Bijlage 3. RV Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp Centrum (2021.0001986).pdf

Haarlemmermeer

raadsvoorstel

Onderwerp

Portefeuillehouders

Steller Collegevergadering

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp drs. Jurgen Nobel, drs. Marja Ruigrok, mr. Mariëtte SedeeSchuitemaker Petra Kort-Hoogeboom, Hilke de Vries, Maurits Schaafsma 31 augustus 2021

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2021.0001986 1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college heeft besloten de raad voor te stellen om: 1. het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp vast te stellen als stedenbouwkundig raamwerk voor de ontwikkeling van het stationsgebied dat op onderdelen en voor deelgebieden verder uitgewerkt wordt. Het raamwerk biedt ruimte voor circa 15.500 woningen en 11.000 arbeidsplaatsen. Het Verdichtingsplan fungeert als: a. kader voor het samen met de Metropoolregio Amsterdam en de provincie Noord-Holland op te stellen Gebiedsplan voor het stationsgebied; b. basis voor afspraken met marktpartijen over de ontwikkeling van concrete projecten. 2. Samenvatting Wij hebben in het kader van de aanpak Bereikbare Steden afgesproken om in de directe omgeving van station Hoofddorp versneld ruimte te bieden aan circa 15.500 nieuwe woningen en 11.000 arbeidsplaatsen. De komst van de Noord/Zuidlijn maakt beide mogelijk. Andersom draagt de woningbouw en de uitbreiding van de werkgelegenheid in het stationsgebied bij aan de vervoerswaarde van de metro. De stationsomgeving van Hoofddorp biedt unieke kansen om het te ontwikkelen tot een hoogstedelijk gebied dat zich kenmerkt door een mix van wonen, werken, leren, verplaatsen, verblijven en recreëren.

Door dit gebied integraal te ontwikkelen met een spraakmakend stedenbouwkundig plan en aansprekende architectuur ontstaat een aantrekkelijk stedelijk gebied; een representatieve zuidelijke entree voor Schiphol en de Zuidas. En samen met Schiphol en de Amsterdamse Zuidas zal het gebied de internationale entree van Nederland vormen (ENTER NL). Het station van Hoofddorp zal zich met de komst van de metro ontwikkelen tot een multimodale knoop waar dagelijks 40.000-50.000 reizigers in-, uit- of overstappen op metro, bus en trein.

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 2

Het hoogstedelijk woonmilieu in het stationsgebied is aanvullend op de bestaande woonmilieus in Haarlemmermeer. Het biedt een variatie aan woonruimte waarvan tenminste 50% in het lage -en middensegment valt. Daarmee biedt de ontwikkeling woonruimte aan alle doelgroepen die hoogstedelijk willen wonen. Een aanbod wat nu nog ontbreekt in Haarlemmermeer. Door de ontwikkeling van het stationsgebied en andere plannen kan Hoofddorp uitgroeien van ongeveer 78.000 inwoners nu naar zo'n 120.000 inwoners in 2040/2050. Deze ontwikkeling is in lijn met de hoofdambitie uit de Deelstructuurvisie Hoofddorp 2030: 'Hoofddorp wordt een levendige, duurzame en goed bereikbare stad' (2013.0028472). Ook geeft de ontwikkeling invulling aan de Verdichtingsvisie Haarlemmermeer die binnenkort ter visie wordt gelegd. Met deze ontwikkeling rond het station Hoofddorp versnellen we de woningbouw zoals afgesproken met de raad en de Metropoolregio (MRA) in het kader van de Sleutelgebieden als voorloper van de aanpak Bereikbare steden. Maar dit doen we niet zonder vooraf heldere kaders te stellen om zelf de regie in handen te houden. Daarom hebben wij de kaders voor de ontwikkeling van de stationsomgeving vastgelegd in het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp (Verdichtingsplan).

Dit Verdichtingsplan beschrijft het stedenbouwkundige raamwerk voor de gebiedsontwikkeling uitgaande van de komst van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp, Dit Verdichtingsplan borduurt voort op de 'Propositie Bereikbare Steden' (Propositie) en het spoorboek 'Ontwikkeling Stationsgebied Hoofddorp 2030, Spoorboek voor de bouw van 15.500 nieuwe woningen en het creëren van 6.200 arbeidsplaatsen' (2021.0001809), (Spoorboek). Zowel de Propositie als het Spoorboek zijn onder regie van de MRA tot stand gekomen en worden verstuurd naar het Rijk om vroegtijdig inzicht te geven in de kansen voor woningbouw en de financiële middelen die daarvoor nodig zijn van het Rijk. Deze gebiedsontwikkeling is immers niet mogelijk zonder de bijdrage van het Rijk. Dit Verdichtingsplan is ons gemeentelijke kader voor het Gebiedsplan Stationsgebied Hoofddorp dat onder regie van de MRA wordt opgesteld. De raad stelt het Verdichtingsplan vast. Wij kunnen vervolgens het Gebiedsplan vaststellen als dit binnen de kaders van het Verdichtingsplan blijft. Daarna zal de raad voor de uitwerking van de verschillende deelgebieden ontwikkelkaders dan wel ontwikkelplannen (inclusief financiële consequenties) ontvangen ter besluitvorming.

Het Gebiedsplan zal in november 2021, samen met de Gebiedsplannen van de acht andere bereikbare steden in de metropoolregio Amsterdam, voor het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT) worden geagendeerd. Daarom vragen wij op zeer korte termijn aan de raad om het Verdichtingsplan vast te stellen.

