CConstaterende datHaarlemmermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage Actieplan netcongestie - Onderweg naar een toekomstbestendig energiesysteem

Lijst ingekomen stukken voor de raad 28 september 2026, gemeente HaarlemmermeerBij agendapunt: 3. NOTA Vaststellen Actieplan netcongestie – Onderweg naar een toekomstbestendig energiesysteem (13827186)4.501 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Actieplan netcongestie Onderweg naar een toekomstbestendig energiesysteem

2 Gemeente Haarlemmermeer Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl Fotografie Jur Engelchor september 2026 3 Gemeente Haarlemmermeer Inhoudsopgave 1. Inleiding ............................................................................................................................................................ 4 1.1 Doelen.............................................................................................................................................................. 4 1.2 De rol van de gemeente in het energiesysteem .............................................................................................. 4 1.3 Leeswijzer ........................................................................................................................................................ 5 2. Netcongestie: de opgave .................................................................................................................................. 6 2.1 Netcongestie in de regio ..................................................................................................................................

6 2.2 Toenemende schaarste op het elektriciteitsnet .............................................................................................. 6 2.3 Risico op stroomuitval ..................................................................................................................................... 7 2.4 Nieuwe spelregels voor netcapaciteit ............................................................................................................. 7 2.5 Gevolgen voor de woningbouwopgave, voorzieningen en bedrijven ............................................................. 7 2.6 Toekomstbestendige energie-infrastructuur................................................................................................... 8 3. Actieplan met drie sporen ................................................................................................................................ 9 3.1 Drie sporen ...................................................................................................................................................... 9 3.2 Spoor 1: Versnellen van energie-infrastructuur en systeemoplossingen ...................................................... 10 3.3 Spoor 2: Anticiperen op de gevolgen van netcongestie ................................................................................

11 3.4 Spoor 3: Regie voeren op het energiesysteem van de toekomst .................................................................. 11 4. Samenwerking met Rijk en regio .................................................................................................................... 13 4.1 Energyboard Noord-Holland .......................................................................................................................... 13 4.2 Stuurgroep Regionale Energiestrategie en Bestuurlijk Overleg XL Energieregio Noord -Holland Zuid .......... 13 4.3 Bestuurlijk Overleg Verkenning Aanlanding Wind op Zee (VAWOZ) ............................................................. 13 4.4 Bestuurlijk Overleg A9-Zuid ........................................................................................................................... 14 4.5 Bestuurscommissie Verduurzaming Industrie / Energietransitie Noordzeekanaalgebied (NZKG) ................ 14 5. Financiën ........................................................................................................................................................ 15 5.1 Financiering van het actieplan .......................................................................................................................

15 5.2 Voorfinanciering aansluitkosten woningbouw en onderwijsinstellingen ...................................................... 15 4 Gemeente Haarlemmermeer 1. Inleiding De vraag naar elektriciteit groeit snel. Dit komt onder meer door woningbouw, economische ontwikkeling, digitalisering en de overstap van fossiele brandstoffen naar duurzame elektriciteit. Ook wordt steeds meer duurzame energie opgewekt, bijvoorbeeld door zonnepanelen op daken, zonneakkers en windmolens. Door deze ontwikkelingen neemt het transport van elektriciteit toe. Omdat het elektriciteitsnet daar nog niet voldoende op is uitgerust raakt het elektriciteitsnet overbelast. Daardoor wordt op steeds meer plekken netcongestie verwacht, waardoor nieuwe of zwaardere aansluitingen op een wachtrij komen te staan en er maatregelen genomen moeten worden om het groeiende elektriciteit sgebruik van bestaande huishoudens en bedrijven van voldoende transportcapaciteit te voorzien . Ook huishoudens merken dit, zo kunnen zij voortaan beperkingen tegenkomen bij het vergroten van hun aansluit ingen, soms nodig voor de aanschaf van warmtepomp, laadpaal en zonnepanelen. Ook zijn er voorbeelden dat inwoners met zonnepanelen op erg zonnige dagen niet meer terug kunnen leveren aan het net omdat het elektriciteitsnet dat in de buurt niet aankan.

Netcongestie is urgent, omdat beschikbare netcapaciteit bepalend is voor de voortgang van woningbouw, economische ontwikkeling en verduurzaming. Zonder tijdige uitbreiding van de energie-infrastructuur komt niet alleen de voortgang van woningbouw, economische ontwikkeling en verduurzaming onder druk te staan, maar neemt ook het risico op verstoringen in de elektriciteitsvoorziening toe. 1.1 Doelen De gevolgen van netcongestie hebben steeds meer impact op de ontwikkelingen in onze gemeente. Het probleem is niet nieuw, maar de schaalgrootte van de problematiek en benodigde oplossingen is gegroeid. Dat vraagt om een integrale aanpak met voldoende capaciteit om aan deze doelen te werken: - we willen samen met netbeheerders werken aan het vergroten van beschikbare netcapaciteit en het verminderen van knelpunten door slimmer gebruik te maken van de beschikbare capaciteit; - we willen de negatieve gevolgen voor projecten en opgaven zoveel mogelijk beperken; - we willen nieuwe knelpunten (zoveel mogelijk) voorkomen. Om die doelen te bereiken kiezen we voor een gericht en samenhangend actieplan langs drie sporen. Spoor 1: versnellen van energie-infrastructuur en systeemoplossingen; Spoor 2: anticiperen op de gevolgen van netcongestie; Spoor 3: regie voeren op het energiesysteem van de toekomst.

