Jaarstukken 2022
Tekst van het document
Jaarstukken 2022
Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet haarlemmermeergemeente.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl/ Fotografie Danny Jur Engelchor fotografie Kees van der Veer Gemeente Haarlemmermeer Marco Krijthe
Gemeente Haarlemmermeer
Inhoudsopgave Infographic............................................................................................................................................................................................... 3 Algemeen...................................................................................................................................................................................................7 Inleiding............................................................................................................................................................................................................... 8 Financiële hoofdlijnen..................................................................................................................................................................................9 Opvang Oekraïense ontheemden...................................................................................................................................................... 12 Coronacrisis....................................................................................................................................................................................................
24 Leeswijzer.........................................................................................................................................................................................................26 Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W........................................................................................ 27
Jaarverslag en toelichting jaarrekening per programma........................................................................................... 29 Bestuur, samenleving en publiekscontact..................................................................................................................................... 30 Veiligheid.......................................................................................................................................................................................................... 44 Zorg en werk...................................................................................................................................................................................................
53 Maatschappelijke ontwikkeling............................................................................................................................................................67 Mobiliteit............................................................................................................................................................................................................91 Ruimtelijke ontwikkelingen......................................................................................................................................................................99 Wonen................................................................................................................................................................................................................111 Kwaliteit fysieke omgeving.................................................................................................................................................................... 119 Economische zaken..................................................................................................................................................................................
134 Overzicht algemene dekkingsmiddelen........................................................................................................................................144 Overzicht overhead................................................................................................................................................................................... 151
Paragrafen........................................................................................................................................................................................... 158 Inleiding........................................................................................................................................................................................................... 159 Lokale heffingen........................................................................................................................................................................................
160 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................................................................165 Onderhoud kapitaalgoederen...........................................................................................................................................................180 Vastgoed........................................................................................................................................................................................................189 Financiering...................................................................................................................................................................................................194 Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................................................. 197 Verbonden partijen.................................................................................................................................................................................
204 Grondbeleid..................................................................................................................................................................................................225 Openbaarheid Wet open overheid (Woo).................................................................................................................................. 232 Toezichtinformatie................................................................................................................................................................................... 234
Jaarrekening....................................................................................................................................................................................... 237 Algemene grondslagen opstellen jaarrekening....................................................................................................................... 238 Overzicht van baten en lasten jaarrekening.............................................................................................................................. 243 Budgetoverhevelingen........................................................................................................................................................................... 245 Overzicht incidentele baten en lasten..........................................................................................................................................250 Overzicht structurele toevoegingen/onttrekkingen aan reserves.................................................................................255 Wet Normering Topinkomens (WNT)............................................................................................................................................. 256 Overzicht begrotings- en kredietoverschrijdingen.................................................................................................................
257 Balans..............................................................................................................................................................................................................260 Toelichting op de balans.......................................................................................................................................................................262 Niet in de balans tot uitdrukking komende verplichtingen en aanspraken..............................................................282 Na balansdatum voorgedane ontwikkelingen.........................................................................................................................285 Restantkredieten.......................................................................................................................................................................................286 Recapitulatie op taakveld................................................................................................................................................................... 288 Single information Single audit (SiSa)............................................................................................................................................296
Gemeente Haarlemmermeer 1
Overige gegevens.............................................................................................................................................................................312 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant........................................................................................................ 313 Verklarende woordenlijst....................................................................................................................................................................... 314
2 Gemeente Haarlemmermeer
Infographic
Gemeente Haarlemmermeer 3
Inkomsten: waar kwam het geld vandaan? € 625,1 miljoen Eigen inkomsten gemeente
Inkomsten van het Rijk
Lokale heffingen (2)
€ 149,1 miljoen
OZB
€ 87,7 miljoen
Afvalstoffenheffing
€ 20,2 miljoen
Toeristenbelasting
€ 10,3 miljoen
Leges omgevingsvergunningen
€ 11,1 miljoen
Rioolheffing
€ 10,5 miljoen
Leges en retributies
€ 5,7 miljoen
Precariobelasting
€ 0,1 miljoen
Parkeergelden
€ 2,6 miljoen
Hondenbelasting
€ 0,7 miljoen
Andere inkomstenbronnen
€ 208,8 miljoen
Grondopbrengsten en winstnemingen (3)
€ 14,8 miljoen
Reserves (4)
€ 77,5 miljoen
Werk en inkomen (5)
€ 35,5 miljoen
Overige (6) Waaronder inkomensoverdrachten en huurinkomsten
4 Gemeente Haarlemmermeer
€ 80,9 miljoen
Uitkering gemeentefonds (1 ) € 267,3 miljoen
Hoeveel betaalde ik gemiddeld in 2022 aan: OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal belastingdruk Landelijk gemiddelde belastingdruk in 2022
€ 332 € 382 € 138 € 852 € 904
6 5 1 4 3 2
Uitgaven: waar ging het geld naar toe? € 590,9 miljoen
Bestuur, samenleving en publiekscontact (1)
€ 15,8 miljoen
Veiligheid (2)
€ 47,8 miljoen
Zorg en werk (3)
€ 140,0 miljoen
Maatschappelijke ontwikkeling (4)
€ 104,0 miljoen
Mobiliteit (5)
€ 60,7 miljoen
Ruimtelijke ontwikkelingen (6)
€ 59,0 miljoen
Wonen (7)
€ 2,7 miljoen
Kwaliteit fysieke omgeving (8)
€ 68,6 miljoen
Economische zaken (9)
€ 9,0 miljoen
Algemene dekkingsmiddelen (10)
€ 22,2 miljoen
Overhead (11)
€ 61,0 miljoen 11
1
2
10 9 8
3
7 6 5
4 Gemeente Haarlemmermeer 5
6 Gemeente Haarlemmermeer
Algemeen
Gemeente Haarlemmermeer 7
Inleiding Voor u liggen de Jaarstukken 2022. Het college van burgemeester en wethouders legt hierin verantwoording af over de uitvoering van het beleid dat in de Programmabegroting 2022-2025 is afgesproken. In de Programmabegroting 2022-2026 was voor de jaarschijf 2022 een positief saldo geraamd van € 7,3 miljoen. Het rekeningsaldo is door enkele grote incidentele oorzaken € 26,9 miljoen hoger. Dit wordt vooral veroorzaakt door de uitbetaling van het Rijk van € 17,3 miljoen aan coronacompensatie voor de jaren 2020 en 2021 en doordat het Rijk in de loop van 2022 de algemene uitkering uit het gemeentefonds met € 10,6 miljoen verhoogd heeft. Mede hierdoor bedraagt het rekeningsaldo nu € 34,2 miljoen. Zonder deze posten zou het rekeningsaldo circa € 6,3 miljoen zijn geweest. € 1 miljoen lager dan geraamd bij de vaststelling van de programmabegroting. Het jaar 2022 startte met een harde lockdown. In maart 2022 werden echter de laatste coronamaatregelen opgeheven. Het Rijk maakte € 17,3 miljoen over als compensatie voor de inkomstenderving uit 2020 en 2021. De richtlijnen van het BBV schrijven voor dat deze compensatie in een keer ten gunste van het resultaat moeten worden gebracht. Dat leidt tot een vertekend beeld van het resultaat in 2022. Op 20 februari 2022 viel Rusland Oekraïne binnen.
De Oekraïnecrisis en de daaropvolgende energiecrisis bracht een nieuwe periode met economische onzekerheid met zich mee. Veel vluchtelingen uit Oekraïne zijn hier opgevangen.
