Bijlage toelichting 2.1 - 150-20 kV Onderstation A4-zone, jaargemiddelde.pdf

150/20 kV Onderstation A4-zone Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

Opdrachtgever

: Reddyn

Uitgevoerd door

: Qirion

Auteur

: Yuri van Geffen

Gecontroleerd door

: Bert Hollander

Datum

: 26-01-2021

Documentnummer

: RTO-802-EM0.4OS, v 1.2

COLOFON

Qirion Bij Qirion zijn de strategische kennis en kunde op het gebied van energieopwek, -opslag, energie-infrastructuren alsmede eindverbruikerstoepassingen gebundeld. Deze gebundelde kennis dient als basis voor het uitvoeren van turnkey projecten alsmede het doen van advisering en onderzoek. Daarmee wil Qirion het mogelijk maken dat haar klanten kunnen acteren als world class spelers.

Qirion B.V. Dijkgraaf 4, 6921 RL Duiven Postbus 50, 6920 AB Duiven Telefoon: (026) 844 71 17

Versie log

Fax: (026) 844 72 00

Versie 0.9 1.0 1.1 1.2

Datum 17-06-2020 24-06-2020 24-07-2020 26-01-2021

Auteur Y.R. van Geffen Y.R. van Geffen Y.R. van Geffen Y.R. van Geffen

Opmerking Concept ter accordering Reviewcommentaar B. Hollander verwerkt Opmerkingen M. Stam verwerkt Opmerkingen M. Oud verwerkt

Disclaimer Het hoogspanningslijnenbeleid van de rijksoverheid met betrekking tot magnetische velden (en de daarbij horende handreiking van het RIVM voor het berekenen van de breedte van de specifieke magneetveldzone) is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen. In deze rapportage zijn ook breedtes van “magneetveldzones” berekend voor andere delen van het hoogspanningsnet. Bij die berekeningen is gebruik gemaakt van de notitie 'Afspraken over de berekening van de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding', RIVM, 3 november 2011 (op te vragen bij het RIVM via hoogspanningslijnen@rivm.nl).

© 2021, Qirion BV, Duiven Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand, in enige vorm of enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Qirion.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 3 van 32

Samenvatting In de omgeving van Hoofddorp is er een toenemende vraag naar elektriciteit. In dit gebied wordt volop ontwikkeld en zorgen enkele sectoren gezamenlijk voor deze groeiende vraag naar elektriciteit. De grootste bijdrage wordt hierbij gevormd door datacenters, grote tuinders, de groeiende vraag van Schiphol en woningbouw. Met de verwachtte gebiedsontwikkeling wordt een dermate hoge toename van de elektriciteitsvraag voorzien welke niet met de beschikbare capaciteit van de omliggende 50kVstations is op te vangen. Ten behoeve van deze voorziene vermogenstoename is een nieuw 150/20kV onderstation A4-zone in de regio Haarlemmeer benodigd. Het Onderdeel van het voorbereidend onderzoek is de bepaling van de magnetische velden afkomstig van het station. Qirion is door Reddyn gevraagd om voor onderstation A4-zone de jaargemiddelde 0,4 microtesla-magneetveldcontour voor de eindsituatie te berekenen. Dit rapport bevat de resultaten van deze studie. Het voorzorgsbeleid van de rijksoverheid met betrekking tot magnetische velden is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen. Het RIVM hanteert hiervoor een handreiking [2] waarin de achtergrond en de rekenmethodiek voor bovengrondse hoogspanningslijnen (50 kV en hoger) wordt beschreven. De meest actuele versie hiervan (momenteel versie 4.1) is te vinden op de website van het RIVM.

