat is de resterende risico’s op te vangen wordt de ‘beschikbare weerstandscapaciteit’ berekend. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt in het BBV omschreven als ‘de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken’. Het belangrijkste onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit is de Algemene dekkingsreserve. De Algemene
dekkingsreserve is de enige, directe en vrij beschikbare bron van de weerstandscapaciteit. Het aanhouden van een voldoende hoge Algemene dekkingsreserve zorgt ervoor dat de gemeente de mogelijkheden heeft om de risico’s op te vangen, zonder dat dit directe consequenties heeft voor de uitvoering van de programmabegroting. Om inzicht te krijgen in hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om zich voor doende risico’s op te vangen, wordt de ratio weerstandsvermogen bepaald. De gemeenteraad heeft in de Notitie Risicomanagement en Weerstandsvermogen, vastgesteld 5 oktober 2023 (7999971), bepaald dat de streefwaarde van dit ratio minimaal 1,4 moet zijn. Met de ratio van 3,9 (classificatie uitstekend) per ultimo 2024 voldoen wij hier aan. In Figuur 6 wordt de ontwikkeling weergegeven van de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit en van de weerstandsratio. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een uitgebreide toelichting opgenomen op het weerstandsvermogen en de risico’s.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 19
Figuur 6
Reserves Reserves zijn bedoeld voor het dekken van toekomstige (mogelijke) uitgaven. De raad beslist over de bestemming van de reserves. In 2020 heeft de raad een nieuwe notitie reserves en voorzieningen (2019.0058406) vastgesteld. De reserves zijn onderverdeeld in algemene reserves en bestemmingsreserves.
hebben het dan over de Algemene dekkingsreserve en de Algemene reserve grondzaken. Het verloop van deze reserves over de periode 2019-2024 blijkt uit Figuur 7. De stijging van het saldo van de Algemene dekkingsreserve in 2024 wordt met name veroorzaakt door de toevoeging van het jaarrekeningresultaat 2023.
De algemene reserves dienen als dekkingsbron in het geval zich incidentele risico’s voordoen. We
20 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Figuur 7
De bestemmingsreserves zijn ingesteld met een bepaald door de raad vastgesteld doel. Hierbij moet weer een onderscheid gemaakt worden tussen de bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten en de overige bestemmingsreserves. De bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten is een zogenaamde ‘beklemde’ reserve. Dat wil zeggen dat deze niet vrij besteedbaar is. Bij een besteding aan andere doeleinden dan de dekking van afschrijvingslasten, moet altijd tot een alternatieve dekking worden besloten.
Voor de overige bestemmingsreserves geldt dat de raad kan besluiten om daar een ander doel aan te geven of om ze op te heffen en het saldo toe te voegen aan de algemene dekkingsmiddelen. De ontwikkeling van de bestemmingsreserves geeft het volgende beeld:
Figuur 8
In het hoofdstuk Jaarrekening, toelichting op de balans, wordt het doel van elke reserve toegelicht
en is het verloop in 2024 per reserve opgenomen bij het onderdeel Eigen vermogen.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 21
Investeringen Investeringen zijn uitgaven waarvan het economisch - of maatschappelijk nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Investeringen worden geactiveerd op de balans en worden afgeschreven op basis van de economische levensduur van de investering. De kapitaallasten (rente en afschrijving) komen ten laste van de
programma’s en moeten worden gedekt binnen de baten en lasten. De ontwikkeling van de materiële vaste activa voor de jaren 2019 – 2024 geeft het volgende beeld:
Figuur 9
In totaal is in de begroting na wijziging rekening gehouden met een bruto-investeringsbedrag van € 98,2 miljoen in 2024. Hiervan is € 74,4 miljoen besteed, wat een realisatiegraad van 76% betekent. Van dit bruto bedrag is € 7,5 miljoen gedekt door bijdragen van derden, waarmee de
netto-investering over 2024 € 66,9 miljoen bedroeg. Voor een toelichting op het verloop van de activa wordt verwezen naar de toelichting op de balans, onderdeel Materiële vaste activa.
Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) Op basis van de prognoses in het MPG (standlijn 1 januari 2025) is in de jaarstukken rekening gehouden met de opbrengsten en uitgaven die verband houden met de ontwikkeling van bouwgrondexploitaties. Het saldo van de bouwgrondexploitaties wordt naar de balans overgebracht, zodat een verschil in de kasstromen geen invloed heeft op het saldo van de jaarrekening. Als een bouwgrondexploitatie wordt afgesloten, dan wordt het resultaat verrekend met de Algemene reserve grondzaken. Voor meer informatie wordt verwezen naar de paragraaf Grondbeleid en het MPG.
