Bijlage - Visie Stadscentrum Hoofddorp 'Van dorpshart tot stadscentrum'

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 VAN DORPSHART NAAR STADSCENTRUM

1 NOVEMBER 2023

COLOFON

Gemeente Haarlemmermeer in samenwerking met Urhahn | stedenbouw & strategie De foto’s in deze visie zijn met zorg gekozen, en komen deels van internet. Mocht er bezwaar zijn tegen het gebruik van een foto, neem dan contact op met de auteurs.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 VAN DORPSHART NAAR STADSCENTRUM INHOUDSOPGAVE 5

Voorwoord

7

Waarom een visie Stadscentrum Hoofddorp?

11

Samenvatting

13

1 Analyse & Opgave Een kleine geschiedenis van Hoofddorp Programmatische analyse Ruimtelijke analyse Drie opgaven voor het stadscentrum Studiegebied

27

2 Drie thema’s 1 2 3

65

Programma - een compleet stadscentrum Verblijfsklimaat - straat, plein en park Bebouwing - oud en nieuw maken de identiteit

3 Integrale visie Visiekaart 2040 Transformatie straten en pleinen

83

4 Uitvoeringsstrategie en agenda Aanpak Uitvoeringsprogramma Fasering ‘Hart van het hart’ Communicatie en participatie Financiën op hoofdlijnen

93

Bijlagen Participatieverslagen

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 3

4 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

VOORWOORD Beste lezer, Het centrum van Hoofddorp is een plek waar veel mensen uit Hoofddorp en omgeving graag komen. Voor boodschappen en om uit te gaan. We hebben veel ruimte in Haarlemmermeer, maar er gaat ook heel wat veranderen. Hoofddorp zit alweer in zijn volgende ‘groeistuip’. Er worden op termijn circa 5000 woningen toegevoegd. Dat is deels al zichtbaar aan de bouwwerkzaamheden in Hyde Park en rond het Raadhuisplein. En dat kun je lezen in deze visie. Waarom hebben we een visie nodig voor het stads­centrum? Plannen zijn er al volop. Sommige zijn al in uitvoering. Toch hebben we een visie nodig om met elkaar te besluiten wat voor stadscentrum we in Hoofddorp willen. Wat en waar willen we woningen, verkeer, groen of horeca? Plannen die in uitvoering zijn of vergevorderd, nemen we mee. Nieuwe plannen kunnen we met de visie beoordelen. Tijdens een mooie zaterdag deelden we de eerste ideeën met de bewoners en de ondernemers zijn uitgebreid betrokken bij de planvorming. Zo maken we samen de visie voor het stadscentrum. We doen het allemaal voor een aantrekkelijk centrum, waar mensen in 2040 nog steeds graag winkelen, uitgaan, verblijven en wonen. Jurgen Nobel Wethouder Ruimtelijke Ordening, verantwoordelijk voor de plannen voor Stadscentrum Hoofddorp

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 5

Burgemeester Pabstlaan met oude spoorlaan

V&D / De Deining

Sem gebouw

Concourslaan

Hyde Park gemeentehuis

Stadspark

Hoofdvaart

Van der Willigenlaan

Genie

dijk

NS station

Studiegebied Stadscentrum Hoofddorp.

Leeswijzer •

• • •

6 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

In hoofdstuk 1 schetsen we een kleine geschiedenis van het stadscentrum van Hoofddorp en de opgave waar de stad voor staat. In hoofdstuk 2 wordt de visie beschreven aan de hand van drie thema’s: programma, verblijfsklimaat en bebouwing. In hoofdstuk 3 worden de thema’s geintegreerd en de visie verbeeld: hoe kan het stadscentrum eruit gaan zien? Hoofdstuk 4 vormt de uitvoeringsagenda: hoe gaan we de visie waar maken?

WAAROM EEN VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP? Er gebeurt veel in het stadscentrum: Hyde Park is in uitvoering, het nieuwe gemeentehuis en Raadhuisplein worden door de gemeente ontwikkeld en het definitieve ontwerp van het Stadspark Hoofddorp is klaar. Eigenaren en ontwikkelaars zijn actief om op diverse locaties in het stadscentrum (woning-)bouw toe te voegen. Er zijn woningbouwplannen voor de komende tien jaar van ongeveer 5.400 nieuwe woningen waarvan ongeveer 3.900 in Hyde Park. Het winkelgebied wordt op strategische locaties, zoals bij het voormalige V&D-pand, uitgebreid en er zijn plannen om het winkelcentrum toekomstbestendig te maken. Wat ontbreekt is een visie die de samenhang tussen deze ontwikkelingen borgt, duidelijkheid biedt aan ontwikkelaars en het stadscentrum toekomstbestendig maakt: klimaatbestendig, mobiliteitsbestendig en toegerust voor meer bewoners en nieuwe doelgroepen. Onderwerpen als stedenbouw, inrichting van de openbare ruimte, groen, parkeren, verkeersstructuur, energie, functie(-menging)/ aanbod, ondergrondse infrastructuur en klimaatadaptatie zijn sterk met elkaar verweven en spelen bij de verdichting van het stadscentrum een cruciale rol. Dat zijn allemaal zaken die cruciaal zijn om de stad toekomstbestendig en aantrekkelijk te maken en waarvoor de gemeente zelf verantwoordelijk is.

Het zijn wezenlijke bijdragen aan de verblijfskwaliteit van dit gebied. Vanwege de regionale functie is het van belang dat de bereikbaarheid in het stadscentrum gewaarborgd blijft. Voor de uitwerking sluiten we aan bij STOMP (Stappen, Trappen, OV, MAAS, Privévervoer), wat één van de uitgangspunten van de Netwerkstrategie is. Langzaam verkeer krijgt hiermee een prominentere plaats in het stadscentrum. Het bouwen van veel woningen met een hoogstedelijk karakter vereist dat er goede parkeervoorzieningen, zowel voor fiets als auto worden gecreëerd, zodat er ook voldoende verblijfskwaliteit kan ontstaan. Tenslotte is er sprake van samenhang tussen de verdichtingsopgave in de Spoorzone en het Stadscentrum Hoofddorp. Het ‘Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp’ is vastgesteld. Er is programmatische afstemming nodig tussen het stadscentrum en de omgeving van het station en de ruimtelijke relatie moet worden verbeterd. Een eigen ontwikkelingskader vormt het uitgangspunt voor ontwikkeling van de deelgebieden Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid (Spoorzone). Dit vraagt om een duidelijk kader voor het stadscentrum.

Hierin worden de reeds vastgestede ambities van de Raad uitgewerkt en ontstaat een integraal en samenhangend geheel waar initiatiefnemers, ondernemers en ontwikkelaars hun plannen op kunnen afstemmen en waardoor hun voorstellen beter en efficiënter kunnen worden beoordeeld en getoetst. Zodoende kan de gemeente sneller gezamenlijk werken aan een duurzaam aantrekkelijk en levendig stadscentrum. De visie dient als lat waar nieuwe ontwikkelingen en initiatieven langs beoordeeld worden. Dat maakt ons een bestendige gesprekspartner voor alle partijen in het gebied over onze visie op de toekomst van dit gebied.

WAT VOORAF GING Op 9 februari 2021 is de conceptvisie Stadscentrum Hoofddorp vastgesteld. Deze borduurt voort op de deelstrcutuurvisie Hoofddorp. Voor de ontwikkeling van het stadscentrum is als centraal doel gesteld: ‘het hebben en houden van een aantrekkelijk en levendig stedelijk gebied, Stadscentrum Hoofddorp, waar werken, wonen en voorzieningen met elkaar vermengen en er een aangenaam verblijf is. Om dit centrale doel te bereiken zijn toen ook subdoelen geformuleerd: een aantrekkelijker stadscentrum met stedelijke allure, waar zorg wordt gedragen voor: • het versterken van de sociale structuur door het faciliteren en binden van diverse doelgroepen van bewoners en bezoekers, met goede maatschappelijke en commerciële voorzieningen en woningen; • het ruimtelijk mogelijk maken van een uitgebreid aanbod van voorzieningen en evenementen; • het faciliteren van betere bereikbaarheid voor voetgangers, fietsers, met het openbaar en tevens borging van de goede autobereikbaarheid voor bestemmingsverkeer; • kwaliteit van de openbare ruimte vergroten, met name de groenstructuur; • de levendigheid vergroten in de openbare ruimte, met het Raadhuisplein als centrale ontmoetingsplek.