De drie sporen geven richting aan de wijze waarop we de bovengenoemde doelen willen bereiken. 1.2 De rol van de gemeente in het energiesysteem De verantwoordelijkheid voor aanleg en uitbreiding van het elektriciteitsnet ligt bij de netbeheerders: TenneT en Liander. Energieprojecten die de druk op het elektriciteitsnet k unnen verlichten, zoals de waterstofnetwerken worden ontwikkel d door Hynetwork Services, een dochter van Gasunie. Ook warmtenetten dragen hieraan bij, daarover wordt in het warmteprogramma richting gegeven. De gemeente heeft een belangrijke rol in het mogelijk maken van deze uitbreidingen via ruimtelijke keuzes, vergunningverlening, gebiedsontwikkeling, soms eigen grondposities en regionale samenwerking. Daarnaast is de gemeente zelf ook gebruiker van het ene rgiesysteem en heeft het een belangrijke rol over ruimtelijke ontwikkelingen. Dat heeft een directe relatie met de benodigde groei van het energiesysteem. We hebben daarmee een belang dat de beschikbaarheid van netcapaciteit past bij de gemeentelijke projecten en andere ruimtelijke en maatschappelijke opgaven. Ook inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties worden in toenemende mate geconfronteerd met de gevolgen van netcongestie. Dit leidt tot nieuwe initiatieven, samenwerkingsvormen en energieoplossingen, waarbij de gemeente regelmatig een faciliterende of regisserende rol vervult.

5 Gemeente Haarlemmermeer 1.3 Leeswijzer Kortom: n etcongestie is een langjarig vraagstuk met een grote impact. Daarom is een samenhangend, organisatiebreed actieplan noodzakelijk. Dit actieplan beschrijft wat wij doen om: - de gevolgen van netcongestie te beperken; - kansen te benutten; - en tijdig te kunnen inspelen op ontwikkelingen binnen het energiesysteem. Dit actieplan is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk 2 wordt de netcongestie-opgave beschreven, inclusief de actuele situatie, de impact op woningbouw, bedrijvigheid, mobiliteit, maatschappelijke voorzieningen en verduurzaming. Ook gaan we in op de veranderende regelgeving en het belang van regionale samenwerking. Vervolgens wordt in hoofdstuk 3 toegelicht wat de gemeente gaat doen: de drie sporen van dit actieplan. In hoofdstuk 4 beschrijven we de samenwerking met het Rijk en de regio. Tenslotte gaan we in hoofdstuk 5 in op de benodigde middelen voor de uitvoering van dit actieplan. 6 Gemeente Haarlemmermeer 2. Netcongestie: de opgave 2.1 Netcongestie in de regio Voor Haarlemmermeer is netcongestie een bijzonder urgent e kwestie . Op 19 januari 2026 publiceerde TenneT het meest recente congestieonderzoek voor Noord -Holland. Daaruit blijkt dat het hoogspanningsstation Vijfhuizen, gelegen op bedrijventerrein de Liede, het grootste capaciteitsknelpunt van de provincie heeft.

Dit hoogspanningsstation bedient vrijwel heel Haarlemmermeer, plus delen van Amsterdam, Aalsmeer en gemeenten ten westen ervan. De tekorten bij TenneT werken door richting de regionale netbeheerders, zoals in ons geval Liander waar ook de nodige uitbreidingen te verwachten zijn. De verwachte einddatum van de congestieperiode voor TenneT is verschoven naar 2036, door de omvangrijke netuitbreidingen die nodig zijn, de afhankelijkheid van het netgebied rond Diemen en de noodzakelijke versterking van de verbindingen daartussen. Ook is onzekerder geworden hoeveel verlichting het toekomstige TenneT hoogspanningsstation A9 -Zuid kan bieden. Netcongestie is daarmee een actuele beperking voor de ontwikkeling van Haarlemmermeer en de regio. Vanwege de regionale component wordt er binnen bestaande samenwerkingsverbanden gemonitord, kennis gedeeld en gezamenlijke oplossingen verkend. Netcapaciteitskaart 4 september 2026 (bron: TenneT) 2.2 Toenemende schaarste op het elektriciteitsnet Volgens het congestieonderzoek verwacht TenneT, zonder aanvullende maatregelen, vanaf winter 2026 - 2027 ernstige overbelasting, en vanaf 2028 structurele overbelasting gedurende grote delen van het jaar. Om dit te beperken heeft TenneT besloten een aantal a ansluitcontracten voor grootverbruikers tijdelijk te pauzeren. Ook bij Liander nemen de capaciteitsknelpunten toe.

