Bijlage - Programmabegroting 2024-2027
Tekst van het document
Programmabegroting 2024-2027
Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail: info@haarlemmermeer.nl Internet: www.haarlemmermeer.nl Deze raportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl Fotografie Danny Jur Engelchor fotografie Gemeente Haarlemmermeer Stefan Moonen Kees van der Veer
Gemeente Haarlemmermeer
Inhoudsopgave Voorwoord................................................................................................................................................................................................ 3 Infographic............................................................................................................................................................................................... 4 Algemeen.................................................................................................................................................................................................. 8 Leeswijzer........................................................................................................................................................................................................... 9 Financiële hoofdlijnen................................................................................................................................................................................ 12 Overzicht van baten en lasten............................................................................................................................................................. 28 Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W....................................................................................... 30
Programma's......................................................................................................................................................................................... 32 Bestuur, samenleving en publiekscontact......................................................................................................................................33 Veiligheid..........................................................................................................................................................................................................46 Zorg en werk................................................................................................................................................................................................... 53 Maatschappelijke ontwikkeling........................................................................................................................................................... 69 Mobiliteit.......................................................................................................................................................................................................... 90 Ruimtelijke ontwikkelingen......................................................................................................................................................................
97 Wonen................................................................................................................................................................................................................111 Kwaliteit fysieke omgeving.................................................................................................................................................................... 119 Economische zaken.................................................................................................................................................................................. 135 Overzicht algemene dekkingsmiddelen........................................................................................................................................144 Overzicht overhead.................................................................................................................................................................................. 153
Paragrafen............................................................................................................................................................................................ 161 Inleiding........................................................................................................................................................................................................... 162 Lokale heffingen.........................................................................................................................................................................................163 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................................................................................................170 Onderhoud kapitaalgoederen...........................................................................................................................................................186 Vastgoed........................................................................................................................................................................................................196 Financiering.................................................................................................................................................................................................
200 Bedrijfsvoering............................................................................................................................................................................................205
Gemeente Haarlemmermeer 1
Verbonden partijen................................................................................................................................................................................. 208 Grondbeleid................................................................................................................................................................................................. 229 Openbaarheid Wet open overheid (Woo).................................................................................................................................. 235
Financiële begroting.......................................................................................................................................................................237 Grondslagen begroting......................................................................................................................................................................... 238 Strategische heroriëntatie.................................................................................................................................................................... 241 Formatie en salarissen per cluster................................................................................................................................................... 246 Geprognosticeerde balans.................................................................................................................................................................. 247 Investeringen............................................................................................................................................................................................... 248 Beschrijving reserves...............................................................................................................................................................................
260 Financieel verloop reserves..................................................................................................................................................................262 Beschrijving voorzieningen.................................................................................................................................................................. 263 Financieel verloop voorzieningen.................................................................................................................................................... 264 EMU-saldo.....................................................................................................................................................................................................265 Overzicht incidentele baten en lasten..........................................................................................................................................
266 Overzicht structurele toevoegingen/onttrekkingen aan reserves.................................................................................270 Verloop stelposten.....................................................................................................................................................................................271 Recapitulatie op taakveld.................................................................................................................................................................... 273 Verklarende woordenlijst......................................................................................................................................................................280
2 Gemeente Haarlemmermeer
Voorwoord Geachte leden van de raad, Op de volgende pagina’s kunt u de programmabegroting van 2024-2027 lezen. De eerste twee jaar zijn sluitend begroot, de baten dekken de lasten. Dat geldt niet voor de twee jaar daarna. Door de voorgestelde wijzigingen in de financieringsmethodiek van het rijk, zijn de begrotingen van 2026 en 2027 niet sluitend. De komende jaren worden daarnaast gekenmerkt door grote onzekerheden. Door de val van het kabinet worden besluiten uitgesteld of gaan helemaal van tafel en we weten niet wat een nieuw kabinet gaat doen. Verder zijn de financiële markten en de economie instabiel met onzekerheden over rente en inflatie als gevolg. Het goede nieuws is dat door stevig financieel beleid van de afgelopen jaren de gemeente Haarlemmermeer een buffer heeft. Desalniettemin zal er de komende periode gekeken moeten worden of we ons geld op een andere manier en met andere prioriteiten uit moeten geven. Samen met de ambtelijke organisatie gaat het college op uw verzoek daar mee aan de slag. In het voorjaar van 2024 wordt u vervolgens meegenomen met welke maatregelen het college de baten en lasten meerjarig in balans wil brengen. Bij de Voorjaarsrapportage 2024 zal de raad daarover een definitief besluit nemen. Jurgen Nobel, wethouder Financiën
Gemeente Haarlemmermeer 3
Infographic
4 Gemeente Haarlemmermeer
Inkomsten: waar komt het geld vandaan? € 554,9 miljoen Eigen inkomsten gemeente
Inkomsten van het Rijk
Lokale heffingen (2)
€ 171,6 miljoen
OZB
€ 100,0 miljoen
Afvalstoffenheffing
€ 22,5 miljoen
Toeristenbelasting
€ 14,3 miljoen
Leges omgevingsvergunningen
€ 10,4 miljoen
Rioolheffing
€ 10,9 miljoen
Leges en retributies
€ 7,6 miljoen
Parkeergelden
€ 5,0 miljoen
Reclamebelasting
€ 0,9 miljoen
Uitkering gemeentefonds (1 ) € 269,9 miljoen
Hoeveel betaal ik gemiddeld in 2024 aan: OZB Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal belastingdruk Gemiddelde belastingdruk in 2023 Landelijk gemiddelde belastingdruk in 2023 55
€ 387 € 419 € 140 € 946 € 869 € 944
6
6
44 33
11
Andere inkomstenbronnen
€ 113,5 miljoen 2
Grondopbrengsten en winstnemingen (3)
€ 34,2 miljoen
Reserves (4)
€ 20,3 miljoen
Werk en inkomen (5)
€ 34,1 miljoen
2
Overige (6) Waaronder inkomensoverdrachten en huurinkomsten
€ 24,9 miljoen
Gemeente Haarlemmermeer 5
Uitgaven: waar gaat het geld naar toe? € 550,7 miljoen
Bestuur, samenleving en publiekscontact (1)
€ 18,6 miljoen
Veiligheid (2)
€ 22,4 miljoen
Zorg en werk (3)
€ 143,3 miljoen
Maatschappelijke ontwikkeling (4)
€ 117,0 miljoen
Mobiliteit (5)
€ 7,9 miljoen
Ruimtelijke ontwikkelingen (6)
€ 35,1 miljoen
Wonen (7)
€ 8,2 miljoen
Kwaliteit fysieke omgeving (8)
€ 79,5 miljoen
Economische zaken (9)
€ 8,2 miljoen
Algemene dekkingsmiddelen (10)
€ 37,6 miljoen
Overhead (11)
€ 72,9 miljoen 11
1
2
10 9 8
3
7 6 5 6 Gemeente Haarlemmermeer
4
Gemeente Haarlemmermeer 7
Algemeen
8 Gemeente Haarlemmermeer
Leeswijzer Wat is een programmabegroting? Een programmabegroting heeft verschillende doelen. Het is een instrument voor de gemeenteraad om kaders, zowel inhoudelijk als financieel, te stellen. In de begroting leggen wij vast: doelen en maatschappelijke effecten, de producten en diensten die we als gemeente leveren (output) en de middelen die hiervoor beschikbaar zijn gesteld. Daarnaast is de programmabegroting voor het college van burgemeester en wethouders een middel om collegeprioriteiten te benoemen. Vervolgens legt het college bij de jaarstukken op basis van de programmabegroting verantwoording af over het behaalde resultaat. Deze programmabegroting is op basis van de volgende uitgangspunten opgesteld: • De Programmabegroting 2023-2026 en de Voorjaarsrapportage 2023 gelden als financieel uitgangspunt voor deze programmabegroting. De kapitaallasten zijn gebaseerd op het Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) naar de standlijn van 1 januari 2023 en het geactualiseerde Investeringsplan. Onder het kopje ‘Wat mag het kosten?' zijn verschillen ten opzichte van de bijgestelde begroting (begroting na wijzigingen in de Voorjaarsrapportage 2023) per beleidsdoel toegelicht. • Na het opstellen van de voorjaarsrapportage heeft zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan met effect op het meerjarenbeeld. Voor een juiste weergave van dit meerjarenbeeld zijn deze meegenomen in de
begroting. Dit betreft onder meer de meicirculaire gemeentefonds en reeds genomen besluiten. • Het investeringsplan is bij de voorjaarsrapportage geactualiseerd en deze effecten zijn verwerkt in het meerjarenbeeld. Het geactualiseerde investeringsplan maakt onderdeel uit van de financiële begroting. • Gelet op het geprognosticeerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022-2025 heeft de raad op 1 juli 2022 besloten tot een pakket ombuigingsmaatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). In het onderdeel Strategische heroriëntatie van de financiële begroting is een specificatie van de maatregelen opgenomen. In de financiële effecten van het coalitieakkoord 2022-2026 is rekening gehouden met een bedrag van € 2 miljoen per jaar vanaf 2024 voor het verzachten van de ombuigingen. De programmabegroting bestaat uit de volgende onderdelen: Algemeen In dit onderdeel komt het financiële meerjarenbeeld aan bod en wordt de financiële structuur van onze gemeente gepresenteerd. Om de informatie per programma in een breder financieel kader te kunnen plaatsen, presenteren wij in dit hoofdstuk een totaaloverzicht van onze baten en lasten. U vindt er ook de samenstelling van de raad en het college.