STUDIEGEBIED Het studiegebied ligt tussen de Hoofdvaart, de Geniedijk, de Parklaan/Leeghwaterstraat en de Van Heuven Goedhartlaan. Deze grens sluit aan bij de ambitie van een groene omzoming van het stadscentrum: Hoofdvaart, Geniedijk, Kagertocht met Stadspark en de oude spoorlaan bij de Burgemeester Pabstlaan. Enkele projecten zijn zo ver in de planontwikkeling dat wij ze als vast definiëren. Het gaat hierbij om de volgende locaties: Hyde Park, het nieuwe gemeentehuis, Apriscoterrein/Sem, Burgemeester van der Willigenlaan (voormalig D-reizen), Concourslaan en voormalig V&Dterrein. Andere projecten worden nog niet in detail gedefinieerd maar alleen op hoofdlijnen beschreven zoals het Centrumblok, Parkblok en Binnenweg. Het studiegebied is niet los te zien van ontwikkelingen buiten grenzen van het gebied. Op sommige plekken binnen deze visie geven we daarom een doorkijkje naar plekken die buiten het studie-gebied vallen. Denk daarbij aan mobiliteit en de Spoorzone met de ontwikkelgebieden Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid.

HORIZON 2040 De ontwikkelingen in het stadscentrum zullen de komende tien tot vijftien jaar worden uitgevoerd. De planhorizon van de visie is daarom 2040. Het stadscentrum is daarna niet af. Er zijn ontwikkelingen in de omgeving die langer lopen en er ligt de wens om de infrastructuur van Hoofddorp ingrijpend te veranderen. Anderzijds kan het nodig zijn om de visie tussentijds te herijken als de ontwikkelingen sneller gaan of de positie van Hoofddorp verandert door externe factoren.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 7

entreeplein Marktplein/ Dik Tromplein

Concourslaan avondhoreca

pandenstad aan de historische linten

entreeplein Marktplein/ Dik Tromplein

dag en nacht levendig

Kruisweg: historisch lint

Marktlaan

Kruisweg

Verlengde Prins Hendriklaan

Raadhuisplein

Hoofdvaart

Concourslaan

Centrumzicht & Parkzicht

entreeplein Burg. van Stamplein

Raadhuisplein Huiskamer van Hoofddorp

verbinden Stadspark en Burg. van Stamplein

uitbreiden De Fruittuinen richting Burg. van Stamplein

Binnenweg

8 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

Boslaan

Sociaal veilige route door het Stadspark

Tennislocatie

groene route door het Stadspark

fietsroute tussen station en stadscentrum

Entreeplein Autoluw verblijfsgebied Winkelen & daghoreca met daarboven wonen en werken Cultuur & maatschappelijk aan het Raadhuisplein Gemengde panden aan de linten Nieuwe Stadsblokken

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 9

10 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

SAMENVATTING Haarlemmermeer is volop in ontwikkeling. Met de bouw van de vele woningen in het stadscentrum en de bouwplannen voor de Spoorzone, krijgen Hoofddorp en Haarlemmermeer er flink wat inwoners bij. De hele gemeente groeit naar verwachting van ruim 160.000 inwoners in 2023 naar ruim 200.000 inwoners in 2040 en Hoofddorp van bijna 80.000 naar ruim 100.000 inwoners1. Met al deze ontwikkelingen streven we naar een levendig stedelijk gebied waar werken, wonen en voorzieningen met elkaar vermengen en waar het aangenaam verblijven is. Dat vraagt om een impuls voor het stadscentrum: meer verblijfskwaliteit in de openbare ruimte is een voorwaarde voor een toekomstbestendig stadscentrum waar het voor iedereen prettig is om te verblijven, elkaar te ontmoeten, te spelen en dat uitnodigt om te bewegen. Dat betekent ook dat het klimaatadaptief is ingericht, met koelteplekken en -routes en ruimte om voldoende regenwater op te vangen. De automobilist wordt duidelijker door het stadscentrum geleid met kwalitatief goede parkeervoorzieningen. Je komt binnen op één van de entreepleinen: hier parkeer je en je gaat als voetganger het centrum in. Het centrale deel van het centrum en de Kruisweg worden autoluw, waarbij de cultuurhistorische waardevolle panden aan de oude linten worden gekoesterd. Het Raadhuisplein is de huiskamer van de stad, zowel overdag als ’s avonds.

Het nieuwe gemeentehuis is straks een belangrijke plek aan het Raadhuisplein. Het nieuwe gemeentehuis biedt straks één toegankelijke, open plek waar gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, medewerkers en bezoekers samenkomen en waar ze haar dienstverlening aan inwoners en ondernemers kan aanbieden. De Marktlaan en verlengde Prins Hendriklaan zijn de belangrijkste routes door het stadscentrum primair ingericht voor voetgangers, hier is het ook ‘s avonds prettig vertoeven. Een duidelijk parkeerregime zorgt dat er ruimte op straat ontstaat voor vergroening en terrassen.

Stadscentrum Hoofddorp kent vijf grotere ontwikkelgebieden: Binnenweg en omgeving, Raadhuisplein en omgeving, Winkelgebied, Stadspark en Hyde Park. Deze ontwikkelingen verbinden de voorzieningen met het groene carré rondom het centrum dat bestaat uit de Geniedijk, Hoofdvaart, Stadspark en de oude spoorlaan bij de Burgemeester Pabstlaan. Het Stadspark vormt de verbinding tussen het centrum en de Spoorzone en is dé groene verblijfsplek van het centrum. De autoluwe westzijde van de Hoofdvaart wordt beter verbonden met het stadscentrum. De nieuwe ontwikkelingen zijn drie tot zes lagen hoog en zorgen daarmee voor een goede verbinding tussen de kleinere panden aan de Kruisweg en de hogere bebouwing in Hyde Park. Zo krijgt het stadscentrum een eigen identiteit waarbij de oude dorpse linten samengaan met nieuwe stedelijke woongebouwen. Hoofddorp wordt volwassen. Van agrarisch dorp in de polder naar suburbane woonstad groeit Hoofddorp door tot een stedelijk centrum, goed verbonden met de regio en met veel kwaliteiten van zichzelf. De Kruisweg, waar in de 19e eeuw de eerste huizen werden gebouwd, is nog steeds onderdeel van het kloppend hart van het stadscentrum.

1 Bevolkingsprognose 2023, gemeente Haarlemmermeer

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 11

12 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

1 ANALYSE & OPGAVE

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 13

EEN KLEINE GESCHIEDENIS VAN HOOFDDORP TOT 1950: DORP AAN DE KRUISING

1850 Hoofddorp ontstaat als lintdorp langs de nieuwe Hoofdweg en Kruisweg.

1900 De spoorlijn (1906) en de Geniedijk vormen nieuwe structuurdragers. Het Wandelbos (1935) en De Fruittuinen (1938) worden aangelegd als werkverschaffingsproject voor werklozen.

In 1853 wordt – op het kruispunt van twee wegen – Kruisdorp opgericht, later Hoofddorp genoemd. Hoofddorp is een typisch lintdorp, dat groeit rondom de ontstaansassen. Bewoners uit het hele land komen naar Hoofddorp om hier een nieuwe toekomst op te bouwen. De dorpskern, gelegen op het kruispunt van de twee ontstaansassen, vormt het centrum met een café, een bakker en een kerk. Eromheen vestigen zich boeren met boerderijen en (land)arbeiders.

14 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

1950-1990: VAN DORP NAAR SUBURBAAN WOONMILIEU

1950 Ontwikkeling niet meer langs het lint maar rondom de kern. Geniedijk is een belangrijke scheiding van de dorpsgrens en vormt de overgang tussen dorp en landschap.

1970 Groeikern Hoofddorp, autobereikbaarheid staat centraal. In 1981 opent station Hoofddorp.

In 1970 wordt Hoofddorp als groeikern aangewezen, waarna het een snelle groei doormaakt. Het dorpscentrum groeit door tot regionaal winkelcentrum, met grote warenhuizen en andere publiekstrekkers. Het raadhuis en Raadhuisplein worden in 1980 gerealiseerd, waarvoor een manege en het Concoursterrein annex landijsbaan worden verhuisd. Al snel groeit Hoofddorp van dorp naar stad waar comfortabel wonen centraal staat. Station Hoofddorp wordt aangelegd als onderdeel van de Schiphollijn: een werklocatie in de nabijheid van Schiphol, met Beukenhorst-West als eerste kantoorgebied.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 15

1990 - 2020: WINKELCENTRUM VOOR HAARLEMMERMEER Het dorpscentrum van Hoofddorp groeit door tot een winkelcentrum met regionale aantrekkingskracht. Onder meer de machinefabriek Spaans is daartoe uit het centrum verhuisd. Naast wonen, winkelen, horeca, cultuur en maatschappelijke voorzieningen worden begin 21e eeuw de eerste stappen gezet in een meer stedelijkere vorm van verdichting. Er wordt gestapeld stedelijk wonen en werken toegevoegd aan Hoofddorp waardoor meer hoogbouw in het centrum komt. Ook worden er kantoorgebieden en hotels ontwikkeld, strikt gescheiden van wonen. Een nieuwe rand van de stad ontstaat, buiten de oorspronkelijke grenzen. Autobereikbaarheid staat in deze periode voorop.