Het voorzorgsbeleid van de rijksoverheid met betrekking tot magnetische velden (en de daarbij horende handreiking van het RIVM voor het berekenen van de specifieke magneetveldzone [2]) is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen (zie Bijlage 1). In voorliggende rapportage is de magneetveldcontour berekend voor een ander deel van het hoogspanningsnet, namelijk een onderstation. Bij deze berekening is gebruik gemaakt van de notitie ‘Afspraken over de berekening van de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding' [3] De rekenmethodiek zoals vastgelegd in de genoemde RIVM notitie is alleen toepasbaar voor spanningsniveaus van 50 kV en hoger. Voor de beschouwde 150kV en 20 kV stationsdelen van onderstation A4-zone is de rekenmethodiek in overleg met Liander bepaald. Uit de uitgevoerde studie blijkt dat in de beoogde eindsituatie van onderstation A4-zone de jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour zich aan enkele zijden beperkt buiten de erfgrens van het onderstation uitstrekt. Dit vindt met name plaats nabij de kabeldelen op het stationsterrein, aan de oost-, noord en westzijde. De jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour strekt zich op deze plaatsen enkele meters tot buiten het stationserf uit.

Aan de zuidwestzijde blijft de 0,4 microtesla magneetveldcontour binnen de erfgrens van OS A4-zone. Op die plaatsen waar de 0,4 microtesla magneetveldcontour buiten het stationsterrein treedt, bevindt zich grasland en staat geen bebouwing. Er bevinden zich geen gevoelige bestemmingen binnen de 0,4 microtesla magneetveldcontour van OS A4-zone. Gevoelige bestemmingen, zoals beschreven in de handreiking [2], zijn locaties waar kinderen langdurig verblijven. Dit geldt in principe in de nabijheid van hoogspanningslijnen, maar in dit geval wordt het begrip toegepast voor hoogspanningsstations. Bij een praktische interpretatie hiervan wordt veelal rekening gehouden met woningen, scholen en kinderdagverblijven.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 4 van 32

Inhoudsopgave 1

Inleiding ........................................................................................................................................... 5

2

Beschrijving onderstation A4-zone .............................................................................................. 7 2.1 Beoogde situatie .................................................................................................................... 7 2.1.1 Lay-out en bedrijfsvoering bij de eindsituatie ............................................................. 7

3

Uitgangspunten en rekenscenario’s .......................................................................................... 10 3.1 Uitgangspunten rekenmodel ................................................................................................ 10 3.2 Algemene rekenregels ......................................................................................................... 10 3.3 Rekenscenario’s ................................................................................................................... 10

4

Resultaten magneetveldberekeningen ...................................................................................... 12 4.1 Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour .......................................................... 12

5

Conclusie ...................................................................................................................................... 13

Referenties ........................................................................................................................................... 14

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 5 van 32

1 Inleiding ACHTERGROND In de omgeving van Hoofddorp is er een toenemende vraag naar elektriciteit. In dit gebied wordt volop ontwikkeld en zorgen enkele sectoren gezamenlijk voor deze groeiende vraag naar elektriciteit. De grootste bijdrage wordt hierbij gevormd door datacenters, grote tuinders, de groeiende vraag van Schiphol en woningbouw. Met de verwachtte gebiedsontwikkeling wordt een dermate hoge toename van de elektriciteitsvraag voorzien welke niet met de beschikbare capaciteit van de omliggende 50kVstations is op te vangen. Ten behoeve van deze voorziene vermogenstoename is een nieuw 150/20kV onderstation A4-zone in de regio Haarlemmeer benodigd. Qirion is door Reddyn gevraagd om voor onderstation A4-zone de jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour te bepalen. DOELSTELLING De doelstelling van dit rapport is inzicht te geven in de ligging van de jaargemiddelde 0,4 microteslamagneetveldcontour van onderstation A4-zone. REKENMETHODIEK Het voorzorgsbeleid van de rijksoverheid met betrekking tot magnetische velden is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen. Het RIVM hanteert hiervoor een handreiking [2] waarin de achtergrond en de rekenmethodiek voor bovengrondse hoogspanningslijnen (50 kV en hoger) wordt beschreven. De meest actuele versie hiervan (momenteel versie 4.1) is te vinden op de website van het RIVM.