Gemeente Haarlemmermeer 9
Programma’s Ieder programma begint met een overzicht van de beleidsdoelen en activiteiten, de bijbehorende baten en lasten, en het verschil tussen de baten en lasten ten opzichte van het voorgaande begrotingsjaar. De hier opgenomen getallen zijn aan te sluiten met de onder 'wat mag het kosten" opgenomen baten en lasten voor mutaties reserves. Vervolgens wordt per programma ingegaan op wat we als gemeente willen bereiken, wat we daarvoor gaan doen en hoeveel het mag kosten. • Maatschappelijk doel Hier geven we informatie om de reikwijdte van het programma aan te geven en in perspectief te plaatsen. Bij het maatschappelijk doel beschrijven wij het gewenste maatschappelijk effect, waar het programma als geheel zich op richt en benoemen wij de daarbij betrokken verbonden partijen. Ook de beleidsnota’s die betrekking hebben op het programma staan hier op een rij. Tot slot worden de verbonden partijen hier toegelicht (de financiële gegevens en eventuele risico's hiervan zijn opgenomen in de Paragraaf verbonden partijen). • Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? De beleidsdoelen die voortvloeien uit het bovenstaande contextuele deel dragen bij aan de realisatie van het maatschappelijk doel. Per beleidsdoel gaan we in op de activiteiten die de gemeente onderneemt en op de verantwoordelijkheid die de gemeente heeft, ook in relatie tot externe partijen.
Daar waar nodig lichten we activiteiten nader toe. ◦ Op grond van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) moeten wij in de programma’s in de begroting (artikel 8 BBV) de beoogde en gerealiseerde maatschappelijke effecten van de verschillende programma’s toelichten aan de hand van zogenaamde beleidsindicatoren. Deze indicatoren dragen bij aan het beleidsmatiger maken van begroting en jaarstukken. De raad kan zich op deze manier op belangrijke momenten in een beleidscyclus een beeld vormen over de behaalde en te behalen beleidsresultaten. Omdat het wenselijk is de resultaten van gemeenten onderling te kunnen vergelijken, is in de Regeling beleidsindicatoren gemeenten een uniforme lijst van beleidsindicatoren vastgesteld. Voor de indicatoren wordt aangesloten bij reeds bestaande bronnen, zoals het CBS en DUO. De actuele lijst bestaat uit 34 verplichte indicatoren. Daarnaast heeft de raad besloten een aantal niet-verplichte lokale indicatoren te handhaven (2017.0063489). In
10 Gemeente Haarlemmermeer
de tabellen bij de programma's is aangegeven waar het de verplichte (BBV) en niet-verplichte lokale indicatoren betreft. De website waarstaatjegemeente.nl biedt een overzicht van indicatoren per thema, waaronder de verplichte BBV indicatoren. Indien deze website als bron bij een BBV indicator vermeld wordt, betreft het de daarop vermelde informatie per 17 augustus 2023. Indien er nog geen data bekend is, is dit met 'n/b' (niet bekend) aangegeven. Aanvullend biedt de website onderzoek. haarlemmermeergemeente.nl kennis en onderzoeksresultaten over de Haarlemmermeerse samenleving. • Wat mag het kosten? De baten en de lasten van de beleidsdoelen staan hier meerjarig in een tabel. ◦ Verschillen tussen 2023 en 2024 groter of gelijk aan € 200.000 lichten we toe conform de financiële verordening. Ook bij verschillen van die grootte in latere jaren geven we een toelichting. Verschillen die voortvloeien uit het (in de financiële begroting opgenomen) investeringsplan in de vorm van kapitaallasten worden alleen globaal toegelicht wanneer deze groter zijn dan € 250.000. ◦ Conform de notitie overhead van de commissie BBV worden de personeelslasten van het primaire proces aan de programma's toegerekend. Het betreffen lasten van werkzaamheden die direct aan de in de programma's opgenomen beleidsdoelen kunnen worden toegerekend.
De lasten van het ondersteunende proces worden verantwoord onder het 'Overzicht overhead'. Een gewijzigde inzet van personeel kan leiden tot verschuivingen tussen programma's waardoor budgettair neutrale voor- en nadelen kunnen ontstaan. Een totaaloverzicht van de formatie en salarissen per cluster staat in de financiële begroting, Tabel 156. Paragrafen Het BBV bepaalt dat in de programmabegroting paragrafen worden opgenomen, waarin de beleidslijnen worden vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten en lokale heffingen. Doel van de paragrafen is dat onderwerpen die versnipperd in de begroting staan worden gebundeld in een kort overzicht, zodat we u voldoende inzicht bieden. De paragrafen geven een dwarsdoorsnede van de begroting en leveren daarmee extra informatie voor het beoordelen van de financiële positie.
Financiële begroting In de financiële begroting zijn de algemene uitgangspunten en grondslagen opgenomen die gehanteerd zijn bij het opstellen van de programmabegroting. Verder worden verschillende financiële totaaloverzichten
gepresenteerd. Hier vindt u onder andere een overzicht van de strategische heroriëntatie, de geprognosticeerde balans, overzichten van reserves en voorzieningen, salarissen en het investeringsplan.
Gemeente Haarlemmermeer 11
Financiële hoofdlijnen Het financiële beeld De programmabegroting is opgesteld op basis van het door de raad vastgestelde beleid. Alle baten en lasten van het huidige takenpakket van de gemeente zijn zo realistisch mogelijk geraamd. Bij het opstellen van een begroting maken we altijd inschattingen, maar in het huidige tijdsbestek zijn de onzekerheden groter dan anders. Wat doet de inflatie en de rente en wat kunnen we van het Rijk verwachten nu het Kabinet demissionair is? Wat betreft dit laatste zijn de cijfers van de meicirculaire 2023 verwerkt in het meerjarenbeeld, omdat dit de laatst bekende formele informatie is. Vanuit het perspectief van een gedegen financieel beleid worden geen aannames gedaan over een eventuele hogere (of lagere) algemene uitkering uit het gemeentefonds. Voor de te ramen inflatie (loon- en prijsstijgingen) is uitgegaan van de informatie in het Centraal economisch plan (CEP) 2023 van het Centraal planbureau (CPB). Nieuw is dat vanaf het begrotingsjaar 2024 de indexering van de baten en lasten wordt nagecalculeerd. In 2024 worden de in het CEP 2023 geactualiseerde cijfers van de begrotingsjaren 2022 en 2023 verwerkt in de aan te houden indexeringen in 2024. Met deze systematiek wordt een te lage of te hoge indexatie in een voorgaand jaar gecorrigeerd in een volgend begrotingsjaar.