1990 Groeikern Dorpscentrum is uitgegroeid tot winkelcentrum met regionale aantrekkingskracht. Beukenhorst-West wordt ontwikkeld bij het station.

16 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

2030: EEN STERK STEDELIJKE ZONE Hoofddorp staat opnieuw voor een grote schaalsprong. Verdichtingsplannen rondom het station tonen de groeipotentie als stad. Hoofddorp gaat binnenstedelijk verdichten in plaats van uitleglocaties ontwikkelen. Binnen de stad zijn verschillende ontwikkelgebieden aangewezen, zo is er rond het station ruimte voor gemengd stedelijk wonen met werken. Het stadscentrum blijft de plek voor winkels en voorzieningen. Het centrum ontwikkelt zich tot stadscentrum en onderscheidt zich door de oude linten en polderstructuren, zodat de herkomst van Hoofddorp herkenbaar blijft.

Roosevelt Park Stadscentrum Stadscentrum Hoofddorp Graan voor Visch Zuid

Hyde Park Multimodale Knoop Hoofddorp

Stationskwartier

Holland Office Park

Mixity Schiphol Trade Park

Zonneveld

Beukenhorst Oost

Beukenhorst Oost Oost

2040 Verdichting rond het station levert een nieuw beeld met meer stedelijke gemengde milieus (beeld DZH).

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 17

2030 - 2040: VERDICHTING ROND HET STATION LEVERT EEN NIEUW BEELD MET MEER STEDELIJKE GEMENGDE MILIEUS

VROEGER

DORPSHART

18 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

NU

WINKELCENTRUM

TOEKOMST

STADSCENTRUM

De grote hoeveelheid projecten en initiatieven toont dat Hoofddorp aan de vooravond staat van de volgende groeispurt. Nieuwe woningen zorgen voor een nieuwe aanwas van bewoners in de stad die een nieuwe dynamiek met zich meebrengen. Het centrum van Hoofddorp verdicht verder en groeit door, van regionaal centrum met winkels, horeca, cultuur en maatschappelijke voorzieningen tot volwaardig stadscentrum. Daarmee liggen er kansen om kwaliteit toe te voegen in de openbare ruimte en tegelijkertijd de positie van regionaal centrum te verstevigen. Op die manier kan Hoofddorp werken aan een levendige, stedelijke cultuur met meer maatschappelijke en commerciële voorzieningen.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 19

PROGRAMMATISCHE ANALYSE REGIONALE POSITIE Voor een groot deel van de inwoners van Haarlemmermeer is Stadscentrum Hoofddorp het belangrijkste voorzieningencluster. Het stadscentrum positioneert zich in winkelomzet tussen Haarlem centrum en Stadshart Amstelveen. Het stadscentrum is hoofdzakelijk gericht op het midden- en lage prijssegment en is daarmee onderscheidend ten opzichte van Amsterdam, Amstelveen en Haarlem. Hoewel het stadscentrum het momenteel relatief goed doet, zit het in de categorie middelgrote centra die landelijk onder druk staan (hogere leegstand en teruglopende omzetten). Een kwalitatieve versterking is nodig om de concurrentiepositie te kunnen behouden.

Centrum Haarlem Centrum Amsterdam Osdorpplein Schalkwijk

Centrum Hoofddorp

Nieuw-Vennep

20 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

Schiphol Centrum Amstelveen

MENGEN VAN FUNCTIES Het stadscentrum van Hoofddorp kenmerkt zich door verschillende functies naast elkaar. In en rondom het overdekte winkelcentrum ligt de nadruk op winkelen, cultuur, leisure en horeca. Werken is vooral geconcentreerd rond het station, de woonwijken zijn gericht op de bewoners. Die opzet maakt het stadscentrum kwetsbaar: op een doordeweekse avond is het leeg rondom de primaire winkelstraten. Het stadscentrum heeft jongeren nog onvoldoende te bieden. Door het mengen van functies die op verschillende momenten van de dag en de week levendig zijn wordt het stadscentrum interessant voor zijn inwoners en verschillende soorten bezoekers: werknemers op zoek naar een broodje voor de lunch, scholieren met een tussenuur, bewoners die de hond uitlaten. Dan is het stadscentrum aantrekkelijk om te wonen, werken en te verblijven: overdag, in de avond en in het weekend. Door het clusteren van bepaalde functies, als horeca en ‘stop-and-go’, ontstaan duidelijkere gebiedsprofielen en functies die elkaar versterken.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 21

RUIMTELIJKE ANALYSE EEN LEESBARE EN FIJNMAZIGE STAD

KLIMAATBESTENDIGE STAD

Het poldergrid met rechte lijnen en blokken is de basis voor Hoofddorp. Dat ervaar je vooral als je op de kaart kijkt: op straat is het stadscentrum een stuk minder rechtlijnig. De Kruisweg en de Hoofdweg met de Hoofdvaart zijn herkenbaar als polderlinten maar voor het overige heeft het stadscentrum zijn eigen logica van (overdekte) winkelstraten, laad- en loshoven en parkeergarages. Op papier lijkt het Stadspark een logische overgang tussen het stadscentrum en Hyde Park, in de praktijk ligt het de komende jaren naast een bouwlocatie en is het zoeken naar de weg vanaf het station naar het stadscentrum. Het stadscentrum wordt in deze visie nadrukkelijk benaderd vanuit het gebruik en het functioneren. Er moeten aantrekkelijke alternatieven zijn als je geen zin hebt om door het overdekte winkelgebied te lopen. Een duidelijke route naar het station betekent dat je de weg kunt vinden als je nog niet eerder in Hoofddorp was. Een heldere bomenstructuur, logisch wandelnetwerk en eenduidige inrichting van straten, gevarieerde inrichting van de pleinen en toevoegen van kunst (waaronder street-)art dragen bij aan de herkenbaarheid en identiteit van het stadscentrum.

Op dit moment bevat het stadscentrum van Hoofddorp te veel steen en weinig groene en koele plekken. Dit past niet bij het Hoofddorp van de toekomst . Het is nodig het stadscentrum toekomstbestendig in te richten: de openbare ruimte moet verkoeling bieden op warme dagen, water moet worden opgevangen en vastgehouden en er moet aandacht zijn voor biodiversiteit. Dit betekent dat er naast nieuwe gebouwen ruimte komt voor groen. Daarnaast is de openbare ruimte belangrijk voor bewoners en bezoekers om te verblijven, elkaar te ontmoeten, te spelen en te bewegen. Het is goed om te beseffen dat de openbare ruimte in deze stedelijke omgeving voor de bewoners van de appartementen als het ware hun tuin is. Dat vraagt om sterke groenstructuren (landschappelijk en ecologisch) die goed zijn aangesloten op langzaam verkeerroutes in het buitengebied en uitbreiding van het stadspark. De bomenstructuur moet het poldergrid versterken. De opgaven waar Hoofddorp voor staat vragen niet alleen om een visie op de inrichting van de openbare ruimte boven de grond, maar ook om visie en regie op wat er onder de grond gebeurt. Daar zit een belangrijke sleutel in het toekomstbestendig maken van de stad. Het klimaatbeleid vormt een belangrijke leidraad voor de inrichting van de openbare ruimte.

CONTRAST TUSSEN DORPSE EN STEDELIJKE SCHAAL Deel van de identiteit van Hoofddorp is de historische gelaagdheid. Hoofddorp heeft twee gezichten: een dorps karakter langs de ontstaansassen Kruisweg en Hoofdweg met een kleine maat en schaal, de zogenaamde korrelgrootte, en een stedelijk grootschaliger karakter in en rondom het winkelgebied. Een goede balans tussen het dorpse en stedelijke karakter zorgt voor een stadscentrum waar het verleden herkenbaar is en dat verrassingen biedt. Het is belangrijk dat deze karakteristiek met bijvoorbeeld oude straatjes en panden voor Hoofddorp niet verloren gaat onder de druk van verdichting.