Bij de aanleg van de Randstad 380 kV verbinding is door de betreffende ministeries besloten om aan te sluiten bij het vigerende hoogspanningslijnenbeleid. Hierover zijn samen met TenneT en enkele adviesbureaus afspraken gemaakt over de te volgen rekenmethodiek voor de specifieke situatie van de Randstad 380 kV verbinding, die verwoord zijn in de notitie 'Afspraken over de berekening van de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding', RIVM, 3 november 2011, [3] De rekenmethodiek uit deze RIVM notitie is gehanteerd voor het 150 kV deel van onderstation A4-zone. Bij deze notitie hoort de onderstaande disclaimer: Disclaimer Het hoogspanningslijnenbeleid van de rijksoverheid met betrekking tot magnetische velden (en de daarbij horende handreiking van het RIVM voor het berekenen van de breedte van de specifieke magneetveldzone) is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen. In deze rapportage zijn ook breedtes van “magneetveldzones” berekend voor andere delen van het hoogspanningsnet. Bij die berekeningen is gebruik gemaakt van de notitie 'Afspraken over de berekening van de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding', RIVM, 3 november 2011 (op te vragen bij het RIVM via hoogspanningslijnen@rivm.nl).

De handreiking en de aanvullende notitie zijn alleen van toepassing voor spanningsniveaus van 50 kV en hoger. Voor de beschouwde 20kV stationsdelen van station A4-zone is de rekenmethodiek daarom in overleg met Liander bepaald. Daarbij is in de geest van de handreiking en de aanvullende notitie een benadering gekozen die tot de bepaling van een toekomstbestendige jaargemiddelde 0,4 microteslamagneetveldcontour leidt.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 6 van 32

LEESWIJZER Hoofdstuk twee geeft een beschrijving van de beoogde situatie bij onderstation A4-zone. In hoofdstuk drie worden de uitgangspunten beschreven die gehanteerd zijn om de jaargemiddelde 0,4 microteslamagneetveldcontour te berekenen. In hoofdstuk vier wordt het model en de resultaten van de contourberekening getoond. Hoofdstuk vijf sluit af met een conclusie. De bijlagen bevatten aanvullende informatie, waaronder de gedetailleerde uitgangspunten.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 7 van 32

2 Beschrijving onderstation A4-zone 2.1

Beoogde situatie

2.1.1

LAY-OUT EN BEDRIJFSVOERING BIJ DE EINDSITUATIE

Het plangebied van onderstation bevindt zich aan de zuidzijde van de Incheonweg te Rozenburg. Aan de noord- en zuidzijde wordt het perceel afgebakend door een sloot. Aan de oost- en westzijde grenst het perceel aan enkele kassen. Onderstation A4-zone is ontworpen als 150/20kV onderstation. Hierin zullen de 150kV stationsdelen eigendom van TenneT zijn en de 20kV stationsdelen en 150/20kV transformatoren eigendom van Liander. In het 150kV gedeelte is een 150kV-schakelinstallatie (type GIS) voorzien. Onderstation A4zone wordt aangesloten op de bestaande 150kV-onderstations Vijfhuizen en Nieuwe Meer. Op de 150kV installatie worden daarnaast de voorziene transformatoren van Liander, de compensatiespoelen en eventuele toekomstige verbindingen (middels reservevelden) aangesloten. In de beoogde eindsituatie worden zes 150/20kV 80MVA transformatoren geplaatst. Rekening houdend met een enkelvoudige storingsreserve kan hiermee een energievoorziening van 400MVA, N-1 veilig op 20kV niveau worden gecreëerd. De beoogde eindsituatie is weergegeven in Figuur 1 en Figuur 2.

Figuur 1: Lay-out stationsontwerp onderstation A4-zone, Eindsituatie (bron RTO-802-01-ST-CON.pdf, met kabels afgeknipt op de erfgrens, conform notitie [3])

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 8 van 32

Figuur 2: Schematische weergave OS A4-zone (bron: RTO-802-01-ST-CON.pdf) Het station zal in de eindsituatie bestaan uit:  Vier nieuwe 150kV verbindingen t.b.v. de 150kV voeding;  Een nieuw gebouw met een dubbelrail 150kV GIS-installatie met sectioneringsscheiders;  Zes nieuwe trafocellen die geschikt zijn voor 150/20kV 80MVA transformatoren;  Een nieuw gebouw met vijf gesloten 20kV-schakelinstallaties type E (duplex configuratie, leverancier ABB). Alle 20kV-installaties hebben een bedrijfszeker vermogen van 80MVA;  Twee 150kV-laadstroomcompensatiespoelen. Voor de schakelinstallaties zijn de onderstaande velden voorzien:  De 150kV installatie 1 zal bestaan uit: o 4 voedende 2500A velden; o 2 koppelvelden, 4000A; o 1 railscheidingsveld, 4000A; o 6 transformatorvelden, 2500A; o 2 compensatiespoelvelden, 2500A; o 14 reserve 2500A velden. 