Bij de vaststelling van de Voorjaarsrapportage 2023 (7735887) heeft de raad ingestemd met deze systematiek. Mede als gevolg van de nacalculatie wordt een stijging van
12 Gemeente Haarlemmermeer
de belastingopbrengsten met 13,7% geraamd. Deze stijging wordt voor 11,2% veroorzaakt door de hogere inflatie in 2022 en 2023 dan waar eerder rekening mee was gehouden in de programmabegrotingen van deze jaren. Een andere aanpassing is, dat vanaf deze begroting in het meerjarenbeeld rekening wordt gehouden met de autonome groei van de lasten als gevolg van de groei van de gemeente. Dit gebeurt op basis van een areaalsystematiek die is toegepast voor alle programma’s en het overzicht overhead van de programmabegroting. Tevens is in het meerjarenbeeld rekening gehouden met de autonome toename van de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de onroerendezaakbelasting eigenaren woningen als gevolg van de stijging van het aantal inwoners en woningen. Met deze twee aanpassingen in de wijze van ramen van de baten en lasten is weer een stap gezet om te komen tot een robuuster financieel beleid. Hiermee moet voorkomen worden dat we worden overvallen door niet sluitende begrotingsjaren.
In deze programmabegroting worden de jaren 2024 en 2025 materieel sluitend gepresenteerd. Dit wil zeggen dat in deze jaren de structurele lasten worden gedekt door de structurele baten. De jaren 2026 en 2027 zijn niet materieel sluitend. Dit is het gevolg van het voornemen van het demissionaire Kabinet om de financieringssystematiek van de gemeenten vanaf 2026 te wijzigen. Met deze eenzijdige wijziging heeft het Kabinet al rekening gehouden in de circulaires over het gemeentefonds, terwijl de gesprekken met de VNG over de nieuwe financieringssystematiek nog niet zijn afgerond. Het presenteren van een tekort voor de jaren 2026 en 2027 sluit aan bij het begrotingsadvies van de VNG dat zij op 14 juli 2023 heeft uitgebracht (ledenbrief 23/030). Met de VNG verwachten wij dat onze financieel toezichthouder, Gedeputeerde Staten van Noord-Holland, tot een positief oordeel over de begroting 2024 zal komen en dat de gemeente onder repressief toezicht blijft staan. Door het in het verleden gevoerde financiële beleid is de uitgangspositie van de gemeentelijke financiën gelukkig goed. Dit wordt ook bevestigd door onze externe accountant in het verslag van bevindingen bij de Jaarrekening 2022. Hierbij heeft de accountant de zes verplichte financiële kengetallen vergeleken met de landelijke cijfers.
In de notitie Schuldpositie 2023 heeft de raad besloten drie kernindicatoren aan te wijzen om de ontwikkeling van de schuld te monitoren. In het meerjarenbeeld van deze programmabegroting bewegen de netto schuldquote en de solvabiliteit zich in de categorie neutraal (oranje). De lasten schuldpositie blijft gedurende het gehele meerjarenbeeld op groen. Hieruit blijkt dat de schuld betaalbaar blijft, ook al komt de netto schuldquote aan het eind van het meerjarenbeeld in de categorie meest risicovol. Dit wordt met name veroorzaakt door de voorgenomen investeringen.
onderwerp ‘Procesvoorstel om te komen tot een positief meerjarenbeeld’ aan de SAR toegevoegd. Wij hebben het volgende proces op hoofdlijnen voor ogen: 1. Ambtelijke uitwerking
september t/m december 2023
2. Bestuurlijke bespreking en raadsconsultatie
januari t/m maart 2024
3. Besluitvorming (gelijk met Voorjaarsrapportage 2024)
april-juni 2024
De ambtelijke uitwerking bestaat uit het maken van een lijst met mogelijke maatregelen. Het gaat hierbij om maatregelen om taken te minderen, taken stop te zetten en inkomsten te verhogen. De ambtelijke organisatie wordt gevraagd de (maatschappelijke) effecten goed in beeld te brengen. Daarmee is er voor de raad ruimte keuzes te maken. Voorafgaande aan de besluitvorming wordt de raad in het vroege voorjaar meegenomen in de mogelijke maatregelen. De reactie en eventuele aanvullende voorstellen van de raad worden meegenomen in het raadsvoorstel dat de raad gelijktijdig met de Voorjaarsrapportage 2024 wordt aangeboden. In dat voorstel zal ook worden ingegaan op welke ombuigingen (als eerste) worden verzacht indien er toch (gedeeltelijke) aanvullende rijksmiddelen komen. Naar aanleiding van de door de raad aangenomen motie ‘Geen Haagse knaken-Geen Haagse taken’ wordt bij de mogelijke maatregelen ook gekeken naar taken die aan de gemeente zijn opgelegd door het Rijk en stopgezet kunnen worden omdat de gemeente onvoldoende middelen van het Rijk ontvangt.
Procesvoorstel sluitend meerjarenbeeld Vanuit het oogpunt van een gedegen financieel beleid is het noodzakelijk ons nu al voor te bereiden op mogelijke ombuigingen vanaf het begrotingsjaar 2026. Dit sluit ook aan bij het beleid dat is vastgesteld bij het raadsbesluit over de Programmabegroting 2023-2027, dat wanneer als gevolg van de onzekere financieringssystematiek van het Rijk naar de gemeenten tekorten ontstaan, maximaal de laatste twee jaar negatief mogen staan. In eerste instantie zal dit proces ambtelijk zijn en vanaf het voorjaar 2024 ook bestuurlijk. In het amendement ‘Raad in positie’ zoals aangenomen bij de Strategische Agenda van de Raad (SAR) bij de Voorjaarsrapportage 2023, heeft de raad als
Gemeente Haarlemmermeer 13
Ontwikkeling meerjarenbeeld Na het vaststellen van het meerjarenbeeld 2024-2027 in de Voorjaarsrapportage 2023 zijn er autonome ontwikkelingen geweest waardoor het
meerjarenbeeld wijzigt. Het actuele meerjarenbeeld is nu als volgt:
Tabel 1
Omschrijving (bedragen x € 1 miljoen)
2024
2025
2026
2027
Geraamd saldo
3,05
7,74
-14,96
-25,05
Meicirculaire gemeentefonds
0,20
0,75
-2,10
-1,93
Kapitaallasten en financieringsresultaat
-0,12
-0,27
0,44
1,73
Herberekening kostendekkendheid afvalstoffen- en rioolheffing
0,70
0,79
0,81
0,80
Diverse mutaties
0,02
0,07
0,07
0,08
Geactualiseerd meerjarenbeeld
3,86
9,08
-15,74
-24,37
Figuur 1
Toelichting grootste afwijkingen Meicirculaire gemeentefonds Het netto-effect van de mutaties op basis van de meicirculaire 2023 gemeentefonds (brief aan de raad 22 juni 2023, X.2023.03889) wordt nu verwerkt. Het negatieve beeld vanaf 2026 wordt met name veroorzaakt door het besluit van het Rijk om het accres vanaf 2026 en verder niet meer te koppelen aan de ontwikkelingen van de rijksuitgaven en het in stand houden van de opschalingskorting. Ook zijn in de meicirculaire de uitgangspunten voor de berekening van de inkomstenmaatstaven geactualiseerd. Bij de verdeling van de algemene uitkering wordt rekening gehouden met de mate waarin gemeenten zelf OZB kunnen heffen. In deze circulaire wordt het tarief aangepast voor de waardeontwikkeling van het totale areaal in Nederland en de inflatie over 2022. Door de
14 Gemeente Haarlemmermeer
stijging van het tarief van deze negatieve inkomstenmaatstaf binnen de algemene uitkering ontstaat er een oplopend nadeel van 2024 tot en met 2027. Kapitaallasten en financieringsresultaat De financieringsbehoefte voor de jaren 2024-2027 is geactualiseerd ten opzichte van de voorjaarsrapportage. De prognoses van de saldi van de reserves en voorzieningen zijn bijgesteld, evenals de geplande uitgaven van het investeringsplan 2023-2027. Onder andere is halvering van de investeringen en bijbehorende kapitaallasten voor de Vernieuwing Openbare Ruimte (VOR) 2024 verwerkt. Dit naar aanleiding van het raadsbesluit Kredietaanvraag uitvoering project Wijkvernieuwing Welgelegen (776636). Het voordeel in 2027 ontstaat met name doordat de verwachte ingebruikname van enkele
schoolgebouwen is verschoven van 2026 naar 2027. Hierdoor start de afschrijving, conform het Activabeleid, een jaar later. Voor langlopende geldleningen is gerekend met 3,25%. Omdat de ontwikkelingen op de kapitaalmarkt onzeker zijn, is bij de berekening van het weerstandsvermogen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing rekening gehouden met het risico dat de rente verder stijgt.