De polderstraten zijn nog herkenbaar in het centrum, maar missen verblijfskwaliteit.

22 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

De polderlinten, zoals de Kruisweg en de Hoofdweg met Hoofdvaart zijn nog enigszins herkenbaar in het centrum, maar zijn nog geen fijne plekken om te kunnen verblijven. Nieuwbouw is doorgaans van een andere schaal dan de dorpse schaal van het oude Hoofddorp. Die combinatie biedt kansen, maar dan moeten wel duidelijke keuzes gemaakt worden hoe die verschillende schalen in een nieuwe identiteit voor Hoofddorp kunnen versmelten. Dt betekent niet op iedere hoek hoogteaccenten, maar alleen op plekken die daar aanleiding toe geven zoals een centraal plein of het eind van een route.

Nieuwbouw is van een andere schaal dan de dorpse schaal van het oude Hoofddorp.

SCHAKELEN TUSSEN SCHALEN De opgaven in het stadscentrum zijn het gevolg van keuzes op de schaal van Hoofddorp als geheel of van maatschappelijke verandering die verder reiken dan Haarlemmermeer. We ontwikkelen als maatschappij, er ontstaan nieuwe behoeftes die leiden tot een andere aanpak van bijvoorbeeld mobiliteit en klimaat. De stad kan niet meer volgens oude paradigma’s ontwikkelen. Als het gaat over mobiliteit zijn de Hoofdweg en de Kruisweg nu nog steeds essentieel voor de automobiliteit en het functioneren van de stad, terwijl deze straten juist karakteristiek zijn voor Hoofddorp en een hoge verblijfskwaliteit zouden moeten hebben. Er is een nieuw verkeersstructuurplan (VSP) in de maak voor Hoofddorp, waarin aanpassingen aan de verkeersstructuur worden voorgesteld die de leefbaarheid in het stadscentrum verbeteren. Ook als het over programma gaat is het nodig verder te kijken dan alleen het stadscentrum, omdat er rondom het station veel staat te gebeuren. De komst van de Noord/Zuidlijn maakt de ontwikkeling van de Spoorzone mogelijk, grenzend aan Hyde Park. In de Spoorzone ligt de nadruk op wonen gemengd met werken met waarschijnlijk ook ruimte voor studentenwoningen (net als in Hyde Park). Motto hierbij is: de juiste voorzieningen op de juiste plaats.

De nieuwe woningbouwontwikkelingen zijn een impuls voor het stadscentrum en bieden kansen voor verdere menging van maatschappelijke en culturele functies in het stadscentrum. Het stadscentrum Hoofddorp blijft voor alle ontwikkelingen in Hoofddorp het hoofdwinkelgebied.

De openbare ruimte is stenig met weinig bomen.

De openbare ruimte is nu nog stenig met weinig bomen, maar juist een goede inrichting van de openbare ruimte met voldoende bomen en groen zal de klimaatadaptatie tegemoet komen en de leefbaarheid van de stad in de toekomst ten goede komen. Om goede kansen voor bomen mogelijk te maken, moet ook de steeds ingewikkelder ondergrondse infrastructuur goed georganiseerd en ingericht worden. Daarom is een helder plan en een strenge organisatie noodzakelijk. Daarvoor zijn grote investeringen in die ondergrondse infrastructuur noodzakelijk en de gemeente is de enige instantie die dat kan- en moet organiseren. Autobereikbaarheid is in Hoofddorp altijd een belangrijk thema. Geparkeerde auto’s zijn een belangrijke ruimtevrager in het stadscentrum. Als het aantal woningen en voorzieningen in de binnenstad stijgt, is er ook meer bruikbare openbare ruimte noodzakelijk. We willen minder openbare ruimte besteden aan autoparkeren, maar parkeerbeleid introduceren dat erop gericht is om alleen kort parkeren in de openbare ruimte te faciliteren, meer gebouwde parkeervoorzieningen aan de rand van het centrum te bouwen en betere fietsparkeermogelijkheden in het centrum te realiseren.

Geparkeerde auto’s zijn een belangrijke ruimtevrager in het centrum.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 23

DRIE OPGAVEN VOOR HET STADSCENTRUM

1 EEN COMPLEET STADSCENTRUM Het stadscentrum is nu voor een groot deel primair op wonen en winkelen gericht, terwijl er ook horeca, cultuur en leisure gevestigd is. Het is van belang dat het stadscentrum nieuwe bestemmingen krijgt. Zo ontstaat een compleet stadscentrum dat bestaat uit een functiemening van wonen, werken, educatie, recreatie en beleving en dat bovendien goed bereikbaar en toegankelijk is en ook in de avond levendig. Niet alleen in het theater maar ook daar omheen, zodat je nog even blijft hangen voor een drankje. Jongeren zijn daarbij een belangrijke doelgroep. Onderwijs, zorg, sport, spelen en andere stedelijke voorzieningen zijn nog ondervertegenwoordigd. Een theater, bioscoop, poppodium of muziekschool zijn goede voorbeelden hiervan en brengen leven op verschillende momenten van de dag. De enorme groei van het woningaanbod, en daarmee het aantal inwoners in het stadscentrum, maar ook in Hoofddorp en Haarlemmermeer als geheel, vragen om uitbreiding van het voorzieningenaanbod op wijk-, bovenwijks en regionaal niveau.

24 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

2 BETER VERBLIJFSKLIMAAT OP STRATEN, PLEINEN EN PARKEN Met de groei van het stadscentrum wordt de openbare ruimte als prettige en groene verblijfs- en ontmoetingsplek steeds belangrijker. In een stedelijke omgeving heeft de openbare ruimte immers een belangrijke functie voor alle bewoners en de bezoekers om te verblijven, elkaar te ontmoeten en te spelen. En is het belangrijk dat de openbare ruimte uitnodigt om te bewegen. Daarnaast moeten we hittestress tegengaan met voldoende koele plekken en routes, water moeten we beter kunnen bergen bij piekbuien, en ook moet het stadsklimaat een bijdrage leveren in de biodiversiteit. Zo maken we een gezonde leefomgeving. De straten worden nu gedomineerd door rijdende en geparkeerde auto’s. Voor voetgangers en fietsers ontbreekt structuur: er is geen duidelijke route van het station naar het stadscentrum, fietsers kunnen lastig door het centrum rijden. De pleinen en straten zijn stenig met veel auto’s.

3 RUIMTELIJKE SAMENHANG IN DE BEBOUWING Stadscentrum Hoofddorp kent twee gezichten: historische linten, zelfs af en toe nog een boerderij, en het nieuwere deel waar woningen boven winkels, voorzieningen en horeca zijn gesitueerd en een meer stedelijke sfeer is. De historische linten staan onder druk omdat herontwikkeling met schaalvergroting financieel aantrekkelijk is. Met de doorontwikkeling van het stadscentrum verdwijnt langzaam het verleden uit het stadscentrum van Hoofddorp. Door de ontwikkeling per plot is het lastig om tot een stadscentrum te komen waarbij hoogteaccenten op elkaar zijn afgestemd en de leefkwaliteit van het geheel in acht wordt genomen. Er is behoefte aan richtlijnen voor nieuwbouw, zodat niet iedere ontwikkeling op zich wordt beoordeeld, maar vanuit het integrale beeld. Er is een kader nodig dat de samenhang organiseert tussen stedenbouw, inrichting van de openbare ruimte, groen, parkeren, verkeer, energie, functies, ondergrondse infrastructuur en klimaatadaptatie. Ontwikkelingen moeten een bijdrage leveren aan deze thema’s.

