Bijlage toelichting 2.3 - Actualisatie archeologisch bureauonderzoek.pdf

 

Actualisatie archeologisch bureauonderzoek Archeodienst Rapport 866 voor het 150kV-tracé tussen knooppunt Raasdorp en het toekomstige transformatorstation ten zuiden van Schiphol, gemeente Haarlemmermeer AuteurH.Cornelisse

540

 

Actualisatie archeologisch bureauonderzoek Archeodienst Rapport 866 voor het 150kV-tracé tussen knooppunt Raasdorp en het toekomstige transformatorstation ten zuiden van Schiphol, gemeente Haarlemmermeer

   

H.Cornelisse                  





     

Colofon ArcholRapport540  ActualisatiearcheologischbureauonderzoekArcheodienstRapport866voorhet150kVǦtracétussenknooppuntRaasdorp enhettoekomstigetransformatorstationtenzuidenvanSchiphol,gemeenteHaarlemmermeer     Projectleiding:   drs.T.A.Goossens  Auteur:    H.CornelisseMA  Tekstredactie   drs.T.A.Goossens  Beeldmateriaal:   ing.S.Shek,drs.W.N.H.Laan  Opmaak:   A.J.Allen   Autorisatie:   drs.T.A.Goossens   Handtekening                 ISSN1569Ǧ2396  ©Archol,Leiden2021 Einsteinweg2 2333CCLeiden info@archol.nl Tel.0715273313   2 

  

Inhoud  Colofon..............................................................................................................................................................................2 Samenvatting....................................................................................................................................................................4 1 Inleiding...................................................................................................................................................................5 1.1 Aanleidingendoelstelling....................................................................................................................................5 1.2 Plangebied,huidigentoekomstiggebruik.......................................................................................................7 1.3 Onderzoeksopzetenorganisatie........................................................................................................................10 2 Bureauonderzoek...................................................................................................................................................11 2.1 Inleidingenmethodiek..................................................................................................................................11 2.2

Landschappelijkkader...................................................................................................................................11 2.3 Archeologischenhistorischkader..................................................................................................................16 2.3.1 Archeologie..............................................................................................................................................16 2.3.2 Historischkaartmateriaal..........................................................................................................................16 2.3.3 Bodemverstoringen..................................................................................................................................16 2.3.4 Gemeentelijkebeleidophetgebiedvanarcheologischeencultuurhistorischewaarden.............................17 2.4 Gespecificeerdearcheologischeverwachting.................................................................................................22 3 Conclusieenadvies.................................................................................................................................................26 3.1

Inleiding.............................................................................................................................................................26 3.2 Conclusie.......................................................................................................................................................26 3.3 Beantwoordingvandeonderzoeksvragen..........................................................................................................26 3.4 Advies...........................................................................................................................................................27 Literatuurenwebsites......................................................................................................................................................30 Figurenlijst.......................................................................................................................................................................32 Tabellenlijst.....................................................................................................................................................................32         

3 

Samenvatting Inmei2020heeftArcholBVinopdrachtvanReddyneenactualisatievaneenarcheologischbureauonderzoekuitgevoerd, inhetkadervandegeplandeaanlegvaneen150kVtracé.Dehiermeegepaardgaandeontgravingenkunneneventueel aanwezige archeologische resten bedreigen. Doel van het bureauonderzoek was het opstellen van een archeologische verwachting aan de hand waarvan een advies kan worden gegeven over de tracékeuze en het eventueel noodzakelijke vervolgonderzoekdanweloverhetvrijgevenvan(delenvan)hetplangebied.  HetplangebiedligtindegemeenteHaarlemmermeerenheefteenoppervlaktevanca.2,4km².Hetgeheletracéisgelegen indeingepolderdeHaarlemmermeer.OpgrondvanhetgeactualiseerdebureauonderzoekachtArcholvervolgonderzoek noodzakelijk in de zones waar de geplande ontgravingen voor de kabelsleuven prehistorische kreken in de bodem bedreigen.DezoneskunnennamelijkvindplaatsenbevattenuitdeperiodelaatǦmesolithicumtotenmethetneolithicum. Archol adviseert om in deze zones een verkennend booronderzoek uit te laten voeren om de exacte ligging, opbouw, archeologische verwachting en conservering van de kreken en bijbehorende oevers vast te stellen. Gezien de geringe

breedtevanpotentielekrekenenoevers,adviseertArcholindeboorraaien(haaksopdeverwachtekreken)eengeringe tussenafstandvan10mtotmaximaal25mtehanteren  Uit de actualisatie is verder gebleken voor de rest van het tracé een lage verwachting geldt op het aantreffen van archeologische resten uit alle perioden. Dit is gebaseerd op de landschappelijke ligging van het plangebied, de reeds bekende archeologische waarden uit de omgeving, historische gegevens en de beleidsplannen van de betreffende gemeentes.Hetadviesluidtdanookomindezeoverigegebiedenaftezienvanvervolgonderzoekbinnenhetplangebied inclusiefdeaangehoudenbufferzonesvoordeaanlegvande150kVǦkabels.Voorwaardedaarbijisweldatdestellingvan Amsterdam, die binnen debufferzone van hetplangebied isgelegen,wordtgemeden. Zo blijkthettracéinhethuidige ontwerptennoordenvandestellingteliggen.Alsdezeloopgehandhaafdblijft,wordtaantastingvandemonumentale verdedigingslinievermeden. Verderwordtinverbandmeteventueletoevalsvondsten,diegerelateerdzijnaanscheepvaartofvisserijuitdeperiodedat deHaarlemmermeernognietwasdrooggelegd,gewezenopdemeldingsplichtvoorarcheologischevondsten.  

4 

1 Inleiding 1.1 Aanleiding en doelstelling Qirion (Reddyn) heeft verschillende routes onderzocht voor de realisatie van een 150 kVǦleiding in de gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam. In 2016 heeft Archeodienst BV in samenwerking met Archeologenbureau Argo in opdrachtvanWittenveen+Boseenarcheologischbureauonderzoekuitgevoerdtenbehoevevaneenhaalbaarheidsstudie voor dit project (Figuur 1.1).1 In de periode 2018Ǧ2020 is de keuze uiteindelijk gevallen op een tracé tussen knooppunt RaasdorpenhettoekomstigetransformatorstationtenzuidenvanSchiphol.HettracéVijfhuizenǦNieuweMeervaltbuiten descopevanhetonderzoek.Deverwachteverstoring(hetgravenvankabelsleuven)binnendittracébedraagtintotaalca. 2,4 ha. Aangezien het project ook in deze omvang de gemeentelijk ondergrens (10.000 m2) voor de verplichting van archeologischonderzoekoverschrijdt,blijkteenactualisatievanhetbureauonderzoeknoodzakelijk.InopdrachtvanReddyn heeftArcholBVdeze(onderhavige)actualisatievanhetbureauonderzoekuit2016uitgevoerd(Figuur1.1).  HetbureauonderzoekisdeeerstestapindeArcheologischeMonumentenzorg,waarbijdearcheologischeverwachtingvan hetplangebiedinkaartwordtgebracht.Opbasisvandearcheologischeverwachtingendegeplande(graaf)werkzaamheden zal

advies worden gegeven ten aanzien van de trajectkeuze en de eventuele noodzaak en vorm van archeologisch vervolgonderzoek.  Het doel van (de actualisatie van) het bureauonderzoek is om basis van bestaande bronnen over bekende of verwachte archeologischewaardentoteengespecificeerde,archeologischeverwachtingvoorhetplangebiedtekomen.Hetresultaat iseenstandaardrapportmeteengespecificeerdearcheologischeverwachting,opbasiswaarvaneenbeslissinggenomen kanwordenoverdenoodzaakvanvervolgonderzoek.Tevensdienthetrapporteenadviestebevattenoverdetoetepassen methode,techniekenstrategieindienvervolgonderzoekgeadviseerdwordt.Ditadviesdientgerichttezijnophettoetsen vandegespecificeerdeverwachting,eninhoudelijkonderbouwdteworden.  Hetrapportbevat,waarmogelijk,gegevensoveraanǦofafwezigheid,aard,omvang,ouderdom,gaafheid,conserveringen (relatieve)kwaliteitvanarcheologischewaardenenaardwetenschappelijkekenmerken.Afhankelijkvandeomvangvande toekomstige (planologische) ingreep en werkzaamheden, de aard van de aanleiding tot het bureauonderzoek en de vraagstelling,zullenaanvullendegegevensmoetenwordenverzameld.  Omdedoelstellingterealiseren,zijndevolgendeonderzoeksvragenopgesteld: x