8 Gemeente Haarlemmermeer
Er is voor kinderen en jongeren een centrale onderwijslocatie geopend en ingericht. Veel inwoners voelen de gevolgen van de energiecrisis hard in hun portemonnee. Een aantal inwoners heeft de eenmalige energietoeslag ontvangen. Door deze ontwikkelingen staat onze sociale dienstverlening onder druk. In maart 2022 vonden ook de gemeenteraadsverkiezingen plaats. De nieuwe coalitie bestaat uit VVD, HAP, D66 en CDA. De resultaten van de coalitieonderhandelingen zijn vastgelegd in het coalitieakkoord ‘Toekomstig groeien’. De financiële effecten van het akkoord zijn verwerkt in het Programmabegroting 2023-2026. Onderdeel hiervan is de verzachting van € 2 miljoen op de ombuigingen met ingang van 2024. In de Programmabegroting 2022-2025 zijn ombuigingen opgenomen. Deze ombuigingen konden voor 2022 echter vervallen als gevolg van de septembercirculaire gemeentefonds 2021. Hierdoor is onverwachte ruimte ontstaan voor het kalenderjaar 2022, en er is in totaal € 2,3 miljoen aan ombuigingen geschrapt voor 2022. Hiermee is invulling gegeven aan de motie ‘Begroting up to date’. De opzet van het jaarverslag en de jaarrekening is hetzelfde als voorgaande jaren. Waar mogelijk zijn de aanbevelingen van de methode Duisenberg verwerkt in het jaarverslag. In de Financiële hoofdlijnen leest u de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten.
Financiële hoofdlijnen Het financiële beeld In de Programmabegroting 2022-2026 was voor de jaarschijf 2022 een positief saldo geraamd van € 1,3 miljoen. Bij de behandeling van de programmabegroting kon op basis van een groot voordeel in de septembercirculaire 2021 gemeentefonds het positieve saldo worden bijgesteld naar € 9,6 miljoen. Daardoor ontstond er ruimte om de voor 2022 geraamde ombuigingen op basis van de strategische heroriëntatie met een bedrag van € 2,3 miljoen te verlagen. Na het vaststellen van de programmabegroting werd het positieve saldo geraamd op € 7,3 miljoen. Bij de voor- en najaarsrapportage werd het geraamd saldo voor de jaarschijf 2022 bijgesteld naar € 21,2 miljoen. Nu sluit de jaarrekening met een positief resultaat van € 34,2 miljoen, een verschil ten opzichte van de Najaarsrapportage 2022 van € 13,6 miljoen. Dit verschil heeft vooral incidentele oorzaken en wordt hierna onder Resultaat overzicht baten en lasten toegelicht. Een deel van het resultaat heeft betrekking op werkzaamheden die als nog in 2023 uitgevoerd moeten worden. Hiervoor wordt voorgesteld € 4,7 miljoen aan budget beschikbaar te stellen in 2023. Na deze budgetoverhevelingen resteert een nettoresultaat van € 29,6 miljoen.
De grote fluctuatie tussen de primaire begroting en het uiteindelijke rekeningresultaat wordt voor € 36,1 miljoen veroorzaakt door de uitkeringen uit het gemeentefonds. Hiervan heeft € 17,3 miljoen betrekking op compensatie van inkomstenderving in de jaren 2020 en 2021 als gevolg van de coronamaatregelen. Deze mocht naar aanleiding van een uitspraak van de commissie BBV niet in de voorliggende jaren worden verantwoord, terwijl het de nadelen wel in 2020 en 2021 verantwoord moesten worden. De ontwikkelingen van de uitkeringen uit het gemeentefonds zijn van grote invloed op het voorspellend vermogen van de begroting. Voor de ramingen van de uitkering gemeentefonds in de programmabegroting gelden als uitgangspunt de diverse circulaires die van het Kabinet ontvangen worden. Voor de begroting 2022 was een complicerende factor dat de doorwerking van het coalitieakkoord Rutte IV pas in de loop van 2022 bekend werd en zelfs bij de decembercirculaire 2022 de uitkering uit het gemeentefonds nog met € 5,7 miljoen verhoogd werd. Door het Rijk wordt erkend dat het door de grote
fluctuaties in het gemeentefonds voor gemeenten lastig is om een solide begroting op te stellen. Daarom heeft het Kabinet in het coalitieakkoord opgenomen dat er een andere financieringssystematiek moet komen. Vooruitlopend daarop heeft de coalitie het accres van het gemeentefonds vanaf 2026 bevroren op het niveau van 2022. En de opschalingskorting (veronderstelde lagere apparaatskosten) is vanaf 2026 weer opgevoerd in de ramingen. Deze aannames vooruitlopend op een nieuwe financieringssystematiek veroorzaken in de jaren tot en met 2025 incidentele overschotten en een stevig structureel tekort vanaf 2026, het ravijnjaar. Het Kabinet heeft toegezegd dat in het voorjaar van 2023 duidelijkheid komt over de nieuwe financieringssystematiek. Hopelijk wordt deze toezegging nagekomen. De verwachting is dat de uitkomsten van de Jaarstukken 2022 niet doorwerken naar 2023 en verder. Het voordeel is vooral ontstaan door incidentele endogene oorzaken. Tevens is het coalitieakkoord Rutte IV verwerkt in het meerjarenbeeld. Een andere oorzaak van het positieve saldo is dat de stelposten voor loon- en prijsstijgingen in 2022 voor een bedrag van € 6,8 miljoen niet benut zijn. De verwachting is dat deze stelposten vanaf 2023 hard nodig zijn omdat de inflatie vertraagd doorwerkt in contracten en overeenkomsten. Zo liepen bijvoorbeeld de vaste contracten voor energie eind 2022 af.
Vanaf 2023 hebben we te maken met variabele contracten die fors hoger zijn dat de oude contracten. De doorwerking van loon- en prijsstijgingen zullen bij de Voorjaarsrapportage 2023 zoveel mogelijk inzichtelijk worden gemaakt. De financiële weerbaarheid van de gemeente Haarlemmermeer blijft goed, Dit is onlangs ook weer gebleken uit de benchmarks over de Jaarstukken 2021 die zijn uitgevoerde door de VNG en BDO (zie de brief aan de raad van 31 januari 2023, X.2023.00492). Om de raad meer inzicht te geven in de financiële positie zijn vanaf deze jaarstukken in het onderdeel Financiële positie en kengetallen meerdere indicatoren opgenomen. Deze indicatoren worden getoond in grafieken, waardoor het mogelijk is een trend af te lezen. Het algemene beeld is dat ook op basis van de Jaarstukken 2022 de financiële weerbaarheid van de gemeente goed blijft.
Gemeente Haarlemmermeer 9
Resultaat overzicht baten en lasten In onderstaande tabel is een verloopoverzicht opgenomen van het jaarrekeningresultaat. De berekening start met het saldo van het begrotingsjaar 2022 conform de Programmabegroting 2022-2025. Daarna volgen de begrotingsmutaties waartoe de raad tot en met ultimo december 2022 heeft besloten. In het voorliggende jaarverslag worden de afwijkingen
van de rekeningcijfers ten opzichte van de vastgestelde begroting toegelicht. In Tabel 1 zijn voor de Jaarstukken 2022 de verschillen van afgerond € 0,5 miljoen en hoger opgenomen. Verschillen die budgettair neutraal zijn (hogere lasten worden gedekt door hogere baten) zijn niet in deze tabel opgenomen.