VAN ZES AMBITIES NAAR DRIE OPGAVEN In de aanloop naar deze gebiedsvisie is in 2020 gewerkt aan een ambitiedocument. In het ambitiedocument is het centrale doel, zoals geformuleerd door de gemeenteraad, ‘het hebben en houden van een aantrekkelijk en levendig stedelijk gebied, Stadscentrum Hoofddorp, waar werken, wonen en voorzieningen met elkaar mengen’ uitgewerkt tot zes ambities. Binnen deze zes ambities wordt de nadruk gelegd op het koesteren van schaalverschillen en de historische context van Hoofddorp, de openbare ruimte en de groene ambities. In het ambitiedocument zijn de volgende zes ambities geformuleerd, die onderdeel zijn geworden van de gebiedsvisie: Het Stadscentrum Hoofddorp • is een plek waar de schaalverschillen worden gekoesterd; • is sterk verbonden; • is het domein voor langzaam verkeer; • heeft een groen stadscentrum; • heeft levendige plekken; • heeft een veelheid aan identiteiten. Belangrijkste uitgangspunt is dat het stadscentrum wordt gedefinieerd als verblijfsplek, die meer is dan alleen een winkelbestemming of een doorgangsroute. In de gebiedsvisie worden de zes ambities vertaald naar drie hoofdopgaven: 1 programma - een compleet stadscentrum; 2 verblijfsklimaat - straten, pleinen, parken; 3 bebouwing - oud en nieuw maken de identiteit.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 25

26 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

2 DRIE THEMA’S 1 PROGRAMMA - EEN COMPLEET STADSCENTRUM 2 VERBLIJFSKLIMAAT - STRATEN, PLEINEN EN PARKEN 3 BEBOUWING - OUD EN NIEUW MAKEN DE IDENTITEIT

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 27

1 PROGRAMMA - EEN COMPLEET STADSCENTRUM HOOFDDORP WORDT EEN STAD

BEWONERS VAN HET STADSCENTRUM

Hoofddorp staat bekend als prettige gezinsstad: hier woon je in een eengezinswoning met auto voor de deur of werk je in de nabijheid van Schiphol. Die kwaliteit staat. Maar er is een nog stedelijker Hoofddorp in de maak. Met de ontwikkelingen in het stadscentrum inclusief de bouw van Hyde Park, de ambitie om de Noord/Zuidlijn te verlengen naar Hoofddorp en de ontwikkelingen rond het station, staat Hoofddorp op het punt met flinke groeistuipen uit te groeien tot een volwassen stad. Als deel van de Metropoolregio Amsterdam oefent Hoofddorp aantrekkingskracht uit op meer stedelijk georiënteerde doelgroepen. Het stadscentrum Hoofddorp blijft voor alle ontwikkelingen in Hoofddorp het hoofdwinkelgebied.

Voor wie is het stadscentrum van Hoofddorp? Voor een deel zijn dat de mensen die nu al in het stadscentrum wonen en er (als bezoeker) gebruik van maken. Een groot deel van de bezoekers komt uit Haarlemmermeer en de plaatsen daaromheen. In de toekomst komen er andere mensen bij door de bouw van nieuwe woningen, wat naast deze nieuwe bewoners ook weer zorgt voor nieuwe bezoekers. De toekomstige woningvraag in stedelijke regio’s zoals de metropoolregio Amsterdam is voor een groot deel gericht op eenpersoonshuishoudens. Dit zijn mensen met mogelijk andere behoeftes

Deze groeispurt heeft invloed op het stadscentrum van Hoofddorp. Het stadscentrum heeft een goed lopend winkelcentrum waar je makkelijk kunt parkeren, je dagelijkse boodschappen doet en een keur aan winkels vindt, van grote ketens tot een goede boekhandel. Bewoners uit Haarlemmermeer en regio weten Hoofddorp te vinden als comfortabel stadscentrum waar je alles bij elkaar vindt. Recent koopstromenonderzoek (2021) laat zien dat Hoofddorp, ondanks de vlucht van internetwinkelen en de coronacrisis, het relatief goed doet. Dat is echter geen vanzelfsprekendheid. Een goed centrum vraagt onderhoud. Mede door de toename van het aantal bewoners in en om het centrum en de komst van nieuwe doelgroepen moet het centrum, net als de stad zelf, een slag gaan maken. Dit breng namelijk een andere of aanvullende positionering en eventueel prioritering met zich mee. Het centrum moet een bestemming worden op alle momenten van de dag, voor verschillende doelgroepen. Het stadscentrum vervult daarmee meerdere functies: winkel- en cultuurcentrum, werkplek en een woon- en verblijfsplek. Daarvoor is naast winkelen, dus ook aandacht nodig voor: diversiteit in woningen, cultuur, onderwijs, werken, uitgaan, sport, spelen, recreëren, zorg, aantrekkelijke verblijfsplekken, ruimte voor evenementen en een toegankelijk centrum, overdag en ‘s avonds.

STAND VAN ZAKEN PLANONTWIKKELING Er zijn veel lopende plannen in het stadscentrum. De plannen die al in de laatste stadia van ontwikkeling zijn, neemt de gemeente mee alsof ze al gerealiseerd zijn. Dat geldt voor de voormalige V&D/ De Deining-locatie, Hyde Park, Apriscoterrein en de ontwikkeling in de Concourslaan. De ontwikkelingen rond de Binnenweg en de gebouwen Parkzicht en Centrumzicht naast het nieuwe gemeentehuis zijn nog niet zo ver. Voor het toekomstbestendig maken van het Stadspark is een ontwerp gemaakt, de uitvoering ervan start binnenkort. De visie beschrijft het wensbeeld voor deze locaties. Dat kan afwijken van de plannen die er nu liggen.

28 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

Hoofddorp is interessant voor starters op de woningmarkt. Daarbinnen vallen mensen die net uit huis gaan en een (sociale) huurwoning zoeken, wat oudere jongeren die nog in het sociale segment kunnen huren, jongeren die al een hoger inkomen hebben en een middensegmenthuurwoning zoeken en mensen die een eerste koopwoning zoeken. Een specifieke doelgroep zijn de expats. Dat kunnen kenniswerkers van internationale bedrijven zijn met hogere inkomens, maar ook zzp’ers met lagere inkomens. Naast starters zijn doorstromers (zij die al een woning hebben) een belangrijke doelgroep voor de woningen in en om het stadscentrum. Dit is een brede groep met een heel diverse woonbehoefte: gescheiden ouders, éénoudergezinnen, (jonge) senioren van wie de kinderen het huis uit zijn, kwetsbare groepen, zowel jong als oud. Voor al deze doelgroepen geldt dat het stadscentrum een woonomgeving moet bieden die ruimte geeft aan verblijven, informeel ontmoeten, dagelijkse activiteiten zoals sporten, muziek maken, tuinieren en zorg. Het stadscentrum is gebaat bij een veelheid aan doelgroepen en een veelheid aan woningsegmenten: de diversiteit van de bevolking wordt weerspiegeld in het aanbod. Het grootste verschil met de omliggende wijken is dat het aandeel eengezinswoningen relatief laag is, zeker in de nieuwbouw. Voor de bewoners van het stadscentrum moet het aanbod aan wijkvoorzieningen op orde zijn.

Daarbij gaat het om het basisonderwijs, de kinderopvang, sport en spel, cultuureducatie, recreatie en ontmoetingsplekken, eerstelijns zorgvoorzieningen en winkels voor de dagelijkse boodschappen.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 29

VISIEKAART PROGRAMMA

Kruisweg

Marktplein

Concourslaan

Prins Hendriklaan

Marktlaan

verlengde Prins Hendriklaan Raadhuisplein

Burg. van Stamplein

Burg. van der Willigenlaan

stadspark

Wonen Wonen plus zorg, onderwijs, sport, wijkontmoeting, werken in de plint Nieuweweg

Stadsblokken met mogelijkheid voor centrumfuncties Funshoppen Dwaalgebied/ actieve plinten Cultuur/ Maatschappelijk Avond clusters en 24-uursstraten Onderwijs Entreeplein Huiskamer van de stad Groen Water

30 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

HOOFDLIJNEN VAN DE VISIE OP PROGRAMMA •

•

•

•

•

• • •

•

•

Het kernwinkelgebied blijft de belangrijkste plek om te winkelen en te funshoppen. Er is ruimte voor daghoreca, voor ontmoeting, beleving en wonen en werken in kantoren boven winkels, waarbij voordeuren aan de straat ook in de avond voor levendigheid en sociale veiligheid zorgen. De Marktlaan en verlengde Prins Hendriklaan (Polderplein Buiten) zijn gemengde straten waar het ook ’s avonds prettig lopen is en die de verbinding tussen de drie avondclusters vormen. Vergeleken met de andere gebieden binnen het stadscentrum ligt aan het Burgemeester van Stamplein de nadruk op de dag, met dagelijkse boodschappen, de weekmarkt, winkelen en er zijn enkele horecagelegenheden met terrassen. Het Burgemeester van Stamplein en het Marktplein zijn de entreepleinen van het stadscentrum. Het Burgemeester van Stamplein blijft de plek voor de markt en evenementen, maar grote evenementen met zware belasting zijn niet mogelijk vanwege de ondergrondse parkeergarage. Voor avondlevendigheid is meer clustering van horeca nodig, ook met oog op handhaving en veiligheid. De Concourslaan, Kruisweg en Raadhuisplein vormen de avondclusters. De Kruisweg biedt een gemengd en kleinschalig programma met dag- en avondhoreca. Het Raadhuisplein vormt het hart van Haarlemmermeer met het nieuwe gemeentehuis, cultuurfuncties en horeca aan het plein.