Watisnaarverwachtingdeopbouwvandeondergrondenzijneraanwijzingenvoorofgegevensbekendover bodemverstoringen? x Wordeninhetplangebiedarcheologischevindplaatsenverwacht? x Watisnaarverwachtingdeomvang,ligging,aardendateringhiervan? x Inhoeverrewordeneventueelaanwezigearcheologischerestenbedreigddoordevoorgenomenontwikkelingvan hetgebied? 

 1

ArcheodienstRapport866(Médard2016),conceptversie1.0d.d.26Ǧ05Ǧ2016.

5 

 Figuur1.1Verschillenderoutes(inrood)voorderealisatievaneen150kVǦkabelindegemeentenHaarlemmermeeren Amsterdam,uit:Médard2016,figuur1(bron:kadaster2011).

6 

 Figuur1.2Locatieplangebied. 

1.2 Plangebied, huidig en toekomstig gebruik HetplangebiedisgelegenindegemeenteHaarlemmermeerenbetrefteentracévanca.11kmlengte.Aangeziendeexacte liggingvandebeoogdekabelnognietbekendis,wordtrekeninggehoudenmeteenbuffervan100m;uitzonderingishet zuidelijkwestǦoostgerichtetracé,waareenbuffervan600mgeldt:intotaaleenoppervlakteca.2,4km²(Figuur1.2en Figuur1.3).HettracévolgtingrotelijnendeloopvandeA5langsSchiphol,tussendeIncheonweglangsvandeA4inhet zuiden en het knooppuntRaasdorpin het noorden.Het grondgebruik is, mede vanwege de grootte van het gebied, vrij divers.Hetgaathoofdzakelijkomlandbouwgrondmetinfrastructuurzoalswegenenwatergangen.Daarnaastvalteendeel binnen de luchthaven Schiphol en is verspreid over het gebied bebouwing aanwezig. De hoogte van het maaiveld, geraadpleegdophetActueelHoogtebestandvanNederlandvarieertvanca.5,0tot3,0m–NAP(zieFiguur2.2).  Degeplandewerkzaamhedenbestaanuitde(ondergrondse)aanlegvaneen150kVkabels.Deaanlegvandekabelszal hoofdzakelijkplaatsvindendoormiddelvangestuurdeboringenmeteentotalelengtevan8,8km(Figuur1.3).Dediameter vandezeboringzalca.78cmbedragen.Deboringenwordenafgewisselddoorhetuitgravenvansleuven,waarbijdekabels

opdesleufbodemwordengeplaatst.Degeplandesleuvenzullenmaximaal11mbreeden1,8mdieponderhetmaaiveld(Ǧ mv)zijn(Figuur1.4).Intotaalzalerca.2,187kmaansleuvenwordengegraven;rekeninghoudendmetdebreedtevan11m bedraagtdetotaleoppervlaktevanhetteverstorengebiedca.2,4ha.Hiermeeoverschrijdtdeondergrensdiegemeente steltvoordeverplichtingvanarcheologischonderzoek(zieparagraaf2.3.4).Inhetzuidelijkdeelvanhettracézalbinnende buffervan600mtevenseentransformatorstationwordenaangelegd(Figuur1.5). 

7 

 Figuur1.3Overzichtvanhetkabeltracémetonderscheidvandegestuurdeboringen(zwart)endetegravensleuven (blauw).Inhetnoordenwordteenbufferzonevan100maangehouden;inhetzuideneenbuffervan600m.Opdekaart isteziendatbinnendezelaatstebufferzone,directtenzuidenenparallelaandeafgebeeldehartlijnvanhettracé,de monumentaleStellingvanAmsterdamisgelegen. 

8 

     

  Figuur1.4Dwarsdoorsnedevandeteontgravenkabelsleufmetafmetingen. 

 Figuur1.5Locatievanhetgeplandetransformatorstationbinnenhet600mbredezuidelijkebuffergebiedvande150 kVǦkabeltracé(roodomlijnd)entenopzichtevandezoneWaardeǦCultuurhistorieStellingvanAmsterdamn(geel omlijnd).  

9 



1.3 Onderzoeksopzet en organisatie Alsinds1961kentNederlandeenmonumentenwet.In1988werddezewetvervangendoordeMonumentenwet1988,die opzijnbeurtper1juli2016iskomentevervalleneneendeelsisovergegaannaardeErfgoedwet.Dezewetregeltdeomgang met het archeologisch erfgoed. Iedere initiatiefnemer van projecten waarbij de bodem wordt verstoord kan door de overheidverplichtwordeneenrapportteoverleggenwaaruitdearcheologischewaardevanhetteverstorenterrein(het plangebied) blijkt. Voor een dergelijk rapport is archeologisch onderzoek vereist: het archeologisch vooronderzoek. Dit rapportbetrefteenbureauonderzoekwaarinwordtsamengevatwaterinarcheologischenaardwetenschappelijkopzicht bekend is over het plangebied. Het doel is om door middel van bestaande bronnen te komen tot een gespecificeerde archeologische verwachting. Het bureauonderzoek is uitgevoerd conform de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA),versie4.1protocol4002. Tabel1.1geefteenoverzichtvandebetrokkenpartijenendeadministratievegegevensvanhetbureauonderzoek.   Soortonderzoek: Projectnaam: Archolprojectcode: ArchisǦzaaknummer:  Opdrachtgever: Contactpersoon: Bevoegdgezag: Archeologischadviseurbevoegdgezag:  Uitvoerder: Rapportgereed: Versie Status: 

Goedkeuringbevoegdgezag Provincie: Gemeente: Toponiem: Coördinatengebied:

Oppervlakteplangebied: Huidiggrondgebruik:  Beheerenplaatsvandocumentatieenvondsten:

Bureauonderzoek 150kVǦtracésHaarlemmermeer BOR2009 4000040100  Qirion(Reddyn) Dhr.D.J.Pasma(Consultantomgevingsmanagement) GemeenteHaarlemmermeer E.vanRooijen(NMFErfgoedadvies)  Archolbv 29april2021 2.1 Definitief Ja NoordǦHolland Haarlemmermeer RaasdorpǦStationA4 107878Ǧ487859 116117Ǧ483291 108910Ǧ477449 107458Ǧ481515 Ca.2400000m2 Landbouwgrond,infrastructuur(wegenenwatergangen)enbebouwing  ProvinciaalDepotvoorBodemvondstenProvincieNoordǦHolland

 Tabel1.1Administratievegegevens.     