gehouden met de toerekening van kosten van overhead en de compensabele BTW. Als gevolg van kostenstijgingen, onder andere de hoge inflatie, wordt in 2024 een hoger bedrag aan overhead en compensabele BTW toegerekend. Omdat deze kosten via de afvalstoffen- en rioolheffing verhaald worden, ontstaat een voordeel voor het meerjarenbeeld.
Herberekening kostendekkendheid afvalstoffenen rioolheffing Bij de berekening van de kostendekkendheid van de afvalstoffen- en rioolheffing wordt rekening
Strategische heroriëntatie Gelet op het geprognostiseerde tekort in het meerjarenbeeld over de jaren 2022-2025 heeft de raad op 1 juli 2021 besloten tot een pakket maatregelen oplopend tot € 13,2 miljoen in 2025 (2021.0001203). Op basis van het coalitieakkoord 2022-2026 zijn de ombuigingen in 2023 met € 0,3 miljoen, in 2024 € 1,5 miljoen en vanaf 2025 met structureel € 2 miljoen per jaar verlaagd. Oorzaken van het voorspelde tekort zijn met name de kosten van de jeugdzorg en de Wmo, vervangingsinvesteringen in de openbare ruimte en structureel minder middelen van het Rijk na de herijking van de verdeling van de algemene uitkering van het gemeentefonds. In januari 2021 is daarom via een strategische heroriëntatie gestart om op alle beleidsterreinen te zoeken naar ombuigingen die bijdragen aan een toekomstbestendig meerjarenbeeld. Uitgangspunt daarbij was dat de keuzes waar te bezuinigen steeds voortvloeien uit het antwoord op de vraag 'Wat voor gemeente willen we zijn?'. Daarbij gelden de volgende drie overkoepelende uitgangspunten:
1. 2. 3.
wij proberen individuele voorzieningen voor de minima in onze samenleving zoveel mogelijk te ontzien; wij zijn een gemeente die kan en wil groeien en daarin staat het realiseren van woningen voor onze inwoners centraal; wij proberen inwoners en ondernemers zoveel mogelijk te ontzien met lastenverzwaring.
De te realiseren ombuigingen In Tabel 2 is een recapitulatie van de te realiseren ombuigingen opgenomen. In het onderdeel Strategische heroriëntatie van de financiële begroting is een specificatie van de maatregelen opgenomen. Hierbij is per maatregel het maatschappelijk effect benoemd en de voortgang van de realisatie. Uit dit laatste blijkt dat de realisatie van drie posten onzeker is. In totaal € 1,5 miljoen. Vooralsnog wordt er vanuit gegaan dat deze posten wel gerealiseerd worden. In een volgend P&C-product wordt hier weer over gerapporteerd.
Tabel 2
Omschrijving (bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
2026
2027
Totaal maatregelen conform raadsvoorstel 2021.0001203
6.497
8.379
13.198
13.198
13.198
- volgens de Programmabegroting 2022-2026
175
-114
-100
-100
-100
- volgens de Voorjaarsrapportage 2022
343
0
0
0
0
- verzachten ombuigingen Welzijn
-364
-528
-1.309
-1.309
-1.309
Mutaties:
- verzachten ombuigingen Sport
0
-336
-336
-336
-336
- verzachten ombuigingen Cultuur
-100
-673
-356
-356
-356
- volgens de Voorjaarsrapportage 2023
-1.302
-218
-208
-189
-189
Totaal strategische heroriëntatie
5.249
6.510
10.889
10.908
10.908
Gemeente Haarlemmermeer 15
Lasten De totale lasten (inclusief stortingen in de reserves) van Haarlemmermeer worden voor 2024 geraamd op € 550,7 miljoen. Met de lasten worden de beleidsdoelen van de programma’s gerealiseerd. In de programmabegroting zijn de beleidsdoelen opgedeeld in negen programma’s.
Verder zijn er lasten die vallen onder de overzichten ‘Algemene dekkingsmiddelen’ en ‘Overhead’. In Figuur 2 is weergegeven hoe de lasten over de verschillende programma’s en algemene dekkingsmiddelen en overhead zijn verdeeld.
Lasten 2024 1 1 1
3 4
26
6
7
13 21
14
Figuur 2
De programma's Zorg en werk en Maatschappelijke ontwikkeling behelzen samen € 263 miljoen. Binnen het programma Zorg en werk vallen de lasten voor de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning, de Jeugdwet en de Participatiewet. Onder Maatschappelijke ontwikkeling worden onder meer de kosten van onderwijshuisvesting, cultuur en sport verantwoord. De lasten voor het fysieke domein vallen vooral onder de programma's Ruimtelijke ontwikkelingen en Kwaliteit fysieke omgeving, samen € 115miljoen. Alle programma's, de algemene dekkingsmiddelen en de overhead worden uitgebreid toegelicht in het hoofdstuk programma's.
16 Gemeente Haarlemmermeer
Zorg en werk (26%) Maatschappelijke ontwikkeling (21%) Kwaliteit fysieke omgeving (14%) Overzicht overhead (13%) Overzicht algemene dekkingsmiddelen (7%) Ruimtelijke ontwikkelingen (6%) Veiligheid (4%) Bestuur, samenleving en publiekscontact (3%) Wonen (1%) Economische zaken (1%) Mobiliteit (1%)
Baten Alle in de programmabegroting geraamde lasten moeten worden gedekt door de baten (inkomsten) om te komen tot een sluitende begroting. De totale baten (inclusief storting in de
reserves) van Haarlemmermeer worden voor 2024 geraamd op € 554,5 miljoen. In Figuur 3 is in hoofdlijnen aangegeven waar de baten uit bestaan.
Baten 2024
4
4
6
6
49
Uitkeringen gemeentefonds (49%) Lokale heffingen (31%) Grondexploitatie (6%) Werk en inkomen (6%) Overige (4%) Reserves (4%)
31
Figuur 3
De baten en de lasten van de grondexploitaties worden budgettair neutraal geraamd en worden verantwoord onder het programma Ruimtelijke ontwikkelingen. Een resultaat op de grondexploitaties wordt verrekend met de Algemene reserve grondzaken. Uitkeringen gemeentefonds De grootste inkomstenspost zijn de uitkeringen uit het gemeentefonds die van het Rijk ontvangen
worden. Deze uitkeringen zijn vrij besteedbaar en worden verantwoord onder het Obverzicht algemene dekingsmiddelen, onderdeel B: Uitkeringen gemeentefonds. Het meerjarig verloop van de uitkeringen uit het gemeentefonds per inwoner blijkt uit Figuur 4.