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 3

3. Uitwerking 3.1 Wat is de aanleiding, context? Wij hebben in het kader van de aanpak Bereikbare Steden van het Rijk en de MRA afgesproken om in de directe omgeving van station Hoofddorp versneld ruimte te bieden aan circa 15.500 nieuwe woningen en 11.000 arbeidsplaatsen. Dit om de druk op de woningmarkt te verminderen, maar ook om transitie naar meer gebruik van het openbaar vervoer te laten plaatsvinden. De komst van de Noord/Zuidlijn maakt beide mogelijk. Andersom draagt de woningbouw en de uitbreiding van de werkgelegenheid in het stationsgebied bij aan de vervoerswaarde van de metro. Een schaal- en kwaliteitssprong in de ruimtelijk-economische ontwikkeling van Hoofddorp en daarmee van heel Haarlemmermeer. De kern van de aanpak 'Bereikbare Steden' is dat de stadsharten van de negen betrokken gemeenten (Haarlem, Zaanstad, Purmerend, Lelystad, Almere, Hilversum, Alkmaar en Hoorn) en enkele hiermee direct samenhangende openbaar vervoer knooppunten, tussen 2021 en 2030 een wezenlijke bijdrage leveren aan de opgaven waarvoor de metropoolregio Amsterdam en Nederland staat: het versneld aanpakken van het woningtekort, het optimaliseren van de bereikbaarheid met het openbaar vervoer, het stimuleren van werkgelegenheid, het verduurzamen en klimaatbestendig maken, het blijvend investeren in de leefbaarheid, de ontmoetingsfunctie van onze steden en een inclusieve samenleving.

De aanpak 'Bereikbare Steden' is een gezamenlijk onderdeel van de Uitvoeringsagenda Samen Bouwen aan Bereikbaarheid en het MRA-programma Bouwen en Wonen. Gezien de snelle ontwikkeling die deze regio doormaakt, is in de Verstedelijkingsstrategie van de MRA het principe van een evenwichtige 'polycentrische verstedelijking' omarmd. Dat houdt in dat we de verstedelijking zo veel mogelijk proberen te realiseren binnen onze steden en kernen, dichtbij openbaar vervoersknooppunten en dat wij deze verstedelijking combineren met economische versterking. Op deze manier blijft de open ruimte in de Randstad, in de metropoolregio en in Haarlemmermeer zo veel mogelijk gespaard. Het principe van de polycentrische benadering past bij Hoofddorp. Reeds in 2013 hebben wij met de Deelstructuurvisie Hoofddorp 2030 onze ambitie voor de toekomst van Hoofddorp vastgesteld: 'Hoofddorp is een moderne plaats, wat betreft functies en uitstraling, intensief en levendig, met een goed leef- en werkklimaat, en heeft een centrale verzorgingsfunctie voor Haarlemmermeer'.

Daarom vinden wij dat Hoofddorp: een ontmoetingsstad moet worden, met ruimte voor (horeca) voorzieningen en evenementen; een herkenbare en kenmerkende uitstraling en identiteit moet krijgen; een duurzame plaats moet worden; goed bereikbaar moet blijven voor de auto, maar ook het openbaar vervoer en de fiets aan belang moeten winnen; een complete stad moet worden met de daarbij behorende intensieve woonbebouwing voor starters, nieuwkomers en doorstromers en met de daarbij behorende stedelijke voorzieningen; een economisch levendige en vitale plaats moet worden met aandacht voor functiemenging, vergroting van de centrumfunctie en transformatie van verouderde gebieden; een kern moet worden waar mensen elkaar kennen en helpen met behulp van op menselijke maat toegesneden voorzieningen.

pagina 4

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

Kortom, de hoofdambitie van de deelstructuurvisie Hoofddorp: "Hoofddorp wordt een levendige, duurzame en goed bereikbare stad", wordt met de ontwikkeling van het stationsgebied nader vormgegeven. De polycentrische benadering past eveneens binnen onze Ontwerp-Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 (2021.0001265) en het Woonbeleidsprogramma Haarlemmermeer 2019-2025, Het Verschil Maken (2019.0058049) en de Netwerkstudie Haarlemmermeer 2040 (20210001681). De voorziene ontwikkeling voor de stationsomgeving van Hoofddorp past ook bij de Verdichtingsvisie Haarlemmermeer, de Uitvoeringsstrategie Schaalsprong Wonen en de Visie op Landschap en Recreatie die momenteel in ontwikkeling zijn. In deze drie visies staat het behoud van het landschap voor ontspanning van onze inwoners voorop. In verband met de besluitvorming in het BO MIRT loopt het Verdichtingsplan voor op de besluitvorming over deze drie visies. Om de woningbouw te kunnen versnellen is vanuit de aanpak Bereikbare Steden onder regie van de MRA, een Propositie en een Spoorboek opgesteld. Deze zullen aan het Rijk worden voorgelegd om vroegtijdig inzicht te geven in de kansen voor woningbouw en de financiële middelen die daarvoor nodig zijn van het Rijk. De vervolgstap van de MRA is het opstellen van een Gebiedsplan voor het stationsgebied Hoofddorp.

Ook voor de acht andere bereikbare steden in de metropoolregio stelt de MRA gebiedsplannen op. De negen gebiedsplannen gaan samen naar het BO MIRT van november 2021.Het voorliggende Verdichtingsplan geldt als ons kader voor het Gebiedsplan. Zo houden wij zelf de regie op de ontwikkelingen in het stationsgebied van Hoofddorp.

Gemeentelijke lijn -T

Deelstructuurvisie Hoofddorp 2030 Netwerkstudie Verdichtingsvisie

Regionale lijn

Verstedelijkingsconcept 2030-2050 MRA SBaB doortrekken Noord/Zuidlijn

Uitvoeringsstrategie schaalsprong wonen

Verdichtingsplan

Propositie Bereikbare Steden Spoorboek: Ontwikkeling stationsgebied Hoofddorp 2030

Gebiedsplan Multimodale Knoop Hoofddorp

Ontwikkelkaders: Graan voor Viseh Zuid Beukenhorst West Ontwikkelplan: Van Heuven Goedhart laan

Figuur 1 Samenhang tussen gemeentelijke en regionale plannen, en de positie van het Verdichtingsplan daarin op het scharnierpunt

Welk doelen worden nagestreefd? Met de ontwikkeling van de stationsomgeving van Hoofddorp streven we naar een hoogstedelijk woon-werk milieu. We willen de bouw van 15.500 woningen mogelijk maken in een gemengd programma conform ons Woonbeleidsprogramma