10 

2 Bureauonderzoek 2.1 Inleiding en methodiek2 Inhetkadervanhetbureauonderzoekzijngegevensverzameldoverbekendeofverwachtearcheologischewaardenenover degeologische,bodemkundigeenhistorischǦgeografischekenmerkenvan(deomgevingvan)hetplangebied.  Hiertoezijndevolgendebronnengeraadpleegd: x Recentetopografischekaarten(kadaster)enluchtfoto’s(AeroGRID1mviaArcMap) x ActueleHoogtebestandvanNederland(bron:AHN.nl) x BodemkaartvanNederlandschaal1:50.000(geraadpleegdviaArchis3) x GeomorfologischeKaartNederland(geraadpleegdviaArchis3) x InformatiekaartLandschapenCultuurhistorie(ILC)vandeprovincieNoordǦHolland x Kadastrale minuutplan, verzamelminuut en oorspronkelijk aanwijzende tafels 1811Ǧ1832 (beeldbank.cultureelerfgoed.nl) x Historischekaartenuitdeafgelopen200jaar(www.topotijdreis.nl) x ArcheologischeMonumentenkaart(AMK,geraadpleegdviaArchis3) x Archeologischewaarnemingen,onderzoekǦenvondstmeldingen(geraadpleegdviadedatabasevanArchis) x ArcheologischebeleidskaartvandegemeenteHaarlemmermeeruit2011 x Bodemloket x RijksmonumentenvanuitdeAtlasLeefomgeving(www.atlasleefomgeving.nl) x BasisadministratieAdressenenGebouwen(bagviewer.kadaster.nl)

2.2 Landschappelijk kader3 Bijhetopstellenvaneenarcheologischeverwachtingwordtveelvuldiggebruikgemaaktvanderelatiediebestaattussende situering van de archeologische vindplaatsen en het landschap, of zelfs specifieke landschapselementen. Deze relatie (locatiekeuzefactoren)verschiltperarcheologischeperiodeenpercomplextype.  InhetPleistoceen(ca.3miljoenjaargeledentotca.10.000jaargeleden)zijnzandlagenafgezetvanhonderdenmetersdikte. DezeliggenindeHaarlemmermeeropeendieptevanca.7,5à8mbenedenmaaiveld(www.dinoloket.nl,o.a.deboringen B25D0113, B25D0563 en B25C0123). Het landschap waar het hier onderzochte plangebied toe behoort, is in de daaropvolgendeperiodeontstaan,hetHoloceen,vanca.10.000jaargeledentotnu.Naheteindevandelaatsteijstijd,het Weichselien,werdhetklimaatsteedswarmer.Hierdoorbegonnenvanaf9000voorChr.deijskappentesmelten,meteen snellestijgingvandezeespiegelalsgevolgeneensterkekusterosie.  Doordestijgingvandezeespiegelsteegookhetniveauvanhetgrondwater,waardooringrotedelenvanWestǦNederland 'wetlands',waddenǦenkweldergebiedenmetmoerassenenzoetwatermerenontstondenwaarinrietǦenzeggeveenging groeien (de Basisveen Laag, behorende tot de Formatie van Nieuwkoop). Omdat de zee in perioden

van hoogwater landinwaartsdoordrong,werdenookkrekenengeulengevormdwaarbijzandǦenkleilagenwerdenafgezet.Hetplangebied wasonderdeelvanditopenkustgebied.DeafzettingendieindezeperiodezijngevormdwordentothetLaagpakketvan WormervandeFormatievanNaaldwijkgerekend.Vanafongeveer5500jaargeledennamendestijgingvandezeespiegel endeinvloedvandezeesteedsmeeraf.Erontstondenstrandwallenwaaropduinendooraanstuivingvanzandwerden gevormd.Achterdezenatuurlijkebarrièregroeidehethoogveenonbelemmerd(HollandveenLaagpakket,behorendetot deFormatievanNieuwkoop).Openkeleplaatsenwerddezebarrièreechternogsteedsonderbrokendoorzeegaten,zoals hetgevalwasbijhetzeegatvanHoofddorp,metinhetachterliggendelandeengeulenǦenkrekensysteem.Hetgebiedbij HaarlemmermeerwasdanookeenwaddenǦenkweldergebieddatviaditzeegatinverbindingwasmetdeNoordzee.Het Laagpakket van Wormer heeft in de Haarlemmermeer een dikte van ca. 7,5 tot 8,0 m (www.dinoloket.nl). De meeste zeegatenwerden,doorhetontstaan vannieuwestrandǦenhaakwallen,steedssmallerenraaktengeleidelijkdicht.Het zeegatvanHoofddorpraaktealseenvan de eerste zeegatendicht,alca.5000jaargeleden. Hierna kreegdeveengroei  2

DetekstvandezeparagraafisgrotendeelsovergenomenuitMédard2016. 3 DetekstvandezeparagraafisgrotendeelsovergenomenuitMédard2016.

11 

(Hollandveen)ookgripopdezandǦenkleiafzettingenvanhetgeulenǦenkrekensysteem;hetveenpakketbereikteeendikte vanmeerdan4m.4 Doordeontginningenenturfwinningvanafdelatemiddeleeuwenisdatveenpakketindeloopvandetijdverdwenenen ontstondenerverschillendemeren(hetSpieringmeerinhetnoorden,hetHaarlemmermeerinhetmiddenenhetLeidse meerinhetzuiden).Mededoorerosievandeoeversvandemerenzijndeverschillendemerenuiteindelijkomstreeks1740 tot één groot meer samengegroeid: het Haarlemmermeer. In 1767 werden aan de zuidǦ en oostzijde van het Haarlemmermeer zware dijken aangelegd om te voorkomen dat het Braassemmermeer en de Westeinderplas ook opgenomenzoudenworden.Halverwegede19eeeuwwerddestrijdtegenhetwatergrootschaligeraangepakt.Erwerd een ringvaart gegraven en drie stoomgemalen gebouwd: de Leeghwater, de Cruquius en de Lynden. In 1852 was de droogleggingvanhetHaarlemmermeervoltooid.5  Volgensdegeomorfologischekaart(Figuur2.1)ligthetplangebiedgrotendeelsineenvlaktevangetijǦafzettingen(code 2M72)datplaatselijkhogerisgelegen(code2M72H).Inhetmiddenenzuidenkomenwelvingen(code3L74)enlokaalgetijǦ inversieruggen(3B71)binnendegetijǦafzettingenvoor.Hetmeestzuidelijkedeelvanhetplangebiedvaltdeelsbinnende

bebouwdekomenisdaaromnietgekarteerd.OphetActueelHoogtebestandvanNederlandzijninaanvullingopdedeze welvingennogzonesmetslingerende,vanwestnaaroostgerichte,kreeklopenteherkennenindenoordelijkehelftvanhet plangebied(Figuur2.2).  Volgensdebodemkaartwordenerinhetplangebiedverschillendebodemtypesverwacht(Figuur2.3).Hetgaatvoornamelijk omkalkrijkeenkalkarmepoldervaaggrondeninhetnoordelijkedeelenleek/woudeerdgrondeninhetzuiden,bestaandeuit zwakzandigetotzwaksiltigeklei(o.a.codesMn25A,Mn35A,Mn15AenpMn85A).  

 4

VandenBerg&Kluiving1992. 5 Vos1992.

12 

 Figuur2.1Uitsnedevandegeomorfologischekaartmetliggingvanhetplangebied(zwartelijn). 

13 

 Figuur2.2UitsnedevandeActueleHoogtekaartvanNederlandmetliggingvanhetplangebied(paarselijn)enhoogten inmtenopzichtevanNAP.  