Tabel 1
Mutaties
Programmabegroting 2022-2025
(bedragen x € 1.000; min = nadeel)
Omschrijving Programmabegroting 2022-2025 Najaarsrapportage 2021
-250
Aangepast saldo begroting 2022 Voorjaarsrapportage 2022
7.060 Voordelen
8.445
Coronamaatregelen
-1.881
Genomen besluiten
-60
Autonome ontwikkelingen
-5.407
Ontwikkeling aantal inwoners, woningen en nietwoningen
1.600
Loon- en prijsontwikkelingen
-1.781
Kapitaallasten voorgenomen investeringen
-4
Strategiche heroriëntatie
243
Overige voorstellen
-4.715
Coronamaatregelen
13.610
Autonome ontwikkelingen
4.052
Saldo na Voorjaarsrapportage 2022 Najaarsrapportage 2022
3.501
Strategische heroriëntatie
49
Saldo na Najaarsrapportage 2022 Jaarstukken 2022
21.213 Algemene uitkering, decembercirculaire 2022
5.525
Incidenteel
Voorziening verlofsparen
4.050
Incidenteel
Huisvestingsopgave - doelgroepen zoals vluchtelingen, spoedzoekers en/of jongeren
1.163
Incidenteel
Vrijval voorzieningen verplichtingen (voormalig) wethouders
1.134
Incidenteel
Leges - Wabo
1.120
Incidenteel
Voordeel Interne opdrachtensystematiek (IOS)
1.088
Incidenteel
Doorbelastingen
997
Incidenteel
Toeristenbelasting
959
Incidenteel
Voorziening voormalig personeel
-784
Incidenteel
Energietoeslag
-779
Incidenteel
De bundeling van uitkeringen inkomensvoorzieningen aan gemeenten (BUIG)
704
Incidenteel
Saldo overige mutaties 2022 (< € 0,5 miljoen) Resultaat 2022 Voorgestelde budgetoverhevelingen
-2.183 34.205
(Zie hoofdstuk budgetoverhevelingen)
Netto resultaat 2022
Toelichting op de verschillen opgenomen in bovenstaand overzicht Algemene uitkering, decembercirculaire 2022 Op 21 december 2022 is de decembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. Over de uitkomsten is de raad geïnformeerd per brief van
10 Gemeente Haarlemmermeer
I/S
7.310
-4.651 29.554
20 januari 2023 (kenmerk X.2022.09078). De uitkering voor 2022 is met € 5,525 miljoen verhoogd. Van dit voordeel heeft € 3,484 miljoen betrekking op taakmutaties. Omdat de middelen voor deze taakmutaties pas in december zijn toegekend door het Rijk, wordt voor een aantal
mutaties een voorstel tot budgetoverheveling gedaan. Voorziening verlofsparen Medewerkers kunnen vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Met dit verlofsparen kunnen medewerkers passend bij hun levensfase hun bovenwettelijke vakantie-uren inzetten op een manier die aansluit bij hun persoonlijke levens- en carrièreplanning. Deze vakantie-uren verjaren niet. Aanvankelijk moest voor al de openstaande bovenwettelijke verlofuren een voorziening worden getroffen, aangezien de op- en afbouw onvoorspelbaar zou zijn. Dit bleek echter in strijd met de notitie arbeidskostengerelateerde verplichtingen van de Commissie BBV. De Commissie BBV heeft in een nadere toelichting (gepubliceerd op 25 januari 2023) aangegeven dat alleen voor daadwerkelijk gespaarde bovenwettelijke uren een voorziening moet worden getroffen. Voor bovenwettelijke verlofuren waarvan aangetoond kan worden dat dit een gelijke omvang kent en voor zover dat niet het karakter heeft van overmatige verlofsaldi of spaarsaldi, geldt dat er geen voorziening mag worden opgenomen. De verwachting is dat het spaarsaldo de aankomende tijd toe zal nemen, maar in welke mate is niet redelijkerwijs in te schatten. Ook hebben we nog geen zicht in welke mate dit verlof zal worden opgenomen. We kiezen er nu dus voor alleen de werkelijk gespaarde uren in de voorziening verlofsparen op te nemen.
Huisvestingsopgave - doelgroepen zoals vluchtelingen, spoedzoekers en/of jongeren In de Najaarsrapportage 2022 zijn extra middelen voor de huisvestingsopgave asielaanpak, voor de transformatie naar een flexwonengebouw aan de Sarabande en de exploitatie van de Etta Palmstraat in de begroting opgenomen. Het transformatieproject is in 2022 gestart en deze middelen zullen vanaf 2023 worden besteed. Dat geldt ook voor de huisvestingsopgave asielaanpak. Voorgesteld wordt deze budgetten over te hevelen naar 2023. Vrijval voorzieningen verplichting (voormalig) wethouders De verplichtingen ten aanzien van pensioenen en wachtgelden zijn geactualiseerd, rekening houdend met waardeoverdrachten van pensioenen. De mutatie in de voorziening is hierop aangepast waardoor we weer aan onze toekomstige verplichtingen kunnen voldoen. Leges Wabo Er waren onzekerheden met betrekking tot de inkomsten van leges uit aanvragen voor vergunningen op basis van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Het was in
deze periode met economische onzekerheid (onder andere de Oekraïnecrisis en de energiecrisis) niet zeker of alle geraamde inkomsten gerealiseerd zouden gaan worden. De legesinkomsten zijn in 2022 uiteindelijk hoger dan begroot. Door de gestegen vraag naar bouwmogelijkheden en grote (woning)projecten zijn meer leges verantwoord. Voordeel Interne opdrachtensystematiek (IOS) Het resultaat op de Interne opdrachtensystematiek (IOS) is hoger. De aan projecten en investeringen bestede uren worden doorbelast op basis van marktconforme tarieven. Het verschil tussen de personeelslasten (in- en extern personeel) en de marktconforme tarieven, wordt gebruikt ter dekking van een deel van de overheadlasten. De dekking is circa 23% hoger uitgevallen vanwege een hogere productiviteit. Toeristenbelasting Op basis van door de hotels in VisitorData geregistreerde overnachtingen, is een berekening gemaakt van de te ontvangen toeristenbelasting. Hierbij is uitgegaan van de over 2021 daadwerkelijk opgelegde aanslagen en een correctie toegepast naar prijspeil 2022. Op basis van deze berekening wordt een opbrengst van € 9.500.000 verwacht. Ten opzichte van de raming een hogere opbrengst van € 719.000. Dit is een voorzichtige inschatting. De hotels moeten voor 1 april aangiften voor de toeristenbelasting doen. Op basis van deze aangiften wordt de daadwerkelijke opbrengst bekend.
Verder zijn over 2021 nog definitieve aanslagen opgelegd wat een voordeel geeft van € 240.000. Doorbelastingen Door interne doorbelasting van personeel is een voordeel ontstaan, dit valt deels weg tegen het nadeel bij salarissen en sociale lasten en ingehuurd personeel. Voorziening voormalig personeel De verplichtingen ten aanzien van voormalig personeel zijn opnieuw berekend. Een extra storting in de voorziening voormalig personeel is noodzakelijk om aan de verplichtingen te kunnen voldoen. Energietoeslag De afhandeling van de energietoeslag 2022 is voorspoedig verlopen. Dit betekent dat alle verstrekkingen van de toeslagen in zijn geheel in 2022 zijn geboekt en niet zoals gepland nog voor een deel in 2023. Alleen de uitvoeringskosten lopen nog in beperkte mate door in het nieuwe jaar in aanloop naar de energietoeslag 2023. De totale kosten van de energietoeslag blijven ruim binnen het door het Rijk verstrekte budget.