De 20kV installaties 1,2,4 en 5 zullen bestaan uit: o 2 voedende 2500A velden;

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021



o 14 afgaande 630A velden. De 20kV installatie 3 zal bestaan uit: o 2 voedende 2500A velden; o 20 afgaande 630A velden.

Pagina 9 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 10 van 32

3 Uitgangspunten en rekenscenario’s De gehanteerde uitgangspunten voor de magneetveldberekeningen van onderstation A4-zone zijn opgenomen in Bijlage 2, opgesplitst per spanningsniveau.

3.1

Uitgangspunten rekenmodel

Voor het berekenen van de magnetische veldsterkte wordt het softwarepakket EFC400 versie 2008 (build 2786) gebruikt. Met EFC400 worden de berekeningen driedimensionaal uitgevoerd, waarbij de relevante stroomvoerende delen van het hoogspanningsstation gemodelleerd worden. [EFC400: Programmatuur van Forschungsgesellschaft für Energie und Umwelttechnologie (FGEU, mbH, Berlin, Duitsland)].

3.2

Algemene rekenregels

De berekening van de jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour gaat uit van alle stroomvoerende geleiders met een spanning van 20 kV en hoger, binnen en buiten, zowel bovengronds als ondergronds. Naast de uitgangspunten uit paragraaf 2.4 van de notitie van het RIVM zijn hierbij onderstaande algemene rekenregels gehanteerd:

3.3



De magneetvelddempende invloed van mogelijk aanwezige afscherming of metalen omhulsels wordt niet meegenomen in de berekeningen;



De stromen in de geleiders van elk circuit, worden symmetrisch verondersteld;



In de 20kV en 10 kV schakelinstallaties voeren de geleiders stroom tot aan de rail die het dichtst bij de erfgrens van het station gelegen is. Alle belasting vloeit via die rail;



De berekening wordt uitgevoerd voor beide mogelijke vermogensrichtingen in de belastte rail van de 20kV en 10 kV schakelinstallaties;



Voor de stroomvoerende geleiders van de 150 kV kabels wordt bij de berekening ervan uitgegaan dat de richting van het vermogenstransport van de kabels het station in is;



De richting van het vermogenstransport van de afgaande 20kV en 10 kV kabels wordt verondersteld het station uit te zijn;



Voor stroomvoerende geleiders binnen het station wordt ervan uitgegaan dat de richting van het vermogenstransport van de hoge naar de lage spanning is;



De rekenstromen voor de 20kV en 10 kV afgaande kabelcircuits worden bepaald door het beschikbare bedrijfszekere stationsvermogen op dat spanningsniveau evenredig te verdelen over de afgaande kabelcircuits.

Rekenscenario’s

De jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour is voor vier rekenscenario’s doorgerekend. Deze rekenscenario’s verschillen onderling door de gekozen vermogensrichtingen in de railsystemen van de 150kV- en 20kV-schakelinstallaties. De vier gehanteerde combinaties van vermogensrichtingen zijn weergegeven in Tabel 1.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 11 van 32

Tabel 1: Gehanteerde vermogensrichting in de railsystemen per rekenscenario. Voor de leesbaarheid zijn verschillende vermogensrichtingen verschillend van kleur weergegeven.

REKENSCENARIO’S 2 3

Railsysteem

1

4

150 kV installatie 1









20 kV installatie 1 t/m 5









Theoretisch zijn er 64 verschillende combinaties van vermogensrichtingen in de railsystemen mogelijk. Scenario’s met tegengestelde vermogensrichting in de vijf 20 kV installaties zijn niet beschouwd, omdat deze een lager resulterend magneetveld zullen hebben. De vermogensrichting is in alle 20kV installaties gelijk gehouden, wat leidt tot het grootste magneetveld.

