Gem-Haarlemmermeer---Accountantsverslag-2025
Tekst van het document
Gemeente Haarlemmermeer Accountantsverslag 2025
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie
Gemeente Haarlemmermeer T.a.v. de raad en het college van burgemeester en wethouders Taurusavenue 100 2132 LS HOOFDDORP
Overige observaties
Overige observaties 1 juni 2026
Bijlagen
Bijlagen Geachte leden van de raad en het college, Met genoegen leggen wij u ons accountantsverslag voor dat is opgesteld in het kader van onze opdracht tot controle van de jaarrekening 2025 (de 'jaarrekening') van gemeente Haarlemmermeer. Wij hebben onze controle uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging van 8 oktober 2025. Dit verslag bevat de belangrijkste bevindingen van onze controle van uw jaarrekening en is besproken met uw ambtelijke organisatie op 13 april 2026, op 4 mei 2026 met de directie, op 4 mei 2026 met de wethouder financiën en op 12 mei met de auditcommissie. Mocht u nog vragen hebben, aarzel dan niet om contact met ons op te nemen. Met vriendelijke groet, PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Dit verslag is opgesteld uitsluitend voor gebruik door de raad en het college van burgemeester en wethouders van de gemeente
N. van Someren RA
Haarlemmermeer. Op dit verslag kan niet
partner
door derden worden gesteund aangezien derden niet op de hoogte zijn van het doel van de werkzaamheden en de resultaten onjuist kunnen interpreteren. Wij aanvaarden geen aansprakelijkheid, zorgplicht en/of verantwoordelijkheid jegens andere partijen dan de gemeente Haarlemmermeer.
PricewaterhouseCoopers Accountants N.V., Fascinatio Boulevard 350, 3065 WB Rotterdam, P.O. Box 8800, 3009 AV Rotterdam, the Netherlands T: +31 (0) 88 792 00 10, F: +31 (0) 88 792 95 33, www.pwc.nl ‘PwC’ is het merk waaronder PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. (KvK 34180285), PricewaterhouseCoopers Belastingadviseurs N.V. (KvK 34180284), PricewaterhouseCoopers Advisory N.V. (KvK 34180287), PricewaterhouseCoopers Compliance Services B.V. (KvK 51414406), PricewaterhouseCoopers Pensions, Actuarial & Insurance Services B.V. (KvK 54226368), PricewaterhouseCoopers B.V. (KvK 34180289) en andere vennootschappen handelen en diensten verlenen. Op deze diensten zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin onder meer aansprakelijkheidsvoorwaarden zijn opgenomen. Op leveringen aan deze vennootschappen zijn algemene inkoopvoorwaarden van toepassing. Op www.pwc.nl treft u meer informatie over deze vennootschappen, waaronder deze algemene (inkoop) voorwaarden die ook zijn gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel te Amsterdam.
PwC
2
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Onze kernboodschappen Dit gedeelte geeft een samenvatting van onze belangrijkste boodschappen, inclusief de bevindingen en opmerkingen van onze controle.
PwC PwC
3
Onze kernboodschappen De controle van de gemeente Haarlemmermeer conclusies Onze
Interne beheersing
Onze conclusies •
Rechtmatigheid
Project FHIT
We hebben onze controle van de
In afstemming met de ambtelijke
jaarrekening van gemeente Haarlemmermeer afgerond en zijn
organisatie hebben wij vooraf geen rol gekregen bij de implementatie-
Interne beheersing •
rondom het autorisatieproces van inkoopfacturen hebben wij onze
goedkeurende accountantsverklaring
werkzaamheden rondom project FHIT, waardoor geen toetsing heeft
aspect getrouwheid af te geven. Wij zijn voornemens een goedkeurend
plaatsgevonden op de ontwerp- en inrichtingsfase van de systemen. Wij
oordeel af te geven over de rechtmatigheid van de specifieke
hebben de volgende observaties vastgesteld:
uitkeringen. Beiden onder voorbehoud van goedkeuring van
o Facturen ad € 24 miljoen zijn door
deze jaarrekening door de raad op 11 juni 2026.
•
•
Er zijn geen ongecorrigeerde controleverschillen.
Het college heeft de rechtmatigheidsverantwoording 2025 opgesteld en in de jaarstukken 2025 opgenomen, in lijn met de Kadernota Rechtmatigheid 2025. Wij hebben de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording vastgesteld.
onjuist ingerichte autorisaties niet conform procedures geautoriseerd. Op basis van uitgevoerde werkzaamheden is het risico in onze
controle voldoende gemitigeerd. o De datamigratie naar ERPx is uitgevoerd, maar de stamgegevens van de subsidierelaties zijn niet tijdig in de interne controle betrokken. Uit onze controle achteraf komen geen bijzonderheden naar voren. o Door een omissie in de inrichting kan de autorisatieflow bij memoriaalboekingen worden omzeild. Met onze uitgevoerde werkzaamheden is het risico in deze controle voldoende gemitigeerd.
•
risicoanalyse herzien. Ten opzichte van ons controleplan hebben wij
goedkeurende accountantsverklaring
voornemens een goedkeurende accountantsverklaring op het
Naar aanleiding van de bevinding
Rechtmatigheid
een significant risico toegevoegd rondom het proces van factuurverwerking. Dit is het gevolg van de significante tekortkoming in de interne beheersing rondom de autorisatie van de inkoopfacturen. •
In onze rapportage van interim-
omgeving. Er zijn geen verbeteringen geconstateerd ten opzichte van wat wij eerder hebben gerapporteerd, in verband met de
•
•
De financiële positie van de
onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €11,4
gemeente Haarlemmermeer is voor dit jaar wederom goed. Het
miljoen geconstateerd. Een nadere toelichting van de
meerjarenbeeld vanaf 2028 is negatief vanwege verwachte
afwijkingen boven de rapportagegrens zijn toegelicht in
kortingen op het gemeentefonds. Gemeente Haarlemmermeer
•
de rechtmatigheidsverantwoording
realiseert eind 2025 een weerstandsratio van 3,5. Deze
van uw jaarstukken. In het kader van de wet DBA heeft
uitkomst ligt net iets onder het niveau van voorgaand jaar (3,9),
Haarlemmermeer een inventarisatie gemaakt van de
bevindingen hebben wij gerapporteerd over uw IT-
migratie naar ERPx binnen uw organisatie.