Zonder tijdige uitbreiding van de infrastructuur komen woningbouw, economische ontwikkeling en verduurzaming onder druk te staan, en groeit het risico op verstoringen in de elektriciteitsvoorziening. Capaciteitskaart TenneT Capaciteitskaart Liander

7 Gemeente Haarlemmermeer 2.3 Risico op stroomuitval De gevolgen van netcongestie beperken zich niet tot vertraagde ruimtelijke en economische ontwikkelingen; op langere termijn kan ook de leveringszekerheid van elektriciteit onder druk komen te staan. Raakt een deel van het net structureel overbelast, dan m oet TenneT maatregelen nemen om schade aan de infrastructuur te voorkomen — in uiterste gevallen door delen van het netwerk gecontroleerd af te schakelen volgens vastgestelde protocollen. Niet alle overbelastingssituaties zijn echter volledig voorspelbaar: in uitzonderlijke gevallen kunnen ook ongeplande storingen of ongecontroleerde afschakelingen optreden. Doen die zich voor in gebieden met woonwijken, Schiphol, datacenters of andere vitale functies, dan kunnen de gevolg en aanzienlijk zijn voor openbare orde, veiligheid en maatschappelijke continuïteit. Daarom wordt de aanpak van netcongestie steeds nadrukkelijker verbonden met crisisbeheersing, weerbaarheid en vitale infrastructuur. Door de genomen maatregelen van TenneT is het risico op overbelasting echter de komende jaren niet meer aan de orde. De netbeheerders blijven zich inspannen om dit scenario te voorkomen, maar hebben steeds ingrijpendere maatregelen nodig om dat te kunnen faciliteren.

Zo wordt er nadrukkelijk door netbeheerders gekeken naar tijdelijke flexibiliteitsmaatregelen, zoals gasturbines en batterijsystemen om overbelasting van het netwerk te voorkomen. 2.4 Nieuwe spelregels voor netcapaciteit Naast de fysieke schaarste op het elektriciteitsnet zijn ook de regels voor de verdeling van beschikbare capaciteit gewijzigd. Met het Codebesluit prioriteringsruimte transportverzoeken heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) gedeeltelijk afscheid genomen van het principe 'wie het eerst komt, wie het eerst maalt'. In gebieden met netcongestie zijn netbeheerders voortaan verplicht om transportverzoeken te beoordelen op basis van maatschappelijke prioriteit , daarna komt de reguliere wachtrij aan de beurt . Een belangrijke verandering is dat kleinverbruikers en grootverbruikers voortaan op dezelfde manier behandeld worden door de netbeheerder. Tot voorkort konden kleinverbruikers, zijnde woningen en kleine bedrijven of voorzieningen ondanks de netcongestiesituatie nog een aansluiting krijgen. Zij komen voortaan op dezelfde wachtrij. Binnen het nieuwe kader krijgen drie categorieën voorrang op de wachtrij: 1. congestieverzachters: initiatieven die bijdragen aan het verminderen van de belasting van het elektriciteitsnet; 2. veiligheid: onder meer defensie, politie, drinkwatervoorziening en acute gezondheidszorg; 3.

basisbehoeften: waaronder woningbouw, onderwijs en openbaar vervoer. Aanvragers ontvangen deze prioriteit niet automatisch, maar moeten aantonen dat zij binnen een van deze categorieën vallen. Vanaf 1 januari 2027 wordt alle resterende capaciteit verdeeld via de wachtrij waarna voorlopig alle capaciteit is vergeven. Pas wanneer aanvullende maatregelen effect hebben of nieuwe capaciteit beschikbaar komt, ontstaat opnieuw ruimte voor nieuwe aansluitingen. Voor Haarlemmermeer is 2026 daarom cruciaal: tijdige aanmelding binnen een prioriteitscategorie is essentieel om verzekerd te kunnen blijven van netcapaciteit. 2.5 Gevolgen voor de woningbouwopgave, voorzieningen en bedrijven De huidige netcongestie brengt onzekerheid voor de woningbouwopgave van Haarlemmermeer, waar tot 2040 circa 20.000 woningen moeten worden gerealiseerd. Voldoende netcapaciteit is daarbij een essentiële randvoorwaarde. Op dit moment kunnen woningbouwproject en en onderwijsvoorzieningen nog worden aangemeld, maar de beschikbare ruimte is beperkt en meerdere maatschappelijke functies maken inmiddels aanspraak op dezelfde schaarse capaciteit. Vooral gebiedsontwikkelingen die afhankelijk zijn van nieuwe functies buiten de prioriteitscategorieën — zoals supermarkten, parkeerhubs, kinderopvang, sport - en zorgvoorzieningen en gemeentelijke gebouwen — kunnen risico lopen op vertraging.