22 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
Op basis van het MPG is in Figuur 10 de verwachte cumulatieve cashflow van de nu lopende projecten weergegeven. De cashflow geeft het verschil aan tussen de ontvangsten en uitgaven gedurende een bepaalde periode. In de figuur is te zien dat tot en met 2025 de gerealiseerde en verwachte uitgaven hoger zijn dan de gerealiseerde en verwachte ontvangsten. De prognose is dat na 2025 minder kosten worden gemaakt en meer opbrengsten worden ontvangen en komt de cashflow boven € 0. Dit betreft een inschatting van de fasering per jaar en is een momentopname. Bij elk volgend (t)MPG worden de prognoses geactualiseerd.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Figuur 10
Financiële positie en kengetallen Netto schuld De meerjarige ontwikkeling van de schuld is weergegeven in Figuur 11. De schuld is minder hard gestegen dan geraamd in de Programmabegroting 2024-2027. Dit komt doordat er minder is geïnvesteerd dan begroot ten tijde van het opstellen van de programmabegroting (augustus 2023). Verder zijn
er van het Rijk diverse voorschotten ontvangen in het kader van specifieke uitkering (SPUK's) waarvan de uitgaven in latere jaren vallen. Hierdoor hoefde er ook minder geleend te worden. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Figuur 11
Kengetallen schuldpositie In de notitie meerjarig financieel inzicht voor de raad van de commissie BBV is aangegeven dat de
belangrijkste indicatoren en kengetallen van de balans en van de baten en lasten in samenhang PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 23
dienen te worden gepresenteerd en toegelicht. De ontwikkeling van deze samenhang in de loop van de tijd wordt hierin verwerkt en de trends worden geduid. In de notitie Schuldpositie 2023 heeft de raad besloten drie kernindicatoren schuldpositie aan te wijzen. In de programmabegroting en jaarstukken worden
deze aangevuld met een aantal ondersteunende indicatoren, welke de kernindicatoren nuanceren, of in breder perspectief plaatsen. De toelichtingen op de manier hoe de indicatoren dienen te worden berekend staan in de notitie Schuldpositie 2023.
De indicatoren geven in één oogopslag een beeld van de financiële gezondheid van onze gemeente. Opvallend is dat in 2024 de meeste indicatoren zich versterken in het groen of meer naar het groen bewegen. De robuuste financiële positie van Haarlemmermeer is daarmee verder versterkt. Dit geeft ons een goede uitgangspositie
bij de maatregelen om tot een sluitende begroting vanaf 2026 te komen.
24 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
Bij de kernindicatoren valt op dat twee van de drie kernindicatoren eind 2024 op groen staan. De netto schuldquote is op basis van de werkelijkheid eind 2024 hoger dan gemiddeld, maar bevindt zich in de categorie minst risicovol. Deze is zo'n PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
15% hoger dan bij de gemiddelde gemeente van vergelijkbare omvang. Echter zijn de verschillen binnen de vergelijkingsgroep groot. Gezien de groei van de gemeente heeft Haarlemmermeer in het verleden meer geïnvesteerd. Ook blijven investeringen in onze gemeente noodzakelijk in het kader van de schaalsprong wonen. De nettoschuldquote heeft op dit moment wel de laagste omvang van de afgelopen 15 jaar. Een dalende nettoschuldquote geeft in de de toekomst meer tijd en ruimte totdat de signaalwaarde wordt bereikt. De grondexploitatiequote was in de afgelopen jaren hoger dan bij gemeenten van vergelijkbare omvang. Sinds de overdracht van de gronden aan GEM A4 zone west is dit kengetal verder gedaald tot nabij het gemiddelde. De solvabiliteit bevind zich in oranje (neutraal). Opvallend is hier dat ook de hele vergelijkingsgroep zich in de categorie oranje (neutraal) bevind. Deze solvabiliteit is dus passend bij gemeenten van deze omvang. De indicator lasten schuldpositie bevind zich eind 2024, net als de afgelopen jaren, stabiel in de categorie minst risicovol. Al met al geeft de versterking van de kerindicatoren in 2024 Haarlemmermeer een sterkere positie in tijden van financiële tegenspoed. Bij de ondersteunende indicatoren is een beperkte stijging van de indicator belastingcapaciteit te zien. Dit wordt veroorzaakt door de stijging van onroerendezaakbelasting,
riool- en afvalstoffenheffing in 2024. In de berekening van deze indicator wordt in de noemer gebruik gemaakt van de gemiddelde woonlasten van een gemiddeld gezin in voorgaand jaar. Landelijke trends worden pas een jaar later zichtbaar bij deze indicator. Ook werd de stijging van de onroerendezaakbelasting van 13,7% in 2024 voor de inflatiecorrectie opgevolgd door een beperkte stijging van 0,1% in 2025, waardoor dit kengetal aankomend jaar beter in perspectief te plaatsen is. De lage gemiddelde rente op de bestaande leningenportefeuille (1,51%, in 2023: 1,45%) en het weerstandsvermogen van de gemeente maken dat de last van de schuld op de langere termijn houdbaar is en blijft. Ondanks dat de gemiddelde rente op de leningenportefeuille licht is gestegen, blijft de gemiddelde rente historisch laag. De spreiding binnen de leningenportefeuille voorkomt dat de gemeente kwetsbaar is voor een plotselinge renteschok. Dit blijkt ook uit de onderschrijding van de renterisiconorm. De exploitatie was de afgelopen jaren meer dan sluitend zoals blijkt uit de indicator structurele exploitatieruimte. De daling van de inkomsten vanuit het gemeentefonds vanaf 2026 maakt dat hierbij waakzaamheid in de toekomst wel een vereiste is.