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 5

Haarlemmermeer 2019-2025 : Het verschil maken (2019.0058049) . Dat zijn bijna 9.800 woningen extra bovenop de reeds geplande 5.700 woningen in Hyde Park, Hoofddorp Centrum en Rooseveltpark die onderdeel uitmaken van de 20.000 woningen uit de Uitvoeringsstrategie Schaalsprong Wonen dat momenteel in de maak is. De 9.800 extra woningen worden verdeeld over vier nieuwe locaties : Graan voor Visch Zuid, Van Heuven Goedhartlaan, Hoek Kruisweg/N201 en Zonneveld (zie figuur 2). Van de 15.500 woningen wordt tenminste 50% in het betaalbare segment gerealiseerd . Wij hebben er oog voor dat toekomstige ontwikkelingen kunnen leiden tot wijzigingen van het begrip 'betaalbaar' . De definitieve woningbouwverdeling leggen wij vast in anterieure overeenkomsten . Daarbij willen wij met de komst van de metro het station doorontwikkelen naar een multimodale knoop waar we op termijn 53.000 reizigers per dag verwachten . Behalve woningen willen we ook ruimte bieden voor 11.000 arbeidsplaatsen in het stationsgebied . In het Spoorboek gingen we nog uit van 6.200 arbeidsplaatsen. Dat was een aanname met de kennis van toen . Maar dit aantal is verhoogd naar 11.000 op basis van de inzichten uit de ruimtelijk-economische analyses van het project Noord/Zuidlijn.

De scenario's van de Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving (WLO) en het polycentrische verstedelijkingsmodel van de MRA vormen hiervoor de basis. Dit is overigens niet meer dan een ruimtelijke reservering. Er zijn nog gemeentelijke studies gaande naar de behoefte aan bedrijventerreinen en naar de kantorenmarkt. De uitkomsten daarvan zijn bepalend voor het programma dat we daadwerkelijk willen gaan accommoderen . Door het realiseren van voldoende groen en water zorgen we voor een gezond en leefbaar stationsgebied . Niet alleen voor de attractieve en recreatieve waarde van de woon- en werkomgeving maar ook om hittestress te voorkomen. Groen en water zijn ook belangrijk voor het vergroten van de biodiversiteit en de buffering van water. Niet alleen groen in de stationsomgeving is van belang maar ook de aansluitingen naar de recreatiegebieden zoals PARK21. We streven naar een 'interactiemilieu' dat gericht is op inspiratie, ontmoeting, interactie en transactie. Oftewel een levendig milieu dat is ingericht op ontmoeting en verblijf. De omvang en soort van de voorzieningen past bij de toevoeging van het aantal woningen en zijn complementair aan het stadscentrum en gericht op inwoners, werknemers en bezoekers uit Haarlemmermeer en de regio. We zetten in op voorzieningen die zorgen voor een goede verbinding van het stationsgebied met het centrum van Hoofddorp.

Rondom en tegen het station aan wordt een bruisend, hoogstedelijk gebied ontwikkeld met internationale allure, een visitekaartje voor Haarlemmermeer en de metropoolregio Amsterdam . We streven naar een representatieve zuidelijke entree voor Schiphol en de Zuidas. Ook zal Hoofddorp samen met Schiphol en Amsterdam de internationale entree van Nederland versterken. De komst van de Noord/Zuidlijn is een randvoorwaarde voor deze ontwikkeling. Evenals een financiële bijdrage van het Rijk van€ 361 miljoen .

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 6

Figuur 2 Overzicht woningbouw aantallen en arbeidsplaatsen in stationsgebied Hoofddorp. In groen: bestaande gebiedsontwikkelingen, in rood: nieuwe gebiedsontwikkeiingen (woningen), in geel: de gebieden waar de arbeidsplaatsen kunnen landen.

3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Om de regie te houden op de ontwikkeling van de stationsomgeving Hoofddorp hebben wij onze ambitie en doelen uitgewerkt in het voorliggende Verdichtingsplan. Dit is het stedenbouwkundig raamwerk dat de samenhang van het hele gebied en de bijbehorende infrastructuur in beeld brengt. Ook geeft het inzicht in aspecten als de waterhuishouding, geluid en beperkingen vanuit luchtverkeer. Dit raamwerk vloeit voort uit de Verdichtingsvisie die voor heel Haarlemmermeer wordt opgesteld. Wij

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 7

vragen de raad het Verdichtingsplan vast te stellen voor de verdere uitwerking van het stationsgebied.

VwdkhtlfvgipJan Hoofddorp

Figuur 3: Scope van Stationsgebied Hoofddorp

Met het Verdichtingsplan borduren wij voort op de 'Propositie Bereikbare Steden' en het Spoorboek 'Ontwikkeling Stationsgebied Hoofddorp 2030' (2021.0001809) wat wij op 6 juli 2021 hebben vastgesteld. En geven wij het kader mee voor het Gebiedsplan dat onder regie van de MRA in het kader van de aanpak Bereikbare Steden wordt opgesteld. Het Gebiedsplan schetst een samenhangende visie op het stadshart: wat is het al en wat wordt het. Daarnaast operationaliseert het Gebiedsplan de visie: welke projecten zijn tussen 2021 en 2030 voorzien, welke ontwikkelingsstrategie/volgorde wordt gevolgd en hoe is de aanpak ervan georganiseerd. Ook voor de acht andere bereikbare steden in de MRA worden Gebiedsplannen opgesteld. De verwachting is dat het Rijk en de MRA in de tweede helft van 2021 de definitieve Gebiedsplannen met uitvoeringsafspraken, en de start van het bouw- en ontwikkelproces in de stadsharten gereed hebben. Mobiliteitsmaatregelen uit deze gebiedsplannen kunnen een plek krijgen in de Uitvoeringsagenda Samen Bouwen aan Bereikbaarheid, na toetsing aan een aantal (nader uit te werken) afwegingscriteria. De uitkomsten van de (negen) Gebiedsplannen worden voor het BO MIRT in november 2021 geagendeerd als basis voor de medefinanciering van het Rijk. Het Verdichtingsplan is de start van het planvormingsproces en niet een finaal plandocument.