14 

 Figuur2.3Uitsnedevandebodemkaartmetliggingvanhetplangebied(zwartelijn).  15 

2.3 Archeologisch en historisch kader 2.3.1

Archeologie

OmeengoedbeeldtekrijgenvandearcheologischepotentievanhetgebiedisArchisgeraadpleegdmetbetrekkingtotde bekendearcheologischewaarden.Erisgekekennaararcheologischemonumentterreinen(AMKǦterreinen),waarnemingen envondstmeldingenbinnenhetplangebiedenbinneneenstraalvanca.1kmrondomhetplangebied.Daarnaastzijnde resultatenopgenomenvaneerderuitgevoerdearcheologischeonderzoekendie(deels)binnenhetplangebiedvallen(Tabel 2.1).6  Binnen het plangebied is binnen een straal van 1 km rondom het plangebied één AMKǦterrein aanwezig, dit betreft de historischekernvanAalsmeer(14552)(Figuur2.4).Ookzijnbinneneenstraalvan1kmgeenwaarnemingengemeld.De waarnemingendieineengrotestraalrondhetplangebiedzijngedaan,betreffenlossefragmentenaardewerkuitdeperiode 1050Ǧ1500diemogelijkterelaterenzijnaandelaatmiddeleeuwseveenwinning.Hetveenzelfisverdwenen.  Binnen het plangebied is een groot aantal archeologische onderzoeken uitgevoerd; dit betreft echter uitsluitend vooronderzoeken, in de vorm van bureauonderzoeken, oppervlaktekarteringen of booronderzoeken (Tabel 2.1). Bij de meeste onderzoeken is geen vervolgonderzoek geadviseerd. Onderzoeksmelding 2201777100 betreft een grootschalig

booronderzoekinhetkadervandeaanlegvaneenaardgasleidingtussenBeverwijkenWijngaarden,tenwestenvanhet plangebied.Ditzeerlangeonderzoeksgebiedkruisthettracé.Voordezewerkzaamhedenwerdeenvervolggeadviseerd, echternietbinnenhettracévanhetplangebied.7Verderblijktuitverschillendeonderzoekendatdestroomruggendieinhet neolithicumintheoriegeschiktzijnvoorbewoningindepraktijknietzijnbewoond.8Hierdientmenweleenkanttekening bijteplaatsen:metuitzonderingvanmogelijkhetonderzoekvanMolenaar1999,9isdeboordichtheidvandeuitgevoerde onderzoekennamelijkminderdantweeboringenperha.Dezedichtheidisalvrijlaagvoorverkennendbooronderzoeken dekansdatermeeeenvindplaatswordtaangetoondisminiem.Deaannamedatdestroomruggennietgeschiktzoudenzijn voorbewoning,isdanooknietafdoendeonderbouwd.  2.3.2

Historisch kaartmateriaal

Voordehistorischgeografischeanalysezijnverschillendehistorischekaartengeraadpleegd.Vroegekaartenvoegenindit gevalweinigtoegeziendelateinpolderingvandeHaarlemmermeer(in1852voltooid).Voordeinpolderingbestondhet plangebiedgeheeluitwater.Opkaartendienadeinpolderingzijnvervaardigdzijngeenbijzonderhedentezien;langsde wegenzijnboerderijengelegen,maarallepercelenzijnonbebouwdeningebruikalsweilandofakkerland(Figuur2.5).10  OphuidigekaartenisteziendathetzuidelijkdeelvanhettracélangsdeStellingvanAmsterdam(vanaffortAalsmeertot debatterijaandeSloterweg)loopt.Dezestellingistussen1880en1920aangelegdenbestaatuiteenringfortenmeteen dijk en daarlangs gelegen kanalen. Het tracé loopt in het huidige ontwerp direct ten noorden van en parallel aan het Achterkanaal.Uitgaandevande600mbredebufferlangshettracéisdestellingbinnenhetplangebiedgelegen(Figuur2.6 enzieookFiguur1.5).  2.3.3

Bodemverstoringen

Degrootstebekendeverstoringisderecenteinfrastructuurzoals(snel)wegen,watergangene.d.Deaanlegvandewegen heeft waarschijnlijk omvangrijke verstoringen van de bodem veroorzaakt. Daarnaast heeft de ontwikkeling van de luchthaven Schiphol vermoedelijk ook tot grootschalige bodemverstoringen geleid. Ook ter plaatse van de lokale bebouwing binnenhet plangebiedzaldebodem totopenige dieptezijnverstoord;maar dezeverstoringen zijnminder grootschalig.11   6

DezealineaisovergenomenuitMédard2016. 7 DeBoer,Sprangers&Schenk2013. 8 Schutte1998;Molenaar1999;Molenaar2000. 9 HetrapportvanMolenaar1999wasnietdigitaalbeschikbaarophetwebomdittecontroleren. 10 DezealineaisovergenomenuitMédard2016. 11 DezealineaisovergenomenuitMédard2016.

16 

2.3.4

Gemeentelijke beleid op het gebied van archeologische en cultuurhistorische waarden

OpbasisvandebekendearcheologischeenhistorischewaardenindegemeenteisdoordegemeenteHaarlemmermeereen beleidsnotaopgesteld.Degemeentegaatuitvaneenlagearcheologischeverwachting.12Opdegemeentelijkebeleidskaart vanHaarlemmermeeruit2011isteziendathetplangebiedisgelegenineenzonemeteenonderzoeksplichtvoorgrote plangebieden,namelijkvoorplannenvanaf10.000m2engroter(Figuur2.7). OpgrondvancultuurhistorischegrondengeldtvoordeStellingvanAmsterdameenafwijkendbeleidbinnendegemeente. Indezezone(Waarde–CultuurhistorieStellingvanAmsterdam)geldenvolgenshetbestemmingsplanRozenburgSchiphol LogistiscsPark(vastgesteld2016Ǧ02Ǧ16)devolgendevoorschriften:hetisverbodenomzonderomgevingsvergunningvoor hetuitvoerenvaneenwerk,geenbouwwerkzijnde,bodemingrepen(zoalshetaanleggenvanleidingenconformdeplannen vanhetonderhavigeproject)uittevoeren.  

 12

Nijst&DenBoon2009.

17 

 Figuur2.4Archismeldingenindeomgevingvanhetplangebied(zwartelijn).Deonderzoeksmeldingendiebinneneen straalvan500metervanhetplangebiedzijngelegenzijnweergegevenintabel2.1.   18 

Onderzoeksmelding 2201777100

Aardonderzoek Bureauonderzoek2012

Conclusie Vervolg,maarnietvoordedelendiebinnen onderhavigplangebiedvallen 2009726100 Booronderzoek1997 Geenvervolg 2080528100 Booronderzoek1997 Geenvervolg 2216268100 Bureauonderzoek2008 Geenvervolg 2356682100 Bureauonderzoek2012 Geenvervolg 2372930100 Bureauonderzoek2012 Geenvervolg 2375133100 Bureauonderzoek2012 Geenvervolg 2388629100 Bureauonderzoek2012 Geenvervolg 2395132100 Booronderzoek2013 Geenvervolg 2426406100 Bureauonderzoek2013 Geenvervolg 3981501100 Bureauonderzoek2015 Geenvervolg 3992259100 Bureauonderzoek2016 Geenvervolg 3995889100 Booronderzoek2016 Geenvervolg 3998407100 Bureauonderzoek2016 Geenvervolg 4000705100 Bureauonderzoek2016 Geenvervolg 4004820100 Booronderzoek2016 Geenvervolg 4010685100 Booronderzoek2016 Geenvervolg 4546728100 Booronderzoek2017 Geenvervolg 4727471100 Bureauonderzoek2019 Geenvervolg 4734875100 Bureauonderzoek2019 Geenvervolg 4766238100 Bureauonderzoek2019 Geenvervolg 4668739100 Bureauonderzoek2019 Geenvervolg 4818207100 Bureauonderzoek2020 Geenvervolg 59413 Bureauonderzoek2014 Geenvervolg Tabel2.1Overzichtvanonderzoeksmeldingenbinneneenstraalvan500mvanhetplangebied.        

19 

 Figuur 2.5 Topografische kaart uit 1850. Het tracé is duidelijk gelegen binnen de ringdijk van de ingepolderde Haarlemmermeer. 

20 

 Figuur2.6Topografischekaartuit1927waaropdeStellingvanAmsterdamstaatafgebeeld:inhetzuidelijkdeelvan hetplangebied,directtenzuidenvanenparallelaanhetafgebeeldetracé(hartlijnplangebiedmetaanweerszijdede begrenzingvandeintotaal600mbredebuffer). 