Gemeente Haarlemmermeer 17
Figuur 4
Gemeentelijke belastingen Andere grote inkomstenbronnen zijn de gemeentelijke belastingen (lokale heffingen). Deze heffingen kunnen worden opgedeeld in de vrij besteedbare belastingen, met name de Onroerendezaakbelastingen, en de heffingen voor een specifiek doel, zoals de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Heffingen met een specifiek doel mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. Bij het vaststellen van de opbrengsten van de vrij besteedbare belastingen heeft de raad een grote mate van vrijheid. Belastingdruk huishoudens Voor de huishoudens van Haarlemmermeer is de ontwikkeling van de gemeentelijke belastingdruk
18 Gemeente Haarlemmermeer
van belang. Uit Figuur 5 blijkt dat de belastingdruk over 2024 voor eigenaren van woningen stijgt. Dit betreft de OZB die gemiddeld per huishouden met 13,7% inflatie stijgt. Verder stijgt de afvalstoffenheffing met 7% en de rioolheffing met 2%. In totaal stijgt de belastingdruk voor een meerpersoonshuishouden met een eigen huis met 9% ten opzichte van 2023. Voor een huurder met een meerpersoonshuishouden is de stijging 7%. In de paragraaf Lokale Heffingen worden de belastingen en heffingen uitgebreid toegelicht.
Figuur 5
Structureel begrotingssaldo Voor de beoordeling van het structurele en reële evenwicht van de begroting moet beoordeeld worden of alle structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Om dit te bepalen is in de
programmabegroting het Overzicht incidentele baten en lasten opgenomen. Onder andere op basis van dit overzicht geeft het structureel begrotingsevenwicht het volgende beeld:
Tabel 3
Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)
2024
2025
2026
2027 -24.502
Saldo baten en lasten
1.016
-153
-14.457
Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
2.847
9.234
-1.279
137
Begrotingssaldo (a)
3.863
9.081
-15.736
-24.365
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo) (b)1
-6.404
-9.161
2.278
-540
Structureel begrotingssaldo (=a-b)
10.267
18.242
-13.458
-23.825
Het structureel begrotingssaldo wordt berekend door de totale lasten en baten te verminderen met het saldo van de incidentele lasten en baten. Het saldo dat over blijft moet positief zijn (de structurele baten zijn dan groter dan de structurele lasten). Een structureel
begrotingssaldo geldt voor de begrotingsjaren 2024 en 2025.
1 Een minbedrag verhoogt het structurele saldo
Vanaf 2026 is sprake van een structureel begrotingstekort. Dit is het directe gevolg van het plan van het Kabinet om vanaf 2026 te gaan
Gemeente Haarlemmermeer 19
werken met een nieuwe financieringssystematiek voor gemeenten en provincies. In het kader van het financieel beleid van onze gemeente hanteren we als beleidsuitgangspunt dat, wanneer als gevolg van de onzekere
financieringssystematiek van het Rijk naar de gemeenten tekorten ontstaan, maximaal de laatste twee jaren van het meerjarenbeeld negatief mogen staan.
Risico's Een risico is een onzekere gebeurtenis of omstandigheid met één of meerdere mogelijke oorzaken en met eventuele negatieve gevolgen voor het behalen van de doelstellingen van Haarlemmermeer. Voor geconstateerde risico’s worden beheersmaatregelen getroffen om de impact van een risico te verkleinen. De resterende risico’s worden gekwantificeerd op basis van kans van optreden en de mogelijke financiële gevolgen. De kans- en gevolginschattingen zijn gemaakt op basis van expertise en ervaring met de omgeving waarin de risico’s spelen en de beleidsdoelen waaraan ze bijdragen. Met behulp van een simulatie wordt de totale waarde van de resterende risico’s berekend en deze totale waarde vormt de ‘benodigde weerstandscapaciteit’. Om te bepalen of Haarlemmermeer in staat is de resterende risico’s op te vangen wordt de ‘beschikbare weerstandscapaciteit’ berekend. De beschikbare weerstandscapaciteit wordt in het BBV omschreven als ‘de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken’. Het belangrijkste onderdeel van de beschikbare weerstandscapaciteit is de Algemene dekkingsreserve. De Algemene
Figuur 6
20 Gemeente Haarlemmermeer
dekkingsreserve is de enige, directe en vrij beschikbare bron van de weerstandscapaciteit. Het aanhouden van een voldoende hoge Algemene dekkingsreserve zorgt ervoor dat de gemeente de mogelijkheden heeft om de risico’s op te vangen, zonder dat dit directe consequenties heeft voor de uitvoering van de programmabegroting. Om inzicht te krijgen in hoeverre de beschikbare weerstandscapaciteit voldoende is om zich voor doende risico’s op te vangen, wordt de ratio weerstandsvermogen bepaald. De gemeenteraad heeft in de Notitie risicomanagement, juli 2017 (2017.47899) bepaald dat de streefwaarde van dit ratio minimaal 1,4 moet zijn. Met de ratio van 3,5 (classificatie uitstekend) in 2024 wordt hier ruimschoots aan voldaan. In Figuur 6 wordt de ontwikkeling weergegeven van de benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit en van de weerstandsratio. In de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing is een uitgebreide toelichting opgenomen op het weerstandsvermogen en de risico’s.
Reserves Reserves zijn bedoeld voor het dekken van toekomstige (mogelijke) uitgaven. De raad beslist over de bestemming van de reserves. De reserves worden onderverdeeld in algemene reserves en bestemmingsreserves.
De algemene reserves dienen als dekkingsbron in het geval zich incidentele risico’s voordoen. We hebben het dan over de Algemene dekkingsreserve en de Algemene reserve grondzaken. De geprognosticeerde meerjarige ontwikkeling blijkt uit Figuur 7.
Figuur 7
De bestemmingsreserves zijn ingesteld met een bepaald door de raad vastgesteld doel. Voor deze bestemmingsreserves geldt dat de raad kan besluiten om daar een ander doel aan te geven of om ze op te heffen en het saldo toe te voegen aan de algemene dekkingsmiddelen. Uiteraard geldt hierbij dat een alternatieve dekking gevonden moet worden voor reeds aangegane verplichtingen op het moment dat de raad besluit tot wijziging of opheffing van een reserve.
Op de mogelijkheid om het bestedingsdoel van een bestemmingsreserve te wijzigen is één uitzondering, namelijk de bestemmingsreserve Dekking afschrijvingslasten. Conform de regelgeving van het BBV moet deze reserve als ‘beklemde’ reserve worden opgenomen. Deze is niet vrij besteedbaar, omdat de toekomstige afschrijvingslasten altijd gedekt moeten zijn. De ontwikkeling van de bestemmingsreserves wordt weergegeven in Figuur 8.
Gemeente Haarlemmermeer 21
Figuur 8
In het hoofdstuk Financiële begroting wordt het doel van elke reserve toegelicht en is het meerjarig verloop per reserve opgenomen.
