Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer 2030: De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden (2007.158899)

Nota van B&W Onderwerp

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden

Portefeuillehouder

drs. M.J. Bezuijen 21 augustus 2007 drs. H. Koot (023 567 6788)

Collegevergadering Inlichtingen Registratienummer

~-7/~5e2~~

Samenvatting Wat willen we bereiken? De recreatiegebieden uit het Raamplan Haarlemmermeer Groen (2000) zijn nu voor een kwart gerealiseerd. Gemeente en provincie hebben daar de afgelopen tien jaar hard aan gewerkt. Wij vinden dat de kwaliteit en de samenhang tussen de groengebieden kan worden verbeterd. Kwaliteit in de zin van variatie, identiteit en karakter. Vinden de recreanten wat ze zoeken? Welke kwaliteiten groen horen bij de nieuwe woningbouwtaakstelling uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek? De doelstelling van het college van B&W is alle inwoners aantrekkelijke recreatiemogelijkheden te willen bieden. Na analyse van de huidige situatie zetten we de komende tijd in op drie doelstellingen. Doelstelling 1 : Meer routes en verbindingen Doelstelling 2: Differentiatie groengebieden Doelstelling 3: Aanleg Park van de 21e eeuw Met twee bouwstenen gaan we de doelstellingen realiseren. Bouwsteen 1: Een sterk landschappelijk raamwerk Een sterk landschappelijk raamwerk verbindt de natuur- en recreatiegebieden met elkaar en met de woonwijken. Het moet een netwerk worden van lanen, waterlopen, paden voor fietsers, wandelaars, ruiters en anderen. Herkenbare, doorgaande routes zoals de Geniedijk rijgen als een ketting de groengebieden aan elkaar. Het raamwerk begint bij de voordeur.

Bouwsteen 2: Karaktervolle groengebieden De gemeente wil groengebieden maken met een sterke identiteit en onderscheidende karakters. Aantrekkelijke gebieden kennen een diversiteit in inrichting en een gemengd gebruik. Er wordt geboerd, er is natuur, er staan villa's of landgoederen, er zijn evenementen en attracties. De afwisseling maakt het aantrekkelijk en de groengebieden krijgen een meer uitgesproken karakter. Het Park van de 21e eeuw is daar onderdeel van. Wat gaan we daarvoor doen? We gaan als vervolg van de gebiedsuitwerking een Ontwikkelingsbeeld Haarlemmermeer en GroenBlauw raamwerk opstellen. Deze nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer is inhoudelijk het vertrekpunt voor dit GroenBlauw raamwerk. Het eindresultaat is een GroenBlauw raamwerk met integratie van rood, groen en blauw, inzicht in financiën en uitzicht op de realisatie van Haarlemmerméér Groen als strategische groenproject vóór

Onderwerp Volgvel

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 2

2014. Verder gaan we vanaf nu werken met deze nota bij onze ruimtelijke plannen. De nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer is: basis voor een duurzaam kader in de ruimtelijke structuur; kwaliteitskader voor de ontwerpen van de deelgebieden; realistische uitgangspunt voor daadwerkelijke aanleg; financieel kader met de afspraken tussen partijen voor realisatie vóór 2014 Wat mag het kosten? Er waren afspraken tussen rijk, provincie en gemeenten voor de realisatie van het Raamplan Haarlemmerméér Groen en AmstelGroen. Per 1 januari 2007 is echter de Wet investering landelijk gebied in werking getreden. Een belangrijk risicopunt is dat in het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) van de provincie Noord-Holland onvoldoende geld aanwezig is om de resterende bestaande taakstelling in Haarlemmermeer te realiseren. Indien deze financiële middelen er niet komen, ontstaat een verdere achterstand in de realisatie en nemen de recreatietekorten toe. Ons college vindt dit niet aanvaardbaar en stelt zich op het standpunt dat de provincie en het rijk de bestaande afspraken in het kader van Haarlemmerméér Groen en AmstelGroen moeten nakomen. Inrichtinqskosten Op basis van normkosten zijn globale indicatieve ramingen opgesteld passend bij het gewenste kwaliteitsniveau per type gebied en verbinding.

Uit de globale indicatieve ramingen blijkt dat de budgetten voor alle gebieden van Haarlemmermeer Groen (bestaande opgave) voldoende kunnen zijn om het kwaliteitsniveau van deze nota te realiseren. Hiervoor is de ILG-bijdrage wel noodzakelijk. De kosten voor Park van de 21e eeuw en Wesfflank (nieuwe groenopgave) kunnen deels worden gedekt uit het ILG-budget (50%). De regiobijdrage (50%) kan geleverd worden door de provincie, het Hoogheemraadschap, de gemeente en marktpartijen. Hierover zijn nog geen afspraken gemaakt. Grondverwervinqskosten De provincie heeft een budget en als taakstelling om daarvoor 1.l 00 hectares tot 2013 te verwerven in het kader van de ILG-afspraken. De stichting Mainport en Groen heeft haar eigen budget voor de aankoop van de gronden. Beheerkosten De beheerskosten van de bestaande groengebieden uit Haarlemmerméér Groen zijn gedekt door de gemeente en andere partijen. De beheerslasten van de Mainport en Groenprojecten worden gedragen door de provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlemmermeer. Wanneer is het klaar? Het GroenBlauw raamwerk wordt opgenomen in de bestuursovereenkomst van de gebiedsuitwerking, die naar vetwachting eind 200712008 wordt getekend. De aanleg van de bestaande groenprojecten loopt tussentijds door met als doel realisatie vó6r 2014. Voor de nieuwe groenprojecten is nog geen planning.

Wie is daarvoor verantwoordelijk? Het college van B&W. Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd? De raad wordt jaarlijks over de voortgang van de uitvoering van de nota gerapporteerd via de Bestuurlijke Voortgangsrapportage Voorzieningen waar het project Haarlemmerméér Groen onderdeel vanuit maakt. Verder wordt de raad geïnformeerd via het proces van de gebiedsontwikkeling Haarlemmermeer-Bollenstreek.

Onderwerp Volgvei

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 3

Inleiding De recreatiegebieden uit het Raamplan Haarlemmerméér Groen (2000) zijn nu voor een kwart gerealiseerd. Gemeente en provincie hebben daar de afgelopen tien jaar hard aan gewerkt. Steeds meer mensen, ook van buiten de gemeente, maken gebruik van de recreatiegebieden in Haarlemmermeer. In de 10e Bestuurlijke voortgangrapportage Haarlemmerméér Groen van oktober 2006 hebben wij besloten om de nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer op te stellen waarin. met deze nota onze doelstellingen uit te werken. Hiermee concretiseren we onze doelstellingen en geven we aan hoe we de bestaande en nieuwe groenopgaven invullen. De bestaande en toekomstige recreatiegebieden moeten voldoen aan de recreatiebehoeften van onze inwoners en recreanten van buiten de gemeente. In de afgelopen jaren zijn hier en daar verspreid gebieden aangelegd. Het strategisch groenproject achter loopt op de realisering van de Vinex-woningbouwopgaveen er moet nog veel gerealiseerd worden. De stand van zaken is dat in het Raamplan ca. 2.000 hectares aan natuur- en recreatiegebied in Haarlemmermeer is gepland. Op dit moment is ca. 500 hectares in gebruik, ca 400 hectares in ontwerp en voorbereiding en ca. 1.100 hectares moet nog worden aangelegd in Haarlemmermeer. Het Haarlemmermeerse bos en de recreatieplas Toolenburg zijn daarnaast belangrijke bestaande recreatieve gebieden (200 hectares).