Dit risico doet zich met name voor indien deze nieuwe functies buiten de gebiedsontwikkeling liggen, maar wel een afhankelijkheid hebben met de realisatie van de ontwikkeling. Voor functies binnen de gebiedsontwikkeling kan voor een beperkt deel netcapaciteit aangevraagd worden, omdat de ACM ruimte heeft meegenomen voor het realiseren van zogenaamde KOVA’s (Kleinschalige Onlosmakelijk Verbonden Activiteiten ). Het moet nog uitwijzen of de capaciteit die hiervoor wordt aangevraagd daadwerkelijk toegekend wordt. Dit soort 8 Gemeente Haarlemmermeer voorzieningen zijn vaak onmisbaar voor een woonwijk; zonder aansluiting kan de ontwikkeling van complete wijken vertragen. Begin 2027 wordt meer duidelijkheid verwacht over de gevolgen van het nieuwe prioriteringskader. Netcongestie raakt ook de economische ontwikkeling. Bedrijven die zich willen vestigen, uitbreiden of verduurzamen zijn afhankelijk van een aansluiting, en voor veel nieuwe aanvragen is capaciteit voorlopig niet beschikbaar. Waar ondernemers tot voor kort nog gebruik konden maken van kleinverbruikersaansluitingen, is die mogelijkheid door het nieuwe prioriteringskader sterk beperkt. Dit verkleint de ontwikkelruimte voor bedrijven en beïnvloed de aantrekkelijkheid van Haarlemmermeer als vestigingslocatie.

Ook ontstaat een dilemma bij de uitgifte van bedrijventerreinen wanneer toekomstige gebruikers mogelijk jarenlang moeten wachten op een aansluiting — een risico dat contractueel is vast te legg en, maar economisch en maatschappelijk ongewenst blijft. Deze ontwikkeling biedt ook kansen: bij nieuwe gebiedsontwikkelingen en gronduitgiftes kan sterker worden gestuurd op innovatieve energieoplossingen, netbewust bouwen en collectieve energiesystemen, waardoor toekomstige knelpunten kunnen worden beperkt en de beschikbare capaciteit efficiënter wordt benut. 2.6 Toekomstbestendige energie-infrastructuur De beschikbare netcapaciteit blijft naar verwachting ook de komende jaren schaars, waardoor niet alle ruimtelijke en economische ontwikkelingen gelijktijdig kunnen worden gefaciliteerd. Oplossingen die op projectniveau aantrekkelijk lijken, zijn bovendien niet altijd gunstig voor het energiesysteem als geheel. Ondernemers zoeken bijvoorbeeld steeds vaker naar alternatieven zoals batterijen, lokale opwek of slimme combinaties van bestaande aansluitingen — initiatieven die de bedrijfsvoering kunnen helpen, ma ar ook invloed hebben op de verdeling van de beschikbare capaciteit. De gemeente staat daarom voor de opgave om ontwikkelingen niet alleen ruimtelijk en economisch te beoordelen, maar ook vanuit het functioneren van het energiesysteem.

Dit vraagt strategische keuzes over welke ontwikkelingen worden gestimuleerd, gefaciliteerd of gefaseerd. Het belang van netcongestieneutrale en netverzachtende ontwikkelingen neemt daarbij toe, zoals energiehubs, collectieve energiesystemen, slimme sturing van elektriciteitsgebruik en initiatieven die bijdragen aan flexibiliteit in het energiesysteem. De uitbreiding van het elektriciteitsnet maakt deel uit van een bredere transitie van het Nederlandse energiesysteem. Zowel TenneT als Liander staan voor een uitbreidingsopgave die groter is dan de huidige uitvoeringscapaciteit, en ook na het oplossen van de huidige knelpunten blijft de vraag naar energie - infrastructuur naar verwachting groeien. Daarom is het nodig verder te kijken dan alleen het elektriciteitsnet: ook andere infrastructuur, zoals warmtenetten en een waterstofinfrastructuur voor de industrie — waaraan in de regio al wordt gewerkt — kan de druk verminderen en bijdragen aan een beter gebalanceerd energiesysteem. Netcongestie is daarmee niet alleen een uitdaging, maar ook een aanleiding om het energiesysteem van de toekomstgericht vorm te geven . Ook het Rijk werkt hieraan, met het Nationaal Programma Energiesysteem, waarin dit vraagstuk over de volle breedte wordt bekeken. 9 Gemeente Haarlemmermeer 3.