De daling van de inkomsten zal ook doorwerken in de netto schuldquote, lasten schuldpositie en grondexploitaitiequote aangezien zij berekend worden op basis van de totale baten.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 25
Leeswijzer De Jaarstukken 2024 zijn gebaseerd op de Programmabegroting 2024-2027. De jaarstukken bestaan uit de volgende delen: • Algemeen • Jaarverslag en jaarrekening per programma • Jaarrekening • Overige gegevens De jaarstukken worden opgesteld conform de voorschriften van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Algemeen Dit onderdeel bestaat uit de inleiding, het resultaat van de programmarekening, de financiële hoofdlijnen, deze leeswijzer en de samenstelling van het bestuur. Jaarverslag en jaarrekening per programma Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de (verplichte) paragrafen. In dit onderdeel worden per programma de volgende vragen beantwoord: • Wat wilden we bereiken? • Wat zouden we daarvoor doen? • Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft het gekost? Bij het onderdeel 'Wat heeft het gekost?' worden op beleidsdoelniveau de substantiële verschillen (≥ € 200.000) tussen de gewijzigde begroting en de jaarrekening toegelicht. In de paragrafen geven we aanvullende informatie over programma overstijgende onderwerpen; lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, vastgoed, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid, openbaarheid Wet open overheid en toezichtinformatie.
Jaarrekening De jaarrekening bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting, de balans en de toelichting, de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa), de
26 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
rechtmatigheidsverantwoording en een bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld (recapitulatie op taakveld). Als apart hoofdstuk van de jaarrekening zijn tevens opgenomen de algemene grondslagen, budgetoverhevelingen, incidentele baten en lasten, structurele toevoegingen/onttrekkingen aan reserves en overzicht Wet Normering Topinkomens (WNT). Conform voorgaande jaren is in de toelichting op de balans het verloop van de balansposten gedurende het verslagjaar weergegeven en worden de belangrijkste mutaties toegelicht. In dit onderdeel is tevens een overzicht van restantkredieten openomen. Overige gegevens In dit laatste deel treft u de controleverklaring van de onafhankelijke accountant PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. en een verklarende woordenlijst aan. Beleidsindicatoren Per programma zijn de zogenaamde beleidsindicatoren opgenomen. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarstukken. De raad kan zich op deze manier op belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Voor de onderlinge vergelijking tussen gemeenten is in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. Hierbij wordt aangesloten bij reeds bestaande bronnen, zoals het CBS en DUO.
De actuele lijst bestaat uit 34 verplichte indicatoren. Daarnaast heeft de raad besloten een aantal niet-verplichte lokale indicatoren op te nemen (2017.0063489). In de tabellen bij de programma's is aangegeven waar het de verplichte (BBV) en niet-verplichte lokale indicatoren betreft. De website waarstaatjegemeente.nl biedt een overzicht van indicatoren per thema, waaronder de verplichte BBV indicatoren. Indien deze website als bron bij een BBV indicator wordt vermeld, betreft het de daarop vermelde informatie per 11 maart 2025. Indien er nog geen data bekend is, is dit met 'n/b' aangegeven. Aanvullend biedt de website onderzoek. haarlemmermeergemeente.nl kennisen onderzoeksresultaten over de Haarlemmermeerse samenleving.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W Samenstelling gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan van de gemeente. De raad is de lokale volksvertegenwoordiging, bepaalt de beleidskaders en controleert de uitvoering van het
beleid door het college van burgemeester en wethouders. De raad heeft 39 zetels. Deze zetels zijn als volgt verdeeld (peildatum 31 december 2024):
Tabel 7
Partij
2022
2018
2014
2010
VVD
8
HAP
6
7
7
10
7
6
GroenLinks
4
5
4
3
4
D66
4
3
6
5
CDA
3
5
5
5
Forza!