Het college heeft
Uw financiële positie
•
maar is nog steeds goed. De financiële kengetallen
risicovolle dossiers. De omvang van deze dossiers is €1,9 miljoen
onderstrepen een gezonde financiële uitgangspositie van
en is als onduidelijkheid verantwoord in de
gemeente Haarlemmermeer.
rechtmatigheidsverantwoording. De recente uitspraak van de Raad van State heeft tot gevolg dat gemeenten het gelijkheidsbeginsel actief moeten toepassen. Hoewel de financiële impact voor Haarlemmermeer in controlejaar 2025 beperkt is, neemt het risico op onrechtmatigheden in 2026 substantieel toe. 4
Onze kernboodschappen De controle van de gemeente Haarlemmermeer Uw speerpunten
Uw grondexploitaties
Uw speerpunten
Sociaal domein
Onze samenwerking
Uw grondexploitaties
Onze samenwerking
Netcongestie
•
•
Netcongestie zorgt voor structurele
•
De uitgaven voor Zorg en Werk blijven
•
De waardering van de grondexploitaties is
•
De samenwerking rond de
vertraging in de uitgifte van bedrijventerreinen in Haarlemmermeer,
sterk stijgen en lopen structureel uit de pas met de begroting. In 2025 bedragen
gestegen van €38,8 naar €49,7 miljoen. Deze stijging wordt met name veroorzaakt
jaarrekeningcontrole is in openheid en goede verhoudingen
waardoor grondopbrengsten later worden gerealiseerd en de financiële waarde van
de lasten €191 miljoen (€18,8 miljoen hoger dan initieel begroot). Deze
door project Lincolnpark. Het project verbeterd met €10,7 miljoen. Deze
verlopen, wat heeft bijgedragen aan een ordelijk
grondexploitaties afneemt. Dit risico wordt sinds 2021 gemonitord voor de
overschrijding wordt veroorzaakt door zowel volumegroei als een toename van
waardesprong was eerder bewust niet verwerkt vanwege onzekerheden en betreft
jaarrekeningcontroleproces.
actieve grondexploitaties en bedraagt in MPG 2026 €1,4 miljoen en heeft met
intensievere en duurdere zorg (jeugd). Daarnaast zijn er hogere uitgaven
een kans die nu volledig in de MPG 2026 is doorgerekend, wat wij als optimistisch
name betrekking op het project Lincolnpark.
geweest voor huishoudelijke hulp, begeleiding en hulpmiddelen (wmo).
beoordelen.
Er is verbetering in de communicatie
De winstname in 2025 is €7,0 miljoen (2024: €0,9 miljoen). Dit heeft met name
richting een verantwoorde inzet van AI, met vastgestelde richtlijnen en een lange
tussen de toezichthouders Jeugd & WMO en Concerncontrol. Er ontbreekt
plaatsgevonden voor de projecten Beukenhorst Zuid (€2,7 miljoen),
termijn ambitie. Tegelijk bevindt AI-gebruik zich nog in een experimentele
echter een formele rapportagelijn tussen deze twee afdelingen. Er is ook
Tudorpark (€2,5 miljoen) en Badhoevedorp Centrum (€2 miljoen). Wij
fase, waarbij wet- en regelgeving vaak als rem wordt ervaren. Naarmate
geen formele rapportagelijn bij Concerncontrol zelf. Wij adviseren u om
hebben vastgesteld dat de winstname juist is bepaald.
AI-toepassingen opschalen en invloed krijgen op processen met mogelijke
Concerncontrol proactief te informeren over de status en uitkomsten van
rechtsgevolgen voor inwoners, neemt het risico toe dat niet structureel wordt
uitgevoerde onderzoeken door dit te vermelden in periodieke rapportages.
Haarlemmermeer zet duidelijke stappen
voldaan aan wetgeving, ethische normen en publieke waarden.
•
•
•
Het risicoprofiel blijft met €10,0 miljoen in lijn met het voorgaande jaar (2024: €9,7 miljoen). De totale impact van het risico van netcongestie is €1,4 miljoen. Gezien de landelijke ontwikkelingen blijft de omvang van het risico beperkt.
5
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Onze conclusies Dit gedeelte geeft een toelichting op de accountantsverklaring en de conclusies met betrekking tot de jaarrekening en de overige informatie in uw jaarverslag.
PwC PwC
6
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze conclusies
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies
Uw jaarrekening geeft een getrouw beeld
Dat doet het college via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw
Speerpunten
We hebben onze controle van de jaarrekening van gemeente Haarlemmermeer afgerond en zijn voornemens een goedkeurende accountantsverklaring af te geven. Dit alles onder
accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel. Dat noemen we een indirect
voorbehoud dat de jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de raad. In onze accountantsverklaring nemen we een paragraaf op ter benadrukking van het feit dat er
oordeel over de rechtmatigheid. Het college heeft onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €12,7 miljoen geconstateerd. Een nadere toelichting van de
sprake is van rechtmatigheidsfouten boven de verantwoordingsgrens. Dit lichten wij in de volgende paragraaf nader toe. Wij hebben geen (niet-gecorrigeerde)
afwijkingen onder de verantwoordingsgrens zijn toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering. Het totaal aan geconstateerde onrechtmatigheden bedraagt €16,5
controlebevindingen in de WNT-verantwoording 2025. Er zijn geen aanwijzingen van fraude of niet-naleving van wet- en regelgeving onder onze aandacht gekomen tijdens de
miljoen, hiervan ziet €14,3 miljoen toe op onrechtmatig aanbestede contracten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Er volgen geen onrechtmatigheden boven de
controle. Als controlerend accountants hebben wij de verantwoordelijkheid om in onze controleverklaring te rapporteren over de overige informatie in het jaarverslag. Onze
rapporteringstolerantie uit het M&O criterium.
conclusie is dat het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening.
Onze risicoanalyse is herzien
Speerpunten
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Ten opzichte van ons controleplan en onze tussentijdse rapportering hebben wij een
Geen fouten en onzekerheden geconstateerd in relatie tot getrouwheid
nieuwe significante tekortkoming vastgesteld in uw interne beheersing ten aanzien van de verwerking van inkomende facturen. Uit een interne controle door Haarlemmermeer
Het correctievoorstel die wij hebben gedaan is verwerkt in de definitieve jaarrekening. Daarnaast hebben wij onzekerheden binnen het sociaal domein vastgesteld die wij in het
is vastgesteld dat inkomende facturen onjuist zijn geautoriseerd. In ons controleplan was het risiconiveau normaal. Vanwege de significante tekortkoming hebben we het risico op
tabel van niet-gecorrigeerde afwijkingen hebben opgenomen. Wij hebben geen ongecorrigeerde afwijkingen boven onze materialiteit van €12,7 miljoen vastgesteld. Na
het onjuist verwerken van inkoopfacturen naar een significant risico gebracht.
afronding van onze controle hebben we de materialiteit opnieuw beoordeeld. De cumulatieve financiële impact van de niet-gecorrigeerde afwijkingen ligt onder onze
Verslaggevingsvereisten zijn juist toegepast
algehele materialiteit van en heeft daarom geen invloed op onze controleverklaring. Hoewel de afwijkingen niet materieel zijn, raden we u aan om alle gerapporteerde niet-
bepalingen van en krachtens de Wet normering topinkomens (WNT). Wij vinden de door het college bij het opstellen van de jaarrekening toegepaste waarderingsgrondslagen
gecorrigeerde afwijkingen aan te passen om de nauwkeurigheid van de jaarrekening te verbeteren. In de jaarrekening 2025 is de nieuwe financiële verordening 2023
geschikt. Tevens voldoet de toelichting in de rechtmatigheids-verantwoording aan de bepalingen van de Kadernota Rechtmatigheid.
gehanteerd, waarbij in de rechtmatigheidsverantwoording de nieuwe verantwoordingsgrenzen zijn toegepast (artikel 9 van de financiële verordening 2023).
Rechtmatigheid specifieke uitkeringen (SiSa)
Rechtmatigheidsverantwoording voldoet aan de vereisten
Wij hebben in onze controleverklaring ook een goedkeurend oordeel verstrekt over de baten en lasten als mede de balansmutaties met betrekking tot de specifieke uitkeringen.
Het college heeft de jaarrekening opgesteld in overeenstemming met het BBV en de
In de jaarrekening 2025 heeft het college verantwoording afgelegd over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties. PwC
7
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Gecorrigeerde afwijkingen
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie De volgende afwijkingen en aanpassingen van de toelichtingen zijn gecorrigeerd door het college en zijn daarom opgenomen in de jaarrekening.
Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen #
Beschrijving
Post in jaarrekening
Baten en lasten Debet
1
Er is een post opgenomen als een vooruitbetaald bedrag. De betaling heeft echter plaatsgevonden per 11-2026. Dit is een classificatie correctie binnen de post overlopende activa
Crediteuren
Debet
Credit
€4.748.465
Vooruitbetaalde kosten
Totaal
PwC
Credit
Balans
€4.748.465
€4.748.465
€4.748.465
8
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Niet-gecorrigeerde afwijkingen zijn niet materieel
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
De volgende afwijkingen en onjuiste toelichtingen zijn niet gecorrigeerd in de jaarrekening. Het college heeft geconcludeerd dat de (kwalitatieve en kwantitatieve) impact van deze verschillen niet materieel is. We zijn het eens met deze conclusie.
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen #
Beschrijving
Jaarrekeningpost
1
Onzekerheid met betrekking tot prestatielevering bij zorgleveranciers
Jeugd & WMO
Totaal
PwC
Fouten
Onzekerheden €628.979
€-
€628.979
9
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
3
Speerpunten In dit gedeelte rapporteren wij onze bevindingen bij de specifieke speerpunten die u ons hebt meegegeven.
PwC
10
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Uw speerpunten (1/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Ons advies is om per project nauwkeurig te blijven inschatten wat de kans en impact is ten gevolge van netcongestie
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
U heeft ons onderstaande speerpunten meegegeven waarvan wij de eerste reeks in onze
Hierdoor ontstaat voor uw gemeente vertraging in de uitgifte van de kavels waarbij een
rapportage interim-bevindingen hebben gerapporteerd. Hieronder rapporteren we de uitkomsten van de resterende speerpunten:
grootverbruik aansluiting noodzakelijk is. Dit betekent een structurele verschuiving van opbrengsten naar latere jaren, wat gevolgen heeft voor de netto contante waarde van uw
1. Hoe wordt in de ruimtelijke planning en grondexploitaties rekening gehouden met
grondexploitaties (deze wordt namelijk lager). Door Haarlemmermeer wordt per project bekeken waar deze risico’s zich voor kunnen
netcongestie? Hoe wordt dit risico gekwantificeerd en gemonitord? 2. Gebruikt gemeente Haarlemmermeer algoritmes of AI-toepassingen (bijv. in
doen en indien dit risico zich voordoet bij een bepaald project, wordt hierbij de kans en impact bepaald. Vanaf het MPG 2021 heeft Haarlemmermeer de projecten waar de
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
handhaving, zorg of subsidies)? Zo ja, hoe wordt geborgd dat deze voldoen aan de komende wetgeving en ethische normen?
1. Hoe wordt in de ruimtelijke planning en grondexploitaties rekening gehouden met netcongestie? Hoe wordt dit risico gekwantificeerd en gemonitord? Netcongestie vorm een structureel en langdurig risico voor de actieve grondexploitaties van Haarlemmermeer. Netbeheerders Liander en TenneT geven aan dat de beschikbare transportcapaciteit zeer beperkt is. Voor nieuwe grootverbruikersaansluitingen (niet zijnde woningbouw) is netcongestie momenteel een gegeven, met slechts beperkte
netcongestie een risico kan vormen gevolgd. Dit betreffen de actieve grondexploitaties: • Beukenhorst Zuid; • •
Lincolnpark Tweede Fase; De President 1.1;
• •
Hoofddorp Zuidrand; De Liede;
• •
Raadhuisplein en omgeving; en Nieuw Vennep Nieuwe Kom.
Het totale gewogen risico in de MPG 2026 is €1,4 miljoen wat voor een groot deel
betrekking heeft op het project Lincolnpark. De monitoring van het risico per project uitzonderingen voor projecten die vóór oktober 2023 zijn aangemeld. Zelfs in het meest wordt door een aparte werkgroep gedaan die wordt getrokken door de gunstige scenario ontstaat pas in 2027 enige verlichting, terwijl pas rond minimaal 2031 beleidsmedewerkers van het Cluster RED (Ruimte Economie Duurzaamheid). Voor de weer voldoende capaciteit wordt verwacht. verantwoording in het MPG wordt er samengewerkt met de planeconomen.
PwC
11
Openingsbrief Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Uw speerpunten (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Uw gemeente is goed op weg, maar er moet nog wel veel gebeuren om in 2030 AI een vanzelfsprekendheid te maken binnen uw organisatie
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties
2. Gebruikt gemeente Haarlemmermeer algoritmes of AItoepassingen (bijv. in handhaving, zorg of subsidies)? Zo ja, hoe wordt geborgd dat deze voldoen aan de komende wetgeving en ethische normen?
Bijlagen
Bijlagen
Haarlemmermeer zet stappen om AI-toepassingen op een verantwoorde manier te verkennen en toe te passen. In januari 2024 zijn er richtlijnen opgesteld voor het veilig gebruik van AI-toepassingen binnen uw organisatie, met nadruk op privacybescherming en zorgvuldige omgang met data. Daarnaast werkt Haarlemmermeer aan een overkoepelend AI-plan, met als ambitie om AI in 2030 tot een vanzelfsprekend en vertrouwd hulpmiddel in het dagelijks werk te maken. Tegelijk, constateren wij dat de inzet van AI zich momenteel bevindt in een experimentele en ontwikkelfase, met diverse pilots binnen onder meer klantcontact, transcriptie en bezwaar- en beroepsprocessen. Deze pilots zijn laagdrempelig en intern gericht, maar
Bron: AI-richtlijnen gemeente Haarlemmermeer
vinden plaats terwijl het bredere kader voor governance, toezicht en monitoring nog in ontwikkeling is. Hoewel het uitgangspunt wordt onderschreven dat bij samenwerking met derde partijen geen ongewenste gegevens worden gedeeld, is nog onvoldoende zichtbaar hoe structureel wordt geborgd dat AI-toepassingen blijvend voldoen aan komende wetgeving (zoals de AI Act), ethische normen en publieke waarden zoals nondiscriminatie uitlegbaarheid en transparantie. Naarmate pilots opschalen en een directere invloed krijgen op werkzaamheden met mogelijk rechtsgevolgen voor inwoners, neemt dit risico toe.
PwC
12
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Uitkomsten controle 2025 In dit hoofdstuk beschrijven we de belangrijkste uitkomsten van de controle voor het ruimtelijk domein, het sociaal domein en de overige domeinen, waaronder de bedrijfsvoering.
PwC
13
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Project FHIT
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Met project FHIT heeft Haarlemmermeer de implementatie van de financiële administratie ERPx nog onderhanden, vanuit de controle komen diverse bevindingen naar voren
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein
In afstemming met de ambtelijke organisatie hebben wij vooraf geen rol gekregen
Hier kunnen financieel medewerkers misbruik van maken en dit kan leiden tot
bij de controle van de implementatie van de financiële administratie, salarisadministratie en de subsidie administratie. Wij hebben gedurende de
oneigenlijke boekingen. Haarlemmermeer geeft aan dat er geen gebruik is gemaakt van deze manier van boeken. Op basis van de door ons uitgevoerde
jaarrekeningcontrole diverse werkzaamheden verricht in het kader van het project FHIT. Op basis hiervan rapporteren wij onze observaties.
controlewerkzaamheden hebben wij vastgesteld dat er zich geen materiële onregelmatigheden als gevolg van deze situatie hebben voorgedaan.