Voor deelgebieden en deelaspecten worden de komende tijd uitwerkingen opgesteld die aan de raad zullen worden voorgelegd voor besluitvorming. Naast de uitwerking van deelgebieden worden ook nog nadere uitwerkingen van het Verdichtingsplan opgesteld voor aspecten als waterhuishouding en geluid. Samenvatting Verdichtingsplan Met het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp kiezen wij er voor dat Hoofddorp integraal onderdeel wordt van de polycentrische metropool Amsterdam, mogelijk

pagina 8

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

gemaakt door de komst van de metro naar station Hoofddorp. Dat maakt het ontwikkelen van stedelijke milieus in hogere dichtheden mogelijk. Daarmee wordt voortgebouwd op een ontwikkeling die reeds werd ingezet met de Deelstructuurvisie Hoofddorp. Ook wordt daarmee de realisatie van de Verdichtingsvisie in de tijd naar voren gehaald zodat een bijdrage geleverd kan worden aan de versnelling van de woningbouw in de Amsterdamse regio en het inlopen van het woningtekort in Haarlemmermeer. Aan Hoofddorp worden zo stedelijke woningen en woonmilieus toegevoegd waarmee een betere balans in het woningbestand van Hoofddorp ontstaat; de eenzijdige nadruk op eengezinswoningen neemt daarmee af. Dat komt de sociale duurzaamheid ten goede: inwoners kunnen beter een wooncarrière binnen Hoofddorp maken. Het stedenbouwkundig raamwerk is gebaseerd op acht ambities: 1. Stedetijke leven stimuleren

2. Gezond micro klimaat realiseren

5. Integrale en diverse functiemix hebben

6. Loopbare straten met superWokken ONEN werk

anac anaa

Hiex>3Dr-2 ■. > ► a -

a; ifik « lil

<an o

»

■

MW é

mm 7. Polder identiteit

s. Stille, vredige woonblokken maken

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 9

Deze ambities zijn doorvertaald naar ruimtelijke ingrepen die tezamen het raamwerk vormen voor een toekomstbestendig Hoofddorp. Het raamwerk bestaat uit zes verschillende deelgebieden. De identiteit van deze deelgebieden is verschillend maar vormen tezamen een eenheid. De variatie zit voornamelijk in de opbouw van het bouwblok (programma, dichtheid en architectuur) en in openbare ruimte.

Figuur 5: Samenvatting stedenbouwkundig raamwerk

Stationskwartier (inclusief Hyde Park) In het Stationskwartier is de dichtheid het hoogst en de levendigheid in de straten het grootst. Actieve plinten (begane grond van de gebouwen) met daarbovenop appartementen en kantoren aan de centrumzijde van het plein in combinatie met hotels, culturele voorzieningen, kantoren, congresruimtes en educatie aan de oostkant van het spoor maken het geheel tot levendig gebied. Niet alleen overdag maar 24/7. Het Stationskwartier wordt ontwikkeld tot een hoogstedelijk centrum met internationale allure zonder dat het concurreert met het stadscentrum. Waar het

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 10

stadscentrum vooral een lokaal geworteld centrum is met winkels, krijgt het Stationskwartier een profiel dat aansluit op het 'ENTER NL'-concept van de 'airportcorridor', die met het doortrekken van de Noord/Zuidlijn tot aan Hoofddorp zal reiken. Het Stationskwartier biedt ruimte voor hotels, onderwijs en cultuur naast kantoren en stedelijke appartementen. Zo zijn het Stationskwartier en het stadscentrum complementair aan elkaar. Centrum en Stadspark In het stadscentrum vinden tal van ontwikkelingen plaats waardoor hier minimaal 1.400 woningen worden toegevoegd in combinatie met andere programma's. Ook in het park wordt de komende tijd al flink geïnvesteerd, mede gebaseerd op de ontwikkeling van Hyde park. De route van het station naar het stadscentrum moet eenvoudig zijn voor bezoekers die voor het eerst arriveren. Daarom geeft het stationsplein eenduidig en directe toegang tot het park, van waar een eenvoudig te volgen route naar het stadscentrum leidt. Maar voor de frequente gebruiker zijn er ook andere routes dan deze groene route. Zoals de meer stedelijke route langs voorzieningen door Hydepark, die ook weer aantakt op de route door het park. Daarnaast is er zoals in elke stad de mogelijkheid om op talloze manieren te dwalen door het weefsel richting centrum of station.

Graan voor Visch Zuid Graan voor Visch Zuid transformeert over een langere tijd tot een gemengde wijk waar wonen wordt toegevoegd aan het werken dat nu de boventoon voert. Op deze manier ontstaat er een gemengde wijk met woon-werk functies die een interessante mix opleveren en de levendigheid zowel overdags als 's avonds waarborgen. Waar mogelijk worden de bestaande werkgebouwen onderdeel van de nieuwe bouwblokken. Voor Rooseveltpark wordt het bestaande stedenbouwkundig plan niet aangepast (2021.0001473). Het Stationskwartier en Graan voor Visch liggen deels in de geluidscontour van het Luchthavenindelingsbesluit Schiphol. Daarom geeft het Verdichtingsplan richtlijnen voor de vormgeving van bouwblokken, en maatregelen die de mate van hinder van het geluid verminderen. Schiphol Trade Park Campus Het plan van Schiphol Trade Park Campus is in ontwikkeling (door SADC). Het vormt een van de bouwstenen voor het ENTER NL concept van de internationale entree van Nederland. Het idee is om een aansprekend vestigingsmilieu te bieden dat internationaal concurrerend is. Daarbij is het ontwikkelen van een interactiemilieu, gericht op contact tussen ondernemingen, (onderwijs)instellingen en hun werknemers en bezoekers een centrale doelstelling. De verkaveling met bouwblokken, pleinen en de inrichting van de publieke ruimte zijn daar op gericht net als de menging van functies.

Hotels met hun voorzieningen en andere vergader- en congresvoorzieningen, alsmede onderwijs en onderzoeksinstellingen kunnen met name hieraan bijdragen. Beukenhorst Oost Het idee voor Beukenhorst Oost is om een aansprekend vestigingsmilieu te ontwikkelen dat internationaal concurrerend is. Daarbij is het ontwikkelen van een interactiemilieu, gericht op contact tussen ondernemingen, (onderwijs)instellingen en hun werknemers en bezoekers een centrale doelstelling. De verkaveling met bouwblokken, pleinen en de inrichting van de publieke ruimte zijn daar op gericht net als de menging van functies.