Gemeente Haarlemmermeer 11
De bundeling van uitkeringen inkomensvoorzieningen aan gemeenten (BUIG) Het aantal inwoners dat een uitkering ontvangen heeft vanuit de BUIG is lager vanwege een hogere
uitstroom en een lagere populatie dan verwacht in de BUIG.
Opvang Oekraïense ontheemden In Haarlemmermeer worden sinds begin maart 2022 Oekraïense ontheemden opgevangen. Gemiddeld per maand hebben we aan 1.055 ontheemden onderdak geboden in de gemeentelijke opvang en de particuliere opvang. In juli van datzelfde jaar is de Regeling Opvang Ontheemden Oekraïne (RooO) door het ministerie van Justitie en Veiligheid vastgesteld ter dekking van de te maken kosten.
Opvang We hebben gemiddeld per maand 1.055 personen opgevangen in 2022, waarvan 700 (66%) in hotels, 105 (10%) in semipermanente opvang en 250 (24%) bij particulieren. Tot mei zijn alle ontheemden opgevangen in hotels en daarna zo veel als mogelijk overgeplaatst naar de semipermanente locaties en de particuliere opvang.
Tabel 2
Aantallen per einde maand
Mrt
Apr
Mei
Jun
jul
Aug
Sep
Okt
Nov
Dec
GOO Hotels
993
1.136
998
725
626
558
521
460
456
504
0
0
140
100
100
89
138
161
160
174
364
360
358
356
356
356
356
1.189 1.086
1.005
1.015
977
972
1.034
GOO Semi-perm POO Particulier Totaal
0
0
0
993
1.136
1.138
Financieel overzicht Hieronder is een overzicht van de lasten en baten van de opvang van de Oekraïense Ontheemden opgenomen.
Tabel 3
Bedragen x € 1.000 Lasten Opvang hotels
17.700
Begeleiding
2.400
Leefgeld
1.700
Semipermanente opvang
1.350
Onderwijs & vervoer
850
Transitiekosten semipermanent
650
Overige kosten
1.269
Totaal lasten
25.919
Baten Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne
25.457
Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden
203
Bekostiging eerste opvang ontheemden Oekraïne door Veiligheidsregio's
259
Totaal baten
25.919
Strategische heroriëntatie Gelet op het geprognostiseerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022-2025 heeft de raad op 1 juli 2021 besloten tot een pakket maatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). Oorzaken van het voorspelde tekort zijn met name de kosten van de jeugdzorg en de Wmo, vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte en structureel minder middelen van het Rijk na de herijking van de verdeling van de algemene
12 Gemeente Haarlemmermeer
uitkering van het gemeentefonds. In januari 2021 is daarom via een strategische heroriëntatie gestart om op alle beleidsterreinen te zoeken naar ombuigingen die bijdragen aan een toekomstbestendig meerjarenbeeld. Uitgangspunt daarbij was dat de keuzes waar te bezuinigen steeds voortvloeien uit het antwoord op de vraag 'Wat voor gemeente willen we zijn?'. Daarbij gelden de volgende drie overkoepelende uitgangspunten:
1. 2. 3.
wij proberen individuele voorzieningen voor de minima in onze samenleving zoveel mogelijk te ontzien; wij zijn een gemeente die kan en wil groeien en daarin staat het realiseren van woningen voor onze inwoners centraal; wij proberen inwoners en ondernemers zoveel mogelijk te ontzien met lastenverzwaring.
Ontwikkelingen 2022 Door de septembercirculaire gemeentefonds 2021 (X.2021.06355) was er onverwachts financiële ruimte ontstaan en dit betekende dat voor het kalenderjaar 2022 invulling kon worden gegeven aan de motie 'begroting up to date', inclusief het aangenomen amendement 17, € 11.000 factieondersteuningsbudget. In totaal werd hierdoor € 2,3 miljoen aan ombuigingen geschrapt voor het jaar 2022.
In het coalitieakkoord 2022-2026 is het voornemen opgenomen de ombuigingen vanaf 2024 te verzachten. In de financiële effecten van het akkoord is hiervoor structureel € 2 miljoen per jaar geraamd vanaf 2024. De verdeling van de verzachting van € 2 miljoen is gericht op de meest kwetsbare inwoners en betreft onder andere jeugd(preventie), eenzaamheid en participatie in sport en cultuur. Besloten is om de verzachting voor 2024 te verdelen over 2023 en 2024 om te voorkomen dat in 2023 ombuigingen moeten worden doorgevoerd die later vanwege verzachtingen weer teruggedraaid gaan worden. De te realiseren ombuigingen In Tabel 4 is een recapitulatie van de te realiseren ombuigingen opgenomen.
Tabel 4
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
Totaal maatregelen conform raadsvoorstel 2021.0001203
2.591
6.497
8.379
13.198
13.198
164
175
-114
-100
-100
-2.314
0
0
0
0
Mutaties:
- volgens de Programmabegroting 2022-2026 - voor 2022 geschrapte ombuigingen op basis van raadsvoorstel Effecten gemeentefonds 2021 op de Programmabegroting 2022-2025 (X. 2021.0002385), inclusief aangenomen amendement 17, € 11.000 fractieondersteuningsbudget. - volgens de Voorjaarsrapportage 2022
243
343
0
0
0
Stand na Voorjaarsrapportage 2022
684
7.015
8.265
13.098
13.098
- verzachten ombuigingen Welzijn
0
-364
-528
-1.309
-1.309
- verzachten ombuigingen Sport
0
0
-336
-336
-336
- verzachten ombuigingen Cultuur
0
-100
-673
-356
-356
- volgens de Najaarsrapportage 2022
49
0
0
0
0
Totaal strategische heroriëntatie
733
6.551
6.728
11.098
11.098
Lasten De totale lasten (uitgaven) van Haarlemmermeer over het jaar 2022 bedragen € 590,9 miljoen, inclusief de stortingen in de reserves. Met de lasten zijn de beleidsdoelen van de negen beleidsprogramma's gerealiseerd. Daarnaast zijn er lasten die vallen onder de overzichten 'algemene dekkingsmiddelen' en 'overhead'. In
Figuur 1 is weergegeven hoe de lasten over de verschillende programma's, het overzicht 'algemene dekkingsmiddelen' en het overzicht 'overhead' zijn verdeeld. De cijfers geven het procentueel aandeel van het programma weer in de totale lasten.
Gemeente Haarlemmermeer 13
Lasten 2022
4
3
2 24
8
10
10
18
Zorg en werk (24%) Maatschappelijke ontwikkeling (18%) Kwaliteit fysieke omgeving (12%) Overzicht overhead (10%) Mobiliteit (10%) Ruimtelijke ontwikkelingen (10%) Veiligheid (8%) Overzicht algemene dekkingsmiddelen (4%) Bestuur, samenleving en publiekscontact (3%) Economische zaken (2%) Wonen (0%)
10 12
Het grootste programma is Zorg en werk. Binnen dit programma vallen de lasten voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet. Ook de programma’s Maatschappelijke ontwikkeling en Kwaliteit fysieke omgeving zijn grote programma’s. Alle programma’s, de algemene dekkingsmiddelen en de overhead worden uitgebreid toegelicht in het hoofdstuk
‘Jaarverslag’. Per programma wordt hierin allereerst aangegeven wat het maatschappelijk doel en de beleidsdoelen zijn zoals vastgesteld in de programmabegroting en welke activiteiten de gemeente daarvoor in 2022 uitgevoerd heeft (Wat wilden we bereiken en wat hebben we daarvoor gedaan?). Vervolgens is per programma en beleidsdoel aangegeven welke baten en lasten hiervoor in 2022 gerealiseerd zijn, ten opzichte van de begroting (Wat heeft het gekost?).