Investeringen Investeringen zijn uitgaven waarvan het economisch - of maatschappelijk nut zich over meerdere jaren uitstrekt. Investeringen worden geactiveerd op de balans en worden afgeschreven op basis van de economische levensduur van de investering. De kapitaallasten (rente en afschrijving) komen ten laste van de programma’s en moeten worden gedekt binnen de baten en lasten van de programmabegroting. Het investeringsplan van Haarlemmermeer is ambitieus. In de periode 2023-2027 is de prognose dat voor € 428 miljoen wordt geïnvesteerd. Dit is de netto-investering, na aftrek van bijdragen van derden. Verder is hierbij uitgegaan van een realisatiegraad van 65% van de in een jaar geraamde investeringsbedragen. Dit omdat door allerlei externe - en interne oorzaken snel vertraging in de uitvoering kan optreden. De totale waarde van de materiële vaste activa wordt per eind 2027 geraamd op € 880 miljoen. Dit is inclusief de nieuwbouw van het raadhuis (€ 65 miljoen nog te besteden vanaf 2023) en de uitvoering van het Integraal huisvestingsplan (IHP) onderwijs, waarvoor voor de periode 2023-2027
22 Gemeente Haarlemmermeer
rekening is gehouden met een investering van € 198,5 miljoen. Verder zijn er investeringen voor onder andere de Vernieuwing openbare ruimte (VOR) en het Uitvoeringsprogramma mobiliteit (UPM). Een uitgebreide toelichting op de investeringen wordt gegeven in het Meerjarenperspectief investeringen dat tweemaal per jaar aan de raad ter bespreking en vaststelling wordt aangeboden. In het hoofdstuk Financiële begroting is een detailoverzicht van het investeringsplan opgenomen. Bij de vaststelling van de Programmabegroting 2024-2027 wordt de raad gevraagd de investeringen tot € 2 miljoen waarvan de uitvoering start in 2024 te autoriseren en de jaarschijf 2024 van de nieuwe en lopende investeringen vrij te geven. Voor investeringen van € 2 miljoen en hoger ontvangt de raad separate raadsvoorstellen, met het verzoek deze te autoriseren. De ontwikkeling van de materiële vaste activa voor de jaren 2023 - 2027 geeft het beeld in Figuur 9 (realisatiegraad van 65%).
Figuur 9
Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) Op basis van de prognoses in het MPG (standlijn 1 januari 2023) wordt in de programmabegroting rekening gehouden met de opbrengsten en uitgaven die verband houden met de ontwikkeling van bouwgrondexploitaties. Het saldo van de bouwgrondexploitaties wordt naar de balans overgebracht, zodat een verschil in de baten en de lasten geen invloed heeft op het saldo van de programmabegroting. Als een bouwgrondexploitatie wordt afgesloten, dan wordt het resultaat verrekend met de Algemene reserve grondzaken. Voor meer informatie wordt verwezen naar het MPG.
Op basis van het MPG (standlijn 1 januari 2023) is in Figuur 10 de verwachte cumulatieve cashflow weergegeven. De cashflow geeft het verschil aan tussen de opbrengsten en uitgaven gedurende een bepaalde periode. In de grafiek is te zien dat tot en met 2025 de gerealiseerde uitgaven hoger zijn dan de gerealiseerde opbrengsten. Na 2025 worden er minder kosten gemaakt en worden er meer opbrengsten ontvangen en komt de cashflow boven € 0. Dit betreft een inschatting van de fasering per jaar en is een momentopname. Bij elk volgend (t)MPG worden de prognoses geactualiseerd.
Gemeente Haarlemmermeer 23
Figuur 10
Financiële positie en kengetallen Op basis van het in deze programmabegroting opgenomen meerjarenbeeld, het investeringsplan, de ontwikkeling van de reserves en de prognoses van het MPG (standlijn 1 januari 2023) is de ontwikkeling van de schuldpositie geactualiseerd. De verwachting is dat de schuldpositie (korte- en langlopende geldleningen) in de jaren 2023-2027 toeneemt met circa € 250 miljoen. In 2024 wordt een stijging met € 48 miljoen verwacht. In de berekening van de schuldpositie is rekening gehouden met een realisatie van de investeringen van 65%. Haarlemmermeer is een groeigemeente, onze schuldpositie blijft hoog ten opzichte van andere
24 Gemeente Haarlemmermeer
gemeenten. Zie ook de toelichting hiervoor onder 'Investeringen'. De meerjarige ontwikkeling van de schuld is weergegeven in Figuur 11. Uit de lijnen PB2023-2026 en PB2024-2027 blijkt dat de schuld de eerste jaren meer geleidelijk stijgt dan voorzien in de Programmabegroting 2023-2026, maar dat de geprognosticeerde stand van de schuld in het laatste jaar van het meerjarenbeeld vrijwel aansluit bij prognose van bij het laatste jaar uit het meerjarenbeeld van de vorige programmabegroting.
Figuur 11
Kengetallen schuldpositie In de notitie meerjarig financieel inzicht voor de raad van de commissie BBV is aangegeven dat de belangrijkste indicatoren en kengetallen van de balans en van de baten en lasten in samenhang dienen te worden gepresenteerd en toegelicht. De ontwikkeling van deze samenhang in de loop van de tijd wordt hierin verwerkt en de trends worden geduid. In de notitie Schuldpositie 2023 heeft de raad besloten drie kernindicatoren schuldpositie aan te wijzen. In de programmabegroting en jaarstukken worden deze aangevuld met een aantal ondersteunende indicatoren, welke de kernindicatoren nuanceren,
of in breder perspectief plaatsen. Daar waar het verplichte indicatoren betreft kunnen ook vergelijkende cijfers van het gemiddelde van gemeenten in de categorie 120.000 - 160.000 inwoners worden weergegeven omdat deze informatie wordt gepubliceerd. De onderstaande analyse richt zich op samenhang en trends, de ontwikkeling per kernindicator wordt toegelicht in de paragraaf weerstandvermogen en risicobeheersing bij het onderdeel schuldpositie. De toelichtingen op de manier hoe de indicatoren dienen te worden berekend staan in de notitie Schuldpositie 2023.
Gemeente Haarlemmermeer 25
Figuur 12
Bij de kernindicatoren valt op dat twee van de drie kernindicatoren eind 2022 op groen staan. De netto schuldquote is op basis van de werkelijkheid eind 2022 hoger dan gemiddeld, maar bevind zich in de categorie minst risicovol. Deze is zo'n 25% hoger dan bij de gemiddelde gemeente van vergelijkbare omvang. Echter zijn de verschillen binnen de vergelijkingsgroep groot. Gezien de ambities voor groei heeft Haarlemmermeer meer gronden in bezit dan gemiddeld. Eind 2022 bedraagt onze grondexploitatiequote bijna 19%, terwijl de gemiddelde gemeente in deze categorie zo'n 7% heeft. De hogere netto schuldquote wordt hier dan al voor een groot deel door verklaard. De solvabiliteit bevind zich in
26 Gemeente Haarlemmermeer
oranje (neutraal), dichtbij het gemiddelde. Hierdoor heeft Haarlemmermeer een solide financiele positie in tijden van financiële tegenspoed. De weerstandsratio bevestigt dit beeld. Na de daling in 2022 als gevolg van de dekking van de bijdrage in de omlegging van de A9, stijgt deze in 2023 weer als gevolg van de storting van het rekeningresultaat van 2022 in de Algemene Dekkingsreserve. De indicator lasten schuldpositie bevindt zich eind 2022 in de categorie minst risicovol.
Op de langere termijn bewegen de netto schuldquote en de solvabiliteit zich in de categorie neutraal (oranje). De lasten schuldpositie blijft gedurende het gehele meerjarenbeeld op groen. Hieruit blijkt dat de schuld betaalbaar blijft, ook al komt de netto schuldquote aan het eind van het meerjarenbeeld in de categorie meest risicovol. Dit wordt met name veroorzaakt door de voorgenomen investeringen. We zien namelijk dat de ratio grondexploitatie afloopt. Ook kan de stijging niet verklaard worden vanuit de exploitatie, de indicator structurele exploitatieruimte toont zich tot en met 2025 positief. Vanwege de terugval van middelen uit het gemeentefonds beweegt deze indicator vanaf 2026 wel in het rood. Met twee kernindicatoren die zich binnen oranje bewegen is waakzaamheid voor de hoogte van de schuld wenselijk, maar er is nog geen reden tot noodzakelijk ingrijpen op hoogte van de schuld. Uit de analye bij de notitie Schuldpositie 2023 is daarbij gebleken dat de kengetallen, zeker in de laatste jaarschijven, onzekerheid vertonen en in de praktijk, ondanks zorgvuldige ramingen, door diverse oorzaken beter uitvallen dan ingeschat.