Actieplan met drie sporen 3.1 Drie sporen Netcongestie raakt gemeentelijke opgaven, zoals woningbouw, economische ontwikkeling, verduurzaming van woningen, bedrijvigheid en mobiliteit. De problematiek vraagt daarom om een integrale aanpak, waarbij zowel de uitbreiding van de energie -infrastructuur als de gevolgen van schaarste op het elektriciteitsnet worden meegenomen. Ook willen we voorkomen dat dit probleem zich structureel voor gaat doen. Daarom kiezen we voor een actieplan langs drie samenhangende sporen: 1. versnellen van energie-infrastructuur en systeemoplossingen; 2. anticiperen op de gevolgen van netcongestie; 3. regie voeren op het energiesysteem van de toekomst. De drie sporen vormen samen de uitvoering van de gemeentelijke aanpak. Het eerste spoor richt zich op het vergroten van de beschikbare capaciteit en het versnellen van oplossingen. Het tweede spoor is gericht op het beperken van de gevolgen van netcongesti e voor lopende en nieuwe projecten. Het derde spoor richt zich op het structureel voorkomen van nieuwe knelpunten door energie -infrastructuur vroegtijdig te verbinden met ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen. Zo wordt zowel gewerkt aan de acute opgave als aan een toekomstbestendig energiesysteem. Deze sporen vullen elkaar aan.

Het eerste spoor richt zich op het faciliteren van snellere realisatie van extra capaciteit en het beter benutten van het bestaande elektriciteitsnetwerk. Het tweede spoor richt zich op het beperken van de gevolgen van netcongestie voor woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en bedrijvigheid. Het derde spoor richt zich op de langere termijn en heeft als doel om meer regie te voeren op de ontwikkeling van het energiesysteem, met het doel om netcongestie op de langere termijn te voorkomen. Doel van het actieplan Spoor Toelichting Beschikbare netcapaciteit vergroten 1 Netuitbreiding, ruimtelijke inpassing van stations, kabels en andere energie-infrastructuur versnellen. Slimmer benutten van elektriciteitsnet 1 We stimuleren systeemoplossingen en flexibiliteit, zoals energieopslag, energiehubs, slim laden en het verplaatsen of verminderen van piekverbruik. Daarmee kan de beschikbare capaciteit beter worden benut. Gevolgen van netcongestie voor projecten beperken 2 We brengen knelpunten en capaciteitsrisico’s vroegtijdig in beeld, stemmen projecten tijdig af met netbeheerders en onderzoeken met initiatiefnemers welke oplossingen mogelijk zijn. Nieuwe knelpunten voorkomen en ontwikkeling mogelijk maken 3 We verbinden energie-infrastructuur vroegtijdig met ruimtelijke ontwikkeling, woningbouw, economische ontwikkeling, mobiliteit en verduurzaming.

Zo wordt netcapaciteit een vast onderdeel van programmering en planvorming. 10 Gemeente Haarlemmermeer 3.2 Spoor 1: Versnellen van energie-infrastructuur en systeemoplossingen Het oplossen van netcongestie begint bij het versnellen van de aanleg van energie -infrastructuur en het faciliteren van oplossingen die het elektriciteitsnet ontlasten. De gehele keten binnen het elektriciteitsnet is daarbij van belang. Grote TenneT hoogspanningsstations, Liander onderstations en trafohuisjes in de wijken zijn allen nodig om de gehele elektriciteitsvoorziening goed te laten functioneren. Hoewel netbeheerders verantwoordelijk zijn voor de realisatie van deze projecten, heeft de gemeente een belangrijke rol bij de ruimtelijke inpassing en bestuurlijke afstemming. In sommige gevallen zijn we bevoegd gezag voor de vergunningverlening. In andere gevallen is het Rijk of de provincie het bevoegd gezag en hebben we een ruimtelijk adviserende rol. Soms zijn we grondeigenaar, bijvoorbeeld bij het bijplaatsen van transformatorhuisjes in de openbare ruimte. Om onze rol effectief in te vullen wordt een werkgroep ingericht die energie-infrastructuurprojecten en de realisatie van netcongestieoplossingen coördineert en begeleidt.

Acties De werkgroep: - stemt vroegtijdig af met netbeheerders over locaties voor nieuwe stations, kabelverbindingen en andere energie-infrastructuur; - onderzoekt samen met netbeheerders mogelijkheden voor strategische grondverwerving om de realisatietijd van projecten te verkorten; - faciliteert tijdelijke oplossingen die bewezen bijdragen aan het ontlasten van het elektriciteitsnet, zoals batterijopslag en tijdelijke opwekvoorzieningen; - ondersteunt, waar mogelijk en binnen de relevante beleidskaders, processen voor vergunningverlening en ruimtelijke procedures; - verkent of door middel van ‘parallel plannen’ de doorlooptijd van energie -infrastructuurprojecten kan worden verkort; - ondersteunt energieprojecten waarvoor de gemeente niet het bevoegd gezag is, maar die wel van groot belang zijn voor Haarlemmermeer; - bereidt bestuurlijke besluitvorming voor wanneer vertraging dreigt te ontstaan; - geeft, waar ruimtelijk verantwoord, prioriteit aan projecten die door netbeheerders zijn aangemerkt als cruciaal voor het verminderen van netcongestie. Lopende en verwachte projecten De komende jaren wordt een groot aantal energieprojecten gerealiseerd of voorbereid. Op basis van de verwachte ontwikkelingen van het toekomstig energiesysteem (spoor 3) kunnen deze plannen verder aangevuld en aangescherpt worden.