De gerapporteerde jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour van de eindsituatie wordt bepaald door de omhullende contour van alle uitgevoerde berekeningen.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 12 van 32

4 Resultaten magneetveldberekeningen DISCLAIMER Het hoogspanningslijnenbeleid van de rijksoverheid met betrekking tot magnetische velden (en de daarbij horende handreiking van het RIVM voor het berekenen van de breedte van de specifieke magneetveldzone [2]) is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen (zie Bijlage 1). In voorliggende rapportage is de magneetveldcontour berekend voor een ander deel van het hoogspanningsnet, namelijk een onderstation. Bij deze berekeningen is gebruik gemaakt van de notitie ‘Afspraken over de berekening van de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding' [3].

4.1

Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

In Figuur 3 is de omhullende jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour van onderstation A4zone weergegeven voor de eindsituatie (blauw). Conform de handreiking en de notitie van het RIVM is de berekening uitgevoerd in het horizontale vlak, op 1 meter boven maaiveld. De magneetveldcontour is geprojecteerd op een luchtfoto van de beoogde locatie van onderstation A4zone.

Figuur 3: Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour van onderstation A4-zone in de eindsituatie. In Figuur 3 is te zien dat de jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour zich beperkt buiten het station uitstrekt. Aan de noordzijde van het onderstation strekt de 0,4 microtesla magneetveldcontour zich enkele meters buiten het station uit tot boven de sloot langs de Incheonweg. Dit is ten gevolge van, met name, kabeldelen nabij deze zijde van de erfgrens. Ook aan de west- en zuidoostzijde strekt de 0,4 microtesla magneetveldcontour zich enkele meters buiten het station uit ten gevolge van kabeldelen. Aan de oostkant is daarnaast nog een kleine uitstulping zichtbaar nabij de 150kV schakelhal. Aan de zuidwestzijde blijft de 0,4 microtesla magneetveldcontour binnen de erfgrens van OS A4-zone.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 13 van 32

Op de plaatsen waar de 0,4 microtesla magneetveldcontour buiten het stationsterrein treedt, bevindt zich grasland en staat geen bebouwing. Er bevinden zich geen gevoelige bestemmingen binnen de 0,4 microtesla magneetveldcontour van OS A4-zone. Gevoelige bestemmingen, zoals beschreven in de handreiking [2], zijn locaties waar kinderen langdurig verblijven. Dit geldt in principe in de nabijheid van hoogspanningslijnen, maar in dit geval wordt het begrip toegepast voor hoogspanningsstations. Bij een praktische interpretatie hiervan wordt veelal rekening gehouden met woningen, scholen en kinderdagverblijven. De Commissie Elektromagnetische Velden van de Gezondheidsraad heeft in haar advies van 21 februari 2008 aangegeven dat een verblijf ‘gedurende minimaal een jaar met een verblijftijd van minimaal circa 14–18 uur per dag’ als langdurig kan worden beschouwd.

5 Conclusie Het doel van deze studie was het verschaffen van inzicht in de ligging van de jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour van onderstation A4-zone in de beoogde eindsituatie. De berekende jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour strekt zich beperkt buiten de erfgrens van het onderstation uit, aan enkele zijden van het onderstation. Dit vindt met name plaats nabij de kabeldelen op het stationsterrein, aan de oost-, noord en westzijde. De jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour strekt zich op deze plaatsen enkele meters tot buiten het stationserf uit. Aan de zuidwestzijde blijft de 0,4 microtesla magneetveldcontour binnen de erfgrens van OS A4zone. Er bevinden zich geen gevoelige bestemmingen binnen de 0,4 microtesla magneetveldcontour van OS A4-zone. Gevoelige bestemmingen, zoals beschreven in de handreiking [2], zijn locaties waar kinderen langdurig verblijven. Dit geldt in principe in de nabijheid van hoogspanningslijnen, maar in dit geval wordt het begrip toegepast voor hoogspanningsstations. Bij een praktische interpretatie hiervan wordt veelal rekening gehouden met woningen, scholen en kinderdagverblijven.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 14 van 32