Significante tekortkoming in het autorisatieproces van inkoopfacturen
Datamigratie uitgevoerd, niet alle objecten zijn betrokken in de interne controle
Uw gemeente heeft naar aanleiding van een interne melding een integrale analyse
De datamigratie werkzaamheden zijn door Haarlemmermeer uitgevoerd voor de
gemaakt van de inkomende facturenstroom voor 2025. Er is vastgesteld dat in totaal €24 miljoen aan facturen niet de juiste autorisatieprocedure heeft gevolgd. Aan de
financiële administratie, de salarisadministratie en de subsidie administratie. Voor de datamigratie van ERPx (financiële administratie) hebben wij vastgesteld dat de
ene kant was de inrichting van ERPx niet optimaal waardoor budgethouders ook per abuis als prestatieverklaarder konden optreden, dit betreft een
stamgegevens (o.a. bankrekeningen) van de subsidierelaties niet tijdig in de controle zijn betrokken door Haarlemmermeer. Deze werkzaamheden zijn achteraf
functievermenging. Anderzijds heeft onbekendheid met het nieuwe systeem ertoe geleid dat prestatieakkoordverklaarders de gehele order konden goedkeuren,
alsnog uitgevoerd door Haarlemmermeer. Gedurende onze beoordeling van deze werkzaamheden zijn geen bijzonderheden of afwijkingen in dit kader vastgesteld.
waardoor alle vervolgfacturen onder deze order niet meer prestatieakkoord zijn verklaard. Dit is pas in de loop van 2026 aan het licht gekomen, wat wijst op
Verdere implementatie en optimalisatie van ERPx onderhanden
onvoldoende monitoring en signalering. Daarnaast verliep begin 2025 de routing van de inkoopfacturen niet goed, dit is in de loop van 2025 opgelost.
De implementatie en optimalisatie van ERPx is op diverse onderdelen onderhanden. Voorbeelden zijn het verkorten van de doorlooptijd van
Binnen memoriaalboekingen kan functiescheiding worden
inkoopfacturen en het verlagen van het drempelbedrag voor het aanvragen van inkooporders (dat is nu €5.000). Wij adviseren u om een duidelijk plan op te stellen
Sociaal domein
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
omzeild Voor een financieel medewerker is het mogelijk om met een bepaalde boekingsgang,
met daarin de tijdslijn voor het afronden van de implementatie en optimalisatie van ERPx.
de autorisatieflow over te slaan, waardoor de memoriaalboeking direct wordt aangemaakt.
PwC
14
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Ruimtelijk domein (1/2)
Onze kernboodschappen
Netto contante waarde stijgt van €38,8 miljoen naar €49,7 miljoen
Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Autonome wijziging Lincolnpark leidt tot een verbetering van €10,7 miljoen
Informatiewaarde MPG kan worden verbeterd door inzicht te geven in de ontwikkeling van de risico’s
De waardestijging in de netto contante waarde (NCW) van de grondexploitaties wordt
In de MPG 2026 is enkel inzicht gegeven in het saldo van de kansen en de risico’s.
voor een groot deel veroorzaakt door autonome wijzigingen in het project Lincolnpark. De stijging is gerelateerd aan indexatie van grondprijzen naar de prijspeil van 1 januari
Hierdoor is de ontwikkeling van de risico’s minder goed te volgen. Ons advies is om in de volgende actualisaties de risico’s en kansen bruto te rapporteren voor het verbeteren
2026. In eerdere jaren is vanwege de onzekerheden geen indexatie toegepast. In de tMPG is een kans met een mogelijk positieve impact van €7,4 miljoen opgenomen met
van de informatiewaarde.
Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties Financiële positie
een kans van optreden van 25%. In de MPG 2026 wordt deze kans doorgerekend met een positieve impact van €10,7 miljoen. De grondexploitaties met een negatieve contante waarde (totaal: €29,2 miljoen) zijn voorzien.
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Risicoprofiel blijft in lijn met MPG 2025, effect netcongestie is beperkt en bedraagt €1,4 miljoen De omvang van de projectgerelateerde risico’s blijft met €10,0 miljoen in lijn met het voorgaande jaar (2024: €9,7). Momenteel is netcongestie een van de belangrijkste
Ontwikkeling risicoprofiel grondexploitaties
risico’s die impact heeft op de waardering van grondexploitaties. In Haarlemmermeer is op projectniveau rekening gehouden met dit risico. Het gewogen effect in de MPG
60
2026 blijft beperkt tot €1,4 miljoen wat voor een groot deel betrekking heeft op het project Lincolnpark. Gezien de landelijke ontwikkelingen blijft de omvang van het
40
risico beperkt in omvang.
20
50 2025
2024
2023
30
10
Winstname in 2025 is €7,0 miljoen Dit jaar heeft Haarlemmermeer in totaal €7,0 miljoen aan winst genomen (2024: €0,9
0 Prognose resultaat (positieve grondexploitaties)
Risico's (cf. paragraaf weerstandvermogen)
Verliesvoorziening (negatieve grondexploitaties)
miljoen). Dit heeft met name plaatsgevonden voor de projecten Beukenhorst Zuid (€2,7 miljoen), Tudorpark (€2,5 miljoen) en Badhoevedorp Centrum (€2 miljoen). Tudorpark, Beukehorst Zuid en Badhoevedorp Centrum.
PwC
15
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Ruimtelijk domein (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Haarlemmermeer heeft actuele thema’s gereflecteerd in grondexploitaties
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen
De parameters zijn evenwichtig ingeschat
Parameter
Beoordeling
De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente
MPG 2026
Uitkomsten controle
MPG 2025
exploitatieoverzichten op waarin een schatting is opgenomen van de te maken kosten en opbrengsten. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten
De gehanteerde rekenrente
2,0%
⬤
2,0%
grondslag.
Disconteringsvoet
2,0%
⬤
2,0%
Kostenstijgingen
3,5%
⬤
3,5%
Opbrengstenstijging woningen betaalbaar
2,0%
⬤
2,0%
Opbrengstenstijging woningen overig
3,5%
⬤
3,5%
Opbrengstenstijging overig
1,5%
⬤
1,5%
Overige observaties
Overige observaties Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Wij hebben de gehanteerde uitgangspunten (inclusief programmering) en parameters beoordeeld. De parameters voor de grondexploitaties zijn wat ons betreft evenwichtig en realistisch bepaald. De geraamde (nominale) kosten en opbrengsten kosten in de grondexploitaties zijn geactualiseerd per prijspeil van 1 januari 2026.
Bijlagen
◼ Controleverschil
PwC
Optimistisch
⚫ Evenwichtig
⧫ Voorzichtig
16
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Sociaal domein (1/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Lasten vanuit Sociaal Domein in 2025 verder toegenomen
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Lasten programma Zorg en Werk toegenomen naar €191 miljoen
Daarnaast heeft u voor twee zorgaanbieders een onzekerheid van €0,63 miljoen
De lasten in het programma Zorg en Werk zijn toegenomen van €172,1 miljoen in 2024 naar €191,1 miljoen in 2025. De werkelijke lasten in 2025 zijn €4 miljoen lager dan de
vastgesteld met betrekking tot prestatielevering als gevolg van signalen van matige administratie bij deze zorgaanbieders, en inzet van personeel zonder kwalificaties.