De nieuwe bouwopgave van circa 15.000 nieuwe woningen, uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer/Bollenstreekvoor Haarlemmermeer, vraagt nog eens extra recreatieruimte van ca 400-600 hectares. Deze nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer beperkt zich tot de groengebieden in het buitengebied. Het gaat niet om binnenstedelijk groen. De nota 'Groen en recreatie in Haarlemmermeer is voor ons zowel inhoudelijk als financieel inzet voor realisering van de bestaande en toekomstige groenprojecten en onze ruimtelijke plannen. Probleemstelling De huidige situatie is dat bij Hoofddorp een omvangrijk recreatiegebied (Floriadeterrein, Haarlemmermeerse bos, Groene Weelde) ligt met herkenbare elementen, zoals de Big Spotters Hill. De groengebieden kennen wel afwisseling, maar zijn onderling te weinig verschillend, ze kunnen een meer uitgesproken karakter krijgen. Helaas vindt niet iedere recreant de ruimte voor zijn activiteiten. Een belangrijk knelpunt is dat niet iedereen de groengebieden snel en makkelijk bereiken. De gebieden zijn niet op een vanzelfsprekende manier met elkaar verbonden en sluiten niet logisch op elkaar en op de kernen aan. Duidelijke, doorgaande routes ontbreken. De Geniedijk vormt een uitzondering, deze rijgt als een ketting enkele gebieden aan elkaar. Daarom vinden wij dat de kwaliteit en de samenhangende structuur van de groengebieden kan worden verbeterd.

Kwaliteit in de zin van variatie, identiteit en karakter. Vinden de recreanten wat ze zoeken? Kom je vanzelfsprekend van het ene naar het andere gebied? Wat willen we bereiken met de nieuwe woningbouwtaakstelling uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek en welke kwaliteiten groen horen daarbij? Kortom, wat kunnen we doen om tot een betere en andere invulling te komen? Op deze vragen geeft de nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer een antwoord. Hieronder wordt aangegeven welke doelen we daarmee willen bereiken.

Onderwerp Volgvei

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 4

Doelstelling Haarlemmermeer wil graag een complete gemeente zijn. Wij willen onze inwoners en de recreanten van buiten de gemeente voldoende recreatieve basisvoorzieningen in de directe woonomgeving bieden. Vrijwel iedereen doet aan één of andere vorm van recreatie. Het college van B&W wil alle inwoners aantrekkelijke recreatiemogelijkheden bieden. In Haarlemmermeer wonen veel verschillende mensen met eigen behoeften en voorkeuren. Gezinnen met kinderen fietsen graag over veilige routes naar speelplekken in de groerlgebieden. Sportievelingen houden van hardlopen, fietsen of watersport. Anderen zoeken rust in de natuur of reuring bij een evenement. Hondenbezitters wandelen graag een ommetje. Jongeren skeeleren, voetballen of ontmoeten elkaar bij de recreatieplas. Natuur- en recreatiegebieden leveren bovendien een wezenlijke bijdrage aan de leefbaarheid, de gezondheid, de economische waarde van woningen, het vestigingsklimaat voor bedrijven, de natuurontwikkeling, ruimte voor waterberging, een ruimtelijk evenwicht met stedelijke functies en een goede bijdrage aan de luchtkwaliteit. Gezien de problemen en de algemene doelstelling zetten we de komende tijd in op drie doelstellingen. Doelstelling 1: Meer routes en verbindingen Met aantrekkelijke routes worden de attracties en groengebieden die verspreid door de polder liggen op vanzelf sprekende manier met elkaar verbonden.

De routes moeten herkenbaar zijn door hun inrichting en logisch aansluiten op elkaar, op de kernen en op routes buiten de polder. Hoe meer de verbindingen ook utilitair gebruikt worden, hoe meer de groengebieden bezocht en gebruikt worden in de vrije tijd. Doelstelling 2: Differentiatie groengebieden De grote groengebieden dienen ieder een eigen, uitgesproken karakter te krijgen met elk passende en aantrekkelijke voorzieningen en evenementen. Naast parken en stadsbos ook landerijen, recreatief gebruik van agrarisch landschap en 'n groot natuurbos in de Wesfflank voor de natuurbeleving (bijvoorbeeld het Stille Woud). De wateropgave wordt benut om meer recreatief water te maken voor watersport, natte natuur en wonen aan het water. Sommige gebieden onderscheiden zich door een waterrijk karakter. De gebieden sluiten aan bij de gebieden in de regio. Doelstelling 3: Aanleg Park van de 2 I e eeuw Attracties en voorzieningen zijn een aanleiding voor tochtjes en bezoek aan groengebieden. In Haarlemmermeer is het aantal attracties wel wat mager. Het Park van de van de 21Ste eeuw wordt een combinatie van een grootschalig openbaar stadspark met voldoende ruimte voor commerciële recreatieve en leisurevoorzieningen. Een groot deel is openbaar recreatiegebied. Het groen is een natuurlijk decor voor de leisurevoorzieningen.

In de rest van het gebied kunnen commerciële recreatie- en leisurevoorzieningen worden ontwikkeld in een parkachtige setting. Om deze drie doelstellingen vorm te geven, zijn ze vertaald in twee bouwstenen. De eerste bouwsteen is het landschappelijk raamwerk, de verbindingen tussen de gebieden. De tweede bouwsteen zijn de gebieden zelf, die zich onderscheiden door hun karakters.

Ondeiwerp Volgvei

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 5

Bouwsteen l: Een sterk landschappelijk raamwerk We willen een sterk landschappelijk raamwerk maken, dat de natuur- en recreatiegebieden met elkaar en met de woonwijken verbindt. Het moet een netwerk worden van lanen, waterlopen, paden voor fietsers, wandelaars, ruiters en anderen. Herkenbare, doorgaande routes zoals de Geniedijk rijgen als een ketting de natuur- en recreatiegebieden aan elkaar. Het raamwerk begint in de dorpen, bij de voordeur. Het leidt langs groengebieden en doet onderweg attracties en voorzieningen aan en legt verbindingen over de Ringvaart naar de duinen, het Groene Hart, Spaarnwoude en andere recreatiegebieden in de omgeving. Langs de polderwegen liggen historische boerderijen waar ruimte is voor recreatieve functies. De Ringvaart kan een mooi 'rondje polder' worden. Bermen en waterkanten worden bevolkt door padden, vogels en vlinders en je kunt bloemen en bramen plukken. Bouwsteen 2: Karaktervolle groengebieden De gemeente wil groengebieden maken met een sterke identiteit en onderscheidende karakters. De huidige gebieden zijn te saai en bieden onvoldoende afwisseling. Aantrekkelijke gebieden kennen een gemengd gebruik. Er wordt geboerd, er is natuur, er staan villa's of landgoederen, er zijn evenementen en attracties. De afwisseling maakt het aantrekkelijk. Onze groengebieden kunnen een meer uitgesproken karakter krijgen.

Historische elementen, aanwezige kwaliteiten en voorzieningen kunnen de gebieden een rijkere dimensie geven. Voor het combineren van deze functies liggen kansen. De wateropgave wordt benut om meer water te maken voor watersport, natte natuur en wonen aan het water. Sommige gebieden onderscheiden zich door een waterrijk karakter. In de Wesfflank is natuurbeleving belangrijk (het Stille Woud), terwijl in het Park van de van de 21Steeeuw het groen een natuurlijk decor is voor de leisurevoorzieningen. Deze twee bouwstenen leiden tot de volgende visie op de groenblauwe structuur. VISIE GROEN BLAUWE STRUCTUUR HAARLEMMERMEER 2030

Ringvaart en Ringdijk

4

Lanen

Parken en stadsbos

m Figuur: Visie groenblauwe structuur Haarlemmermeer 2030

Landerijen ~ ~ r a r i s cgebied h met recreatief medegebruik W t e r en plassen

Ondewerp

Volgvei

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 6

Financiële aspecten Tot 1 januari 2007 waren er financieringsafspraken tussen rijk, provincie en de gemeenten voor het strategisch groenproject Haarlemmerméér Groen en AmstelGroen. Voor de Mainport en Groengebieden zijn aparte financiële afspraken vastgelegd in het convenant Mainport en Groen (1995). Per 1 januari 2007 is echter de Wet investering landelijk gebied in werking getreden. De provincie is verantwoordelijk voor de uitvoering van de afspraken in samenwerking met de gebiedscommissies en heeft daarvoor geld gekregen van het rijk. Dit betekent dat er één budget, één subsidieregeling en één procedure is voor projecten in het landelijk gebied met een andere kostenverdeling (50% ILG en 50% regio). Dit zou moeten leiden tot snelheid, flexibiliteit en eenvoud. Een belangrijk risicopunt is dat in het Investering Landelijk Gebiedbudget (ILG) van de provincie Noord-Holland op dit moment onvoldoende geld aanwezig is om de resterende bestaande taakstelling te realiseren van Haarlemmerméér Groen (1100 hectares in Haarlemmermeer). Op dit moment loopt hierover een discussie (herijking Recreatie om de stad) over het mogelijk naar achteren schuiven van de projecten in Haarlemmermeer in verband met onvoldoende middelen. Indien deze financiële middelen er niet komen ontstaat een verdere achterstand in de realisatie en nemen de recreatietekorten toe.