Door het net uit te breiden of te verzwaren, ontstaat structureel meer ruimte voor het afnemen en terugleveren van elektriciteit. Zonder netuitbreiding blijven nieuwe of zwaardere aansluitingen voor

11 Gemeente Haarlemmermeer woningbouw, economische ontwikkeling en verduurzaming beperkt mogelijk. De nu bekende voorbeelden van lopende en benodigde netuitbreiding- op netcongestieop lossingen zijn hieronder weergegeven, een nadere toelichting over de status per project nemen we mee tijdens de jaarlijkse voortgangsrapportage: Project Bevoegd gezag Uitbreiding hoogspanningsstation Vijfhuizen (TenneT) Gemeente Nieuwbouw transformatorstation Schiphol Trade Park aan de Bennebroekerweg (TenneT & Liander) Gemeente Buurtaanpak transformatorhuisjes/middenspanningsruimtes Liander Gemeente Programma en projectprocedure Aanlanding Wind op Zee, voor A9-Zuid Rijk 380 kV-elektriciteitstracé HyCC Vijfhuizen – De Liede – Afrikahaven Provincie CO₂-netwerk IJmond – Westelijk Havengebied Rijk Waterstofnetwerk Noordzeekanaalgebied (NZKG) Rijk Waterstofnetwerk West-Nederland Rijk Nieuw hoogspanningsstation A9-Zuid Provincie Vervanging onderstation Binnenweg (Liander) Gemeente Netcongestieoplossing verplaatsing datacentercapaciteit van 150 kV naar 380 kV (verkenningsfase TenneT, provincie Noord-Holland en Gemeente Haarlemmermeer) Gemeente, Provincie en Rijk Nieuw onderstation Badhoevedorp (Liander) Gemeente Nieuw onderstation Lisserbroek (Liander) Gemeente Strategische grondpositie Onderstation Driemerenweg t.b.v.

Zonnecarré (Liander) Gemeente Uitbreiding onderstation Haarlemmermeer te Hoofddorp-West (TenneT – Liander) Gemeente Uitbreiding onderstation Vijfhuizen op eigen terrein (Liander) Gemeente Flexibiliteitsoplossingen, bijplaatsen gasgeneratoren en/of batterijopslag bij de Liede en/of Rozenburg- Zuid (TenneT/Liander) Gemeente of provincie Nieuw hoogspanningsstation Nieuw-Vennep (werktitel TenneT, zoekgebied is uitgebreider en behelst ook het noorden van de provincie Zuid-Holland) Rijk 3.3 Spoor 2: Anticiperen op de gevolgen van netcongestie Ook wanneer nieuwe infrastructuur wordt gerealiseerd, blijft schaarste op het elektriciteitsnet de komende jaren een beperkende factor. Daarnaast heeft het nieuwe prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt gevolgen voor de beschikbaarheid van transportcapaciteit. De gemeente wil tijdig inzicht krijgen in de gevolgen hiervan voor woningbouw, maatschappelijke voorzieningen en bedrijvigheid, zodat passende maatregelen kunnen worden getroffen. Daarom wordt een werkgroep ingericht die met dit vraagstuk aan de slag gaat.

Acties De werkgroep: - zet zich ervoor in dat projecten die voldoen aan de prioriteitscriteria tijdig worden aangemeld bij de netbeheerder, zodat eind 2026 voor zoveel mogelijk woningbouw - en maatschappelijke projecten transportcapaciteit wordt veiliggesteld; - brengt in 2027 in kaart welke gevolgen de netcongestiesituatie heeft voor gemeentelijke projecten, taakstellingen en beleidsdoelen; - ontwikkelt handelingsperspectieven voor projecten die geen transportcapaciteit verkrijgen, bijvoorbeeld door aanpassing van plannen, fasering (wachten tot voldoende netcapaciteit ) of alternatieve energievoorzieningen; - ondersteunt ondernemers met actuele informatie over netcongestie en beschikbare oplossingen; - stimuleert en faciliteert initiatieven en innovaties vanuit het bedrijfsleven en ontwikkelaars voor energiehubs en andere (collectieve) energieoplossingen. 3.4 Spoor 3: Regie voeren op het energiesysteem van de toekomst Netcongestie is niet alleen een uitvoeringsvraagstuk, maar ook een vraagstuk van ruimtelijke keuzes en systeemsturing. Om toekomstige knelpunten te beperken is het noodzakelijk om woningbouw, bedrijvigheid, 12 Gemeente Haarlemmermeer verduurzaming en energie-infrastructuur integraal te programmeren. De gemeente wil daarom samen met netbeheerders en medeoverheden meer regie voeren op de ontwikkeling van het energiesysteem.