Het stadscentrum is een aantrekkelijk woongebied voor diverse groepen, dankzij een divers woningaanbod (voornamelijk appartementen), met voldoende verblijfsplekken in de openbare ruimte en voldoende (maatschappelijke) voorzieningen die voorzien in de behoeften van de inwoners. Langs de aanloopstraten Nieuweweg, Prins Hendriklaan, entree Kruisweg en Burgemeester van der Willigenlaan is ruimte voor andere functies zoals zorgfuncties, maatschappelijk programma of sportfuncties. Wonen op de begane grond is mogelijk en gewenst voor de sociale veiligheid als aanvullingen op ander programma. Waar aangegeven is ook horeca, commerciële dienstverlening en kantoor mogelijk in de stadsblokken, ter programmering van een belangrijke route. Het Stadspark is ingericht als hedendaags park, een wandelgebied met prettig ingerichte ontmoetings- en speelplekken en een variatie aan beplantingen. Het park is voor jong en oud een fijne plek om te zijn. Verder biedt het park ruimte voor daghoreca, onder meer met de kinderboerderij en horeca in de loods in De Fruittuinen.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 31

SFEREN BINNEN HET CENTRALE DEEL VAN HET STADSCENTRUM In de huidige situatie wordt het stadscentrum gekenmerkt door clustering van winkels rondom het overdekte winkelgebied. Het stadscentrum heeft meerdere gezichten met een eigen karakter. De Kruisweg is de historische kant met menging van winkels, horeca, werken, wonen en zelfs een school. Deze menging sluit aan bij het kleinschalige karakter van het oude lint. Aan het Raadhuisplein zijn de schouwburg, cultureel centrum, poppodium, bibliotheek en bioscoop gevestigd.

kan niet sturen op branchering in het stadscentrum. Wel kan de gemeente meedenken met ondernemers en eigenaren. Het stadscentrum kent een breed bestemmingsplan: functiemenging en diversiteit is nu al mogelijk in het gebied. Waar dit nog niet het geval is stimuleert de gemeente dat, rekening houdend met de regionale functie van het stadscentrum.

Sferen in het stadscentrum: Boven het winkelgebied zijn woningen en kantoren gevestigd. De woningen hebben hun eigen dakwereld, een beetje los van het winkelen op straatniveau. De zijde van het Burgemeester van Stamplein is grootschaliger met hogere bebouwing, grotere winkels, supermarkten, horeca en de weekmarkt. Deze zijde heeft profijt van goede autobereikbaarheid en daarom sluit het goed aan dat juist hier de grootste parkeergarages van het stadscentrum gesitueerd zijn.

Funshopkwartier Het kernwinkelgebied wordt gevormd door de gebieden Vier Meren, Marktlaan, Polderplein en Marktplein. Het accent ligt in dit gebied op het recreatieve winkelen en hoofdzakelijk laag- en middensegment winkels, afgewisseld met daghoreca en andere centrumfuncties. De grotere winkelpanden liggen in dit gebied.

Cultuur rond het Raadhuisplein Het stadscentrum bestaat in de toekomst uit verschillende sferen die echt van elkaar mogen verschillen. Het overdekte winkelgebied biedt comfort tezamen met het Polderplein, de Marktlaan en de Kruisweg. De straatjes er omheen zijn kleinschaliger, een gebied dat je kunt ontdekken. Op het Burgemeester van Stamplein staat de weekmarkt, met de parkeergarages en de supermarkten is het een goede plek voor dagelijkse boodschappen. Je loopt zo het stadspark in voor rust of juist beweging. De Kruisweg is de klassieke dorpsstraat waar het goed verblijven is met terrassen aan de straat, maar ook even te kunnen stoppen met de auto om naar de bakker te kunnen gaan. Het Raadhuisplein is de huiskamer van Hoofddorp waar het overdag en ’s avonds goed toeven is. Het theater en de bioscoop zijn trekkers in de avond, overdag wordt er getrouwd in het nieuwe gemeentehuis en gaan kinderen naar de bibliotheek. Het hele gebied is onderling verbonden door straten waar verblijven en lopen voorop staat.

Inzetten op diversiteit en lokaal ondernemerschap De diversiteit van het voorzieningenaanbod in het stadscentrum staat onder druk. Het centrum wordt, net als andere centra, steeds uniformer wat betreft winkel- en horeca-aanbod. Er zijn veel filialen en er is weinig ruimte voor zelfstandig ondernemerschap. Dat moet verbeterd worden; de bezoeker, inwoner en consument vragen juist om diversiteit, uniciteit en authenticiteit. De rol van de horeca en ontspanning in centrumgebieden wordt steeds belangrijker. Dit verbetert het verblijfsklimaat en kan een verlenging van de verblijfsduur van bezoekers bevorderen. Ook wonen in, boven en naast centra betekent meer levendigheid in het stadscentrum. Om het stadscentrum unieker en diverser te maken wordt de vestiging van zelfstandige ondernemers, creatieve ondernemers, niet-ketens en lokale ondernemers gestimuleerd. De mogelijkheden die de gemeente hiervoor heeft, zijn echter beperkt. De gemeente

32 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

Het Raadhuisplein vormt het hart van de culturele functies van het stadscentrum. Schouwburg, poppodium, bibliotheek en muziek- en dansschool zitten er onder één dak. De bioscoop draagt bij aan het avondprogramma rond het plein. Met de bouw van het nieuwe gemeentehuis en de ontwikkeling op het parkeerterrein ontstaat een echt plein met vier wanden en ruimte voor horeca, zodat het ook ’s avonds na een voorstelling een plek is om even te blijven zitten.

Dwaalgebied: de Tussenstraatjes Aanloopstraten en ´Tussenstraatjes´ bieden vanwege de lagere huren vaak kansen voor starters en zelfstandige, veelal specialistische ondernemers en andere functies dan winkelen. In de aanloopstraten en ´Tussenstraatjes´ ligt de focus op een (starters-) milieu waar lokale ondernemers een kans krijgen hun concept op de markt te zetten. Dit vraagt inspanning van vastgoedeigenaren, bijvoorbeeld door het hanteren van ingroeihuur. Het gebied tussen de Hoofdvaart en de Marktlaan en tussen de Kruisweg en de verlengde Prins Hendriklaan is een ‘dwaalmilieu’. Een dwaalmilieu is een gebied waar naast het doelgericht winkelen ook nog wat kan worden rondgedwaald en waar je verrast kan worden. In de dwarsstraten Tuinweg en Concourslaan is ruimte voor verrassende winkels en voorzieningen zoals een kunstgalerie, winkel met workshopruimte of een atelier voor de kleinere ondernemer, complementair aan het winkelaanbod van de hoofdstraat zoals de Marktlaan.

Entrees naar het stadscentrum: Burgemeester van Stamplein en Marktplein/Dik Tromplein De entree is voor veel bezoekers de eerste indruk van het stadscentrum en moet uitnodigen voor herhaald bezoek. Deze entree moet daarom aantrekkelijk zijn met een verscheidenheid aan functies en passend bij het ‘komen en gaan’ van bezoekers. Daghoreca met

entreeplein cultuur/avond

entreeplein

dwaalgebied

cultuur/avond

funshopkwartier

cultuur/avond avond

dagelijkse boodschappen

entreeplein

funshopkwartier

tussenstraatjes

entreeplein

Sferen binnen het centrale deel van het stadscentrum.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 33

terras draagt hieraan bij. De weekmarkt op het Burgemeester van Stamplein, die deels een eigen publiek trekt, draagt bij aan het functioneren van het stadscentrum. Er komt voor de weekmarkt een ander publiek naar het stadscentrum, die naast bezoek aan de weekmarkt ook andere winkels en voorzieningen bezoekt.

hoge voorzieningenniveau een reden om genoegen te nemen met een kleine woning, anderen verkiezen juist ruimte en luxe in de woning. Het woningaanbod sluit aan bij deze voorkeuren en loopt ook in prijs uiteen: van sociale huur tot koop in de vrije sector.