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 11

Hotels met hun voorzieningen en andere vergader- en congresvoorzieningen, alsmede onderwijs en onderzoeksinstellingen kunnen met name hieraan bijdragen. Ondanks dat aan de oostkant van het spoor momenteel geen woningbouw is toegestaan zien wij hier de kans tot het mixen van functies. Levendigheid kan hier gecreëerd worden door middel van werken te combineren met sport, het programmeren van de openbare ruimte en tijdelijke verblijfsfuncties zoals hotels. De Zuidtangent kent een strategische ligging en zorgt voor uitstekende bereikbaarheid in de metropoolregio Amsterdam. Daarom is deze plek kansrijk om hier een hogere dichtheid te realiseren. Zonneveld Binnen Zonneveld vindt er een zonering plaats tussen 50% wonen en 50% niet woonfuncties. Aan de Schipholzijde kan enkel gebruikt worden voor niet woonfuncties. De oriëntatie van de bouwblokken dient haaks op de opstijgrichting van de vliegtuigen te staan. Om lange lijnen in de stadsplattegrond te voorkomen waar het geluid zich langs kan verplaatsen verspringen de tussenstraten in dit deelgebied. De vorm van de daken draagt bij aan de vermindering van de geluidsoverlast. Een zicht- en hoorbare afvoer van het hemelwater draagt bij aan de vermindering van overlast door geluid van vliegtuigen. Bijvoorbeeld door het hemelwater dat op de daken valt niet via regenpijpen af te voeren maar als een waterval langs de gevel.

Mobiliteitsingrepen Onderdeel van de beweging naar een meer hoogstedelijk milieu is de mobiliteitstransitie. Door de komst van de metro kan meer op het gebruik van het openbaar vervoer worden ingezet. Binnen het stationsgebied ligt de nadruk op ruimte voor langzaam verkeer en openbaar vervoer. De verkeerscirculatie voor de auto zal vooral via de ring plaatsvinden (Nieuwe Bennebroekerweg en N201) en minder door Hoofddorp heen; een ontwikkeling die al wordt ingezet in de Netwerkstudie die met de provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam werd opgesteld. Om de ontwikkelingen in het stationsgebied mogelijk te maken zijn bouwstenen voor de infrastructuur bedacht op basis van een verkeerskundig kader dat is opgesteld als voorstudie voor het verkeersstructuurplan (VSP) Hoofddorp dat in de maak is. De uitwerking van de bouwstenen vormt de basis voor het opstellen van het VSP Hoofddorp. Uitgangspunt voor het VSP Hoofddorp is de Netwerkstudie Haarlemmermeer 2040 (2021.0001681) die samen met de provincie Noord-Holland en de Vervoerregio Amsterdam is opgesteld. Daarin werken we met het STOMP-principe: eerst stappen, dan trappen, openbaar vervoer, Mobility as a Service en privéauto. Dit draagt bij aan onze doelstelling van vrijheid van bewegen waarin alle modaliteiten voldoende ruimte krijgen.

Daarnaast is uitgesproken om doorgaand autoverkeer zoveel mogelijk langs de randen van Hoofddorp te geleiden, zodat in Hoofddorp meer ruimte ontstaat voor nieuwe ontwikkelingen en het verbeteren van de leefbaarheid en verkeersveiligheid. Tegelijkertijd wordt via het regionale programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBaB) gewerkt aan het doortrekken van de Noord/Zuidlijn naar Schiphol en Hoofddorp. Hierdoor ontstaat de potentie voor een multimodaal knooppunt dat wat betreft bereikbaarheid vergelijkbaar is met bijvoorbeeld knooppunt Amsterdam Bijlmer Arena. Voor Hoofddorp biedt dit de kans om het stationsgebied op een hoogstedelijke manier te ontwikkelen.

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 12

Figuur 6: principes verkeersstructuur 2040, uit het Verkeerskundig kader stationsgebied Hoofddorp

Met elke bouwsteen ontstaat ruimte voor een deel van de woningbouwambitie. Uitwerking van de bouwstenen is nodig om te kunnen definiëren hoeveel woningbouwruimte per bouwsteen of combinaties daarvan ontstaat. Bouwsteen I: Van Heuven Goedharttaan Doorgaand autoverkeer gaat zoveel mogelijk via de randen van Hoofddorp via de N201 en de Nieuwe Bennebroekerweg. Daarmee verdwijnt het doorgaand verkeer via de centrale as binnen het stationsgebied (Van Heuven Goedhartlaan/Taurusavenue). Hierdoor ontstaat er meer ruimte in het stationsgebied die gebruikt kan worden voor de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen en het opheffen van de barrièrewerking van de infrastructuur rondom het station. De Van Heuven Goedhartlaan tussen Graan voor Visch (Weg A) tot de Kruisweg kan daardoor autoluw worden gemaakt. De extra fysieke ruimte die ontstaat biedt ook de mogelijkheid om het stationsgebied met een hoogwaardige fietsroute te verbinden met de doorfietsroutes Hoofddorp-SchipholAalsmeer en Hoofddorp-Schiphol-Amsterdam. Bouwsteen II: Zuidelijke onderdoorgang (stationj/verlengde Taurusavenue De omrijdbeweging Taurusavenue - Polarisavenue (noordelijke onderdoorgang (station)) - Van Heuven Goedhartlaan om het station vormt een stevige barrière in de verbinding tussen station en het (winkel)centrumgebied.