Ons college vindt dit niet aanvaardbaar en stelt zich op het standpunt dat de provincie en het rijk de bestaande afspraken in het kader van Haarlemmerméér Groen en AmstelGroen moeten nakomen (zie bijlage brief Stuurgroep Haarlemmerméér Groen en Gebiedscommissie ILG ZuidwestIRijnland van 11 juli 2007). De financiering van de groengebieden betreft drie verschillende onderdelen namelijk kosten voor inrichting, voor grondverwerving en voor beheer. Deze worden hieronder toegelicht. Inrichtingskosten Om inzicht te krijgen in de investeringskosten per gebied en van het raamwerk is onderzoek verricht naar de inrichtingskosten en normkosten vastgesteld ('Haarlemmerméér Groen in beeld' (Grontmij, oktober 2006). Op basis van normkosten uit dit rapport zijn globale indicatieve ramingen opgesteld passend bij het gewenste kwaliteitsniveau per type gebied en verbinding. Hieronder wordt dit toegelicht. Kosten en dekking van Haarlemmerméér Groen (bestaande groenopgave) Uit de globale indicatieve ramiflgen blijkt dat de budgetten voor de bestaande groenopgave, bestaande uit verschillende deelprojecten, voldoende kunnen zijn om het kwaliteitsniveau van deze nota te realiseren. Hiervoor is de ILG-bijdrage wel noodzakelijk en het nakomen van de bestaande afspraken.

Onze bijdrage hebben wij al financieel geregeld bij de vaststelling van de l o e Bestuurlijke Voortgangsrapportage Haarlemmerméér Groen (nota van B&W, oktober 2006). Daarvoor is nu een investeringskrediet beschikbaar van E 4.252.000, als bijdrage aan het Strategische Groen Project Haarlemmerméér Groen, gebaseerd op de bestaande afspraken. De bestaande afspraken zijn opgenomen in deze 1Oe Bestuurlijke Voortgangsrapportage Haarlemmerméér Groen. Het budget van de stichting Mainport en Groen is taakstellend voor de uitvoering van de Mainport en Groenprojecten. De stichting Mainport en Groen is bezig met een voorstel voor

Onderwerp Volgvei

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 7

een herprogrammering van deze projecten gezien de gestegen kosten, andere gebiedsontwikkelingen zoals de omlegging A9 en de bijdrage aan de leefomgeving. Kosten en dekking van Park van de 21e eeuw en Westflank (nieuwe groenopgave) De kosten voor Park van de 21eeeuw en Wesfflank kunnen deels worden gedekt uit het ILGbudget (50%). De regiobijdrage (50%) kan geleverd worden door de provincie, het Hoogheemraadschap, de gemeente en marktpartijen. Er is een extra investering nodig om de beoogde kwaliteit van deze nota te realiseren. Het project Haarlemmerméér Groen (bestaand programma), het Park van de van de 21e eeuw en de Wesfflank zijn belangrijke projecten die bijdragen aan de metropolitane strategie, het metropolitane landschap, de vergroting van de leefbaarheid en economische vestigingskwaliteit in de Noordvleugel. Een financiële claim bij het rijk hoort daarbij. Voldoende middelen voor de nieuwe groengebieden is een voorwaarde voor de uitvoering van de plannen van de gebiedsuitwerking. Hierover zijn nog geen afspraken gemaakt. Als afronding van de verkenningsfase van de gebiedsuitwerking zal een bestuursovereenkomst worden opgesteld waarin de gemaakte (financiële) afspraken worden vastgelegd. Daarbij wordt dan duidelijk wat de financiële bijdrage van ons zal zijn. Deze aanpak staat in het procesvoorstel Gebiedsontwikkeling Haarlemmermeer-Bollenstreek (stappenplan).

Dit procesvoorstel is vastgesteld door het college van B&W (juli 2007) en met de raad besproken. Grondverwervingskosten De kosten voor de grondverwerving voor de groengebieden is opgenomen in de bestuursovereenkomst ILG en is gelimiteerd in aantal hectares. De provincie heeft een taakstelling om 1.100 hectares te verwerven voor 2013 voor haar rekening genomen. De stichting Mainport en Groen heeft haar eigen budget voor de aankoop van de gronden voor haar projecten. Beheerkosten De beheerskosten van de bestaande groengebieden uit Haarlemmerméér Groen zijn gedekt door de gemeente en andere partijen. De beheerslasten van de Mainport en Groenprojecten worden gedragen door de provincie Noord-Holland en de gemeente Haarlemmermeer. Aandachtspunt zijn de toekomstige beheerslasten van de nieuwe groengebieden waarover nog afspraken gemaakt moeten worden tussen rijk, provincie en gemeente als onderdeel van de afspraken van de gebiedsuitwerking. Vervolg: rol en uitvoering nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer Het opstellen van deze nota is geen doel op zich. Het moet leiden tot aanpassing en realisatie van groengebieden in Haarlemmermeer en aansluiten bij de wensen van onze inwoners en recreanten. Wij streven naar een nieuwe balans tussen wonen, werken en recreatie, zoals verwoord in het collegeakkoord 'Rood, Groen en Blauw: meer in balans'.

Een belangrijk aandachtspunt is de functiemenging van groen, rood en blauw met de aanpak van integrale gebiedsontwikkeling. Wij willen de recreatiemogelijkheden in een groene en waterrijke omgeving uitbreiden op basis van verbindingen en aantrekkelijke gebieden conform de ambitie uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek.

Onderwerp Volgvei

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 8

Bij de gebiedsuitwerking wordt een Ontwikkelingsbeeld Haarlemmermeer en GroenBlauw raamwerk opgesteld. Deze nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer is inhoudelijk het vertrekpunt voor het GroenBlauw raamwerk. De nota is de "groene" input voor de structuurvisie en inbreng in de uitwerking van Park van de 21" eeuw, de Wesfflank, Werkstad A4 en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Hiermee kan de afspraak bij de gebiedsuitwerking om de bestaande strategische groenprojecten (project Haarlemmerméér Groen) vóór 2014 te realiseren worden nagekomen. De nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer is: basis voor een duurzaam kader in de ruimtelijke structuur; kwaliteitskader voor de ontwerpen van de deelgebieden; realistische uitgangspunt voor daadwerkelijke aanleg; financieel kader met de afspraken tussen partijen voor realisatie vóór 2014 De raad is akkoord gegaan met de procesopzet Gebiedsontwikkeling Haarlemmermeer West (juli 2007). Onderdeel van deze procesopzet is het werken met Studio Haarlemmermeer waarbij een Werkprogramma Groene Kwaliteit wordt opgesteld.