Avondprogrammering Aanloopstraten De stadsstraten Nieuweweg, Prins Hendriklaan, zuid-oostelijk deel van de Kruisweg en de Burgemeester van der Willigenlaan vormen de routes naar het stadscentrum vanuit de wijken. Een actieve plint maakt dat dit prettige straten zijn om naar het centrum te lopen of te fietsen. Hier is op de begane grond ruimte voor wijkvoorzieningen zoals zorg, onderwijs, sport of maatschappelijk programma. Bij de stadsblokken Centrumzicht en Parkzicht is ook ruimte voor horeca, commerciële dienstverlening en kantoor.

Wonen De mogelijkheden om te wonen in het stadscentrum zijn zeer divers. Naast de sferen op het maaiveld is ook de hoogte hierbij bepalend. Een woning dicht boven een winkelstraat heeft een ander karakter dan een woning in een woontoren hoog boven het Raadhuisplein. Even divers zijn de redenen waarom mensen ervoor kiezen om hier te wonen: het winkelaanbod, de horeca, de culturele voorzieningen, de stedelijke dynamiek of een combinatie. Voor sommigen is het

34 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

In de (late) avond is het winkelgebied gesloten, daardoor zijn de doorgaande straten in het winkelgebied beperkt tot de Marktlaan en het Polderplein: lege winkelstraten, die onaantrekkelijk zijn om door te lopen of te fietsen. Het Raadhuisplein met cultuurgebouw, horeca en bioscoop is de belangrijkste plek in de avond maar het leven speelt zich vooral af in de gebouwen. De Kruisweg en Concourslaan hebben de potentie om prettige verblijfsplekken te zijn met horeca, maar hier ontbreekt samenhang. Om dit beeld waar te maken moeten keuzes worden gemaakt: niet alles kan overal. Door avondhoreca niet overal toe te staan maar te clusteren kunnen gezellige plekken ontstaan op de Kruisweg, Raadhuisplein en Concourslaan. De Marktlaan en verlengde Prins Hendriklaan zijn de twee verbindende straten tussen deze plekken als het winkelgebied gesloten is. Deze straten zijn dag en nacht aantrekkelijk voor voetgangers. Op de andere pleinen ligt de focus op de dag. Dat vraagt om een gericht horecabeleid.

CLUSTEREN AVONDPROGRAMMA

avondhoreca

nachthoreca theater cultureel centrum poppodium bioscoop

Kruisweg

Raadhuisplein

Concourslaan

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 35

ACTIVEREN VAN DE TUSSENSTRAATJES De structuur van het gebied tussen Kruisweg en Burgemeester van Stamplein is op dit moment primair gericht op winkelen. Een deel van de routes is overdekt en daarmee is de doorwaadbaarheid van het stadscentrum beperkt. Veel straten worden gebruikt voor logistiek, laden en lossen van vrachtwagens die de winkels bevoorraden. ’s Avonds als de winkels dicht zijn is dat goed merkbaar omdat de overdekte routes zijn gesloten en de andere straten leeg. De Marktlaan en het Marktplein/Polderplein (in deze visie de Verlengde Prins Hendriklaan genoemd om het onderscheid te maken) zijn de twee doorgaande straten die aansluiten op de omgeving. Deze twee straten zorgen ervoor dat op alle momenten van de dag bezoekers en bewoners door het stadscentrum gaan.

Dat maakt het stadscentrum ook aantrekkelijk voor andere functies dan winkelen. Deze straten moeten goed zichtbaar en vindbaar zijn. Het verhogen van de onderdoorgang aan het Raadhuisplein is één van de middelen om het winkelhart meer te openen naar de omgeving en te zorgen voor meer zicht en verbondenheid. De andere straten worden vooral gebruikt voor de logistiek van het winkelgebied en kennen veel achterkanten. Hier ligt de potentie voor een fijnmaziger netwerk van straatjes dat ruimte biedt aan meer betaalbare commerciële ruimte. Tussen Hoofdweg en Marktlaan en aan de randen van het overdekte winkelgebied zou een aantrekkelijk complementair milieu kunnen ontstaan waar je naast het doelgericht winkelen nog wat kan ronddwalen en waar je verrast kan worden, een zogenaamd dwaalmilieu. Daarvoor is het wel nodig dat het parkeren op straat wordt vervangen door bijvoorbeeld groen en ruimte voor terrassen en als laden en lossen binnen afgebakende tijden, zogenaamde venstertijden, plaatsvindt.

Kruisweg Tussenweg Marktlaan

1.

2.

3.

Concourslaan

4.

Tuinweg

5.

Melis Spaansweg

Verlengde Prins Hendriklaan

Het stratenpatroon van het winkelhart is beperkt. De kleinere straatjes lopen niet door en worden gedomineerd door logistiek of achterkant situaties (rood). Hier is een kwaliteitsimpuls nodig. De vijf parallelle straten kunnen een dwaalgebied vormen, verbonden door de Marktlaan.

36 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

De Concourslaan en Tuinweg hebben hiervoor de beste mogelijkheden, maar ook de Tussenweg heeft een aantal kleinere afhaalrestaurants en een kleermaker. Als de kliko’s niet langer buiten staan en de achtergevels worden opgeknapt en bijvoorbeeld worden voorzien van klimplanten, kan dit een gezellig straatje worden. In het stadscentrum worden ondergrondse afvalverzamelplekken gerealiseerd voor bewoners. Van Kruisweg tot Burgemeester van Stamplein zijn er vijf parallelle straten met de Marklaan als verbindend element. Hierdoor ontstaat ook een complementaire structuur, waarbij de grote regionale trekkers (vaak filialen) verbonden worden met de kleinere, zelfstandige ondernemers (speciaalzaken, boetieks etc.)

Concrete initiatieven, ideeën en uitvoering liggen vooral bij (nieuwe) ondernemers en vastgoedeigenaren. Ook de Kruisweg en overige delen van de Tuinweg en Concourslaan bieden kansen voor meer verscheidenheid en verrijking in het stadscentrum. De openbare ruimte zal in dit dwaalgebied worden opgewaardeerd, waar mogelijk wordt gezocht naar locaties waar groen een plek kan krijgen, bijvoorbeeld aan gevels.

Het hoekje van de Marktlaan met de Concourslaan is een voorbeeld van een karakteristiek pand dat behouden moet blijven om de schaal van het stadscentrum divers te houden.

De Tuinweg wordt door de zijgevel van de supermarkt onaantrekkelijk. Vergroening kan hier ook een belangrijke meerwaarde geven.

Aan de Concourslaan is het parkeren dominant.

De Tussenweg is deels achterkant, deels voorkant van afhaalrestaurants. Meer open gevels en inpandig stallen van de vuilcontainers kunnen de kwaliteit verbeteren.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 37

FUNCTIES IN HET STADSCENTRUM Wonen Wonen in het stadscentrum biedt ruimte voor verschillende doelgroepen. Appartementen zijn onder andere interessant voor ouderen en starters op de woningmarkt. Ouderen zijn een heel diverse groep als het gaat om vitaliteit en portemonnee. Voor deze doelgroep zijn ook ontmoeting, zorgcentrum en huisartsen van belang. Om ervoor te zorgen dat het stadscentrum voor verschillende doelgroepen een aantrekkelijk woonmilieu vormt, is er ook ruimte voor grotere woningen. Het is niet gewenst dat het stadscentrum alleen aantrekkelijk is voor éénof tweepersoonshuishoudens. Hierbij kan gedacht worden aan jonge gezinnen die de nabijheid van stedelijke voorzieningen en hoogwaardig openbaar vervoer waarderen. Wat betreft de één- en tweepersoonshuishoudens gaat het niet alleen om starters maar bijvoorbeeld ook om gescheiden ouders van wie de kinderen een deel van de tijd bij hen wonen of mensen die vanuit een instelling weer zelfstandig gaan wonen. Hoofddorp centrum is ook voor mensen met een zorgvraag een uitstekende plek om te wonen vanwege het voorzieningenniveau, met uitzondering van mensen die snel overprikkeld raken. Sommige doelgroepen hebben behoefte aan geclusterde woon­ vormen, bijvoorbeeld met een gezamenlijke ontmoetingsruimte.

Sommige doelgroepen kunnen met begeleiding of zorg in reguliere woningen wonen, dat zijn wel vaak kleinere woningen in het sociale huursegment (Huisvestingsopgave wonen met zorg, 2022.0000403). Met name locaties in de buurt van zorgvoorzieningen zijn aantrekkelijk voor zorgwoningen, bijvoorbeeld aan de Nieuweweg. Aangezien er op een steenworp afstand al een complex staat met appartementen in het hogere segment (Portale), die geschikt zijn voor senioren, ligt het meer voor de hand om op de Binnenweg te kiezen voor sociale huurwoningen voor senioren, gecombineerd met beschut wonen voor (jong) volwassenen en mensen met een lichamelijke beperking. Verder zijn er verschillende commerciële initiatieven gerelateerd aan wonen met zorg die op zoek zijn naar ruimte in Haarlemmermeer, zoals de Zorgherberg (opvang tussen ziekenhuisopname en terugkeer naar huis) en het Gastenhuis (woonconcept voor dementerenden).