Baten Alle in de jaarrekening verantwoorde lasten moeten worden gedekt door de baten (inkomsten) om te komen tot een sluitende exploitatie. In Figuur 1 is in hoofdlijnen aangegeven waar de baten uit bestaan. De
14 Gemeente Haarlemmermeer
totale baten in 2022 bedragen € 625,1 miljoen, inclusief de onttrekkingen uit de reserves. De cijfers geven het procentueel aandeel van het programma weer in de totale baten.
Baten 2022
6
2
12
43
13
Uitkeringen gemeentefonds (43%) Lokale heffingen (24%) Overige (13%) Reserves (12%) Werk en inkomen (6%) Grondexploitatie (2%)
24
Uitkeringen gemeentefonds De grootste inkomstenpost zijn uitkeringen uit het gemeentefonds die van het Rijk wordt ontvangen. Deze uitkeringen zijn vrij besteedbaar en worden verantwoord onder het overzicht Algemene dekkingsmiddelen. Tot en met 2018 werd nog de integratie-uitkering sociaal domein ontvangen.
Vanaf 2019 is deze uitkering geïntegreerd in de algemene uitkering. Het meerjarig verloop van de uitkeringen uit het gemeentefonds blijkt uit Figuur 1.
Figuur 1
Gemeentelijke belastingen Een andere grote inkomstenbron zijn de gemeentelijke belastingen (lokale heffingen). Deze heffingen kunnen weer opgedeeld worden in de vrij besteedbare belastingen, met name de
Onroerendezaakbelastingen, en de heffingen voor een specifiek doel, zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Heffingen met een specifiek doel mogen maximaal 100%
Gemeente Haarlemmermeer 15
kostendekkend zijn. Bij het vaststellen van de opbrengsten van de vrij besteedbare belastingen heeft de raad een grote mate van vrijheid. Belastingdruk huishoudens Voor de huishoudens van Haarlemmermeer is de ontwikkeling van de gemeentelijke belastingdruk
van belang. In de paragraaf Lokale Heffingen worden de belastingen en heffingen toegelicht. Op basis van de Atlas van de lokale lasten 2022 van Coelo is in Figuur 2 de belastingdruk van huishoudens weergegeven.
Figuur 2
Structureel begrotingssaldo Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de jaarrekening moet beoordeeld worden of alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Om dit te bepalen is in de
jaarrekening het Overzicht incidentele baten en lasten opgenomen. Onder andere op basis van dit overzicht geeft het structureel begrotingsevenwicht het volgende beeld:
Tabel 5
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)
Bijgestelde begroting 2022
Rekening 2022
Saldo baten en lasten
-16.714
-4.939
Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
37.927
39.143
Begrotingssaldo (a)
21.213
34.204
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) (b)
-6.550
-562
Structureel begrotingssaldo (=a-b)
27.763
34.766
16 Gemeente Haarlemmermeer
Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten).
Op basis van de hierboven opgenomen tabel kan worden geconcludeerd dat de bijgestelde Programmabegroting 2022-2025 en de Jaarstukken 2022, conform de uitgangspunten van het BBV, structureel in evenwicht zijn.
Risico's Een risico is een onzekere gebeurtenis of omstandigheid met één of meerdere mogelijke oorzaken en met eventuele negatieve gevolgen op het behalen van de doelstellingen van Haarlemmermeer. Voor geconstateerde risico’s worden beheersmaatregelen getroffen om de impact van een risico te verkleinen. De resterende risico’s worden gekwantificeerd op basis van kans van optreden en de mogelijke financiële gevolgen. De kans- en gevolginschattingen zijn gemaakt op basis van expertise en ervaring met de omgeving waarin de risico’s spelen en de beleidsdoelen waaraan ze bijdragen. Met behulp van een Monte Carlo simulatie wordt de totale waarde van de resterende risico’s berekend en deze totale waarde vormt de ‘benodigde weerstandscapaciteit’. Om te bepalen of Haarlemmermeer in staat is de resterende risico’s op te vangen wordt de ‘beschikbare weerstandscapaciteit’ berekend. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt in het BBV omschreven als ‘de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken’. Het belangrijkste onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit is de
Algemene dekkingsreserve. De Algemene dekkingsreserve is de enige, directe en vrij beschikbare bron van de weerstandscapaciteit. Het aanhouden van een voldoende hoge Algemene dekkingsreserve zorgt ervoor dat de gemeente de mogelijkheden heeft om de risico’s op te vangen, zonder dat dit directe consequenties heeft voor de uitvoering van de programmabegroting. Om inzicht te krijgen in hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om zich voor doende risico’s op te vangen, wordt de ratio weerstandsvermogen bepaald. De gemeenteraad heeft in de Nota risicomanagement, juli 2017 (2017.47899) bepaald dat de streefwaarde van dit ratio minimaal 1,4 moet zijn. Met de ratio van 3,0 (classificatie uitstekend) per ultimo 2022 voldoen wij hier aan. In Figuur 3 wordt de ontwikkeling weergegeven van de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit en van de weerstandsratio. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een uitgebreide toelichting opgenomen op het weerstandsvermogen en de risico’s.
Gemeente Haarlemmermeer 17
Figuur 3
Reserves Reserves zijn bedoeld voor het dekken van toekomstige (mogelijke) uitgaven. De raad beslist over de bestemming van de reserves. In 2020 heeft de raad een nieuwe notitie reserves en voorzieningen (2019.0058406) vastgesteld. De reserves zijn onderverdeeld in algemene reserves en bestemmingsreserves. De algemene reserves dienen als dekkingsbron in het geval zich incidentele risico’s voordoen. We
18 Gemeente Haarlemmermeer
hebben het dan over de Algemene dekkingsreserve en de Algemene reserve grondzaken. Het verloop van deze reserves over de periode 2017-2022 blijkt uit Figuur 4. De daling van het saldo van de Algemene dekkingsreserve wordt met name verpoorzaakt door de eenmalige afboeking van de bijdrage in de omlegging van de A9.
Figuur 4
De bestemmingsreserves zijn ingesteld met een bepaald door de raad vastgesteld doel. Hierbij moet weer een onderscheid gemaakt worden tussen de bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten en de overige bestemmingsreserves. De bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten is een zogenaamde ‘beklemde’ reserve. Dat wil zeggen dat deze niet vrij besteedbaar is. Bij een besteding aan andere doeleinden dan de dekking van afschrijvingslasten, moet altijd tot een alternatieve dekking worden besloten.
Voor de overige bestemmingsreserves geldt dat de raad kan besluiten om daar een ander doel aan te geven of om ze op te heffen en het saldo toe te voegen aan de algemene dekkingsmiddelen. De ontwikkeling van de bestemmingsreserves geeft het volgende beeld:
Figuur 5
In het hoofdstuk Jaarrekening, toelichting op de balans, wordt het doel van elke reserve toegelicht
en is het verloop in 2022 per reserve opgenomen bij het onderdeel Eigen vermogen.