Door het verkeer over de Taurusavenue via het huidige busstation onder het station door te voeren (zuidelijke onderdoorgang (station)) kan deze barrièrewerking op relatief korte termijn gedeeltelijk

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 13

worden opgelost, waardoor fysieke ruimte beschikbaar komt voor transformatie van de Van Heuven Goedhartlaan tussen Kruisweg en Graan voor Visch (Weg A). Hiervoor is verplaatsing van het busstation noodzakelijk en is een tijdelijk busstation nodig. De verplaatsing van de verkeersstroom levert enige capaciteit op voor woningbouw, maar is geen oplossing voor de gehele woningbouwambitie. Van belang is te onderzoeken hoe de Nieuwe Bennebroekerweg en de N201 wel die capaciteit kunnen bieden. Door autoverkeer via de zuidelijke onderdoorgang van het station niet meteen onmogelijk te maken kan deze dienen als ventiel om de druk op het netwerk elders in Hoofddorp te verlichten. Inzet is daarbij om zo min mogelijk doorgaand verkeer door het stationsgebied te leiden. Bouwsteen III: Multimodale Knoop en openbaar stationsgebied Voor het station wordt ingezet op het efficiënter maken van de toekomstige knooppuntfunctie met trein, metro en bus. Hiervoor zijn directe en logische looproutes noodzakelijk tussen de verschillende modaliteiten. Daarbij moet het station ook toekomstbestendig worden om de toename in het aantal reizigers te faciliteren. Hiervoor is een goede inpassing van het metrostation en een nieuw busstation noodzakelijk. Om optimaal in te zetten op het STOMP-principe rond het station moeten ook de faciliteiten voldoen.

Dit zijn onder andere goede en veilige loop- en fietsroutes van het station naar het stadscentrum en omliggende gebieden, uitbreiding van de fietsenstalling en faciliteiten voor deelmobiliteit (het systeem waarin een auto, fiets, scooter door meerdere personen wordt gedeeld). Daarnaast wordt ingezet op een sterkere verblijfsfunctie rond het station door levendige stationspleinen te creëren met bijbehorende functies op en rond het station. Bouwsteen IV: Centrum Wanneer doorgaand verkeer uit het stationsgebied wordt geweerd zal dit verkeer een andere route zoeken. Dit heeft gevolgen voor de verkeersstromen in het centrumgebied. Om de leefbaarheid en bereikbaarheid van het centrum te blijven garanderen zijn aanvullende maatregelen nodig om het doorgaande verkeer te stimuleren een andere route te kiezen. Bij het uitwerken van de maatregelen hebben we oog voor de extra bezoekers aan het stadscentrum, door de groei van het aantal inwoners. Dit geldt voor alle modaliteiten. Bouwsteen V: N201 Een structurele oplossing voor de problematiek op de N201 is randvoorwaardelijk om verkeer meer naar de randen te kunnen geleiden en om alle ambities in het stationsgebied te realiseren. Uitwerking van de opgave is noodzakelijk om tot concrete maatregelen te kunnen komen.

Maatregelen die kansrijk zijn om met meerdere partners te verkennen richten zich op het scheiden van lokaal en regionaal verkeer, het direct aansluiten op de Westrandweg (A5), het verkeer directer verbinden met de A9 en de AS en het aanpassen van de samenhang van de N201/N196. Bouwsteen VI: Nieuwe Bennebroekerweg De Nieuwe Bennebroekerweg wordt opgewaardeerd. Dit is nodig om verschillende (woningbouw)ontwikkelingen mogelijk te maken. Om de route via de Nieuwe Bennebroekerweg een aantrekkelijk alternatief te maken voor de huidige route via het stationsgebied, is het wenselijk om de rijtijd tussen Spoorlaan en oprit Hoofddorp-Zuid van de A4 te verkorten. Om deze rijtijdverkorting mogelijk te maken zijn mogelijk aanvullende maatregelen nodig te in het project Opwaarderen Nieuwe Bennebroekerweg. Deze extra maatregelen zijn bijvoorbeeld het omvormen van de

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 14

gelijkvloerse kruisingen tussen de Spoorlaan en de oprit A4, tot ongelijkvloerse kruisingen. Deze zes bouwstenen zijn kostbare ingrepen. De investeringen kunnen niet volledig verhaald worden op de ontwikkelingen. Het investeren in Hoofddorp is al begonnen: naast de verdubbeling van de Bennebroekerweg worden bijvoorbeeld doorgaande fietspaden aangelegd en het park tussen Hyde Park en Hoofddorp centrum aangepast. In de nabije toekomst zijn meer investeringen nodig. Van al deze investeringen zijn de kosten, opbrengsten en dekkingen in beeld gebracht. De partners werken de plannen de komende tijd nader uit. Met de concretisering van de plannen worden de financiële onderbouwingen eveneens verder aanscherpt. De bouwstenen I en II zullen de komende periode verder worden uitgewerkt als onderdeel van het VSP Hoofddorp. Over de inhoud en het proces van het VSP Hoofddorp hebben wij de raad schriftelijk geïnformeerd met de brief "Voortgangsrapportage Mobiliteit juni 2021" (X.2021.04281). Onderzoeken In aanvulling op de infrastructurele aspecten is er nog nader onderzoek nodig naar omgevingsaspecten als waterhuishouding, geluid, trillingen, stikstof en fijnstof om te zorgen voor een duurzaam en prettig leefklimaat.

Vervolgproces Na besluitvorming over het onderhavige Verdichtingsplan worden de deelgebieden verder uitgewerkt: ontwikkelkaders voor Graan voor Visch Zuid en Beukenhorst West om regie te voeren over de ontwikkeling van die gebieden door de eigenaren in het gebied (derde en vierde kwartaal dit jaar); een ontwikkelplan voor het gebied Van Heuven Goedhartlaan om actief, in samenwerking met marktpartijen, de ontwikkeling van het gebied ter hand te nemen (derde en vierde kwartaal dit jaar); een plan voor het station, de Multimodale Knoop Hoofddorp, in samenwerking met de Vervoerregio Amsterdam, provincie Noord-Holland, Prorail en NS (vanaf 2022, na besluitvorming over de doortrekking van de Noord/Zuidlijn). Daaronder valt ook ons verzoek tot het opwaarderen van Hoofddorp tot InterCity station; een onderzoek naar de aansluiting op het stationsplein en de Multi Modale knoop Hoofddorp in het bestaande ontwikkelkader voor Hyde Park. De plannen van Hyde Park zijn immers van vóór deze ontwikkeling van het stationsgebied (derde en vierde kwartaal dit jaar); de verkeerstructuur: de Van Heuven Goedhartlaan en de zuidelijke onderdoorgang van het station zullen als onderdeel van het VSP Hoofddorp verder worden uitgewerkt in derde en vierde kwartaal dit jaar.