21 

 Figuur2.7Gemeentelijkebeleidskaartarcheologiemetliggingvanhetplangebied(zwartelijn). 

2.4 Gespecificeerde archeologische verwachting13  Inleiding Op basis van de bovenstaand actualisatie van het bureauonderzoek is voor het plangebied een gespecificeerde archeologischeverwachtingopgesteld.Voorhetgeheletracégeldtinprincipeeenlagearcheologischeverwachtingvoor alleperioden,conformdeeerderebevindingenvanhetbureauonderzoekuit2016(zieTabel2.2).Eenuitzonderinggeldt voordeperiodelaatǦmesolithicumenneolithicum(zieverderop).Bovendienisernaarverwachtingsprakevangrootschalige verstoringenterplaatsevanrecenteinfrastructuurzoals(snel)wegen,watergangenendeluchthavenSchiphol. Bijdezelageverwachtingdientweleenkanttekeninggeplaatstewordenvoorhetzuidelijkdeelvanhetplangebiedmetde 600mbredebuffer:dezezonewordtdoorkruistdoordeStellingvanAmsterdamdiehetplangebiedinhetzuidendoorkruist (zieverderop).   13

DetekstvandezeparagraafisdeelsovergenomenuitMédard2016.

22 

 PeriodelaatǦpaleolithicumtotenmetmiddenǦmesolithicum:lagearcheologischeverwachting IntheoriekunnenindediepergelegendekzandafzettingentijdelijkekampementenvanjagersverzamelaarsuithetlaatǦ paleolithicumenmesolithicumvoorkomen.Metnamedehogeredekzandruggenindebuurtvaneennatuurlijkewaterbron (beekofrivier)zulleneenaantrekkelijkebewoningslocatiehebbengevormd.IndienhetBasisveenplaatselijknogaanwezig is,kandeconserveringvaneventuelerestenuitdezeperiodegoedzijn.Hetlandschapindezeperiodeisvanwegedegrote diepteliggingvanhetdekzand(vanaf7,5à8,0mǦMv)echteronbekend.Eenbodemprofielterhoogtevanhetgeplande 150kVǦtracé,samengesteldopbasisvangrondboringenuithetDINOloket,toontdathettracéindezuidelijkehelftoverlapt mettweedekzandwelvingen(Figuur2.8).Dezebevindenzichechterzelfsopmeerdan9,0m–NAP. OpbasishiervanisaanhetplangebiedeenonbekendeverwachtingtoegekendvoorvindplaatsenuithetlaatǦpaleolithicum en mesolithicum. Bovendien zijn vindplaatsen uit deze periode zeldzaam en moeilijk op te sporen. Aangezien de voorgenomenbodemingrepeninprincipenietdieperreikendanca.1,8mǦMv(ca.7,0mǦNAP)wordendezeafzettingenen eventuelerestenuithetlaatǦpaleolithicumenmesolithicumnietbereikt.

PeriodelaatǦmesolithicumtotenmetneolithicum:lagearcheologischeverwachting Door de zeespiegelstijging, het ontstaan van een veenmoeras (Basisveen Laag) en vervolgens de verandering in een waddenmilieu(LaagpakketvanWormer)washetgebiedinhetlaatǦmesolithicumenneolithicumgrotendeelsongeschikt voorbewoning,metuitzonderingvandehogergelegenzandigekweldersenoeversvangetijdengeulen/kreken.Hoewel dergelijke landschapselementen in principe gunstig zijn voor bewoning en landbouwactiviteiten bleken de eerder onderzochte kreekruggen in de omgeving geen archeologische resten te bevatten. Mogelijk was het waddenǦ en kweldergebiedeentedynamischmilieuvoor(permanente)bewoning.14VerderlandinwaartsopdeovergangnaarhetveenǦ en dekzandgebied waren vermoedelijk aantrekkelijkere woongebieden. Ook oude strandwallen en duintjes vormden geschiktebewoningslocaties.Opbasisvandebeschikbaregegevenswordendieechternietterplaatsevanhetplangebied indeondergrondverwacht. Bijdezelageverwachtingvoordekreekruggendientmenweleenkanttekeningteplaatsen:metuitzonderingvanmogelijk het onderzoek van Molenaar 199915, is de boordichtheid van de uitgevoerde onderzoeken namelijk minder dan twee

boringenperha.Dezedichtheidisalvrijlaagvoorverkennendbooronderzoekendekansdatermeeeenvindplaatswordt aangetoondisminiem.Deaannamedatdekreekruggennietgeschiktzoudenzijnvoorbewoning,isdanooknietafdoende onderbouwd. Aanvullendonderzoekisnodigomdeligging,opbouwendearcheologischeverwachtingvandekreekruggenbeterinkaart tebrengen.OmalvasteenbeeldtekrijgentekrijgenvandeliggingvanpotentielekreekgebiedenheeftArcholeennadere analysegedaanvandehoogtekaartvanhetActueelHoogtebestandvanNederland(AHN,Figuur2.2),degeomorfologische kaart(Figuur2.1)enboringenendaaropgebaseerdeboringenuithetDINOloket(Figuur2.8).Opbasisvandezeanalysezijn verschillende zones met kreken aan te wijzen die het tracé van west naar oost doorkruisen. Aangezien de voornoemde aannameίnamelijkgeenarcheologischeaanwijzingenenbijgevolgeenlagearcheologischeverwachting–nognietgoedis onderbouwd,houdtArcholvoordezezonesmetkrekeneenmiddelhogeverwachtingaan. Periodebronstijdtotenmetdevroegemiddeleeuwen:lagearcheologischeverwachting Doordeafnamevandeinvloedvandezeeendeverderevernattingvolgdeeenperiodevanveengroei,waarbijeenca.vier

meterdikpakketHollandveenontstond.Ditveenmoeraswasnietgeschiktvoorbewoning,alwerdhetdoorderijkdomaan wildenvismogelijkbezochtomtejagenentevissen.Archeologischerestenuitdezeperiode(bronstijdtotenmetdevroege middeleeuwen)wordennietverwacht. Periodelatemiddeleeuwen:lagearcheologischeverwachting Sporenuitdeveenontginningsfasezijninhetgrootstedeelvanhetplangebiednietmeerteverwachtenaangezienhetveen is verdwenen. Wel kunnen op de bodem van het meer losse vondsten worden aangetroffen, buiten de oorspronkelijke context. Zulke vondsten van laatmiddeleeuws aardewerk zijn reeds op diverse plaatsen gedaan in de Haarlemmermeer gevonden.DezecontextǦlozevondstenleverenechtergeeninformatieoverdelevenswijzeennederzettingsvormen.16De verwachtingisdaaromlaagvoorvindplaatsenuitdelatemiddeleeuwen.   14

Schutte1998;Molenaar,1999;Molenaar2000. 15 HetrapportvanMolenaar1999wasnietdigitaalbeschikbaarophetwebomdittecontroleren. 16 Nijst&DenBoon2009.