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
lasten die waren begroot in de najaarsrapportage 2025. De werkelijke lasten 2025 zijn ruim €18,8 miljoen hoger dan de oorspronkelijke begroting 2025. Deze ontwikkeling laat
zien dat de financiële druk binnen het sociaal domein structureel is.
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen
Uw gemeente heeft verschillende maatregelen genomen om de groei van de jeugdzorgkosten te beperken, zoals het aanscherpen van de verordening sociaal domein,
Overige observaties
een nadrukkelijkere inzet op preventie en verbeterd inzicht via dashboards en rapportages. Dit zijn noodzakelijke en inhoudelijk passende stappen, maar zij hebben tot
Financiële positie
dusver nog onvoldoende geleid tot een structurele ombuiging van de uitgaventrend. Tegelijkertijd wordt onderzocht of ingrijpender maatregelen mogelijk zijn, waaronder de
Overige observaties
Financiële positie
Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
vervroegde invoering van een eigen bijdrage voor jeugdzorg, vooruitlopend op landelijke regelgeving vanaf 2028.
Bijlagen
Er is nog geen formele rapportagelijn aanwezig tussen de afdeling Toezicht, Jeugd & WMO met Concerncontrol Hoewel de afdeling Toezicht, Jeugd & WMO sinds eind 2023 toezicht houdt op de naleving van wetgeving, ontbreekt nog steeds een formele en structurele rapportagelijn richting bij Concerncontrol en de Verbijzonderde Interne Controle (VIC). Er is wel verbetering in de communicatie tussen de toezichthouders Jeugd & WMO en Concerncontrol. In 2025 was het expliciete voornemen om de rol van de VIC te
versterken en rapportagelijnen te formaliseren, met name ten aanzien van zorgfraude en materiële bevindingen. In de praktijk is dit nog niet gerealiseerd. Onderzoeksrapporten vanuit Toezicht, Jeugd & WMO worden niet standaard gedeeld met de VIC, maar alleen wanneer op basis van professionele oordeelsvorming wordt vastgesteld dat een onderzoek materieel is. Hierdoor bestaat het risico dat signalen te laat of onvoldoende integraal worden benut voor bredere sturing en beheersing. PwC
Lasten per beleidsdoel in programma Zorg en Werk
Realisatie Programma Najaarslasten begroting rapp. 2025 2025 2025 (x €1.000) (x €1.000) (x €1.000)
Realisatie 2024 (x €1.000)
A: Zorg en ondersteuning thuis
96.899
100.619
90.765
88.981
B: Zorg en ondersteuning verblijf
20.488
20.235
15.450
15.787
C: Toeleiden naar werk en meedoen in de samenleving
14.292
14.326
13.019
D: Financiële bestaanszekerheid
55.511
55.595
49.481
E: Inburgeringsplichtigen voelen zich thuis en doen volwaardig mee
3.886
4.362
3.595
191.076
195.137
172.310
Totaal
67.348
172.116 17
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Sociaal domein (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Wij adviseren om de controle op de toewijzingen consistenter te laten plaatsvinden
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Controle op de toewijzingen Gemeente Haarlemmermeer voert vanaf 2023 een controle uit op de toewijzingen waarop langere tijd niet is gedeclareerd. Deze controle is een belangrijk instrument om grip te houden op het zorggebruik. Hiermee stelt Haarlemmermeer de juistheid en volledigheid van de geleverde zorg vast. Een toewijzing is een aanvraag van de zorgleverancier om zorg te kunnen verlenen. Gemeente Haarlemmermeer heeft in 2025 deze controle één keer uitgevoerd, namelijk in september/oktober. Dit kwam onder andere door de werkdruk in het eerste half jaar door de implementatie van het nieuwe financiële systeem. In 2024 is deze controle respectievelijk één keer in april en één keer in augustus uitgevoerd. Wij adviseren om deze controles consistenter te laten plaatsvinden.
Bron: haarlemmermeergemeente.nl
PwC
18
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Rechtmatigheid
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Rechtmatigheidsverantwoording van het college voldoet aan de vereisten
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties
De totale omvang van de geconstateerde afwijkingen in de rechtmatigheidsverantwoordingen bedraagt €16,5 miljoen Het college legt verantwoording af over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties via de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening. Als uw accountant hebben wij de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording meegewogen in ons oordeel over de jaarrekening als geheel (indirect oordeel over de rechtmatigheid). We hebben geen bevindingen.
Uw gemeente heeft dit gekenmerkt als een onduidelijkheid in de rechtmatigheidsverantwoording aangezien het op dit moment onvoldoende duidelijk is of deze opdrachten schijnzelfstandigheid betreffen.
Uitspraak RvS begrotingssubsidies raakt Haarlemmermeer in 2026 Eind juli heeft de Raad van State een uitspraak gedaan waaruit volgt dat
Het college heeft onrechtmatigheden boven de verantwoordingsgrens van €11,4
begrotingssubsidies aangemerkt worden als schaarse rechten en het beginsel van gelijke kansen door gemeenten toegepast moet worden. Als bij voorbaat vaststaat of
Overige observaties
miljoen geconstateerd. Een nadere toelichting van de afwijkingen boven de rapportagegrens zijn toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording van uw
redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de subsidie,
Bijlagen
jaarstukken. De totale omvang van de geconstateerde afwijkingen bedraagt €16,5 miljoen. De onrechtmatigheden hebben voor het overgrote deel betrekking op
kan een subsidieverstrekker een begrotingssubsidie aan deze serieuze gegadigde verstrekken.
afwijkingen van Europese aanbestedingsrichtlijnen voor een totaal van €14,3 miljoen. De overige onrechtmatigheden hebben betrekking op onduidelijkheden in fiscaal
De omvang van de na de uitspraak toegekende begrotingssubsidies binnen
pleitbare standpunten wet DBA voor €1,9 miljoen en onterecht niet gepubliceerde begrotingssubsidies ad €0,1 miljoen.
Haarlemmermeer is voor controlejaar 2025 zeer gering, maar voor 2026 is de omvang vanuit de programmabegroting 2026-2029 €38 miljoen. De interne analyse op de
Onduidelijkheid ad €1,9 miljoen voor wet DBA
mogelijke impact voor de rechtmatigheid over 2026 heeft de ambtelijke organisatie onderhanden. Vooruitkijkend betekent dit dat Haarlemmermeer het proces voor
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Bijlagen
Haarlemmermeer heeft een inventarisatie gemaakt ten aanzien van de naleving wet DBA. Haarlemmermeer heeft vastgesteld dat er een aantal dossiers zijn waarvan
toekennen van (begrotings)subsidies moet herzien.
Haarlemmermeer niet kan oordelen of deze voldoen aan de wet DBA. De totale uitgaven voor deze dossiers bedragen €1,9 miljoen.
PwC
19
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies
Belangrijke schattingen (1/2)
Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
De schattingen van het college zijn evenwichtig
Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein
Bij het opstellen van de jaarrekening moet het
Bedrag (x €1 miljoen)
college belangrijke boekhoudkundige schattingen, beoordelingen en aannames toepassen en
Schatting
toelichten. Wij hebben de belangrijkste schattingen, beoordelingen en veronderstellingen
Afschrijvingen materiële vaste activa
Uitkomst
2025
2024
2025
2024
€28,4
€29,3
⚫
⚫
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
die door het college zijn gedaan, beoordeeld en concluderen dat deze zijn gebaseerd op passende bewijsstukken en goed uitgebalanceerde overwegingen. De hiernaast opgenomen tabel bevat een overzicht van onze bevindingen met betrekking tot die schattingen en oordelen.