Dit is overigens een beeld dat we ook bij de vergelijkingsgroep terug zien, de netto schuldquote van de vergelijkingsgroep maakt tussen 2022 en 2023 een opvallend grote sprong doordat 2023 gebaseerd is op begrotingscijfers van deze gemeenten. De overige ondersteunende indicatoren staan nog op neutraal of groen. De lage gemiddelde rente op de bestaande leningenportefeuille (1,53% bij de Jaarstukken 2022) en het weerstandsvermogen van de gemeente maken dat de last van de schuld op de langere termijn houdbaar is en blijft. De spreiding binnen de leningenportefeuille voorkomt dat de gemeente kwetsbaar is voor een renteschok. Dit blijkt ook uit de ruimte die er is tot de renterisiconorm. Met de stijgende rentes sinds het begin van 2022 zal ook Haarlemmermeer in de toekomst rekening moeten houden met extra lasten. De exploitatie was de afgelopen jaren meer dan sluitend, maar de langjarige trend beweegt zich nu richting de categorie meest risicovol. De daling van de inkomsten vanuit het gemeentefonds vanaf 2026 maakt dat er gestart wordt met een proces om te komen tot een sluitend meerjarenperspectief.
Gemeente Haarlemmermeer 27
Overzicht van baten en lasten Tabel 4
Programma/Mutatie reserves
Baten en lasten
Bestuur, samenleving en publiekscontact
Baten
4.714
3.259
4.891
5.006
5.413
5.650
Lasten
15.827
16.698
18.614
18.903
19.110
19.269
Veiligheid
Maatschappelijke ontwikkeling
-13.723
-13.897
-13.697
20.886
1.143
1.143
1.143
1.143
Lasten
47.771
41.584
22.413
22.073
21.933
21.918
-21.270
-20.930
-20.790
-20.775
35.510
36.113
34.175
34.179
33.947
33.951
139.352
150.070
143.297
138.627
140.203
140.231
Saldo
-103.842
-113.957
-109.122
-104.448
-106.256
-106.280
Baten
24.542
25.081
21.436
20.063
20.182
19.512
101.702
-77.160
118.385
-93.304
113.762
-92.325
110.636
-90.573
110.953
-90.771
110.585
-91.074
Baten
968
1.042
352
352
352
352
Lasten
57.830
6.657
7.897
9.616
8.941
9.591
Saldo
-56.862
Baten
37.546
Lasten
38.519
Baten
666
4.238
-973
2.640
-5.615
-7.545
-9.264
-8.589
-9.239
42.258
25.325
22.864
26.603
22.858
39.258
23.620
1.705
31.866
-9.002
24.397
21.013
4.280
3.900
3.571
3.471
3.000 9.166
-1.974
-4.928
Baten
35.410
Lasten
72.249
6.725
6.192
2.206 5.690
1.845 5.641
-2.445
-2.292
-2.119
-2.170
36.694
38.446
38.927
39.057
39.030
78.714
79.480
81.677
83.081
-42.020
-41.034
Baten
5.451
3.369
4.802
14.419
3.411
3.411
Lasten
8.743
7.962
8.168
14.502
-82
7.401
-3.991
7.397
-3.986
401.363
383.732
382.584
Saldo
-3.292
-4.593
-3.367
Baten
377.418
360.529
397.743
Lasten
10.042
367.375
12.964
347.565
36.334
361.409
-42.750
38.854
362.508
-44.024
83.710
-36.839
Saldo
Overzicht overhead
-20.698
Lasten
Saldo
Overzicht algemene dekkingsmiddelen *
-20.924
-13.618
Baten
Saldo
Economische zaken
2027
-13.438
Lasten Kwaliteit fysieke omgeving
2026
-11.113
Saldo
Wonen
2025
26.847
Saldo
Ruimtelijke ontwikkelingen
2024
Baten
Lasten Mobiliteit
2023
Saldo
Saldo
Zorg en werk
JR2022
43.148
340.584
-44.680
48.263
334.322
Baten
1.615
975
1.599
1.599
1.599
1.599
Lasten
60.950
68.220
72.867
71.022
68.612
70.446
Saldo
1 Totaal van baten excl. reservemutaties
2 Totaal van lasten excl. reservemutaties 3 Saldo van baten en lasten (1-2)
-59.335
-67.245
-71.268
-69.423
533.177
543.968
550.686
534.444
534.193
-4.939
-15.232
1.016
555.625
549.676
543.815
-153
-67.012
-68.847
533.466
538.063
519.010
-14.457
513.561
-24.503
* Waarvan
- Onvoorzien
Lasten
-
35
35
35
35
35
- Vennootschapsbelasting
Lasten
1.884
1.000
1.000
1.000
1.000
1.000
28 Gemeente Haarlemmermeer
Tabel 5
Programma/Mutatie reserves
Baten en lasten
JR2022
2023
2024
2025
2026
2027
Maatschappelijke ontwikkeling
Onttrekking
1.697
3.947
2.416
3.689
3.129
2.332
Storting
2.324
160
3.255
-839
3.529
2.969
2.172
Onttrekking
1.682
257
343
451
759
759
-
4.369
-
-
-
Saldo
Mobiliteit
Storting Saldo
Ruimtelijke ontwikkelingen
1.682
-4.112
343
160
160
451
759
160
-
759
12.216
13.857
5.637
11.421
10.603
6.633
Storting
20.527
23.050
-9.193
11.501
-5.864
13.590
-2.169
16.413
-5.810
11.760
-5.127
Onttrekking
100
904
173
163
188
163
Storting
48
Saldo
-8.311
52
Kwaliteit fysieke omgeving
Onttrekking Saldo
208
Economische zaken
Onttrekking
208
48
856 419
1.498
-1.325 444
1.138
-976 444
830
-642 259
751
-588 132
419
444
444
259
132
1.487
960
150
150
150
150
Saldo
231
1.256
860
100
-
150
-
150
-
150
150
Onttrekking
57.059
16.242
11.170
8.097
1.441
2.640
Storting
12.175
605
1.231
293
404
-
Storting Overzicht algemene dekkingsmiddelen
3.787
Onttrekking Saldo
Wonen
-627
Saldo
4 Totaal van baten reservemutaties
44.884
15.638
9.939
7.804
1.037
-
2.640
74.449
36.586
20.332
24.414
16.529
12.808
39.144
7.495
2.847
9.234
-1.279
137
5 Totaal van lasten reservemutaties
35.305
7 Totaal van baten incl. reservemutaties (1+4)
625.135
571.029
554.524
568.229
535.538
526.368
590.930
578.767
550.661
559.148
551.274
550.734
34.205
-7.737
3.863
9.081
-15.736
-24.365
6 Resultaat reservemutaties (4-5)
8 Totaal van lasten incl. reservemutaties (2+5) 9 Resultaat (7-8)
29.091
17.484
15.181
17.807
12.671
Gemeente Haarlemmermeer 29
Samenstelling van de gemeenteraad en het college van B&W Samenstelling gemeenteraad De gemeenteraad is het hoogste orgaan van de gemeente. De raad is de lokale volksvertegenwoordiging, bepaalt de beleidskaders en controleert de uitvoering van het
beleid door het college van burgemeester en wethouders. De raad heeft 39 zetels. Deze zetels zijn als volgt verdeeld:
Tabel 6
Partij
2022
2018
2014
2010
VVD
8
HAP
6
7
7
10
7
6
GroenLinks
4
5
4
3
4
D66
4
3
6
5
CDA
3
5
5
5
Forza!