In dit werkprogramma komen de volgende aspecten aan de orde: Onderlegger voor groene kwaliteit en duurzaam landschap opstellen; Uitwerking nieuwe water- en groenstructuur voor de gehele polder; Uitwerking landschappelijk raamwerk; Uitwerking kwaliteitsniveau en karakter per groengebied; Uitwerking Natuurontwikkelingsvisie; Uitwerking samengaan rood, groen en blauw. Het eindresultaat is een GroenBlauw raamwerk met integratie van rood, groen en blauw, inzicht in financiën en uitzicht op de realisatie van Haarlemmerm66r Groen als strategische groenproject vóór 2014. Hieronder staat, ter illustratie, een mogelijke uitwerking van het GroenBlauw raamwerk als mogelijk scenario.

q

~@rari&hgebied met m u e f medegebruik m t w en olmsen

@ Bossen Figuur: Mogelijk scenario gebiedsuihverking/GroenBlauw raamwerk

Onderwerp

Volgvel

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer. De kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden 9

Evaluatie Om de effecten te monitoren en om eventuele bijstellingen te kunnen uitvoeren zal jaarlijks de raad over de voortgang van de uitvoering van deze nota worden gerapporteerd via de Bestuurlijke Voortgangsrapportage Voorzieningen waar het project Haarlemmerméér Groen onderdeel vanuit maakt. Communicatie Na vaststelling door B&W zal een persbericht verschijnen. Verder zal de nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer uitgedragen worden via een populaire samenvatting voor de bevolking en op de website worden geplaatst. Verdere communicatie en participatie met de bewoners zal lopen via het communicatietraject van de gebiedsuitwerking HaarlemmermeerBollenstreek. Besluit Op grond van het voorgaande hebben wij besloten om: 1. De nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer, de kwaliteit van natuur- en recreatiegebieden" vast te stellen met de drie genoemde doelstellingen, meer routes en verbindingen, differentiatie groengebieden en aanleg Park van de 2 I e eeuw; 2. Deze nota, de drie doelstellingen en de twee bouwstenen als inhoudelijk vertrekpunt te nemen bij de uitwerking van het GroenBlauw raamwerk (Park van de 2Ie eeuw en de Wesfflank) en andere ruimtelijke ontwikkelingsplannen; 3.

een Werkprogramma Groene Kwaliteit op te stellen als onderdeel van de gebiedsontwikkeling Haarlemmermeer West waarin de volgende aspecten aan de orde komen: - Onderlegger voor groene kwaliteit en duurzaam landschap opstellen; - Uitwerking nieuwe water- en groenstructuur voor de gehele polder; - Uitwerking landschappelijk raamwerk; Uitwerking kwaliteitsniveau en karakter per groengebied; - Uitwerking Natuurontwikkelingsvisie; - Uitwerking samengaan rood, groen en blauw. 4. Deze nota ter bespreking voor te leggen aan de Raad. Burgemeester en wethouders van Haarlemmermeer, namens deze,

l. Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer Inclusief bijlage Haarlemmermeer Groen in Beeld.; normkosten inrichting en beheer 2. Brief Stuurgroep Haarlemmerméér Groen en Gebiedscommissie ILG ZuidwesURijnland (11juli 2007)

Nota Groen en recreatie in Haarlemmermeer D e kwaliteit van natuur- ei1 recreatiegebieden

VERSIE 15 augustus 2007

Deze nota beperkt zich tot de groengebieden buiten de bebouwde kom in het buitengebied. Het gaat niet om binnenstedelijk openbaar groen. Wanneer we 'groengebieden' schrijven worden natuur- en recreatiegebieden bedoeld.

)(Versie: 15 augustus 2007

Colofon Gemeente Haarlemmermeer Projecten

Hans Koot, projectmanager Haarlemmerméér Groen (eindverantwoordelijk), Martin Sulman, projectmanager

Uitvoeringsbeleid

Annemarie Lodder (redactie), Alex Jansen, Corrie Verbeek, Dick Bremer, Arnout Kruijshaar (tot 1juni 2006)

Dienst Landelijk Gebied

Michiel Veldkamp

Recreatieschap Noord-Holland

Vincent Lommerse

H+N+S Landschapsarchitecten

Jan-Dirk Hoekstra, extern advies

Voorwoord

Haarlemmermeerwil voor haar inwoners een complete gemeente zijn. Op allerlei gebied worden plannen gemaakt, ontwikkeld en gebouwd. Ruimte voor recreatie hoort bij een goede leefomgeving en evenwichtige groei. Ook ik ga in mijn vrije tijd graag naar buiten en loop elke dag een ommetje met mijn honden. De afgelopen tien jaar is gewerkt aan groengebieden, zoals Groene Weelde, Groene Carrk Zuid, Boseilanden, Venneperhout en delen van Zwaansbroek. We kunnen trots zijn op wat er is bereikt, we zijn op de goede weg. Het Haarlemmermeerse Bos laat zien hoe mooi een recreatiegebied al na 25 jaar kan zijn. Een dergelijk resultaat streven we na voor de overige gebieden zoals Park van de 21e eeuw. De vraag is of de plannen van tien jaar geleden nog voldoen aan de nieuwe trends en ontwikkelingen? In dit verhaal evalueren we wat er is aangelegd en kijken we naar de toekomst hoe we verder gaan met de groengebieden. We gaan het accent verleggen naar meer aandacht voor de verbindingen. Een robuust raamwerk moet de samenhang tussen natuur- en recreatiegebieden versterken. Een netwerk van lanen en waterlopen dat de natuur- en recreatiegebieden verbindt. We houden vast aan onze doelstelling om 1600 ha natuur- en recreatiegebied te realiseren samen met de provincie Noord-Holland. Ook willen we vaart zetten achter de realisatie van het Park van de 21Steeeuw.

Een nieuwe woningbouwopgave betekent bovendien extra investeren in de groengebieden. Een combinatie van wonen, recreatie en natuur biedt kansen om kwaliteiten toe te voegen. Groengebieden zijn er voor onze inwoners. Sterker dan voorheen laten we ons bij de inrichting van de gebieden leiden door de wensen van bewoners en gebruikers. We streven naar een nieuwe balans tussen wonen, werken en recreatie, zoals verwoord in het collegeakkoord 'Rood, Groen en Blauw: meer in balans' en de 'Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer - Bollenstreek' . Natuur en recreatie dragen bij aan gezondheid en ontspanning. We willen de recreatiemogelijkheden in een groene en waterrijke omgeving uitbreiden. Daar gaan we de komende tijd aan werken.

Namens het college van Burgemeester en Wethouders, Michel Bezuijen, Wethouder Ruimtelijke ordening, luchthavenzaken, recreatie en grootschalig groen

Inhoudsopgave Voorwoord .................................................................................................. 3 Inhoudsopgave........................................................................................... 4 Samenvatting ............................................................................................. 5 1. Inleiding................................................................................................

11

2. Doelstellingen....................................................................................... l 1 Voor wie doen we het? ......................................................................... 13 Wat kan beter? ..................................................................................... 14 Doelstelling 1: meer routes en verbindingen......................................... 14 Doelstelling 2: differentiatie groengebieden .......................................... 14 Doelstelling 3: Aanleg Park 2 I e eeuw ................................................... 14 3. Landschappelijk raamwerk ................................................................... 16 Doelstelling 1: meer routes en verbindingen......................................... 16 Fietsen. wandelen en skaten ................................................................ 17 Waterverbindingen................................................................................ 17 Ecologische verbindingen..................................................................... 17 Voorzieningen langs de routes ............................................................. 18 De elementen van het landschappelijk raamwerk ................................ 19 4 .