Bijlagen
Het activabeleid van de gemeente ligt ten grondslag aan de wijze van afschrijven op materiële vaste activa. De gehanteerde afschrijvingspercentages zijn gebruikelijk in de sector. Waardering vastgoed
€323,8
€293,5
⚫
⚫
Vastgoed kan een economische of een maatschappelijke functie hebben. Vastgoed met een maatschappelijke functie (bijvoorbeeld een schoolgebouw) mag niet worden afgewaardeerd. De waardering van het vastgoed met een economische functie hebben we in detail gecontroleerd. Waardering grondexploitaties
€52,9
€47,5
⚫
⚫
Wij zijn van mening dat de schattingen met betrekking tot de grondexploitaties een betrouwbaar beeld geven van de waardering van uw grondexploitaties. De uitgangspunten die in de berekeningen gehanteerd worden zijn voor zover mogelijk onderbouwd met rapportages van externe partijen. Waardering financiële vaste activa
€119,3
€117,5
⚫
⚫
Wij hebben de waardering van uw financiële vaste activa in detail gecontroleerd. Ook de deelnemingen hebben we specifiek gecontroleerd. Wij concluderen dat de inschattingen van het college ten aanzien van de waardering van deze deelnemingen en (gerelateerde) leningen evenwichtig tot stand zijn gekomen.
PwC
20
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies
Belangrijke schattingen (2/2)
Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle
De schattingen van het college zijn evenwichtig
Project FHIT
Project FHIT Ruimtelijk domein
Bedrag (x €1 miljoen)
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Uitkomst
Schatting
Sociaal domein
2025
2024
2025
2024
€9,9
€10,2
⚫
⚫
Rechtmatigheid
Rechtmatigheid
Voorziening oninbare vorderingen
Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties
De gemeente berekent per soort vordering op basis van historische ontvangsten wat de gemiddelde inbaarheid is. De inbaarheidspercentages zijn bepaald op basis van verschillende categorieën van ouderdom. Naast deze methode wordt tevens een handmatige analyse uitgevoerd op de grotere vorderingen en wordt waar nodig een aanvullende voorziening getroffen. Wij zijn akkoord met de uitgangspunten die de gemeente Haarlemmermeer heeft gehanteerd.
Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
De juistheid en volledigheid van de onderhoudsvoorziening
€6,4
€5,5
⚫
⚫
Voor het onderhoud van vastgoedobjecten wordt een voorziening voor groot onderhoud aangehouden. Deze voorziening is gebaseerd op een meerjaren onderhoudsplan . Gedurende 2025 is er €2,5 miljoen gedoteerd en €1,6 miljoen onttrokken (‘aangewend’). Wij hebben de schatting als evenwichtig beoordeeld.
De waardering en indexatie van de APPA-voorziening
€7,0
€10,7
⚫
⚫
De voorziening voor wethouderspensioenen (APPA) per eind 2025 is onderbouwd door actuariële berekeningen van een externe serviceorganisatie (Visma Idella). Deze organisatie heeft de uitgangspunten uit de circulaire van het ministerie gebruikt. Daarnaast is de voorziening geïndexeerd met 2%. Wij zijn akkoord met de uitgangspunten die de gemeente Haarlemmermeer heeft gehanteerd.
De juistheid en volledigheid van de voorziening bovenwettelijk verlof
€3,1
€2,1
⚫
⚫
Wij hebben vastgesteld dat de voorziening is gevormd op basis van de beste inschatting die de gemeente kan maken. De grondslagen die zijn gehanteerd zijn geschikt.
PwC
21
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Overige observaties
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Project FHIT
Project FHIT
De casus De Groene Energie Corridor (DGEC) is goed verwerkt in de jaarrekening, audit Wet Politiegegevens afgerond
Ruimtelijk domein
Ruimtelijk domein Sociaal domein
Sociaal domein Rechtmatigheid
Rechtmatigheid Belangrijke schattingen
Belangrijke schattingen Overige observaties
Overige observaties Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
De kosten voor de casus DGEC die betrekking hebben op 2025 zijn verwerkt als last in de jaarrekening In 2024 zijn er meerdere meldingen van luchtvaartmaatschappijen geregistreerd door het Analysebureau Luchtvaartongevallen (ABL) over hinderlijke lichtschitteringen onder de aanvliegroute van de Zwanenburg –en Polderbaan. Wij hebben hierover gerapporteerd in onze rapportage interim-bevindingen. Uw gemeente heeft hiervoor meerdere facturen ontvangen in 2025, het totaalbedrag dat uw gemeente bijdraagt aan deze casus bedraagt €11,6 miljoen, waarvan €5,8 miljoen wordt bijgedragen door het Rijk. Aan de hand van een door DGEC aangeleverde spreadsheet van de kosten/facturen die ten grondslag liggen aan de te betalen schadevergoeding, heeft u bepaald welke kosten betrekking hebben op 2025 en welke 0p 2026. Wij zijn het eens met de huidige verwerkingswijze van deze post.
Audit Wet politiegegevens afgerond met een afkeurend oordeel Uit de Wet politiegegevens audit blijkt dat Haarlemmermeer niet voldoende voldoet aan de wettelijke eisen voor de verwerking van politiegegevens door boa’s. Voor de jaarrekeningcontrole heeft dit geen impact omdat er geen systemen zijn betrokken die ook in scope zijn voor de jaarrekeningcontrole.
PwC
22
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Financiële positie In dit gedeelte geven we een analyse van de financiële positie van uw gemeente
PwC
23
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Financiële positie (1/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
De financiële positie van uw gemeente is goed
Onze conclusies
40,000,000.00
Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
De financiële positie van de gemeente Haarlemmermeer is voor dit jaar wederom goed
35,000,000.00 30,000,000.00
Het exploitatieresultaat over 2025 van de gemeente Haarlemmermeer is positief en bedraagt €20,7 miljoen, inclusief een negatieve reservemutatie van per saldo €21,6 miljoen. In de najaarsrapportage 2025 bleek een begroot exploitatieresultaat over 2025 van €5,7 miljoen, inclusief een negatieve reservemutatie van per saldo €12,5 miljoen. Het werkelijke exploitatieresultaat over 2025 ligt dus €15,0 miljoen hoger dan het begroot exploitatieresultaat in de najaarsapportage 2025. Het verschil tussen werkelijk en begroot volgens de najaarsrapportage wordt hoofdzakelijk verklaard door de nog te ontvangen specifieke uitkering realisatiestimulans woningbouw van €5,3 miljoen, welke nog verantwoord moest worden in 2025. In de financiële hoofdlijnen zijn de verdere verschillen nader toegelicht. Het financiële meerjarenbeeld van de gemeente blijft negatief vanaf 2028 vanwege de verwachte korting op het gemeentefonds.
25,000,000.00 20,000,000.00 15,000,000.00 10,000,000.00 5,000,000.00 0.00 -5,000,000.00
2022
Het voorspellend vermogen van de gemeente Haarlemmermeer laat een verbetering zien Het voorspellend vermogen van de gemeente Haarlemmermeer laat een verbetering zien ten opzichte van de eerdere jaren. Uit het tabel rechts is af te lezen dat de verschillen tussen begrote en gerealiseerde resultaten kleiner zijn geworden in 2025.