38 • VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040

Elk bouwplan heeft een gemengd bouwprogramma naar eigendomscategorie en prijsklasse. Twee derde van de woningen is betaalbaar (Woondeal MRA, 7398219). Om een kwalitatief goed woningaanbod te realiseren waar mensen betaalbaar en prettig kunnen wonen is een aantal eisen en voorwaarden opgesteld in de nota Betaalbaar wonen in Haarlemmermeer (2021.0002546). Zo zijn woningen in het lage (sociale) segment kleiner dan 30m2 gebonden aan maximale huurprijzen. Sociale huurwoningen worden bij voorkeur ondergebracht bij een corporatie uit de woningmarktregio. Woningen in het middensegment hebben een oppervlak van minimaal 30 - 50m2 gebruiksoppervlak. Minimaal de helft van deze woningen heeft een oppervlakte van 60m2 gebruiksoppervlak.

Zorgvoorzieningen De uitbreiding van de zorgvoorzieningen zijn goed mogelijk in combinatie met de woningbouwontwikkeling. Op de nog uit te geven nieuwe ontwikkellocaties van de gemeente kan dit verder worden onderzocht. Zoals de ontwikkeling naast het nieuwe gemeentehuis (Centrumzicht) of in de woningbouw­ontwikkelingen aan de Binnenweg en Spaansterrein. Hierdoor kan een zorgcluster ontstaan in combinatie met de aanwezige maatschappelijke dienstverleners aan de Nieuweweg en het Raadhuisplein. Naast koopstartwoningen wordt gekeken of, aanvullend daarop, de voormalige Emmaschoollocatie of anders de locatie van de huidige gymzaal aan de Prins Hendriklaan geschikt zijn voor een medisch centrum. Gelet op de bevolkingsprognose voor Hoofddorp centrum is er in elk geval behoefte aan extra huisartsen, fysiotherapeuten en tandartsen. Sommige eerstelijnszorgvoorzieningen (zoals huisartsen en fysiotherapeuten) laten zich goed combineren met fitness en kleinschalige sportvoorzieningen. De combinatie van verschillende disciplines in één pand vergemakkelijkt overleg en samenwerking. Er kunnen zo extra diensten worden aangeboden. De realisatie van zorgvoorzieningen in de plint van een woningcomplex vergroot de aantrekkelijkheid voor ouderen. Een dergelijke combinatie vergroot de mogelijkheden van ouderen om langer zelfstandig te kunnen wonen.

Detailhandel

Commerciële dienstverlening

Stadscentrum Hoofddorp is een regionaal centrum met detail­ handel, horeca, cultuur en andere voorzieningen. We streven naar een meer divers detailhandelsaanbod, met een mix van zowel ketens, lokale ondernemers, verrassende winkels en (grote) trekkers. Ook wordt ingezet op een nog bredere functiemix dan aanwezig is met meer horeca, vermaak, voorzieningen, onderwijs en sport waardoor het stadscentrum nog meer een aantrekkelijke plek wordt om te ontmoeten en verblijven.

Een toekomstbestendig Stadscentrum Hoofddorp bestaat niet alleen uit winkels maar biedt een brede mix aan functies, waaronder commerciële dienstverlening. Voor de consument, inwoner en bezoeker draagt een aanbod van commerciële dienstverlening – naast detailhandel, horeca, werken, maatschappelijke voorzieningen en wonen – bij aan de attractiviteit van een stads-­ centrum. Commerciële dienstverlening betreft zowel ambachten, (financiële) instellingen met baliefuncties, particuliere dienst­ verlening en verhuur. Het gaat dan onder andere om kappers, schoonheidssalons, reisbureaus, makelaardij en uitzendbureaus. We zetten in op diversiteit van het stadscentrum, commerciële dienstverlening is daar een onderdeel van.

Horeca Meer variatie binnen het horeca-aanbod is gewenst. Dat betekent vooral het horeca-aanbod aanvullen en diversifiëren met kwalitatief hoogwaardiger horeca, onderscheidende horeca en horeca met terras. Stadscentrum Hoofddorp beschikt over diverse landelijke horeca-formules. Uitdaging is om onderscheidende horeca met een eigen karakter aan te trekken. Hiermee verbetert het verblijfsklimaat van het stadscentrum, ook buiten winkeltijden. Een groot deel van de marktpotentie wordt ingevuld met de herontwikkeling van het Raadhuisplein. Nieuwe horeca zal primair in (en aan de randen van) het winkelgebied geclusterd worden, met daarbij als gewenste concentratieplekken het Raadhuisplein, Kruisweg en Concourslaan. De Concourslaan is een aantrekkelijke plek voor uitgaan en avondhoreca. Denk naast avondhoreca ook aan ´alcoholvrije horeca´ voor jongeren. Burgemeester van Stamplein en het buitenplein van het winkelgebied Polderplein zijn goede plekken voor daghoreca. Op de plekken waar horeca komt is aandacht voor de inrichting van de openbare ruimte, de plek als geheel moet gezelligheid uitstralen, je wilt er graag zijn.

Werken We streven naar meer werkfuncties in het stadscentrum (naast de reguliere centrumfuncties zoals winkels, horeca en bijvoorbeeld kappers), door het toevoegen van kantoren, ambachten, mixeduse spaces en ateliers. Dit komt de diversiteit en levendigheid van Stadscentrum Hoofddorp ten goede. Ook met de toename in thuiswerken en delen van services zoals kantoren kunnen losse werkplekconcepten een waardevolle aanvulling zijn voor stedelijke gebied. Dit zien we voornamelijk boven de winkels.

VISIE STADSCENTRUM HOOFDDORP 2040 • 39

Sport, spelen en recreatie Het stadscentrum is een interessante plek voor commerciële sport, denk aan sportscholen, fitness en bijvoorbeeld ook indoor recreatie voor een brede doelgroep. Een beweegvriendelijke omgeving is belangrijk, het groene carré aan de randen van het stadscentrum vervult hierin een rol, evenals het Stadspark waar straks een rondgaand pad van 2 km lengte aanwezig is, ideaal om te skeeleren of hardlopen. Voor kinderen komt in het Stadspark een uitdagende speelplek. Nu blijft de tennisvereniging bestaan in het stadspark, maar mocht deze toch verplaatsen dan is bij herontwikkeling van de tennishal en het Tennispark mogelijk woningen toe te voegen op die locatie. Verder zijn de routes vanuit het centrum naar de buitengebieden voor recreatie en sportvelden belangrijk. Een bewegingsvriendelijke omgeving draagt hieraan ook bij, zowel in de bebouwde omgeving als de groene omzoming ervan. Dit moet tot uitdrukking komen in de inrichting van de openbare ruimte maar kan ook leiden tot prioritering van routes bij de inrichting of aanleg.

Onderwijs Een belangrijke voorziening voor elke woonwijk is een basisschool met daaraan vaak verbonden kinderopvang. Deze levert een grote bijdrage aan de sociale cohesie in de wijk. En nabijheid van een school bij de jonge gezinnen voorkomt veel autoverkeer. Met het toevoegen van woningbouwprogramma in het Stadscentrum ontstaat als vanzelf vraag naar onderwijsruimte. We verwachten een groei met één of twee scholen in het stadscentrum. In de prognoses die tussen september en december 2023 weer worden opgesteld zal hier duidelijkheid over komen. We zien de volgende mogelijke locaties voor basisscholen: 1. Uitbreiding bij de basisschool Klimop. 2. Locatie van de huidige school voor speciaal onderwijs, de J.P. Heijeschool (deze heeft een bovenwijkse functie). Want we verwachten dat ook de behoefte aan speciaal onderwijs gaat toenemen als gevolg van de vele woningbouwprojecten in en om Haarlemmermeer. Dit zou kunnen betekenen dat er op de huidige locatie onvoldoende ruimte voor uitbreiding van deze school is. Indien het nodig blijkt te zijn dat deze school daarom moet verplaatsen dan komt deze locatie vrij voor een nieuwe basisschool. 3. Locatie praktijkschool de Linie, net buiten het stadscentrum (deze verhuist naar Lincolnpark).