23 

 Figuur2.8Ligging(boven)enbodemprofiel(onder)vanhet150ǦkVǦtracéopbasisvanboringenuithetDINOloket 24 

  PeriodeNieuwetijd:lagearcheologischeverwachting,maareenhogecultuurhistorischewaardevoor deStellingvanAmsterdam  Uitdeperiodedathetmeernognietingepolderdwas,kunnenineensliblaagopdebodemvanhetmeer,restenvoorkomen dieaandescheepvaartendevisserijzijngerelateerd,zoalsscheepshout,vissersgereie.d.InhetverledenisnabijCruquius en Vijfhuizen een aantal van dergelijke vondsten gedaan: een scheepsmast (ARCHISǦwaarneming 42803), scheepsonderdelen (waarnemingen211184en211492)en bootmansfluitjes.17 De trefkans is echter zeer klein,de locatie ervanisniettevoorspellen;dezerestenzijndanookmoeilijkoptesporen. Vanaf de in 1852 voltooide inpoldering van de Haarlemmermeerwerd hetnieuwe land metname alslandbouwgrondin gebruikgenomen,erzijnookenkeleboerderijenaanwezig.Detoenbebouwdelocatieszijnoverigensnunogbebouwd. Vanafdejaren'20vande20eeeuwbegintdeontwikkelingvandeluchthavenSchiphol. OverhetalgemeengenomenkanmenconcluderendatereenlagearcheologischeverwachtinggeldtvoordeNieuwetijd. Bijdezelageverwachtingdientweleenbelangrijkekanttekeninggeplaatsteworden.Vanuitcultuurhistorischegronden dient men in het meest zuidelijke tracé van het plangebied namelijk een belangrijk landschappelijk element met een

aangetoonde waarde inachtte nemen: historische kaarten wijzen namelijkuitdat zich hier de Stelling van Amsterdam bevindt.IndezezonezijnderestenvandezeStellingbewaard.DeStellingvanAmsterdamistussen1880en1920aangelegd. Het tracé loopt deels langs deze stelling, maar doorkruist deze niet: althans niet in het huidige ontwerpplan. Rekening houdendmetdegehanteerdebuffervan600mzoudendegeplandeingrepenvanhetkabeltracéenhetdedaargeplande stationslocatiebijnadereinvullingvanhetontwerpplanindenabijetoekomstintheorieechterwelsamenkunnenvallen metdezecultuurhistorischezone.  

 Tabel2.2Archeologischeverwachtingperperiodevoorhetplangebied  

 17

Nijst&DenBoon2009.

25 

3 Conclusie en advies 3.1 Inleiding Het doel van de actualisatie van het archeologisch bureauonderzoek was het opstellen van een gespecificeerde archeologischeverwachtingvoordebijgesteldeomvangvanhetonderhavigeplangebiedindeHaarlemmermeer,inclusief degehanteerdebufferzones(overhetalgemeen100mbreed;alleeninhetzuiden600mbreed).Inparagraaf3.2wordt antwoordgegevenopdeonderzoeksvragenzoalsdievoorafgaandaanhetonderzoekzijngeformuleerd.Inparagraaf3.3 wordteenadviesgegeventenaanzienvanarcheologischvervolgonderzoek.

3.2 Conclusie DeactualisatiebevestigtgrotendeelsderesultatenvanhetbureauonderzoekvanAcheodienst(Médard2016).Ooknade aanpassingindebegrenzingwijzenallelandschappelijke,archeologischeenhistorischǦgeografischegegevensopeenlage archeologischeverwachtingvoorhetonderhavigeplangebied.Eenuitzonderinggeldtechterwelvoor: Ǧ de zones met kreken die het tracé van west naar oost doorkruisen. Voor deze zones geldt een middelhoge verwachtingvanvindplaatsenuithetlaatǦmesolithicumtotenmethetneolithicum; Ǧ dezuidelijkezonemetWaardeǦCultuurhistorieStellingvanAmsterdam.Hierzijnimmersdecultuurhistorische waardenvandeStellingvanAmsterdambewaard.Belangrijkewaardenzijndestructurenenbebouwingvande stellinginonderlingesamenhangendeopenheidvanhetbijbehorendelandschap. 

3.3 Beantwoording van de onderzoeksvragen18  x

x

x

Watisnaarverwachtingdeopbouwvandeondergrondenzijneraanwijzingenvoorofgegevensbekendover bodemverstoringen? DenatuurlijkeondergrondbestaatuitgetijdenafzettingenbestaandeuitzandǦenkleilagen(LaagpakketvanWormer, FormatievanNaaldwijk).Indekleizijnkalkrijkeenkalkarmepoldervaaggrondeninzwakzandigetotzwaksiltigeklei ontwikkeld. Alleen in het noordoostelijke deel van het plangebied kan nog veen worden verwacht in de vorm van koopveengronden op (meestal nietǦgerijpte) (zandige) klei. De meest grootschalige bekende verstoringen worden gevormddoor(snel)wegen,watergangenendeluchthavenSchiphol.Ookterplaatsevandebebouwingzaldebodem totopenigedieptezijnverstoord. Wordeninhetplangebiedarcheologischevindplaatsenverwacht? Binnenhetplangebiedzijnzonesaantewijzenmetkreken,waarvindplaatsenuitdeperiodelaatǦmesolithicumtoten met neolithicum aanwezig kunnen zijn (middelhoge verwachting). De archeologische verwachting wordt voor alle jongere periodes tot heden als laag ingeschat. Dit is gebaseerd op de landschappelijke ontwikkeling van het plangebied,dereedsbekendearcheologischewaardenendehistorischeontwikkeling.Bijdezelageverwachtingdient

menweleenbelangrijkekanttekeningteplaatsen.Vanuitcultuurhistorischegrondendientmeninhetmeestzuidelijke tracévanhetplangebiednamelijkeenbelangrijklandschappelijkelementmeteenaangetoondewaardeinachtte nemen:historischekaartenwijzennamelijkuitdatzichhierdeStellingvanAmsterdambevindt.Indezezonezijnde restenvandezeStellingbewaard.DeStellingvanAmsterdamistussen1880en1920aangelegd.Hettracélooptdeels langs dezestelling, maar doorkruist dezeniet: althansnietinhet huidigeontwerpplan.Rekeninghoudend met de gehanteerde buffer van 600 m zouden de geplande ingrepen van het kabeltracé en het de daar geplande stationslocatiebijnadereinvullingvanhetontwerpplanindenabijetoekomstintheorieechterwelsamenkunnen vallenmetdezecultuurhistorischezone. Watisnaarverwachtingdeomvang,ligging,aardendateringhiervan? Resten uit het laatǦpaleolithicum en mesolithicum kunnen, hoewel zeldzaam, in theorie voorkomen. Het gaat om tijdelijke kampementen, vuurstenen artefacten, haardkuilen e.d. Gezien de grote diepteligging op ca. 7,5 à 9,0 m beneden maaiveld wordt dit potentiële archeologische niveau echter niet bereikt door de voorgenomen

graafwerkzaamheden(maximaal1,8mdiep).RestenuithetlaatǦmesolithicumtotenmethetneolithicumzijn,door 

18

DetekstvandezeparagraafisgrotendeelsovergenomenuitMédard2016.

26 

x

deliggingineenwaddenmilieu,enkelopdehogergelegenzandigekweldersenoeversvangetijdengeulen/krekente verwachten.DergelijkelandschappelijkeeenhedenzijnopgrondvanhetAHN,degeomorfologischekaartenDINOǦ boringen ook daadwerkelijk binnen het plangebied te verwachten. Uit de periode na het neolithicum tot aan de laatmiddeleeuwseveenontginningsfasewordenvanwegedeaanwezigheidvaneenveenmoerasgéénarcheologische resten verwacht. Uit de laatmiddeleeuwse veenontginningsfase kunnen slechts losse vondsten voorkomen, buiten context,aangezienhetveenzelfisverdwenenendaarmeeookdesporen.UitdeperiodedatdeHaarlemmermeernog nietwasingepolderd,kunnenineensliblaagopdebodemvanhetmeerrestengerelateerdaanscheepvaartenvisserij voorkomen,zoalsscheepshoutenvisgerei.Detrefkansisechterklein,dezerestenzijnmoeilijkoptesporen.Nadein 1852voltooideinpolderingvandeHaarlemmermeerwerdhetnieuwelandalslandbouwgrondingebruikgenomenen erzijnenkeleboerderijenaanwezig.Detoenbebouwdelocatieszijndatnunogsteedsofzijnverstoorddoordeaanleg van de luchthaven of infrastructuur. Zoals voornoemd zijn op grond van de bekende ligging van de Stelling van Amsterdamwelderestenvandezestellingindebodemteverwachtenineenca.60mbredezone. In

hoeverre worden eventueel aanwezige archeologische waarden bedreigd door de voorgenomen graafwerkzaamheden? DevoorgenomengraafwerkzaamhedenvormeninkrekenzonesmeteenmiddelhogeverwachtingvoordeperiodelaatǦ mesolithicumtotenmetneolithicumeenbedreigingvoorhetarcheologischebodemarchief.Voorderestvanhettracé geldteenlagearcheologischeverwachting.Deenigevondstendiehiereventueelzijnteverwachtenzijnterelateren zijnaanscheepvaartenvisserijuitdeperiodedatdeHaarlemmermeernognietwasingepolderd.Ditzijnechterresten meteenlagetrefkansdiedanookmoeilijkoptesporenzijn. Opgrondvaneenbelangrijkecultuurhistorischewaarde,namelijkdeStellingvanAmsterdamdiezichinhetzuidelijk deel van het plangebied bevindt, kunnen de resten van deze stelling bedreigd worden; zeker indien men rekening houdendmetde600mbredebuffervoorditdeelvanhetplangebied.