Karaktervolle groengebieden ...............................................................21 Doel 2: differentiatie van groengebieden ..............................................21 Doel 3: Aanleg Park 2Ie eeuw .............................................................. 2'l Attracties en voorzieningen ..................................................................22 Waterrijke en droge gebieden............................................................... 23 Differentiatie door natuur ...................................................................... 24 Toelichting Karakters groengebieden ...................................................25 5. Financiële aspecten ............................................................................. 27 1: Inrichtingskosten............................................................................... 27 2: Grondverwervingskosten..................................................................29 3. Beheerkosten ................................................................................... 29 6. Vervolg: rol en uitvoering nota Groen en Recreatie in Haarlemmermeer ................................................................................................................. 30

BIJLAGE 1 :

Haarlemmermeer Groen in beeld. normkosten inrichting en beheer (Grontmij. oktober 2006)

Samenvatting Het college van B&W wil alle inwoners aantrekkelijke recreatiemogelijkheden bieden. In Haarlemmermeer wonen veel verschillende mensen met eigen behoeften en voorkeuren. Gezinnen met kinderen fietsen graag over veilige routes naar speelplekken in de groengebieden. Sportievelingen houden van hard lopen, fietsen of watersport. Anderen zoeken rust in de natuur of reuring bij een evenement. Hondenbezitters wandelen graag een ommetje. Jongeren skeeleren, voetballen of ontmoeten elkaar bij de recreatieplas. De groengebieden uit het Raamplan Haarlemmerméér Groen (2000) zijn voor een kwart gerealiseerd. Het strategisch groenproject loopt achter op de realisering van de Vinexwoningbouwopgave. Bij Hoofddorp ligt een omvangrijk recreatiegebied met herkenbare elementen, zoals de Big Spotters Hill. De groengebieden kennen wel afwisseling, maar zijn onderling te weinig verschillend, ze kunnen een meer uitgesproken karakter krijgen. Helaas vindt niet iedere recreant de ruimte voor zijn activiteiten. Bovendien kan niet iedereen de groengebieden snel en makkelijk bereiken. Duidelijke, doorgaande routes ontbreken. De Geniedijk vormt een uitzondering, deze rijgt als een ketting enkele gebieden aan elkaar. Lerend van de ervaringen van afgelopen jaren, zetten we de komende tijd in op drie doelstellingen.

Doelstelling 1: meer routes en verbindingen Met aantrekkelijke routes worden de attracties en groengebieden, die verspreid door de polder liggen op vanzelf sprekende manier met elkaar verbonden. De routes moeten herkenbaar zijn door hun inrichting en logisch aansluiten op elkaar, op de kernen en op routes buiten de polder. Hoe meer de verbindingen ook utilitair gebruikt worden, hoe meer de groengebieden bezocht en gebruikt worden in de vrije tijd. Doelstelling 2: differentiatie groengebieden De grote groengebieden dienen ieder een eigen, uitgesproken karakter te krijgen met elk passende en aantrekkelijke voorzieningen en evenementen. Naast parken en stadsbos ook landerijen, recreatief gebruik van agrarisch landschap en 'n groot natuurbos in de Wesfflank voor de natuurbeleving (bijvoorbeeld het Stille Woud). De wateropgave wordt benut om meer recreatief water te maken voor watersport, natte natuur en wonen aan het water. Sommige gebieden onderscheiden zich door een waterrijk karakter. De gebieden sluiten aan bij de gebieden in de regio. Doelstelling 3: Aanleg Park 2 I e eeuw Attracties en voorzieningen zijn een aanleiding voor tochtjes en bezoek aan groengebieden.

In Haarlemmermeer is het aantal attracties wel wat mager Het Park van de 2lSte eeuw wordt een combinatie van een grootschalig openbaar stadspark met voldoende ruimte voor commerciële recreatieve en leisure voorzieningen. Een groot deel is openbaar recreatiegebied. Het groen is een natuurlijk decor voor de leisure voorzieningen. In de rest van het gebied kunnen commerciële recreatie- en leisure-voorzieningen worden ontwikkeld in een parkachtige setting.

Om deze drie doelstellingen vorm te geven, zijn ze vertaald in twee bouwstenen. De eerste bouwsteen is het landschappelijk raamwerk, de verbindingen tussen de gebieden. De tweede bouwsteen zijn de gebieden zelf, die zich onderscheiden door hun karakters. De twee bouwstenen leiden tot een visie op de groenblauwe structuur. Bouwsteen 1: Een sterk landschappelijk raamwerk We willen een sterk landschappelijk raamwerk maken, dat de natuur- en recreatiegebieden met elkaar en de woonwijken verbindt. Een netwerk van lanen, waterlopen, paden voor fietsers, wandelaars, ruiters en anderen. Herkenbare, doorgaande routes zoals de Geniedijk rijgen als een ketting de natuur- en recreatiegebieden aan elkaar. Het raamwerk begint in de dorpen, bij de voordeur. Het leidt langs groengebieden en doet onderweg attracties en voorzieningen aan en legt verbindingen over de Ringvaart naar de duinen, het Groene Hart, Spaarnwoude en andere recreatiegebieden in de omgeving. Langs de polderwegen liggen historische boerderijen waar ruimte is voor recreatieve functies. De Ringvaart kan een mooi 'rondje polder' worden. Bermen en waterkanten worden bevolkt door padden, vogels en vlinders en je kunt bloemen en bramen plukken. VISIE GROEN BLAUWE STRUCTUUR HAARLEMMERMEER 2030

m Ringvaart en Ringdijk

-

Lanen

* u h -

< ? ,,

,,,,,.,,s

*"?"

Waterlopen KA-RS

3 Q,

b

QEWEDEM

Parken en stadsbos Landerijen Agrarisch gebied met &creatief medegebruik Water en piassen

0

B-n

Bouwsteen 2: Karaktervolle groengebieden De gemeente wil groengebieden maken met een sterke identiteit en onderscheidende karakters. De huidige gebieden zijn te saai en bieden onvoldoende afwisseling. Aantrekkelijke gebieden kennen een gemengd gebruik, er wordt geboerd, er is natuur, er staan villa's of landgoederen, er zijn evenementen en attracties. De afwisseling maakt het aantrekkelijk. Onze groengebieden kunnen een meer uitgesproken karakter krijgen. Historische elementen, aanwezige kwaliteiten en voorzieningen kunnen de gebieden een rijkere dimensie geven. Voor het combineren van deze functies liggen kansen. De wateropgave wordt benut om meer water te maken voor watersport, natte natuur en wonen aan het water. Sommige gebieden onderscheiden zich door een waterrijk karakter. In de

Westfiank is natuurbeleving belangrijk (het Stille Woud), terwijl in het Park van de 21Ste eeuw het groen een natuurlijk decor is voor de leisure voorzieningen. Financiële aspecten Er waren afspraken tussen rijk, provincie en gemeenten voor de realisatie van het Raamplan Haarlemmermkkr Groen en AmstelGroen. Per 1 januari 2007 is echter de Wet Investering Landelijk Gebied (ILG) in werking getreden. Een belangrijk risicopunt is dat in het Investeringsbudget Landelijk Gebied van de provincie Noord-Holland onvoldoende geld aanwezig is om de resterende bestaande taakstelling in Haarlemmermeer te realiseren. Indien deze financiële middelen er niet komen, ontstaat een verdere achterstand in de realisatie en nemen de recreatietekorten toe. Ons college vindt dit niet aanvaardbaar en stelt zich op het standpunt dat de provincie en het rijk de bestaande afspraken in het kader van Haarlemmermkkr Groen en AmstelGroen moeten nakomen. Inrichtinaskosten Op basis van normkosten zijn globale indicatieve ramingen opgesteld passend bij het gewenste kwaliteitsniveau per type gebied en verbinding. Uit de globale indicatieve ramingen blijkt dat de budgetten voor alle gebieden van Haarlemmermeer Groen (bestaande opgave) voldoende kunnen zijn om het kwaliteitsniveau van deze nota te realiseren. Hiervoor is de ILG-bijdrage wel noodzakelijk.

De kosten voor Park 21 en Wesfflank (nieuwe groenopgave) kunnen deels worden gedekt uit het ILG-budget (50%). De regiobijdrage (50%) kan geleverd worden door de provincie, het Hoogheemraadschap, de gemeente en marktpartijen. Hierover zijn nog geen afspraken gemaakt. Grondverwervinaskosten De provincie heeft een budget en als taakstelling om daarvoor 1.l00 ha tot 2013 te verwerven in het kader van de ILG-afspraken. De Stichting Mainport en Groen heeft haar eigen budget voor de aankoop van de gronden. Beheerkosten De beheerskosten van de bestaande groengebieden uit Haarlemmerméér Groen zijn gedekt door de gemeente en andere partijen. De beheerslasten van de Mainport en Groenprojecten worden gedragen door de provincie Noord-Holland en de Gemeente Haarlemmermeer. Er is een extra investering nodig om de beoogde kwaliteit van deze nota te realiseren. Het project Haarlemmermkkr Groen (bestaand programma), het Park van de 2 I e eeuw en de Wesfflank zijn belangrijke projecten die bijdragen aan de metropolitane strategie, het metropolitane landschap, de vergroting van de leefbaarheid en economische vestigingskwaliteit in de Noordvleugel. Een financiële claim bij het rijk hoort daarbij. Voldoende middelen voor de nieuwe groengebieden is een voorwaarde voor de uitvoering van de plannen van de Gebiedsuitwerking.