3
5
4
3
PvdA
3
3
4
4
SRH (Sociaal Rechts Haarlemmermeer)
2
1
1
1
ChristenUnie-SGP
1
2
1
1
Forum voor Democratie (FvD)
1
-
-
-
EEN Haarlemmermeer
1
1
1
-
Belang van Nederland (BVNL)
1
-
-
-
GEZOND Haarlemmermeer
1
1
-
-
Overigen
-
-
1
2
De contactgegevens van fracties en de raadsleden staan op de website van de gemeenteraad, onder raadsleden. Samenstelling college van burgemeester en wethouders De burgemeester is benoemd door de koning op voordracht van de raad. De wethouders zijn gekozen door de gemeenteraad. Ieder collegelid heeft zijn of haar eigen takenpakket (portefeuille). Samen zijn zij verantwoordelijk voor de
30 Gemeente Haarlemmermeer
voorbereiding en uitvoering van de raadsbesluiten. Het college van B&W bereidt de plannen voor waarover de gemeenteraad een beslissing moet nemen. Het college neemt ook zelf besluiten. Daarnaast voert het college de besluiten van de gemeenteraad uit. Samen zijn zij verantwoordelijk voor het bestuur van de gemeente. De portefeuilles worden in Tabel 7 weergegeven.
Tabel 7
Burgemeester Marianne Schuurmans-Wijdeven
• • • • • • • •
Algemene en bestuurlijke zaken Openbare orde & Veiligheid Brandweer Burgerzaken Internationale betrekkingen Communicatie & Onderzoek Integriteitsbeleid Kernencontacten (samen met wethouder Steffensvan de Water)
Wethouder Jurgen Nobel
Wethouder Mariëtte Sedee- Wethouder Marjolein Schuitemaker Steffens-van de Water
1e loco-burgemeester
2e loco-burgemeester
3e locoburgemeester
• • • • •
• • • • •
•
• • •
Financiën, inclusief deelnemingen & grondzaken Luchthavenzaken Woningbouw Ruimtelijke ontwikkeling
Projecten: • Stadshart Hoofddorp (exclusief gemeentehuis)
•
Sport & Volksgezondheid Agrarische zaken Vastgoed Afval, Milieu & Water Grootschalig groen & Recreatie Subsidies
Projecten: • PARK21
• • •
Fysieke leefomgeving Jeugd & Onderwijs Woonbeleid Dienstverlening Doelgroepenbeleid & Emancipatie Gebiedsgericht werken Participatie Kernencontacten (samen met burgemeester Schuurmans-Wijdeven
Projecten: • Nieuwe Kom NieuwVennep
Wethouder Marja Ruigrok
Wethouder Charif El Idrissi
Wethouder Charlotte van der Meij
Michiel Ruis
4e loco-burgemeester
5e loco-burgemeester
6e loco-burgemeester
Gemeentesecretaris
• • •
• • • •
• • • • •
•
Verkeer & Vervoer Economische Zaken Cultuur
• • •
Werk & Inkomen Arbeidsmarktbeleid Inburgering & Asielzaken Inkoop- & aanbestedingsbeleid Bedrijfsvoering Personeel Digitalisering
Zorg & Welzijn Klimaat & Energie Juridische Zaken Vergunningen Handhaving (inclusief oneigenlijk grondgebruik)
Algemeen directeur van de organisatie
Projecten: • Gemeentehuis
Gemeente Haarlemmermeer 31
Programma's
32 Gemeente Haarlemmermeer
Bestuur, samenleving en publiekscontact
lasten in €
18.614
baten in €
4.891
% totale begroting
Portefeuillehouder: Ruigrok, Schuurmans-Wijdeven, Steffens-van de Water
% totale begroting
3,5%
0,9%
Maatschappelijk doel:
Het borgen van democratische en transparante besluitvorming en excellente dienstverlening aan inwoners, instellingen en ondernemers. (Bedragen × € 1.000) Beleidsdoel A: Het goed functioneren en faciliteren van formele gemeentelijke organen
(gemeenteraad, college van burgemeester en wethouders, burgemeester en rekenkamercommissie).
Begroting
% verschil baten t.o.v.
2024 baten
begroting 2023
Begroting
2024 lasten
% verschil lasten t.o.v. begroting 2023
-
-
7.323
0%
-
-
358
-18%
281
-
1.283
-
-
-
1.271
29%
55%
8.379
25%
01. Het faciliteren van de bestuursorganen van de gemeente 02. Het faciliteren van de Rekenkamer 03. Het voorbereiden en houden van verkiezingen Beleidsdoel B: Wederzijdse betrokkenheid bij de besluitvorming en onze kennis over onze lokale samenleving vergroten.
01. Het doen van generiek onderzoek 02. Standaardisering van de aanpak van participatie bij beleidsvorming en -uitvoering 03. Opstellen en uitvoeren van gebiedsprogramma's 04. Uitwerking rol dorps- en wijkraden 05. Het onderhouden en faciliteren van adviesorganen ter ondersteuning van de gemeenteraad 06. Het bieden van informatie aan inwoners en ondernemers 07. Het ondersteunen van de Jongerengemeenteraad en Kinderraad Beleidsdoel C: Het behartigen van de belangen van Haarlemmermeer buiten de gemeentegrenzen en het versterken van de bestuurlijke samenwerking.
01. Het deelnemen aan bestuurlijke samenwerkingsverbanden 02. Het onderhouden van de stedenband Beleidsdoel D: Wij zijn goed bereikbaar voor inwoners, ondernemers en instellingen en open, deskundig en duidelijk in onze contacten.
01. Wij zijn bereikbaar via balie, telefoon, internet en sociale media 02. Wij leveren onze diensten steeds meer digitaal en waar gewenst persoonlijk 03. Wij staan in contact met onze inwoners, instellingen en ondernemers volgens een gebiedsgerichte werkwijze 04. Wij geven waar mogelijk direct en correct antwoord op vragen via alle kanalen 05. Wij staan voor kwaliteit en handelen meldingen, aanvragen, producten en diensten adequaat en binnen de gestelde termijn af Beleidsdoel E: Wij beheren betrouwbare basisregistraties en leveren diensten en producten van
burgerzaken en de burgerlijke stand.
4.610
01. Het beheren van de Basisregistratie Personen (BRP) en het leveren van producten en diensten vanuit de BRP 02. Het beheren van de registers burgerlijke stand 03. Het verstrekken van paspoorten, Nederlandse Identiteitskaarten en DigiD’s aan Nederlanders woonachtig in het buitenland via de Gemeentebalie Schiphol 04. Het centraal inschrijven van vluchtelingen voor het Centraal Orgaan Asielzoekers en het leveren van een bijdrage aan de landelijke BRP-straat 05. Het actueel houden van de bestaande (basis)registraties met een geografische component
Verbonden partijen Beleidsdoel A: Beleidsdoel B: Beleidsdoel C: Amstelland-Meerlanden Overleg (AM) Beleidsdoel D: Beleidsdoel E: -
Gemeente Haarlemmermeer 33
Bestuur, samenleving en publiekscontact Het borgen van democratische en transparante besluitvorming en excellente dienstverlening aan inwoners, instellingen en ondernemers. Het gemeentebestuur van Haarlemmermeer bestaat uit de gemeenteraad, de burgemeester en het college van burgemeester en wethouders. Deze bestuursorganen geven invulling aan de lokale democratie via een transparant en zorgvuldig besluitvormingsproces. Op deze wijze is er voor inwoners sprake van een zichtbare en herkenbare gemeente en daarvoor onderhoudt het bestuur diverse relaties in regionale, nationale en internationale context. Wij willen een dienstbare, betrouwbare en daadkrachtige overheid zijn met een bestuur dat zichtbaar, herkenbaar en benaderbaar is. Inwoners, instellingen en ondernemers willen meedenken, meepraten en meebeslissen over zaken die spelen in hun leefomgeving. Een eigentijdse overheid onderkent en waardeert dit en speelt actief op deze behoefte in. Het gemeentebestuur wil daarom de betrokkenheid van inwoners, instellingen en ondernemers vergroten en ruimte geven aan initiatieven uit de samenleving. Ook wil het gemeentebestuur zorgen voor voldoende draagvlak bij het ontwikkelen van beleid én de uitvoering daarvan. Zo versterken wij de lokale betrokkenheid tussen inwoners, instellingen en ondernemers.