Daarom wordt een werkgroep ingericht die met dit vraagstuk aan de slag gaat. Acties De werkgroep: - brengt met medeoverheden in beeld welke ruimtelijke ontwikkelingen invloed hebben op de toekomstige energievraag in Haarlemmermeer en onderzoekt mogelijkheden om het energiesysteem slimmer te benutten en de belasting van het elektriciteitsnet te verminderen (bijvoorbeeld door middel van netbewust bouwen); - verkent samen met TenneT en andere partners de mogelijkheden om datacentercapaciteit te verplaatsen van het 150 kV-net naar het 380 kV-net en betrekt de uitkomsten van deze verkenning bij de evaluatie van het datacenterbeleid; - verkent het inzetten van strategische gemeentelijke gronden waar mogelijk voor energie-infrastructuur en netcongestieoplossingen; - verkent het gebruik van gemeentelijke grondposities op bedrijventerreinen voor ontwikkelingen die het elektriciteitsnet ontlasten of bijdragen aan collectieve energievoorzieningen, zoals energiehubs. Daarin wordt de meerwaarde van het energiesysteem afgewogen tegen andere ruimtelijke belangen, zoals het behoud en de doelmatige benutting van schaarse werklocaties; - neemt actief deel aan regionale, provinciale en nationale programma's voor energiesysteemprogrammering.

Daarnaast sluiten we aan bij bestaande en nieuwe trajecten met andere overheden en netbeheerders die ingericht zijn om met elkaar integraal het toekomstig energiesysteem te programmeren: - het Energiesysteem Actieplan (ESAP) en Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur, Energie en Klimaat (pMIEK), waarin woningbouw, bedrijvigheid en verduurzaming worden afgestemd met de regio, provincie Noord-Holland, Liander en TenneT. Dit leidt tot inzicht over benodigde onderstations die bijvoorbeeld nodig zijn voor lokale woningbouwontwikkelingen, zoals het nog te realiseren station Lisserbroek (dit komt voort uit de lokale programmering binnen ESAP) en het onderstation aan de Bennebroekerweg, een project met de pMIEK status); - het nationaal programmeren (MIEK), waarmee de vraag van industrie , datacenters en (lucht)haven en benodigde energieprojecten in kaart wordt gebracht. Voorbeelden van nationale MIEK-projecten zijn het 380 kV-station A9 Zuid en het nationale waterstofnetwerk.; - de nieuwe interbestuurlijke werkwijze (IBW), een agenda gericht op interbestuurlijke samenwerking tussen, Rijk, provincie en gemeenten over het energiesysteem van de toekomst. Binnen deze trajecten worden woningbouw, economische ontwikkeling, verduurzaming en energie - infrastructuur in samenhang geprogrammeerd.

Hiermee ontstaat beter inzicht in toekomstige energiebehoeften en de investeringen die nodig zijn om deze mogelijk te maken. 13 Gemeente Haarlemmermeer 4. Samenwerking met Rijk en regio De netcongestieproblematiek reikt verder dan de gemeentelijke opgave alleen. Haarlemmermeer is een strategisch gelegen gemeente met een concentratie van (haven)industrie, datacenters, luchtvaartactiviteiten, de nabijheid van (toekomstige) aanlandingen van windenergie op zee en omvangrijke woningbouwontwikkelingen. Hierdoor heeft de netcongestiesituatie binnen onze gemeente niet alleen lokale, maar ook regionale en nationale betekenis. De optelsom van lokale, regionale en nationale plannen, ambities en ontwikkelingen bepaalt uiteindelijk de belasting van het energiesysteem in deze regio. Het is daarom van belang dat de verschillende overheidslagen, in nauwe samenwerking met omliggende ge meenten, netbeheerders en het bedrijfsleven, hun activiteiten en investeringen op elkaar afstemmen. Alleen door gezamenlijke afwegingen en een gecoördineerde aanpak kan de impact van netcongestie zoveel mogelijk worden beperkt. Tegelijkertijd is het noodzakelijk om te werken aan structurele oplossingen voor de lange termijn, zodat het energiesysteem toekomstbestendig wordt. Om deze samenwerking vorm te geven zijn verschillende bestuurlijke overlegstructuren ingericht.

Hieronder worden de belangrijkste overleggen toegelicht, inclusief de wijze waarop de bestuurlijke vertegenwoordiging van Haarlemmermeer is georganiseerd. 4.1 Energyboard Noord-Holland De Energyboard Noord-Holland is vanuit het Landelijk Actieprogramma Netcongestie (LAN) opgericht om de regionale samenwerking rond netcongestie, netverzwaring en de ontwikkeling van het energiesysteem te versterken. In dit overleg participeren het Rijk, de provincie, gemeenten, waterschappen, netbeheerders en vertegenwoordigers van het bedrijfsleven. Namens Haarlemmermeer neemt de portefeuillehouder Klimaat en Energie deel, waarbij de portefeuillehouder Ruimtelijke Ontwikkeling als vervanger kan optreden 4.2 Stuurgroep Regionale Energiestrategie en Bestuurlijk Overleg XL Energieregio Noord-Holland Zuid Binnen dit overleg wordt gewerkt aan de nieuwe Interbestuurlijke Werkwijze Energiesysteem 2050 (IBW) wat past bij spoor 3 van deze aanpak. Deze nieuwe werkwijze wordt ingezet voor het programmeren van het energiesysteem, w aarin de energieopgave integraal wordt benaderd . Dit moet leiden tot het maken van gebiedsgerichte keuzes om netcongestie aan te pakken, infrastructuur te programmeren en ruimte, economie, wonen en energie te verbinden. Zo worden binnen deze werkwijze energiebeelden en energieafspraken gemaakt.