3
5
4
3
PvdA
3
3
4
4
SRH (Sociaal Rechts Haarlemmermeer)
2
1
1
1
ChristenUnie-SGP
1
2
1
1
Forum voor Democratie (FvD)
1
-
-
-
EEN Haarlemmermeer
1
1
1
-
Belang van Nederland (BVNL)
1
-
-
-
GEZOND Haarlemmermeer
1
1
-
-
Overigen
-
-
1
2
De contactgegevens van fracties en de raadsleden staan op de website van de gemeenteraad, onder raadsleden. Samenstelling college van burgemeester en wethouders De burgemeester is benoemd door de koning op voordracht van de raad. De wethouders zijn gekozen door de gemeenteraad. Ieder collegelid heeft zijn of haar eigen takenpakket (portefeuille). Samen zijn zij verantwoordelijk voor de
voorbereiding en uitvoering van de raadsbesluiten. Het college van B&W bereidt de plannen voor waarover de gemeenteraad een beslissing moet nemen. Het college neemt ook zelf besluiten. Daarnaast voert het college de besluiten van de gemeenteraad uit. Samen zijn zij verantwoordelijk voor het bestuur van de gemeente. De portefeuilles worden in Tabel 7 weergegeven.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 27
Tabel 8
Burgemeester Marianne Schuurmans-Wijdeven
• • • • • • • •
Algemene en bestuurlijke zaken Openbare orde & Veiligheid Brandweer Burgerzaken Internationale betrekkingen Communicatie & Onderzoek Integriteitsbeleid Kernencontacten (samen met wethouder Steffensvan de Water)
Wethouder Marja Ruigrok
Wethouder Mariëtte Sedee- Wethouder Marjolein Schuitemaker Steffens-van de Water
1e loco-burgemeester
2e loco-burgemeester
3e locoburgemeester
• • •
• • • • •
• • • • •
•
Verkeer & Vervoer Economische Zaken Luchthavenzaken (exclusief Ruimtelijke ontwikkeling) Cultuur
Projecten: • Stadshart Hoofddorp (exclusief gemeentehuis)
•
Sport & Volksgezondheid Agrarische zaken Vastgoed Afval, Milieu & Water Grootschalig groen & Recreatie Subsidies
Projecten: • PARK21
• • •
Fysieke leefomgeving Jeugd & Onderwijs Woonbeleid Dienstverlening Doelgroepenbeleid & Emancipatie Gebiedsgericht werken Participatie Kernencontacten (samen met burgemeester Schuurmans-Wijdeven
Projecten: • Nieuwe Kom NieuwVennep
Wethouder Beryl van Straten
Wethouder Charif El Idrissi
Wethouder Charlotte van der Meij
Cees Vermeer
4e loco-burgemeester
5e loco-burgemeester
6e loco-burgemeester
Gemeentesecretaris
•
• • • •
• • • • •
•
• •
Financiën, inclusief deelnemingen & grondzaken Ruimtelijke ontwikkeling Woningbouw
• • •
Werk & Inkomen Arbeidsmarktbeleid Inburgering & Asielzaken Inkoop- & aanbestedingsbeleid Bedrijfsvoering Personeel Digitalisering
28 Gemeente Haarlemmermeer - Jaarstukken 2024
Zorg & Welzijn Klimaat & Energie Juridische Zaken Vergunningen Handhaving (inclusief oneigenlijk grondgebruik)
•
Secretaris van college van B&W Algemeen directeur van de organisatie
Projecten: • Gemeentehuis
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden
Opening Doorfietsroute De Hoek, oktober 2024
Jaarverslag en toelichting jaarrekening per programma
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden Jaarstukken 2024 - Gemeente Haarlemmermeer 29
Bestuur, samenleving en publiekscontact
lasten in €
22.066
baten in €
5.668
% totale realisatie lasten
Portefeuillehouder: Ruigrok, Schuurmans-Wijdeven, Steffens-van de Water
% totale realisatie baten
3,7%
0,9%
Maatschappelijk doel:
Het borgen van democratische en transparante besluitvorming en excellente dienstverlening aan inwoners, instellingen en ondernemers. (bedragen × € 1.000)
Rekening % verschil baten Rekening % verschil lasten 2024 baten t.o.v. begroting 2024 lasten t.o.v. begroting
Beleidsdoel A: Het goed functioneren en faciliteren van formele gemeentelijke organen (gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, burgemeester en rekenkamer).