Referenties Onderstaande referenties zijn gebruikt:

[1] J. Cramer, „Verduidelijking van het advies met betrekking tot hoogspanningslijnen,” DirectoraatGeneraal Milieu, Directie Risicobeleid, 2008. [2] G. Kelfkens en M. Pruppers, „Handreiking voor het berekenen van de specifieke magneetveldzone bij bovengrondse hoogspanningslijnen,” RIVM, versie 4.1, 26 oktober 2015. [Online]. Available: http://www.rivm.nl/hoogspanningslijnen. [3] RIVM, „Notitie 'Afspraken over de rekenmethodiek voor de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding,” Op te vragen bij het RIVM via hoogspanningslijnen@rivm.nl, 3 november 2011.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Bijlage 1

Pagina 15 van 32

Achtergrond en uitgangspunten van berekeningen

B1.1 Achtergronden zoneberekening bij bovengrondse hoogspanningslijnen Onderstaande tekst is overgenomen uit bijlage 2 van de handreiking van het RIVM, versie 4.1 [2]. MAGNEETVELDEN EN GEZONDHEID Magneetvelden kunnen het functioneren van het menselijk lichaam beïnvloeden. Boven een bepaalde waarde van de veldsterkte kunnen acute effecten optreden, zoals het ‘zien’ van lichtflitsen en onwillekeurige spiersamentrekkingen. In de buurt van de elektriciteitsvoorziening gaat het om in de tijd wisselende velden met een frequentie van 50 hertz (Hz). Voor de sterkte van het magneetveld heeft de Europese Unie bij 50 Hz een referentieniveau voor leden van de bevolking van 100 microtesla aanbevolen. Beneden het referentieniveau veroorzaakt het magneetveld geen acute effecten. Bij bovengrondse hoogspanningslijnen in Nederland is de sterkte van het magneetveld op voor leden van de bevolking toegankelijke plaatsen overal lager dan 100 microtesla. Het is minder duidelijk wat de effecten van langdurige blootstelling aan lagere sterkte van het magneetveld zijn. Het onderzoek in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen wijst er op dat kinderen die dicht bij een dergelijke hoogspanningslijn wonen, waar het magneetveld sterker is dan verder verwijderd van de hoogspanningslijn, mogelijk extra risico op leukemie lopen.

Het (mogelijk) verhoogde risico op kinderleukemie tekent zich af bij langdurige blootstelling aan magneetvelden sterker dan ergens tussen 0,2 en 0,5 microtesla. BELEIDSADVIES MET BETREKKING TOT HOOGSPANNINGSLIJNEN Op grond van deze gegevens en uitgaande van het voorzorgsbeginsel heeft het toenmalige ministerie van VROM in 2005 een beleidsadvies met betrekking tot hoogspanningslijnen aan gemeenten, netbeheerders en provincies uitgebracht. In dat advies wordt aangeraden om zoveel als redelijkerwijs mogelijk is te vermijden dat er nieuwe situaties ontstaan waarbij kinderen langdurig verblijven in het gebied rond bovengrondse hoogspanningslijnen waarbinnen het jaargemiddelde magneetveld hoger is dan 0,4 microtesla (de magneetveldzone). Het beleidsadvies is in 2008 verduidelijkt. ZONEBEREKENING De manier waarop deze magneetveldzone kan worden berekend, is vastgelegd in de Handreiking van het RIVM. Om een berekeningsmethode voor de in het beleidsadvies aangegeven magneetveldzone op te kunnen stellen, zijn enkele vereenvoudigingen van het hoogspanningsnet aangenomen. Vereenvoudigingen zijn onvermijdelijk omdat de volledige karakteristieken van de stroom niet altijd en overal in het hoogspanningsnet bekend zijn. Een eerste vereenvoudiging is dat er voor elk circuit met één stroom wordt gerekend.