Vervolg: rol en uitvoering nota Groen en Recreatie i n Haarlemmermeer Het opstellen van deze nota is geen doel op zich. Het moet leiden tot aanpassing en realisatie van groengebieden in Haarlemmermeer en aansluiten bij de wensen van onze inwoners en recreanten. Wij streven naar een nieuwe balans tussen wonen, werken en recreatie, zoals verwoord in het collegeakkoord 'Rood, Groen en Blauw: meer in balans'. Een belangrijk aandachtspunt is de functiemenging van groen, rood en blauw met de aanpak van integrale gebiedsontwikkeling. Wij willen de recreatiemogelijkheden in een groene en waterrijke omgeving uitbreiden op basis van verbindingen en aantrekkelijke gebieden conform de ambitie uit de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek. Bij de gebiedsuitwerking wordt een Ontwikkelingsbeeld Haarlemmermeer en GroenBlauw raamwerk opgesteld. Deze nota Groen en Recreatie in Haarlemmermeer is inhoudelijk het vertrekpunt voor het GroenBlauw Raamwerk. De nota is de "groene" input voor de structuurvisie en inbreng in de uitwerking van Park 2 I e eeuw, de Wesfflank, Werkstad A4 en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Hiermee kan de afspraak bij de Gebiedsuitwerking om de bestaande strategische groenprojecten (project Haarlemmerméér Groen) voor 2014 te realiseren worden nagekomen.

De nota Groen en Recreatie in Haarlemmermeer is: basis voor een duurzaam kader in de ruimtelijke structuur; kwaliteitskader voor de ontwerpen van de deelgebieden; realistische uitgangspunt voor daadwerkelijke aanleg; financieel kader met de afspraken tussen partijen voor realisatie voor 2014

Figuur: mogelijk scenario Gebiedsuitwerking/GroenBlauw raamwerk

De raad is akkoord gegaan met de procesopzet gebiedsontwikkeling Haarlemmermeer West (juli 2007). Onderdeel van deze procesopzet is het werken met Studio Haarlemmermeer waarbij een Werkprogramma Groene Kwaliteit wordt opgesteld. In dit werkprogramma komen de volgende aspecten aan de orde: Onderlegger voor groene kwaliteit en duurzaam landschap opstellen; Uitwerking nieuwe water- en groenstructuur voor de gehele polder; Uitwerking landschappelijk raamwerk; Uitwerking kwaliteitsniveau en karakter per groengebied; Uitwerking Natuurontwikkelingsvisie; Uitwerking samengaan rood, groen en blauw. Het eindresultaat is een GroenBlauw Raamwerk met integratie van rood, groen en blauw, inzicht in financiën en uitzicht op de realisatie van Haarlemmerméér Groen als strategische groenproject vóór 2014.

l.Inleiding De groengebieden uit het Raamplan Haarlemmermeer Groen (april 2000) zijn voor een kwart gerealiseerd. Gemeente en provincie hebben daar afgelopen tien jaar hard aan gewerkt. Ten noorden van Hoofddorp begint een omvangrijk gebied te ontstaan. Bij Nieuw-Vennep vordert de aanleg van het Venneperhout. De Boseilanden zijn geopend. Men kan rond de luchthaven skeeleren of fietsen door de gebieden van Mainport en Groen. Al deze gebieden zijn voor inwoners van Haarlemmermeer én uit de regio. Steeds meer mensen maken gebruik van de groengebieden. Echter de aanleg gaat niet zo snel als aanvankelijk gedacht. Tot nu toe zijn slechts verspreid liggende snippers groen opengesteld. Verder loopt de realisering van het groen achter op de realisering van de VINEXwoningbouw (ca 840 ha). De woningen staan er bijna allemaal al maar het recreatiegroen buiten de stad moeten we nog realiseren. Het college van B&W vraagt zich af of de gebieden voldoende kwaliteit bezitten. Vinden de recreanten wat ze zoeken? Kom je vanzelfsprekend van het ene naar het andere gebied? Het collegeprogrammawil 'Rood, Groen en Blauw meer in balans' In de programmabegroting voor 2007 wordt gesproken over 'vaart achter het Park van de 2lSteeeuw', 'meer ruimte voor recreatie en natuur' en 'aansluiten bij de wensen van recreanten'.

Het college van B&W geeft met deze nota "Groen en recreatie in Haarlemmermeer" haar visie op de ontwikkeling van groengebieden. Het is input voor toekomstige plannen en ontwikkelingen. Het is al gebruikt voor de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer - Bollenstreek (Raad, 2005). In het verder proces van de gebieduitwerking is deze nota is voor de Gemeente Haarlemmermeer de groene input en zowel inhoudelijk als financieel de inzet voor realisering van de groengebieden. De nota is de "groene" input voor de structuurvisie en inbreng in de uitwerking van Park 21eeeuw, de Wesfflank, Werkstad A4 en andere ruimtelijke ontwikkelingen. Daarnaast is het de leidraad voor de aanleg van de groengebieden waarvan de aanleg de komende periode vaststaat.

2. Doelstellingen In Frankrijk bestaat een groots netwerk van Grandes Randonnées, wandelroutes door aantrekkelijke gebieden en langs bezienswaardigheden. De routes zijn een aangename manier om op sportieve wijze kennis te maken met het landschap en de cultuur historie. Het netwerk van 60.000 km bewegwijzerde routes door heel Frankrijk wordt intensief gebruikt. Nederland heeft Lange Afstand Wandelpaden, die tot op heden Haarlemmermeer niet aandoen. Onlangs heeft de provincie het eerste lange afstandspad in de kop van Noord-Holland geopend.

P'oia Groen t i t i recreatie ii? liaarleriiri~t?rr~.c:::r

Geïnspireerd op de Grandes Randonées wordt Haarlemmermeer onderdeel van een regionaal netwerk van routes door groengebieden en langs attracties. De recreatieve en toeristische mogelijkheden worden aanzienlijk groter met verbindingen tussen de natuuren recreatiegebieden binnen en buiten de Haarlemmermeer en beginnend bij de voordeur. Elke route heeft een eigen karakter en kan te voet, per fiets, te paard of per boot afgelegd worden. De kaart biedt een doorkijk naar de toekomst. Steíllngroute 165 km Rondte Tureluur Landgoederen en vlllo's

M e e r en b m Spotten route Rozen en orchldeen route Plassenroute Boerderijenroute Route du solell Mpclnihenroute Ponljesroute

Voor wie doen we het? Wij willen voor alle inwoners aantrekkelijke recreatiemogelijkheden bieden. In Haarlemmermeer wonen veel verschillende mensen met eigen behoeften en voorkeuren. Vrijwel iedereen doet aan &n of andere vorm van recreatie zoals wandelen, fietsen, skeeleren, paardrijden, zwemmen en sporten. Wat men doet en hoe vaak men erop uittrekt, is onder andere afhankelijk van persoonlijke omstandigheden zoals leeftijd, hoeveelheid vrije tijd en bestedingsruimte. Om deze verschillende vormen van recreatie mogelijk te maken helpt een recreantentypering bij het inrichten van de groengebieden. Deze typering is een hulpmiddel om de gebruiksmogelijkhedenvan de groengebieden te toetsen zodat ze voldoen aan de wensen en behoeften van onze inwoners.

- Gezinnen met kinderen "In het Haarlemmermeerse bos hebben we ruimte voor onze sportdagen. "

- Bedrijvigen "De mogelijkheid om hard te lopen zijn hier fantastisch.

- 'Kwieke senioren' "Mijn vrouw en ik, houden wel van wat reuring.. ."" -Ouderen "In de zomer als het warm is komen de muren op me af, dan moet ik er snel even op uit kunnen met de fiets.