3.4 Advies In het zuidelijk deel overlapt het plangebied met een belangrijke cultuurhistorische zone, namelijk de Stelling van Amsterdam. In het huidige ontwerpplan liggen de geplande bodemingrepen buiten deze ca. 60 m brede waardenzone. Rekening houdend met de 600 m buffer van het zuidelijke tracé, adviseert Archol om deze zone ook bij de nadere, toekomstiginvullingvanhetontwerpplan(metdefinitieveliggingkabeltracéenstationslocatie)tevermijden(Figuur3.1, groengemarkeerd).Indiendatnietmogelijkis,dientmenconformbestemmingsplan‘RozenbrugSchipholLogisticsPark’ rekeningtehoudenmetdeaanvraagvaneenomgevingsvergunning.Dezevergunningkanslechtswordenverleendindien geenonevenredigeafbreukwordtgedaanaandecultuurhistorischewaardenvandezemonumentaleverdedigingslinie.  Op grond van de resultaten van de actualisatie van het archeologisch bureauonderzoek acht Archol vervolgonderzoek noodzakelijk in de zones waar de geplande ontgravingen voor de kabelsleuven prehistorische kreken in de bodem bedreigen.DezoneskunnennamelijkvindplaatsenbevattenuitdeperiodelaatǦmesolithicumtotenmethetneolithicum Figuur3.1,roodomcirkeld).Archoladviseertomindezezoneseenverkennendbooronderzoekuittelatenvoerenomde

exacteligging,opbouw,archeologischeverwachtingenconserveringvandekrekenenbijbehorendeoeversvasttestellen. Gezien de geringe breedte van potentiele kreken en oevers, adviseert Archol in de boorraaien (haaks op de verwachte kreken)eengeringetussenafstandvan10mtotmaximaal25mtehanteren. VoorderestvanhetplangebiedachtArcholgeenarcheologischvervolgonderzoeknoodzakelijk.Deverwachtingisdaar vooralleoverigeperiodennamelijklaag.Dekansdatbehoudenswaardigearcheologischerestenwordenaangetroffen,is danookzeergering.Eenuitzonderinggeldtvooreventuelerestendiegerelateerdzijnaanscheepvaartofvisserijuitde periodedatdeHaarlemmermeernognietwasdrooggelegd.Deverwachtingisookvoordezerestenlaagmaarwordt,in vergelijkingmetanderemogelijkeresten,alsdemeest'waarschijnlijke'beschouwd.Detrefkansvoordergelijkerestenis echterdermatelaagdatditslechtsmeteenzeerintensiefvervolgonderzoekisoptesporen.Delocatievanzulkerestenis niettevoorspellen,onderzoekindevormvansteekproeven(boringenofproefsleuven)heefthiervoordanookweinigzin. Eenarcheologischebegeleidingvandedelenwaargeeninfrastructuur(wegen,banenluchthavene.d.)aanwezigzijnenwaar er een kleinere kans is op recente verstoringen, is hiertoe een geschikter middel;

maar de lage verwachting kan zo een uitgebreid onderzoek niet rechtvaardigen. Wel wordt in dit verband nadrukkelijk gewezen op de meldingsplicht voor archeologischevondsten(zielaatstealinea).  Bovenstaand advies vormt een zogenoemd selectieadvies. Met nadruk wijst Archol erop dat dit selectieadvies nog niet betekentdatreedsbodemverstorendeactiviteitenofdaaropvoorbereidendeactiviteitenkunnenwordenondernomen.De

27 

resultatenvanditonderzoekzullennamelijkeerstmoetenwordenbeoordeelddoordebevoegdeoverheid,dievervolgens eenselectiebesluitneemt.  Hetuitgevoerdeonderzoekisopzorgvuldigewijzeverrichtvolgensdealgemeengebruikelijkeinzichtenenmethoden.Het archeologischonderzoekiseropgerichtomdekansophetaantreffendanwelvernietigenvanarcheologischewaardenbij bouwwerkzaamheden in het plangebied te verkleinen. Aangezien het onderzoek is uitgevoerd door middel van een literatuurstudiekan echter,opbasis van deonderzoeksresultaten,deaanǦofafwezigheid van eventuelearcheologische waarden niet met zekerheid gegarandeerd worden. Indien bij graafwerkzaamheden archeologische waarden worden aangetroffendienendezeconformdeMonumentenwet1988,artikel53,bijdeministergemeldteworden.Indepraktijk verdienthetdeaanbevelingdegemeentehieroverintelichten.

  

28 



29 

&ŝŐƵƵƌϯ͘ϭWůĂŶŐĞďŝĞĚŵĞƚĚĞƚƌĂũĞĐƚĞŶǀĂŶĚĞŐĞƐƚƵƵƌĚĞďŽƌŝŶŐĞŶ;njǁĂƌƚĞůŝũŶͿĞŶƵŝƚƚĞŐƌĂǀĞŶŬĂďĞůƐůĞƵǀĞŶ;ďůĂƵǁͿŵĞƚĂĚǀŝĞƐŐĞďŝĞĚĞŶƌĐŚŽů͘ ŽŶĞƐŵĞƚĂĂŶǁŝũnjŝŶŐĞŶǀŽŽƌǁĞůǀŝŶŐĞŶ͕ŬƌĞŬĞŶĞŶĚĞďŝũďĞŚŽƌĞŶĚĞĂƌĐŚĞŽůŽŐŝƐĐŚĞǀĞƌǁĂĐŚƚŝŶŐ͗ ǦGrijs:geenaanwijzingen;lageverwachting ǦRood:krekenopbasisvandeAHNbinnendieptebereikbodemingreep;middelhogeverwachting ǦGroen:krekenopbasisvandegeomorfologischekaartbinnendieptebereikbodemingreep;middelhogeverwachting ǦOranje:krekenopbasisvanboringenDINOloketbinnendieptebereikbodemingreep;middelhogeverwachting ǦGeel:dekzandwelvingopbasisvanboringenDINOloketbuitendieptebereikbodemingreep;verwachtingonbekend

 ĚǀŝĞƐƌĐŚŽůƚĞŶĂĂŶnjŝĞŶǀĂŶǀĞƌǀŽůŐƚƌĂũĞĐƚ ǦZwartelijn(gestuurdeboring):geenbedreiging;advies:geenvervolgonderzoek ǦRoodomcirkeld:zonewaarkrekenmetmiddelhogeverwachting(groen,rood,oranje)wordenbedreigddoorhetuitgravenvankabelsleuven(blauw);advies:archeologischvervolgonderzoek ǦGroenelijn:zonemetWaardeǦCultuurhistorieStellingvanAmsterdam;advies:behoudstructurenenbebouwingvandestellingenopenheidvanhetbijbehorendelandschap; ǦGroenestippellijn:vervolgtracévandeStellingvanAmsterdambuitendezezone.