Gemeente Haarlemmermeer 19
Investeringen Investeringen zijn uitgaven waarvan het economisch - of maatschappelijk nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Investeringen worden geactiveerd op de balans en worden afgeschreven op basis van de economische levensduur van de investering. De kapitaallasten (rente en afschrijving) komen ten laste van de
programma’s en moeten worden gedekt binnen de baten en lasten. De ontwikkeling van de materiële vaste activa voor de jaren 2017 – 2022 geeft het volgende beeld:
Figuur 6
In totaal is in de begroting na wijziging gehouden met een bruto-investeringsbedrag van € 114,5 miljoen in 2022. Hiervan is € 75,0 miljoen besteed, wat een realisatiegraad van 65% betekent. Van dit bruto bedrag is € 9,0 miljoen gedekt door bijdragen van derden, waarmee de netto-investering over 2022 € 66,0 miljoen
bedroeg. Hiervan maakt de aankoop van het pand Planeetbaan 2 in Hoofddorp voor € 23 miljoen onderdeel uit. Voor een toelichting op het verloop van de activa wordt verwezen naar de toelichting op de balans, onderdeel Materiële vaste activa.
Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) Op basis van de prognoses in het MPG (standlijn 1 januari 2023) is in de jaarstukken rekening gehouden met de opbrengsten en uitgaven die verband houden met de ontwikkeling van bouwgrondexploitaties. Het saldo van de bouwgrondexploitaties wordt naar de balans overgebracht, zodat een verschil in de kasstromen geen invloed heeft op het saldo van de programmabegroting. Als een bouwgrondexploitatie wordt afgesloten, dan wordt het resultaat verrekend met de Algemene reserve grondzaken. Voor meer informatie wordt verwezen naar het MPG.
20 Gemeente Haarlemmermeer
Op basis van het MPG is in Figuur 7 de verwachte cumulatieve cashflow weergegeven. De cashflow geeft het verschil aan tussen de ontvangsten en uitgaven gedurende een bepaalde periode. In de figuur is te zien dat tot en met 2025 de gerealiseerde uitgaven hoger zijn dan de gerealiseerde ontvangsten. Na 2025 worden er minder kosten gemaakt en worden er meer opbrengsten ontvangen en komt de cashflow boven € 0. Dit betreft een inschatting van de fasering per jaar en is een momentopname. Bij elk volgend (t)MPG worden de prognoses geactualiseerd.
Figuur 7
Financiële positie en kengetallen Netto schuld De meerjarige ontwikkeling van de schuld is weergegeven in Figuur 8. De schuld is minder hard gestegen dan geraamd in de Programmabegroting 2022-2025. Dit komt doordat er minder is geïnvesteerd dan begroot ten tijde van het opstellen van de
programmabegroting (augustus 2021) en door de in 2022 ontvangen compensatie voor de inkomstenderving met betrekking tot de coronacrisis in 2020 en 2021. Een uitgebreide toelichting is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.
Figuur 8
Kengetallen schuldpositie In de notitie meerjarig financieel inzicht voor de raad van de commissie BBV is aangegeven dat de
belangrijkste indicatoren en kengetallen van de balans en van de baten en lasten in samenhang
Gemeente Haarlemmermeer 21
dienen te worden gepresenteerd en toegelicht. De ontwikkeling van deze samenhang in de loop van de tijd wordt hierin verwerkt en de trends worden geduid. In de notitie Schuldpositie 2023 heeft de raad besloten drie kernindicatoren schuldpositie aan te wijzen. In de programmabegroting en jaarstukken worden
deze aangevuld met een aantal ondersteunende indicatoren, welke de kernindicatoren nuanceren, of in breder perspectief plaatsen. De toelichtingen op de manier hoe de indicatoren dienen te worden berekend staan in de notitie Schuldpositie 2023.
Bij de kernindicatoren valt op dat twee van de drie kernindicatoren eind 2022 op groen staan. De netto schuldquote is op basis van de werkelijkheid eind 2022 hoger dan gemiddeld, maar bevind zich in de categorie minst risicovol. Deze is zo'n 25% hoger dan bij de gemiddelde gemeente van vergelijkbare omvang. Echter zijn de verschillen binnen de vergelijkingsgroep groot. Gezien de groeiambities heeft Haarlemmermeer meer
gronden in bezit dan gemiddeld. Eind 2022 bedraagt onze grondexploitatiequote bijna 18,5%, terwijl de gemiddelde gemeente in deze categorie zo'n 10% heeft. De hogere nettoschuldquote wordt hier dan al door een groot deel door verklaard. De ratio grondexploitatie is verder gedaald en bevind zich in de categorie minst risicovol. De solvabiliteit bevind zich in oranje (neutraal). Opvallend is hier
22 Gemeente Haarlemmermeer
dat onze gemeente beter scoort dan de vergelijkingsgroep, die zich in het geheel in de categorie oranje (neutraal) bevind. Hierdoor heeft Haarlemmermeer een meer solide positie in tijden van financiële tegenspoed. De weerstandsratio bevestigt dit beeld, ondanks de daling die door de afboeking van de kosten van de bijdrage omlegging A9 is veroorzaakt. De indiciator lasten schuldpositie bevind zich eind 2022, net als de afgelopen jaren, stabiel in de categorie minst risicovol. De lage gemiddelde rente op de bestaande leningenportefeuille (1,53 %) en het
weerstandsvermogen van de gemeente maken dat de last van de schuld op de langere termijn houdbaar is en blijft. De spreiding binnen de leningenportefeuille voorkomt dat de gemeente kwetsbaar is voor een renteschok. Dit blijkt ook uit de onderschrijding van de renterisiconorm. Met de stijgende rentes sinds begin 2022 zal ook Haarlemmermeer in de toekomst rekening moeten houden met extra lasten. De exploitatie was de afgelopen jaren meer dan sluitend zoals blijkt uit de indicator structurele exploitatieruimte. De daling van de inkomsten vanuit het gemeentefonds vanaf 2026 maakt dat hierbij waakzaamheid in de toekomst wel een vereiste is.
Gemeente Haarlemmermeer 23
Coronacrisis Algemeen De coronacrisis heeft in het begin van 2022 nog een grote invloed gehad op iedereen in Haarlemmermeer: onderwijs, sportverenigingen, maatschappelijke verenigingen, ondernemers, detailhandel, horeca, verzorgingshuizen en inwoners. In de loop van januari werden steeds meer versoepelingen doorgevoerd en in maart vervielen alle maatregelen.
Hierna wordt inzicht gegeven in de financiële effecten voor de gemeente. Dit is de laatste rapportage over de financiële effecten van de coronacrisis. Vanaf maart 2022 gaat het Rijk er vanuit dat de doorwerking van de coronacrisis en de -maatregelen tot het normale ondernemersrisico behoren. Dat geldt ook voor de gemeenten.