voor de gebieden Zonneveld, Beukenhorst Oost, Beukenhorst Oost-Oost worden in een later stadium ontwikkelkaders opgesteld (afhankelijk van marktvraag en resultaten onderzoek naar duurzame leefbaarheid (Zonneveld); 2022 en verder) een marktstrategie voor samenwerking met marktpartijen in de verschillende deelgebieden (derde en vierde kwartaal dit jaar); identificeren van de prioritaire projecten om zo snel mogelijk met de eerste nieuwe woningbouwprojecten te kunnen starten (derde en vierde kwartaal dit jaar);

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 15

het stedenbouwkundig plan voor het campusgebied in Schiphol Trade Park wordt reeds aangepast aan de komst van de metro en het Verdichtingsplan. Wat zijn de kanttekeningen en risico's? Aan de gebiedsontwikkeling rondom het station Hoofddorp zoals opgetekend in dit Verdichtingsplan stellen wij twee voorwaarden: a. de Noord/Zuidlijn wordt doorgetrokken tot Hoofddorp; b. er komt een Rijksbijdrage voor investeringen in de weginfrastructuur en de onrendabele top van de gebiedsexploitaties. In het ongunstige geval dat de Noord/Zuidlijn niet wordt doorgetrokken tot Hoofddorp dan zal de omvang van het programma en de fasering opnieuw beschouwd worden. De intentie zal er in dat geval zijn om de kern van het project, het gebied van de Van Heuven Goedhartlaan zoveel mogelijk overeind te houden, maar het is evident dat er in dat geval (veel) minder woningen gerealiseerd kunnen worden. 3.3 Wat mag het kosten? Aan de uitvoering van deze nota zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. De totale publieke investeringen voor de bouw van de woningen, de uitbreiding van de werklocaties en de infrastructurele maatregelen zijn geraamd op € 419 miljoen, de opbrengsten worden geschat op € 58 miljoen. Dit leidt vooralsnog tot een tekort van € 361 miljoen. Dit is het bedrag dat in het kader van de aanpak Bereikbare Steden aan het Rijk wordt gevraagd.

De financiële consequenties voor Haarlemmermeer komen bij de raad voor besluitvorming terug in de vorm van ontwikkelplannen voor de Van Heuven Goedhartlaan en de multimodale knoop en in de vorm van ontwikkelkaders voor Graan voor Visch Zuid, Beukenhorst West en op de langere termijn ook voor Zonneveld en Beukenhorst Oost-Oost en Beukenhorst Oost. De ontwikkelplannen en ontwikkelkaders zullen inclusief de financiële consequenties worden voorgelegd aan de raad. Dan zal ook getoetst zijn of voldaan wordt aan de voorwaarden die gesteld zijn ten aanzien van de komst van de metro en de financiële bijdrage van het Rijk in de benodigde aanpassingen van de weginfrastructuur en onrendabele toppen op gebiedsexploitaties. Mocht aan die voorwaarden niet, of slechts ten dele zijn voldaan, dan zal de aard, omvang en snelheid van ontwikkeling daarop worden aangepast. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? De drie portefeuillehouders van woningbouw, ruimtelijke ontwikkeling en verkeer zijn verantwoordelijk voor het opstellen van het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp. De portefeuillehouder woningbouw is het eerste aanspreekpunt. De raad is verantwoordelijk voor het vaststellen van het Verdichtingsplan. Daarmee legt de raad de kaders voor de ontwikkeling van de stationsomgeving voor Hoofddorp vast.

Het Verdichtingsplan is op haar beurt het kader voor het Gebiedsplan Stationsgebied Hoofddorp dat onder leiding van de MRA met de vele partners wordt opgesteld. Het college is verantwoordelijk voor het vaststellen van het Gebiedsplan Stationsgebied Hoofddorp (wat binnen de kaders van het Verdichtingsplan valt). De portefeuillehouder woningbouw is het eerste aanspreekpunt voor het Gebiedsplan.

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 16

3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar? Participatie Voor het opstellen van het Verdichtingsplan is gebruik gemaakt van de resultaten van het participatietraject van de Verdichtingsvisie Haarlemmermeer en de Omgevingsvisie (omgevingsgesprekken). Tijdens de omgevingsgesprekken die in het voorjaar van 2019 zijn gehouden was er nog geen sprake van de extra woningen in het stationsgebied. Toch zijn de opmerkingen van de omgevinggesprekken in Hoofddorp relevant voor het Verdichtingsplan. Opgemerkt is ondermeer: 'behoud het Wandelbos', 'ontsluit en verbind het groen om een rondje door het groen te kunnen lopen', 'zorg voor balans tussen verstedelijking en natuur en groen'. Maar ook 'vergeet de historie van de polder niet' en 'concentreer verstedelijking bij vervoersknooppunten en het centrum'. Het participatietraject van de Verdichtingsvisie is uitgevoerd met het spel Swipocratie. In totaal hebben 4.784 mensen deelgenomen aan het spel. 83% van de deelnemers woont of werkt in Haarlemmermeer. In dit spel was nadrukkelijk aandacht voor verdichting in stationsgebieden. Een kwart van de deelnemers heeft de vragen over de stationsgebieden beantwoord (1.196 mensen). De reacties op verdichten op deze locatie waren vrijwel uitsluitend positief. Van hen ziet 85% een grootschalige ontwikkeling in stationsgebieden als kans voor deze locaties.

Ook middelschalige ontwikkeling vindt 84% kansrijk. Nog bijna driekwart (72%) vindt kleinschalige ontwikkelingen kansrijk op stationslocaties. Net iets meer dan de helft van de respondenten (51%) vindt behoud van de huidige situatie niet wenselijk. Ook konden alle 4.784 respondenten op een aantal wensen reageren. Opvallend is dat de meeste dromen samen hangen met een groene leefomgeving zoals 'blokje om', 'beter groen', 'speelgroen', 'oase', 'buiten sporten', 'groenblauwe aders' en 'groene rand'. De reacties op verdichten op deze locatie waren vrijwel uitsluitend positief. Zie verder de bijlage Resultaten Swipocratie. Met deze resultaten is rekening gehouden in het voorliggende Verdichtingsplan. De ontwikkeling van het stationsgebied zal impact hebben op het bestaande Hoofddorp, en vooral op de bestaande woonwijk Graan voor Visch. Voor de uitwerking van de deelgebieden van het stationsgebied zal daarom een participatieproces worden georganiseerd. Communicatie De communicatie over het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp en de daarop volgende deeluitwerkingen wordt nog nader uitgewerkt in een communicatieplan. We zullen daarbij gelijk optrekken met de communicatie over de Schaalsprong Wonen Haarlemmermeer en de Verdichtingsvisie.