Literatuur en websites Literatuur  Bakker,H.de/J.Schelling,1989²(1966):SysteemvandebodemclassificatievoorNederland,Wageningen.  Bekius,D./R.A.C.Kroes,2010:Schiphol,gemeenteHaarlemmermeer;cultuurhistorischbureauonderzoek,RAAPǦrapport1812 (herzieneeindversie),Weesp.  Berg,M.W.vanden/S.J.Kluiving,1992:GeomorfologischekaartvanNederland,schaal1:50.000.Toelichtingopkaartblad24 Zandvoorten25Amsterdam,Wageningen/Haarlem.  Berendsen,H.J.A.,2005:LandschappelijkNederland,Assen.  Berendsen,H.J.A.,2004:Devormingvanhetland.Inleidingindegeologieendegeomorfologie,Assen.  Boer, G.H.de/J. Sprangers/J.A. Schenk, 2013: Rapportage Onderzoeken Archeologie Aardgastransportleiding BeverwijkǦ Wijngaarden(AǦ803).GemeentenBeverwijk,Zaanstad,Velsen,HaarlemmerliedeenSpaarnwoude,Haarlemmermeer,Kaagen Braassem, Rijnwoude, Zuidplas, Ouderkerk, Bergambacht, Nederlek, NieuwǦLekkerland en Graafstroom. Archeologisch vooronderzoek:eeninventariserendveldonderzoek(verkennendeenkarterendefase),RAAPǦrapport2583,Weesp.  CentraalCollegevanDeskundigenArcheologie,2013:KwaliteitsnormNederlandseArcheologie(KNA)Landbodems,versie3.3, Gouda.  Haans,J.C.F.M.,1954:DebodemkarteringvanNederland,deelXV.DeBodemgesteldheidvandeHaarlemmermeer,Verslagen

vanlandbouwkundigeonderzoekingenNo60.7,Wageningen.  Jacobs,E.2014:SchipholLogisticsPark(SLP)teRozenburg,gemeenteHaarlemmermeer.EenArcheologischbureauonderzoek eneenCultuurhistorischeVerkenning,ADCRapport3552.  Médard,A.,2016:Archeologischbureauonderzoek150kVǦtracésHaarlemmermeerenAmsterdam,ArcheodienstRapport866 (conceptversie1.0d.d.26Ǧ05Ǧ2016),Zevenaar.  Médard, A./J.P.L. Vaars, 2016: Archeologisch bureauǦ en booronderzoek aan de Donkereweg 6A te Heerhugowaard. ArgoǦ rapport89,Zaandam.  Molenaar, S., 1999: Ondergronds Logistiek Systeem (OLS) in de provincie NoordǦHolland; een Aanvullende Archeologische Inventarisatie(AAI),RAAPǦbriefverslag1999Ǧ2027,Amsterdam.  Molenaar,S.,2000:SchipholLogisticsPark(SLP);eenverkennendarcheologischonderzoek,RAAPǦrapport541,Amsterdam.  Nyst,C.L./L.denBoon,2009:NotacultuurhistoriegemeenteHaarlemmermeer,SCENHǦrapportcultuurhistorie,Haarlem.  Rooij, M. de, & C.M. Soonius, 1998: Tracé Rijksweg A5ǦZuid, Rijkswaterstaat, Directie NoordǦ Holland; archeologisch onderzoek,RAAPǦrapport379,Amsterdam.  Schute, I.A., 1998: N.V. Luchthaven Schiphol. Vijfde Baan (5P) Schiphol. Archeologisch Onderzoek, RAAPǦrapport 335, Amsterdam. 

Mulder,E.F.J.de/M.C.Geluk/I.L.Ritsma/W.E.Westerhof/T.E.Wong,2003:DeondergrondvanNederland,Groningen.  Vos,G.A.,1992:BodemkaartvanNederland,schaal1:50.000.Toelichtingbijkaartblad24Ǧ25West,ZandvoortǦAmsterdam. DLOǦStaringCentrum,Wageningen.  GeraadpleegdeWebsites http://www.ahn.nl(ActueelHoogtebestandvanNederland) http://bagviewer.kadaster.nl/(BasisregistratiesAdressenenGebouwenviewer) http://beeldbank.cultureelerfgoed.nl/(Kadastralekaarten1811Ǧ1832) http://www.topotijdreis.nl/(TopografischekaartenenBonnebladenvanafde19eeeuw) https://zoeken.cultureelerfgoed.nl/(Archis3,diversekaarten,waaronderIKAWenAMK) http://www.atlasleefomgeving.nl/(RCERijksmonumenten) http://www.bodemloket.nl(Bodemloket) 30 

http://www.nitg.tno.nl(GeologischeOverzichtskaartvanNederlandSchaal1:600.000) http://www.ruimtelijkeplannen.nl/(Bestemmingsplannen) https://maps.noordǦholland.nl/GeoWebHTML5/Index.html?configBase=https://maps.noordholland. nl/Geocortex/Essentials/GeoWeb50/REST/sites/Informatiekaart_Landschap_en_Cultuur historie/viewers/ILC/virtualdirectory/Resources/Config/Default(InformatiekaartLandschapen CultuurhistorieprovincieNoordǦHolland) 

31 

Figurenlijst Figuur 1.1 Verschillende routes (in rood) voor de realisatie van een 150 kVǦkabel in de gemeenten Haarlemmermeer en Amsterdam,uit:Médard2016,figuur1(bron:kadaster2011). Figuur1.2Locatieplangebied. Figuur1.3Overzichtvanhetkabeltracémetonderscheidvandegestuurdeboringen(zwart)endetegravensleuven(blauw). Inhetnoordenwordteenbufferzonevan100maangehouden;inhetzuideneenbuffervan600m.Opdekaartisteziendat binnen deze laatste bufferzone, direct ten zuiden en parallel aan de afgebeelde hartlijn van het tracé, de monumentale StellingvanAmsterdamisgelegen. Figuur1.4Dwarsdoorsnedevandeteontgravenkabelsleufmetafmetingen. Figuur1.5Locatievanhetgeplandetransformatorstationbinnenhet600mbredezuidelijkebuffergebiedvande150kVǦ kabeltracé(roodomlijnd)entenopzichtevandezoneWaardeǦCultuurhistorieStellingvanAmsterdamn(geelomlijnd). Figuur2.1Uitsnedevandegeomorfologischekaartmetliggingvanhetplangebied(zwartelijn). Figuur2.2UitsnedevandeActueleHoogtekaartvanNederlandmetliggingvanhetplangebied(zwartelijn)enhoogtenin mtenopzichtevanNAP. Figuur2.3Uitsnedevandebodemkaartmetliggingvanhetplangebied(zwartelijn).

Figuur2.4Archismeldingenindeomgevingvanhetplangebied(zwartelijn).Deonderzoeksmeldingendiebinneneenstraal van500metervanhetplangebiedzijngelegenzijnweergegevenintabel2.1. Figuur 2.5 Topografische kaart uit 1850. Het tracé is duidelijk gelegen binnen de ringdijk van de ingepolderde Haarlemmermeer. Figuur2.6Topografischekaartuit1927waaropdeStellingvanAmsterdamstaatafgebeeld:inhetzuidelijkdeelvanhet plangebied,directtenzuidenvanenparallelaanhetafgebeeldetracé(hartlijnplangebiedmetaanweerszijdedebegrenzing vandeintotaal600mbredebuffer). Figuur2.7Gemeentelijkebeleidskaartarcheologiemetliggingvanhetplangebied(zwartelijn). Figuur3.1PlangebiedmetadviesgebiedenArchol. 

Tabellenlijst Tabel1.1Administratievegegevens. Tabel2.1Overzichtvanonderzoeksmeldingenbinneneenstraalvan500metervanhetplangebied. Tabel2.2Archeologischeverwachtingperperiodevoorhetplangebied 

32