Samenwerkingspartners in de IBW zijn het Rijk, provincie Noord -Holland, waterschappen, gemeenten en netbeheerders. Deze werkwijze levert in de toekomst input voor het pMIEK (Provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat). Projecten uit de pMIEK worden met prioriteit in de investeringsplannen van netbeheerders opgenomen. Deelname aan de bestuurlijke overleggen wordt opgepakt door de portefeuillehouder Klimaat en Energie. Zodra het gaat over het integraal programmeren van het energiesysteem wordt hier de portefeuillehouder Ruimtelijke Ontwikkelingen en Woningbouw bij betrokken. 4.3 Bestuurlijk Overleg Verkenning Aanlanding Wind op Zee (VAWOZ) Dit overleg richt zich op de mogelijke aanlandlocaties voor de elektriciteitsverbindingen van windparken op zee. Haarlemmermeer wordt daarbij beschouwd als een potentiële locatie voor een aanlanding. Namens de gemeente neemt de portefeuillehouder Klimaat e n Energie deel. Hierbij vindt afstemming plaats met de portefeuillehouder Ruimtelijke Ordening vanwege de ruimtelijke impact van mogelijke keuzes. 14 Gemeente Haarlemmermeer 4.4 Bestuurlijk Overleg A9-Zuid Dit overleg heeft betrekking op de ontwikkeling van een nieuw hoogspanningsstation in het gebied van de Amsterdamse haven en de Houtrakpolder.

Namens Haarlemmermeer nemen de portefeuillehouder Klimaat en Energie en de portefeuillehouder Ruimtelijke Ontwikkeling deel aan het overleg. 4.5 Bestuurscommissie Verduurzaming Industrie / Energietransitie Noordzeekanaalgebied (NZKG) Deze bestuurscommissie richt zich op de verduurzaming van de industrie en de energietransitie binnen het Noordzeekanaalgebied. Namens Haarlemmermeer neemt de portefeuillehouder Klimaat en Energie deel. Hierbij vindt waar nodig afstemming plaats met de portefeuillehouder Economische Zaken en Ruimtelijke ontwikkeling plaats om de samenhang tussen economische ontwikkeling, verduurzaming en de energie - infrastructuur te waarborgen, alsmede de relatie met andere NOVEX NZKG overleggen. 15 Gemeente Haarlemmermeer 5. Financiën 5.1 Financiering van het actieplan De kosten voor de uitvoering van dit actieplan voor deze collegeperiode worden in totaal geraamd op € 1.330.000. Deze kosten zijn nodig om de capaciteit voor de drie sporen, waaronder de inzet van een energieplanloog, te financieren. Deze kosten worden volledig gedekt uit de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen vanuit de tijdelijke regeling Capaciteit Decentrale Overheden voor Klimaat- en Energiebeleid (CDOKE). Daar waar de mogelijkheden zich voordoen, maken we gebruik van aanvullende financiering vanuit de provincie Noord-Holland en het Rijk.

Daarbij wordt in het bijzonder gekeken naar subsidiemogelijkheden die bijdragen aan oplossingen voor netcongestie, kennisontwikkeling, samenwerking en de versnelling van energie-infrastructuur. Als we nu geen maatregelen nemen, wordt netcongestie een steeds grotere belemmering voor de ontwikkeling van de gemeente. Woningbouw, bedrijvigheid, maatschappelijke voorzieningen, laadinfrastructuur en verduurzamingsprojecten kunnen vertragen, gefaseerd moeten worden uitgevoerd of niet doorgaan doordat een aansluiting of uitbreiding van de aansluiting ontbreekt. Dit leidt tot extra kosten, onzekerheid voor initiatiefnemers en druk op de realisatie van gemeentelijke opgaven. 5.2 Voorfinanciering aansluitkosten woningbouw en onderwijsinstellingen Uit Spoor 2 van het actieplan (Anticiperen op de gevolgen van netcongestie) kunnen kosten voortvloeien voor de voorfinanciering van verplichte aanbetalingen voor onderwijs - en huisaansluitingen. Over deze kosten wordt afzonderlijk besloten via de nota van B&W ‘Eerder aanvragen elektric iteitsaansluiting voor woningbouw- en onderwijshuisvestingsprojecten’ (13752518).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://haarlemmermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/73d8fc4c-5243-41ce-b497-feb07e494499?agendaItemId=23ef2c14-dde8-44af-a5e6-5e9a804bee68