Financiële effecten De coronacrisis heeft ook grote financiële effecten gehad voor de gemeente. Hierover is de raad geïnformeerd in verschillende P&Cproducten. In Tabel 6 wordt een samenvatting gegeven van de baten en lasten als gevolg van de coronacrisis. Hierin zijn de werkelijke bedragen conform de Jaarstukken 2020 tot en met de Jaarstukken 2022 opgenomen. Tabel 6
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Jaarstukken 2020 Voor- en nadelen Jaarstukken 2020
-12.756
In 2020 ontvangen compensatie van het Rijk
7.323
Saldo 2020
-5.433
Voor- en nadelen Jaarstukken 2021
-11.856
In 2021 ontvangen compensatie van het Rijk
6.993
Saldo 2021
-4.863
Voor- en nadelen Jaarstukken 2022
-7.937
In 2022 ontvangen compensatie van het Rijk
17.449
Jaarstukken 2021
Jaarstukken 2022
Saldo 2022 Totaal voor- en nadelen
9.512 -32.549
Totaal ontvangen compensatie
31.765
Saldo
-784
Nog te maken kosten in 2023
-1.329
Saldo
-2.113
24 Gemeente Haarlemmermeer
De nog te maken kosten in 2023 betreft uitvoeringskosten Tozo, lokaal cultuuraanbod, ventilatie scholen en afrekening huurcompensatie sport. Het nadeel van € 2,1 miljoen wordt veroorzaakt doordat de inkomstenderving van de toeristenbelasting en de parkeeropbrengsten in 2022 niet door het Rijk gecompenseerd wordt. Het Rijk gaat er vanuit dat vanaf 2022 de eventuele doorwerking van de coronacrisis en de maatregelen tot het normale ondernemersrisico vallen. Dat geldt ook voor gemeenten. Voor Haarlemmermeer speelt hierbij nog mee dat wij voor wat betreft de toeristenbelasting een unieke gemeente zijn als gevolg van de ligging van Schiphol in onze gemeente. In deze jaarstukken zijn de in Tabel 7 opgenomen financiële effecten verwerkt, waarbij de bedragen van € 200.000 en hoger zijn opgenomen. De overige kleinere verschillen zijn als één totaalbedrag opgenomen.
Tabel 7
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min is nadeel)
Zorg en werk
Begroting
Realisatie
Verschil
-1.150
-1.140
10
-1.150
-1.140
10
-293
-293
0 86
Uitvoeringskosten Tozo Maatschappelijke ontwikkeling Extra inzet subsidieregelingen cultuur, sport en onderwijs Huurcompensatie
515
601
Uitvoeringsplan coronaherstel jong en oud
-821
-821
0
Ventilatie scholen
-368
0
368
-1.227
-513
454
-1.177
-1.177
0
-1.177
-1.177
0
-412
-412
0
-412
-412
0
Parkeeropbrengsten
-907
-1.262
-355
Toeristenbelasting
-3.459
-2.514
945
-4.366
-3.776
590
-976
-918
58
Subtotaal
-9.048
-7.937
1.112
Ontvangen compensatie van het Rijk
17.269
17.449
180
Totaal
7.221
9.512
1.292
Mobiliteit Slimme en duurzame mobiliteit MRA Ruimtelijke ontwikkelingen Energietransitie Overzicht algemene dekkingsmiddelen
Overige kleine voor- en nadelen
Toelichting Het verschil tussen de begroting en de realisatie van de coronacrisis is circa € 1,3 miljoen hoger dan geraamd bij de Najaarsrapportage 2022. De verschillen worden toegelicht bij de betreffende programma's. Voor de post Ventilatie scholen wordt een een budgetoverheveling aangevraagd. Zie het hoofdstuk budgetoverhevelingen. Incidentele subsidie noodsteun regionale en culturele infrastructuur De provincie Noord-Holland heeft via een noodfonds middelen ter beschikking gesteld voor de als gevolg van de coronamaatregelen
opgelopen netto-schade in de culturele sector, in de maanden januari tot en met juni 2022, waarbij via een matchingsregeling de provincie 65% en wij 35% hebben bijgedragen. Van deze regeling hebben de volgende instellingen gebruik kunnen maken: Theater De Meerse en Poppodium Duycker van Het Cultuurgebouw en museum De Cruquius. Deze instellingen hebben de compensatie ontvangen in de vorm van subsidie. Conform de eisen in de subsidieverlening van de provincie geven wij in Tabel 8 inzicht in de bijdrage van de provincie en de bijdrage vanuit de gemeente.
Tabel 8
Bijdrage provincie Noord-Holland
Bijdrage gemeente
Totale bijdrage
193
104
297
Het Cultuurgebouw, poppodium Duycker
74
40
Museum Cruquius
38
20
Totaal
305
164
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
Instelling
Het Cultuurgebouw, theater De Meerse
114
58
469
Gemeente Haarlemmermeer 25
Leeswijzer De Jaarstukken 2022 zijn gebaseerd op de Programmabegroting 2022-2025. De jaarstukken bestaan uit de volgende delen: • Algemeen • Jaarverslag en jaarrekening per programma • Jaarrekening • Overige gegevens Algemeen Dit onderdeel bestaat uit de inleiding, het resultaat van de programmarekening, de coronacrisis, de financiële hoofdlijnen, deze leeswijzer en de samenstelling van het bestuur. Jaarverslag en jaarrekening per programma Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de (verplichte) paragrafen. In dit onderdeel worden per programma de volgende vragen beantwoord: • Wat wilden we bereiken? • Wat zouden we daarvoor doen? • Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? • Wat heeft het gekost? Bij het onderdeel 'Wat heeft het gekost?' worden op beleidsdoelniveau de substantiële verschillen (≥ € 200.000) tussen de gewijzigde begroting en de jaarrekening toegelicht. Diverse voor- en nadelen van minder dan € 200.000 worden tezamen verklaard door de toelichting Overig. In de paragrafen geven we aanvullende informatie over programma overstijgende onderwerpen; lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, vastgoed, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid en toezichtinformatie.
Beleidsindicatoren Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moeten wij in de programma’s in de jaarstukken de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toelichten aan de hand van zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarstukken. De raad kan zich op deze manier op belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Omdat het wenselijk is de
26 Gemeente Haarlemmermeer
resultaten van gemeenten onderling te kunnen vergelijken, is in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. Voor de indicatoren wordt aangesloten bij reeds bestaande bronnen, zoals het CBS en DUO. De actuele lijst bestaat uit 34 verplichte indicatoren. Daarnaast heeft de raad besloten een aantal niet-verplichte lokale indicatoren te handhaven (2017.0063489). In de tabellen bij de programma's is aangegeven waar het de verplichte (BBV) en niet-verplichte lokale indicatoren betreft. De website waarstaatjegemeente.nl biedt een overzicht van indicatoren per thema, waaronder de verplichte BBV indicatoren. Indien deze website als bron bij een BBV indicator vermeld wordt, betreft het de daarop vermelde informatie per 6 maart 2023. Indien er nog geen data bekend is, is dit met 'n.b.' aangegeven. Aanvullend biedt de website onderzoek. haarlemmermeergemeente.nl kennis en onderzoeksresultaten over de Haarlemmermeerse samenleving. Jaarrekening De jaarrekening bestaat conform het BBV uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting, de balans en de toelichting, de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) en een bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld (recapitulatie op taakveld).
Als apart hoofdstuk van de jaarrekening zijn tevens opgenomen de algemene grondslagen, budgetoverhevelingen, incidentele baten en lasten, structurele toevoegingen/onttrekkingen aan reserves, overzicht Wet Normering Topinkomens (WNT) en een overzicht van door de raad te autoriseren begrotings- of kredietoverschrijdingen. Conform voorgaande jaren is in de toelichting op de balans het verloop van de balansposten gedurende het verslagjaar weergegeven en worden de belangrijkste mutaties toegelicht. In dit onderdeel is tevens een overzicht van restantkredieten openomen. Overige gegevens In dit deel treft u de controleverklaring van de onafhankelijke accountant van PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. en een verklarende woordenlijst aan.
Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W Samenstelling gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan van de gemeente. De raad is de lokale volksvertegenwoordiging, bepaalt de beleidskaders en controleert de uitvoering van het
beleid door het college van burgemeester en wethouders. De raad heeft 39 zetels. Deze zetels zijn als volgt verdeeld:
Tabel 9
Partij
2022 Na de gemeenteraadsverkiezingen
2022 Voor de gemeenteraadsverkiezingen
2018
VVD
8
7
7
7
HAP
6
6
7
6
GroenLinks
5
4
4
3
D66
4
4
3
6
CDA
3
5
5
5
Forza!
3
4
5
4
PvdA
3
3
3
4
SRH (Sociaal Rechts Haarlemmermeer)
2
1
1
1
ChristenUnie-SGP
1
2
2
1
Forum voor Democratie (FvD)
1
-
-
-
EEN Haarlemmermeer
1
1
1
1
Belang van Nederland (BVNL)
1
-
-
-
GEZOND Haarlemmermeer
1
1
1
-
Lid Meijer
-
1
-
-
Overigen
-
-
-
1
De contactgegevens van fracties en de raadsleden staan op de website van de gemeenteraad, onder raadsleden.
voorbereiding en uitvoering van de raadsbesluiten.
Samenstelling college van burgemeester en wethouders De burgemeester is benoemd door de koning op voordracht van de raad. De wethouders zijn gekozen door de gemeenteraad. Ieder collegelid heeft zijn of haar eigen takenpakket (portefeuille). Samen zijn zij verantwoordelijk voor de
2014
Het college van B&W bereidt de plannen voor waarover de gemeenteraad een beslissing moet nemen. Het college neemt ook zelf besluiten. Daarnaast voert het college de besluiten van de gemeenteraad uit. Samen zijn zij verantwoordelijk voor het bestuur van de gemeente. De portefeuilles worden in Tabel 10 weergegeven.
Gemeente Haarlemmermeer 27
Tabel 10
Burgemeester Marianne Schuurmans-Wijdeven
• • • • • • • •
Algemene en bestuurlijke zaken Openbare orde & Veiligheid Brandweer Burgerzaken Internationale betrekkingen Communicatie & Onderzoek Integriteitsbeleid Kernencontacten (samen met wethouder Steffensvan de Water)
Wethouder Jurgen Nobel
Wethouder Mariëtte Sedee- Wethouder Marjolein Schuitemaker Steffens-van de Water
1e loco-burgemeester
2e loco-burgemeester
3e locoburgemeester
• • • • •
• • • • •
•
• • •
Financiën, inclusief deelnemingen & grondzaken Luchthavenzaken Woningbouw Ruimtelijke ontwikkeling
Projecten: • Stadshart Hoofddorp (exclusief gemeentehuis)
•
Sport & Volksgezondheid Agrarische zaken Vastgoed Afval, Milieu & Water Grootschalig groen & Recreatie Subsidies
Projecten: • PARK21
• • •
Fysieke leefomgeving Jeugd & Onderwijs Woonbeleid Dienstverlening Doelgroepenbeleid & Emancipatie Gebiedsgericht werken Participatie Kernencontacten (samen met burgemeester Schuurmans-Wijdeven
Projecten: • Nieuwe Kom NieuwVennep
Wethouder Marja Ruigrok
Wethouder Charif El Idrissi
Wethouder Charlotte van der Meij
Michiel Ruis
4e loco-burgemeester
5e loco-burgemeester
6e loco-burgemeester
Gemeentesecretaris
• • •
• • • •
• • • • •
•
Verkeer & Vervoer Economische Zaken Cultuur
• • •
28 Gemeente Haarlemmermeer
Werk & Inkomen Arbeidsmarktbeleid Inburgering & Asielzaken Inkoop- & aanbestedingsbeleid Bedrijfsvoering Personeel Digitalisering
Zorg & Welzijn Klimaat & Energie Juridische Zaken Vergunningen Handhaving (inclusief oneigenlijk grondgebruik)
Projecten: • Gemeentehuis
Algemeen directeur van de organisatie
Jaarverslag en toelichting jaarrekening per programma
Gemeente Haarlemmermeer 29
Bestuur, samenleving en publiekscontact
lasten in €
15.827
baten in €
4.714
% totale realisatie lasten
Portefeuillehouder: Ruigrok, Schuurmans-Wijdeven, Steffens-van de Water
% totale realisatie baten
2,8%
0,9%
Maatschappelijk doel:
Het borgen van democratische en transparante besluitvorming en excellente dienstverlening aan inwoners, instellingen en ondernemers. (bedragen × € 1.000)
Rekening % verschil baten Rekening % verschil lasten 2022 baten t.o.v. begroting 2022 lasten t.o.v. begroting
Beleidsdoel A: Het goed functioneren en faciliteren van formele gemeentelijke organen (gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, burgemeester en rekenkamercommissie).
1.134
-
7.126
7%
-
-
301
23%
149
-
997
-1%
1
-
960
1%
01. Het faciliteren van de bestuursorganen van de gemeente 02. Het faciliteren van de Rekenkamercommissie 03. Het voorbereiden en houden van verkiezingen
Beleidsdoel B: Wederzijdse betrokkenheid bij de besluitvorming en onze kennis over onze lokale samenleving vergroten. 01. Het doen van generiek onderzoek 02. Standaardisering van de aanpak van participatie bij beleidsvorming en -uitvoering 03. Opstellen en uitvoeren van gebiedsprogramma's 04. Uitwerking rol dorps- en wijkraden 05. Het onderhouden en faciliteren van adviesorganen ter ondersteuning van de gemeenteraad 06. Het bieden van informatie aan inwoners en ondernemers 07. Het ondersteunen van de Jongerengemeenteraad en Kinderraad
Beleidsdoel C: Het behartigen van de belangen van Haarlemmermeer buiten de gemeentegrenzen en het versterken van de bestuurlijke samenwerking. 01. Het deelnemen aan bestuurlijke samenwerkingsverbanden 02. Het onderhouden van de stedenband(en) 03. Het ontplooien van activiteiten ten behoeve van Citymarketing
Beleidsdoel D: Wij zijn goed bereikbaar voor inwoners, ondernemers en instellingen en open, deskundig en duidelijk in onze contacten. 01. Wij zijn bereikbaar via balie, telefoon, internet en sociale media 02. Wij leveren onze diensten steeds meer digitaal en waar gewenst persoonlijk
03. Wij staan in contact met onze inwoners, ondernemers en vertegenwoordigers van (maatschappelijke) organisaties volgens een gebiedsgerichte werkwijze 04. Wij geven waar mogelijk direct en correct antwoord op vragen via alle kanalen 05. Wij staan voor kwaliteit en handelen meldingen, aanvragen, producten en diensten adequaat en binnen de gestelde termijn af
Beleidsdoel E: Wij beheren betrouwbare basisregistraties en leveren diensten en producten van burgerzaken en de burgerlijke stand.
3.430
-4%
6.444
01. Het beheren van de Basis Registratie Personen (BRP) en het leveren van producten en diensten vanuit de BRP. 02. Het beheren van de registers burgerlijke stand. 03. Het verstrekken van paspoorten, Nederlandse Identiteitskaarten en DigiD's aan Nederlanders woonachtig in het buitenland via de Gemeentebalie Schiphol. 04. Het centraal inschrijven van vluchtelingen voor het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) en het leveren van een bijdrage aan de landelijke Commissie BRP. 05. Het actueel houden van de bestaande (Basis)registraties met een geografische component.