2023
2024
2025
Resultaat oorspronkelijke begroting Resultaat bijgestelde begroting Gerealiseerd resultaat
Met het oog op toekomstige onzekerheden over de financiële compensatie vanuit het Rijk na 2028, blijft het nauwkeurig voorspellen van het exploitatieresultaat van belang.
PwC
24
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Financiële positie (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Bijlagen
Bijlagen
Kengetallen
De ratio weerstandsvermogen is licht gedaald t.o.v. 2024 De gemeente Haarlemmermeer stuurt van de ratio weerstandsvermogen (beschikbaar/ benodigd) op een waarde van 1,4 of hoger (ruim voldoende). De ratio wordt als matig beoordeeld bij een waarde tussen 0,8 en 1, als voldoende bij een waarde tussen 1 en 1,4, als ruim voldoende bij een waarde tussen 1,4 en 2, en als uitstekend bij een waarde groter dan 2. Gemeente Haarlemmermeer realiseert eind 2025 een weerstandsratio van 3,5 (zie de grafiek hieronder op deze pagina). Deze uitkomst ligt net iets onder het niveau van voorgaand jaar (3,9), maar is nog steeds goed. De daling wordt enerzijds veroorzaakt door een stijging van de financiële impact van alle risico's tezamen. Dit betekent dat de gemeente een grotere financiële buffer nodig heeft. Anderzijds telt de mogelijkheid om de belastingen te verhogen niet meer mee in deze berekening, omdat het gemiddelde OZB-tarief boven de landelijke norm ligt.
Gemeente Haarlemmermeer
Landelijk**
2025
2024
2025*
2024
Solvabiliteit
38,0%
38,2%
35,8%
35,2%
Grondexploitaties
7,9%
7,8%
5,1%
7,4%
Structurele exploitatieruimte
7,5%
4,8%
1,3%
2,0%
Nettoschuldquote
64,0%
65,3%
57,3%
56,5%
Nettoschuldquote gecorrigeerd
59,1%
58,8%
52,4%
51,4%
Belastingcapaciteit
101,4%
99,9%
100,5%
101%
Weerbaarheid
Wendbaarheid
* Op basis van de begroting 2025. ** Bron: https://findo.nl/jive
€ 212,000 2025
€ 59,600
De financiële kengetallen onderstrepen een gezonde financiële uitgangspositie van gemeente Haarlemmermeer € 210,000
2024
€ 53,800
€ 228,000 2023
€ 50,400
Weerstandscapaciteit (x €1.000)
PwC
Wij hebben uw financiële positie aan de hand van zes kengetallen onder elkaar gezet in bovenstaande tabel. Hierbij hebben wij ook de landelijke cijfers gepresenteerd. Het college heeft de solvabiliteit geraamd op 35,2% (najaarsnota 2025). De solvabiliteit van de gemeente Haarlemmermeer in 2025 is 38,0% en daarmee boven de hiervoor genoemde raming. De netto schuldquote gecorrigeerd stijgt in 2025 ten opzichte van 2024, maar onderstreept nog steeds de sterke financiële positie van uw gemeente.
Risico's (x €1.000)
25
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking
Overige observaties
Bijlagen
Bijlagen
In dit hoofdstuk delen we onze overige observaties bij o.a. de kwaliteit van het jaarverslag en onze samenwerking
PwC
26
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Overige observaties
Onze conclusies
Onze conclusies
Een centrale strategische visie inzake weerbaarheid is in ontwikkeling en dit zal bijdragen aan een versterking ervan
Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie
Weerbaarheid is bij gemeenten gegeven de geopolitieke ontwikkelingen een belangrijk thema Gemeenten moeten hun burgers in crisissituaties goed informeren, ondersteunen en
Overige observaties
Overige observaties Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking
veiligheid waarborgen. De maatschappelijke weerbaarheid tegen toenemende dreigingen vraagt om versterking, omdat veel vitale voorzieningen verstoord kunnen raken (zoals water, energie, telecom en inkomen). De VNG-handreiking biedt een raamwerk met zes pijlers: continuïteit van de organisatie, crisisorganisatie, vitale voorzieningen, sociaal weefsel, zelfredzaamheid van inwoners en bedrijven, en de samenleving als geheel. Dit biedt een praktische basis om daar in te investeren. Zie
Bijlagen
Bijlagen
onderstaande tabel voor een toelichting per pijler. Ook wordt er via een landelijke campagne aandacht gevraagd om de gemeentelijke organisaties te versterken op het gebied van weerbaarheid. Het is een startpunt dat
Uw gemeente heeft de top twintig kritische bedrijfsprocessen in kaart gebracht en daarnaast heeft uw gemeente een crisisplan opgesteld welke inzicht geeft in de structuur van de crisisorganisatie en de samenwerking in de aanpak van een noodsituatie om zoveel mogelijk in het geval van verstoringen de bedrijfscontinuïteit te waarborgen. Uw College van burgemeester en wethouders is de straat op gegaan om buurten te mobiliseren voor het maken van buurtplannen. In samenwerking met de Veiligheidsregio Kennemerland (VRK) zullen er locaties worden aangewezen voor noodsteunpunten. Daarnaast benadert uw gemeente ook bedrijven via het Haarlemmermeers Ondernemers Platform (HOP) om de zelf- en samenredzaamheid van bedrijven te bevorderen door het geven van voorlichtingen over de gevolgen van langdurige verstoringen. Voor u is het van belang om dit thema expliciet te positioneren als strategische visie.
vraagt om verdere analyse, samenwerking, training en oefening en is een onderwerp ter bespreking tussen college en raad.
Pijlers
Toelichting
Eigen continuïteit
In kaart brengen van kritieke bedrijfsprocessen en waarborgen vastleggen voor de continuïteit ervan.
Crisisorganisatie
Ontwikkelen van duidelijk communicatieplan in tijden van crisis, inrichting noodsteunpunten en samenwerking veiligheidsregio’s.
Vitale voorzieningen
Ontwikkelen alternatieven voor stroomvoorziening, protocol in geval van uitval drinkwatervoorziening en continuering afvalinzameling en – verwerking.
Sociaal weefsel
In kaart brengen lokale netwerken en faciliteren van participatieprojecten in de wijken en buurten.
Zelfredzaamheid van inwoners en bedrijven
Bevorderen zelf- en samenredzaamheid inwoners en bedrijven door voorlichting over gevolgen van langdurige verstoringen.
Samenleving als overkoepelend systeem
Waarborgen dat democratische processen kunnen doorgaan en op orde hebben van de publieke gezondheidszorg.
PwC
27
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze kernboodschappen
Observaties jaarverslag (1/2) De kwaliteit en informatiewaarde van het jaarverslag kan verder omhoog
Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
Jaarverslag
Beoordeling
Observaties
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Verenigbaarheid jaarrekening en het jaarverslag
⚫
Wij hebben vastgesteld, op grond van de verkregen informatie in onze controle, dat de jaarrekening en het jaarverslag verenigbaar zijn. In het BBV zijn diverse eisen opgenomen voor de vorm en inhoud van het jaarverslag. Wij hebben vastgesteld dat uw jaarverslag voldoet aan het BBV.
Kwaliteit paragrafen
⚫
Wij hebben vastgesteld dat alle verplichte informatie in de paragrafen is opgenomen en voldoet aan het BBV. Wij hebben onze observaties in detail nader toegelicht per paragraaf.