- Jeugd en jongeren Ik ga altijd buiten op de skates, lekker uitwaaien en vrienden ontmoeten.""

Gezinnen met kinderen fietsen graag over veilige routes naar avontuurlijke speelplekken in de gebieden. Sportievelingen gaan graag in de buitenlucht hard lopen, skeeleren, watersport, etc. Anderen zoeken rust in de natuur of juist reuring bij een evenement. Hondenbezitters wandelen graag van huis uit een ommetje. Jongeren skeeleren, voetballen of ontmoeten elkaar bij de recreatieplas.

Wat kan beter? Bij Hoofddorp ligt een omvangrijk recreatiegebied met herkenningspunten zoals de Geniedijk en de Big Spotters Hill. De groen gebieden kennen wel afwisseling, maar zijn onderling te weinig verschillend, ze kunnen een meer uitgesproken karakter krijgen. We maken nog te weinig gebruik van de historie van de polder, de aanwezige attracties en kwaliteiten. Die kunnen de groengebieden een rijkere dimensie geven, die nu ontbreekt. Ook ontbreken duidelijke, doorgaande routes. De Geniedijk vormt een uitzondering, deze rijgt als een ketting de groengebieden aan elkaar. Dat willen we uitbreiden we tot een samenhangend netwerk door de hele polder. Voor de komende jaren hebben we drie doelstellingen: 1. meer routes en verbindingen; 2. differentiatie groengebieden en 3. aanleg Park 21e eeuw. Doelstelling 1: meer routes en verbindingen Met aantrekkelijke routes worden de attracties en groengebieden, die verspreid door de polder liggen op vanzelf sprekende manier met elkaar verbonden. De routes moeten herkenbaar zijn door hun inrichting en vormen een netwerk. Ze zijn bedoeld voor fietsers, wandelaars, skaters, ruiters, varen. Hoe meer de verbindingen ook utilitair gebruikt worden, hoe meer de groengebieden bezocht en gebruikt worden in de vrije tijd. De Geniedijk en de Ringdijk kunnen zich ontwikkelen tot aantrekkelijke routes die uniek zijn voor de Haarlemmermeer.

Langs de polderwegen komt ruimte vrij voor recreatieve nevenactiviteiten op boerenbedrijven. Lanen en waterlopen bieden teven ruimte voor ecologische verbindingen. Doelstelling 2: differentiatie groengebieden De grote groengebieden dienen ieder een eigen, uitgesproken karakter te krijgen met elk passende en aantrekkelijke voorzieningen en evenementen. Naast parken en stadsbos ook landerijen, recreatief gebruik van agrarisch landschap en 'n groot natuurbos in de Wesfflank voor de natuurbeleving (Het Stille Woud). De wateropgave wordt benut om meer recreatief water te maken voor watersport, natte natuur en wonen aan het water. Sommige gebieden onderscheiden zich door een waterrijk karakter. De gebieden sluiten aan bij de gebieden in de regio. Doelstelling 3: Aanleg Park 21e eeuw Attracties en voorzieningen zijn een aanleiding voor tochtjes en bezoek aan groengebieden. In Haarlemmermeer is het aantal attracties wel wat mager Het Park van de 21He eeuw wordt een combinatie van een grootschalig openbaar stadspark met voldoende ruimte voor commerciële recreatieve- en leisurevoorzieningen. Een groot deel is openbaar recreatiegebied. Het groen is meer een natuurlijk decor voor de leisure voorzieningen. In de rest van het gebied kunnen commerciële recreatie- en leisure-voorzieningen worden ontwikkeld in een parkachtige setting.

In Park van de 21''~ eeuw is het groen een decor is voor de leisure voorzieningen.

Om de doelstellingen te realiseren zet de gemeente in op twee bouwstenen: 1. landschappelijk raamwerk en 2. karaktervolle groengebieden. Samen vormen ze de groenblauwe structuur in Haarlemmermeer. VISIE GROEN BLAUWE STRUCTUUR HAARLEMMERMEER 2030 LANDSCHAPPELIJK RIAMWERK

TBZF-

Ringvaart en Ringdijk

---AwduL-Lanen

-u&-

-#e,&*

Waterlopen KAUAKTI?RS GEBIEDEN

Parken en stadsbos Landerijen Agrarisch gebied met recreatief medegebruik Water en plassen Bossen

3. Landschappelijk raamwerk De eerste bouwsteen, het landschappelijk raamwerk, richt zich vooral op doelstelling 1, meer routes en verbindingen. Deze routes en verbindingen zijn gericht op fietsen, wandelen, voorzieningen, water en ecologie. Het raamwerk is opgebouwd uit vijf verschillende elementen: 1. Lanen; 2. Waterlopen; 3. Linten; 4. Geniedijk en 5. Ringvaart en Ringdijk. Hieronder wordt dit verder uitgewerkt en toegelicht. Doelstelling 1: meer routes en verbindingen Het landschappelijk raamwerk van de polder wordt opgebouwd door de Geniedijk, de Ringvaart en Ringdijk, lanen, nieuwe en bestaande waterlopen en de polderwegen met boerderijen (linten). Het is een doorlopend, ononderbroken en vanzelfsprekend netwerk. Kruisingen met grootschalige infrastructuur zijn ongelijkvloers, het verloop van de route is helder. Langs deze lanen, paden en linten zijn de verschillende groengebieden en de attracties te bereiken vanuit de kernen. Ze bieden ruimte voor fietsers, wandelaars, ruiters, varen etc. Waterlopen vormen een onderdeel van de verbinding. Er is plaats voor natte en droge ecologische verbindingen. Het netwerk sluit aan op routes en natuur- en recreatiegebieden buiten de polder. Fietsen of wandelen naar de duinen, het Groene Hart, het Amsterdamse Bos en de Bollenstreek.

Langs de routes zijn attracties en voorzieningen belangrijk, ze zijn een doel om naar toe te gaan en een plek voor ontspanning en ontmoeting. VISIE GROEN BLAUWE STRUCTUUR HAARLEMMERMEER 2030

r Ringvaart en Ringdijk

Lanen

----a&W

Waterlopen

Figuur 2: het landschappelijk raamwerk

16

Fietsen, wandelen en skaten Met aantrekkelijke routes worden de groengebieden met voorzieningen en attracties, die verspreid door de polder liggen op vanzelf sprekende manier met elkaar verbonden. De routes moeten herkenbaar zijn door hun inrichting en logisch aansluiten op elkaar en op de kernen met duidelijke bewegwijzering. Hoe meer de verbindingen ook utilitair door fietsers gebruikt worden, hoe meer de groengebieden bezocht en gebruikt worden in de vrije tijd. Het overzicht laat bestaande en gewenste recreatieve hoofdverbindingen zien. Vanuit de kernen is een netwerk met een maaswijdte van 500 meter ideaal. Er bestaan diverse knelpunten. Deels worden deze in de toekomst opgelost binnen het bestaande budget. Deels zijn aanvullende middelen nodig.

i,i......

Bestaande route Route woongebied Route In ontwerp Route In beteld

-

Ontbrekende ecnakels Bruggen

Routenetwerk Haarlemmermeer Waterverbindingen Behalve verbindingen over land zijn er verbindingen over water gewenst, een waternetwerk. De Ringvaart verbindt de verschillende watersportgebieden buiten de gemeente. Bijna de hele Ringvaart is staande mastroute voor zeilboten tussen Leiden en Amsterdam en Haarlem. Ook varen binnen de polder wordt mogelijk over verbrede poldertochten en vaarten en nieuwe waterlopen (zie ook hoofdstuk 4). Ecologische verbindingen Het raamwerk biedt ook ruimte aan dieren om zich te verplaatsen en planten om zich te verspreiden (ecologische verbindingen) Het raamwerk legt goede ecologische verbindingen tussen de gebieden onderling en met gebieden buiten de polder. De verbindingen en de kerngebieden zorgen voor realisatie van de ecologische hoofdstructuur zoals door Rijk en provincie gewenst. Deze ecologische verbindingen combineren we zoveel mogelijk met de recreatieve verbindingen. Als uitwerking hiervan wordt een Natuurontwikkelingsvisie opgesteld voor de gehele polder.