Deze rekenstroom is een schatting voor de maximale, jaargemiddelde stroom die nu of in de toekomst kan optreden. Een tweede vereenvoudiging is dat de stroom door de bliksemdraden (en andere geleiders in de buurt van de hoogspanningslijn zoals buisleidingen, vangrails en silo’s) niet in de berekening wordt meegenomen. Een derde vereenvoudiging is dat de specifieke magneetveldzone, waar mogelijk, wordt voorgesteld door rechte lijnen evenwijdig aan de hoogspanningslijn. Een gevolg van deze aannames is dat een berekening volgens deze Handreiking niet de werkelijke sterkte van het magneetveld op een bepaalde locatie op een bepaald tijdstip (zoals die met een momentane meting bepaald zou kunnen worden) weergeeft. Een berekening volgens de Handreiking legt een toekomstgerichte specifieke magneetveldzone vast die past binnen het beleidsadvies met betrekking tot hoogspanningslijnen.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 16 van 32

B1.2 Achtergronden contourberekening bij hoogspanningskabels en hoogspanningsstations Onderstaande tekst is overgenomen uit de notitie 'Afspraken over de berekening van de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding', RIVM, 3 november 2011 [3]. In 2005 heeft het toenmalige ministerie van VROM (nu het ministerie van Infrastructuur en Milieu) - op basis van het voorzorgsbeginsel - een advies voor het hoogspanningslijnenbeleid aan gemeenten, netbeheerders en provincies uitgebracht. In dat advies worden gemeenten en netbeheerders geadviseerd zoveel als redelijkerwijs mogelijk is te voorkomen dat er in de buurt van bovengrondse hoogspanningslijnen nieuwe situaties ontstaan waar kinderen langdurig worden blootgesteld aan magnetische veldsterkten die jaargemiddeld boven 0,4 microtesla liggen. De handreiking van het RIVM legt de manier vast om deze ‘zone waar het magnetische veld gemiddeld over een jaar boven de 0,4 microtesla ligt’, verder aangeduid als ‘specifieke magneetveldzone’, zo eenduidig en transparant mogelijk te berekenen. Het hoogspanningslijnenbeleid, en daarmee ook de handreiking, is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen.

Bij de voorbereiding van de Randstad 380 kV verbinding is door het toenmalige ministerie van Economische Zaken en het toenmalige ministerie van VROM besloten om bij de ondergrondse delen en hoogspanningstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding aan te sluiten bij het hoogspanningslijnenbeleid zoals dat geformuleerd is voor bovengrondse hoogspanningslijnen. Netbeheerder TenneT en enkele adviesbureaus die berekeningen volgens de handreiking van het RIVM kunnen uitvoeren, hebben met het oog op uniformering van de berekeningswijze aanvullende afspraken gemaakt over de te hanteren rekenmethodiek. Om tot deze afspraken te komen is er overleg gevoerd op 3 juni, 12 juli en 18 november 2010. Het RIVM was daarbij als secretaris betrokken en heeft de gemaakte afspraken vastgelegd. Disclaimer Het hoogspanningslijnenbeleid van de rijksoverheid met betrekking tot magnetische velden (en de daarbij horende handreiking van het RIVM voor het berekenen van de breedte van de specifieke magneetveldzone) is uitsluitend van toepassing op bovengrondse hoogspanningslijnen. In deze rapportage zijn ook breedtes van “magneetveldzones” berekend voor andere delen van het hoogspanningsnet.

Bij die berekeningen is gebruik gemaakt van de notitie 'Afspraken over de berekening van de “magneetveldzone” bij ondergrondse kabels en hoogspanningsstations behorende tot de Randstad 380 kV verbinding', RIVM, 3 november 2011 (op te vragen bij het RIVM via hoogspanningslijnen@rivm.nl).

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Bijlage 2

Pagina 17 van 32

Uitgangspunten onderstation A4-zone

In deze bijlage zijn de gehanteerde uitgangspunten voor de magneetveldberekeningen van de jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour van onderstation A4-zone opgenomen.

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 18 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 19 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 20 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 21 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 22 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 23 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 24 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 25 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 26 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 27 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 28 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 29 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 30 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 31 van 32

150/20 kV Onderstation A4-zone - Jaargemiddelde 0,4 microtesla magneetveldcontour

26-01-2021

Pagina 32 van 32