Inzicht in fraudepreventiesysteem in paragraaf ‘Bedrijfsvoering’
◼
In de paragraaf ‘Bedrijfsvoering’ was in 2023 een toelichting opgenomen over de diverse preventiemaatregelen die de gemeente Haarlemmermeer heeft ter voorkoming van fraude, misbruik en oneigenlijk gebruik. In 2025 is de actualisatie van de frauderisicoanalyse evenals in 2024 niet meer toegelicht. Hoewel dit geen verplichte paragraaf is, zijn wij van mening dat het opnemen van een dergelijke paragraaf en het concreet beschrijven van deze analyse de gebruikers van de jaarrekening beter in staat stellen om hun beeld te vormen van de beheersing van belangrijke risico’s.
Voldoende inzicht in het vermogen om risico’s uit de bedrijfsvoering financieel op te vangen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’
Wij hebben vastgesteld dat de gemeente Haarlemmermeer alle relevante informatie heeft opgenomen in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’; daarnaast zijn alle relevante ontwikkelingen uit de sector en de impact daarvan op de gemeente Haarlemmermeer opgenomen in de toelichting.
Informatiewaarde jaarverslag
Financiële positie Overige observaties
Overige observaties Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
PwC
Wij vinden dat de gemeente Haarlemmermeer in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een goede reflectie heeft gegeven op het vermogen om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen. De leesbaarheid van de risico-inventarisatie en de ontwikkeling ten opzichte van het voorgaande P&C-product zou versterkt kunnen worden door het opnemen van een tabel waarin de top 10-risico’s worden gepresenteerd, hiermee is onze bevinding van voorgaand jaar nog steeds van kracht. Daarnaast is er in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ een risico m.b.t. klimaatrisico’s toegevoegd. daarmee is de conclusie dat deze in 2025 is opgenomen maar nog wel in ontwikkeling is.
De informatiewaarde van het jaarverslag is een onderwerp wat zowel de ambtelijke organisatie, het college als de raad veelvuldig met elkaar bespreekt. De tussentijdse conclusie is dat er nog steeds aandacht gevraagd wordt voor de verhoging van de informatiewaarde van het jaarverslag om aan te sluiten bij het raadsvoorstel in dit kader uit 2021. De aanbevelingen van de rapporteurs Duisenberg vanuit de verschillende tranches zijn in dat kader van belang. Eind maart 2025 heeft een gesprek met de rapporteurs, raadsleden, de wethouder en de betrokken ambtenaren plaatsgevonden. De uitkomsten van dat gesprek zijn geïmplementeerd in de programmabegroting 2026-2029. Daarmee wordt weer een volgende stap gezet in het versterken van de informatiewaarde en de aansluiting met de informatiebehoefte vanuit de raad. In de jaarstukken 2025 is er zichtbare verbetering aangebracht (o.a. meer toelichting, structuur en visualisaties), maar er is nog geen sprake van volledige realisatie van de ambitie uit het raadsvoorstel van 2021.
◼ Bevinding
Voldoende maar voor verbetering vatbaar ⚫ Voldoende
28
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Observaties jaarverslag (2/2)
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten
De kwaliteit en informatiewaarde van het jaarverslag kan verder omhoog
Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie Overige observaties
Paragraaf bedrijfsvoering
Beoordeling
Observaties
Afwijkingen + maatregelen toegelicht
⚫
Gemeente Haarlemmermeer heeft een toelichting op alle afwijkingen die in de rechtmatigheidsverantwoording zijn opgenomen voor zover deze de rapportagegrens overschrijden. Daarnaast zijn de maatregelen toegelicht over hoe deze afwijkingen in de toekomst worden voorkomen.
Rapportering niet-naleving normen gids proportionaliteit
N.V.T.
Indien bij inkopen en aanbesteden de normen uit de gids proportionaliteit veelvuldig niet nageleefd worden of slecht gedocumenteerd en/of gemotiveerd zijn, dan moet het college hierover rapporteren via de paragraaf bedrijfsvoering. Aangezien dit niet van toepassing is voor 2025 is er geen informatie opgenomen in de paragraaf bedrijfsvoering op dit vlak.
Niet financiële onrechtmatigheden toegelicht
N.V.T.
Niet financiële onrechtmatigheden in verband met het niet naleven van bepalingen in de wet Fido en bijbehorende Regelingen moeten worden opgenomen en toegelicht worden in de paragraaf bedrijfsvoering.
Toelichting geconstateerde fraude medewerkers
N.V.T.
Gemeente Haarlemmermeer heeft de geconstateerde fraudes door eigen medewerkers toegelicht.
Toelichting begrotingsrechtmatigheid
N.V.T.
Volgens artikel 28 van de BBV dienen overschrijdingen en onderschrijdingen van zowel de baten als de lasten ten opzichte van de begroting na wijziging bij het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te worden toegelicht. Wij hebben vastgesteld dat de toelichting inzake begrotingsrechtmatigheid voldoet aan de vereisten van de BBV. Het college betrekt de afwijkende baten en onderschrijdingen van lasten en investeringen die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig zijn gemeld aan de gemeenteraad in de rechtmatigheidsverantwoording. En vanzelfsprekend ook de overschrijdingen van lasten en investeringen die niet passen binnen het vastgestelde beleid en de criteria uit de financiële verordening.
Overige observaties Overige observaties
Overige observaties Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking Bijlagen
Bijlagen
PwC
◼ Bevinding
Voldoende maar voor verbetering vatbaar
⚫ Voldoende
29
Openingsbrief
Openingsbrief Onze kernboodschappen
Onze samenwerking
Onze kernboodschappen Onze conclusies
Onze reflectie op het jaarrekeningcontroleproces
Onze conclusies Speerpunten
Speerpunten Uitkomsten controle
Uitkomsten controle Financiële positie
Financiële positie
Onze reflectie op het proces van de jaarrekeningcontrole
We hebben onze geplande aanpak aangepast naar aanleiding van het volgende:
Wij hebben een plezierige samenwerking ervaren waarbij de communicatie tussen het kernteam jaarrekening, de afdeling Concerncontrol en PwC
• •
Project FHIT heeft op verschillende onderdelen meer tijd gekost. Een voorbeeld is de aanvullende werkzaamheden naar aanleiding van de autorisatie
goed is verlopen. De communicatielijnen waren kort en dit heeft eraan bijgedragen dat het over het algemeen een gestructureerd proces is geweest. We hebben een open cultuur
•
op inkoopfacturen dat niet goed is verlopen. Het dossier van datamigratie ERPx was niet volledig vastgelegd in uw dossier,
•
waardoor dit tot vragen voor additionele controle-informatie heeft geleid. De oplevering van SiSa-regelingen is decentraal verzorgd maar wordt wel centraal
•
gecoördineerd. Hierdoor verloopt het proces niet altijd efficiënt. De beantwoording van onze vragen verloopt niet altijd toereikend. In meerdere
Overige observaties
Overige observaties Overige observaties
Overige observaties
ervaren.
Jaarverslag
Jaarverslag Onze samenwerking
Onze samenwerking
Aangezien we voortdurend streven naar een verbetering van het controleproces en onze dienstverlening, evalueren we graag nog het gehele proces na afloop van de controle. Om een controle van hoge kwaliteit af te leveren voor gemeente Haarlemmermeer moeten teamleden op elk niveau de juiste hoeveelheid tijd en aandacht investeren. Door adequaat