Kerngebieden Moeras en dras f#@

Parken en bossen Weide gebied Hazenresenraat

Robuuste verbindingen N :,

\

Droge verbinding Natte verbinding Oveverbindingen

Ecologbche Hoofd Structuur

Haarlemmermeer Voorzieningen langs de routes Attracties zijn een aanleiding voor tochtjes. In de linten vormen de boerenerven met recreatieve nevenactiviteiten een doel om naar toe te fietsen. Langs de Geniedijk willen we de forten een publieke functie geven. Binnen de groengebieden dragen voorzieningen bij aan het karakter van het gebied. In het volgende hoofdstuk wordt dit verder uitgewerkt.

Ambitie agrarische attracties

De elementen van het landschappelijk raamwerk Lanen Aantrekkelijke verbindingen met opgaande beplanting tussen de verschillende groengebieden en ontsluiting van het landelijk gebied. Inrichting en beheer zijn gericht op het in stand houden van het specifieke karakter van de verbinding en het recreatieve gebruik. Recreatieprogramma: fietsen, wandelen, skaten, paardrijden, recreatieve voorzieningen, horeca en attracties. Waterlopen De 'natte' verbindingen in de Haarlemmermeer. Inrichting en beheer zijn gericht op het in stand houden van open water voor de waterhuishouding, maar ook op ecologische kansen en recreatief medegebruik van zowel het water zelf als de oevers en kaden. Recreatieprogramma:: varen, kanovaren, schaatsen, vissen en wandelenlfietsen langs de oevers. Linten Door de Haarlemmermeer lopen poldeiwegen met daaraan gekoppeld bebouwing, waaronder vele historische boerderijen. Dit stelsel van wegen vormt mede een basis voor de realisatie van een recreatief raamwerk dat de verschillende groengebieden aan elkaar koppelt. Door aanpassingen in het profiel van de wegen (groene inrichting van de bermen en verkeersveiligheid maatregelen) en de realisatie van recreatieve stapstenen (aankoop kleine blokken particuliere grond langs de poldeiwegen voor recreatie) kunnen de linten aantrekkelijker worden voor de recreant.

Dit vergt een meer op de recreatieve functie afgestemd beheer. Recreatieprogramma:: fietsen, skaten, paardrijden, horeca en agrarische attracties.

blola Gs-oer1!ei'i iecreatie: ir: i-taa!icrnci1171ri-l?c1

Geniedijk

Voor de gemeente Haarlemmermeer vervult de Geniedijk een recreatieve route door de Haarlemmermeer die verschillende natuur- en recreatiegebieden met elkaar verbindt. Inrichting en beheer zijn gericht op het realiseren en in stand houden van het cultuurhistorische element in combinatie met de recreatieve functie. Recreatieprogramma::wandelen, fietsen, paardrijden, skaten, cultuurhistorische attracties, horeca. Ringvaart en Ringdijk

uitgevoerd. Recreatieprogramma::wandelen, fietsen, paardrijden, skaten, varen en vissen, attracties, horeca.

iVi?ta Grarn er1 recreatie i r i Hairienirnnrriieni.

4. Karaktervolle groengebieden De tweede bouwsteen, karaktervolle groengebieden, richt zich vooral op doelstelling 2 en 3, de differentiatie van de groengebieden en aanleg van Park 21eeeuw. Daarbij zijn van belang de attracties en voorzieningen, waterrijke en droge gebieden en de differentiatie door de natuur. De karakters van de gebieden hebben een relatie met de aanwezige gebieden in de omgeving.

Ambitie ~arakters gebieden regio Doel 2: differentiatie van groengebieden Haarlemmermeer biedt in 2030 een gevarieerd en rijk aanbod aan recreatiemogelijkheden. Om dit mogelijk te maken krijgen de gebieden elk een eigen karakter. De karakters die we gaan realiseren zijn parken en stadsbossen, landerijen, open waterrijk gebied, water en plassen, bossen. De karakters van de gebieden voldoen aan de verschillende behoeften en wensen van de gebruikers. Naast functionele eisen worden per gebied eisen gesteld aan: typering en karakter, herkenbaarheid, soort gebruik en type voorzieningen en attracties, omvang en toegankelijkheid, gebruiksintensiteit en ruimte voor natuur. In bossen staat rust en natuurbeleving voorop Hiervoor komt in de zuidwestpunt een aaneengesloten bos van ca. 500 ha; het Stille Woud. In parken en stadsbossen is ruimte voor attracties en zijn er veel recreatieve concentratiepunten. Waterberging biedt weer andere kansen voor recreatief gebruik. De landerijen vormen een aantrekkelijke mix van wonen in zeer lage dichtheden in een prachtige, natuurlijke omgeving. Doel 3: Aanleg Park 2 I e eeuw Het Park van de 21e eeuw, tussen Hoofddorp en Nieuw-Vennep, wordt een grootschalig groen- en recreatieproject waarin ruimte is voor particulier initiatief op gebied van leisure enlof een themapark. Het krijgt het karakter van een Park en stadsbos.

Hier is ruimte voor grootschalige evenementen en is een combinatie van een grootschalig openbaar

r!cta Groen er-Irecreatie iri i.iaar!c:rirrieirnec>r

stadspark met voldoende ruimte voor commerciële recreatieve- en leisurevoorzieningen. Gezien de 'stedelijke druk' op het gebied is een krachtige uitvoeringstrategie nodig. Een Uitvoeringsstrategie Park van de 21e eeuw wordt opgesteld.

Figuur 3: Karakters gebieden

Attracties en voorzieningen De grootste attractie binnen de gemeente is de luchthaven Schiphol. Het spotten van vliegtuigen is voor duizenden mensen een aangename vrijetijdsbeleving. Spotterplekken liggen ten noorden van Hoofddorp. Rond de Groene Weelde ontstaat een concentratie van attracties en voorzieningen met een historische achtergrond, de Geniedijk, fort Vijfhuizen met het bezoekerscentrum, het gemaal Cruquius, diverse musea. Het succes van Mysteryland en andere evenementen laat zien dat door goede bereikbaarheid, de nabijheid van bevolkingscentra de Haarlemmermeerse groengebieden aantrekkelijk zijn voor evenementen. De keerzijde is dat de deze gebieden tijdelijk niet openbaar toegankelijk zijn. De aanleg van het Park van de 21e eeuw zal de druk op het bestaande gebieden verminderen en de mogelijkheden voor evenementen vergroten. Op kleinere schaal vervullen voorzieningen een belangrijk recreatieve functie, zoals musea, golfbanen, maneges, horecapunten, of de verkoop van boerenproducten. Recreatievoorzieningen en horeca kunnen een nieuwe invulling zijn voor historische gebouwen. Langs de polderwegen liggen boerderijen waar ruimte is voor recreatieve functies wanneer de ruimte niet meer nodig is voor de opslag van aardappelen of machines. Architectonische hoogstandjes zoals de Calatravabruggen vormen ook een attractie.

De windturbines in het zuiden van de polder kunnen interessante vormen van recreatief medegebruik krijgen, zoals een milieueducatiecentrumof een uitzichtpunt boven in de gondel (een kopje koffie drinken op 80 meter hoogte).

Nota Groen er1 recreatie in Haari:i!nn.ierinc(:r

Haarlemmermeer Waterrijke en droge gebieden De recreatiegebieden bieden ruimte aan de noodzakelijke waterberging. Door waterberging zoveel mogelijk in de recreatiegebieden op te nemen zijn er meerdere voordelen haalbaar. Enerzijds vormt water een recreatieve attractie: plassen en meren, sloten en oevers trekken grote aantallen recreanten. Anderzijds kan het wateroppervlak in het stedelijk gebied beperkt blijven mits er natuurlijk goede verbindingen met het water buiten de kern is. Het combineren van waterberging en recreatie is in alle gebieden mogelijk en uitgangspunt. De combinatie van water, recreatie en wonen biedt kansen kwaliteit toe te voegen. Ook een combinatie van waterberging met natuur is mogelijk.