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp

pagina 17

3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd? Het Verdichtingsplan wordt voorgelegd aan de raad ter vaststelling. Over het Gebiedsplan dat daarop volgt, wordt naar verwachting in het vierde kwartaal 2021 door ons besloten en zal ter informatie aan de raad gestuurd worden. Daarna zal de raad voor de uitwerking van de verschillende deelgebieden ontwikkelkaders dan wel ontwikkelplannen (inclusief financiële consequenties) ontvangen ter besluitvorming. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)? De gebiedsontwikkeling van de Stationsomgeving Hoofddorp met 15.500 woningen en 11.000 arbeidsplaatsen levert een belangrijke bijdrage aan de ontwikkeling van de woningbouw en de werkgelegenheid in de MRA. Met deze ontwikkeling wordt ook de economische positie van de metropoolregio versterkt. In de nabijheid van Schiphol betekent deze ontwikkeling ook een impuls voor de internationale entree van Nederland. De plannen worden in nauw overleg met de MRA opgesteld. 4. Ondertekening Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,

Bijlage(n): •

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp, Stedenbouwkundig raamwerk

•

Resultaten Swipocratie

Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp Stedenbouwkundig raamwerk Eindrapport - 31.08.21 in opdracht van de gemeente Haarlemmermeer

Inhoud 1. Introductie 2. Opgave en Ambities

Inhoud

3. Raamwerk voor het stationsomgeving 1. Eén groot, levendig stadscentrum 2. Robuust groene polder grid als basis 3. Water als dragend element 4. Beloop-en fietsbaar stationsgebied 5. Rust, Reuring Ruis- raamwerk voor functiemenging 6. Superblock structuur 7. Polderidentiteit 8. Geluidsadaptieve stadsblokken 4. Deelgebieden Programmadistributie A. Stationskwartier B. Centrum & Stadspark C. Graan voor Visch Zuid & Rooseveltpark D. Schiphol Trade Park Campus E. Beukenhorst Oost F. Zonneveld 5. Fasering Een flexibel raamwerk, in verschillende scenario’s Programmadistributie 6. Bijlage

2

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

3

1

Introductie

4

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

Uitgangspunten Aanleiding Aanleiding voor dit verdichtingsplan is de versnelling van de woningbouw zoals die is overeengekomen in het programma ‘Bereikbare steden’. Haarlemmermeer spant zich in voor de realisatie van 15.500 woningen (waarvan 9.800 nieuw ten opzichte van bestaande plannen) tot 2030 in het stationsgebied van Hoofddorp. Daaraan verbonden is het faciliteren van de groei van 11.00 arbeidsplaatsen, gebaseerd op de Toekomstverkenning Welvaart en Leefomgeving (WLO scenario’s) en het polycentrische verstedelijkingsmodel voor de metropoolregio Amsterdam. De woningbouw dient aanvullend op de bestaande woningvoorraad te zijn, met een hoogstedelijk milieu, anticiperend op de komst de doortrekking van de Noord-Zuid metrolijn naar Schiphol en Hoofddorp.

De Zwarte Hond

Mocht de metro niet tot Hoofddorp worden doorgetrokken, dan moeten de omvang van het programma en de fasering opnieuw bezien worden. Het ruimtelijk programma van wonen en werken is alleen mogelijk indien er ook middelen beschikbaar komen voor aanpassingen van de weginfrastructuur. Raamwerk Dit stedenbouwkundig raamwerk is een globaal plan voor de ontwikkeling van een groot gebied rondom het station van Hoofddorp. Het plan laat zien hoe verschillende lopende projecten zich tot elkaar (kunnen) verhouden en wat de gezamenlijke ontwikkelpotentie van het gebied als geheel is. Het raamwerkplan biedt volop ruimte voor voortschrijdend inzicht en nadere uitwerking. Het is niet een verkavelingsplan.

5

Haarlemmermeer Verdichtingsvisie

P

Parallel aan dit stedenbouwkundig raamwerk wordt er gewerkt aan de Verdichtingsvisie voor Haarlemmermeer. Uit het onderzoek hiervoor wordt duidelijk dat verdichting geen doel op zich is maar een middel om de rest van de gemeente beter te maken en te helpen bij haar opgaven. Verdichting kan bij uitstek in het stationsgebied, waarvan de potentie nog eens versterkt wordt door de voorziene komst van de metro naar Hoofddorp. Bovendien draagt het bij aan een stedelijker voorzieningenniveau en biedt het een voor Haarlemmermeer uniek (hoog)stedelijk woon- en werkmilieu. Dit verdichtingsplan is een deeluitwerking van de verdichtingsvisie.

6

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

7

Naar een station zonder achterkanten

Metro Mix: hoogstedelijke functiemix

Het CRa (College van Rijksadviseurs) liet ontwerpend onderzoek uitvoeren naar de ontwikkeling van stationsgebieden. Hoofddorp diende als een van de negen cases. De belangrijkste lessen waren

In een onderzoek in opdracht van de G5 zijn leidende principes (Guiding Principles) voor het ontwikkelen van stedelijke functiegemengde gebieden geformuleerd. Het mengen van functies in een gebied heeft tal van voordelen. Een hoogstedelijke functiemix: 1. Bespaart ruimte 2. Reduceert mobiliteit 3. Is levendiger 4. Is adaptiever in economisch magere tijden 5. Maakt delen van gemeenschappelijke voorzieningen eenvoudiger 6. Is gewild 7. Stimuleert innovatie, door ‘denken’ en ‘doen’ te combineren 8. Kan de directe omgeving helpen bij opgaven waar die mee kampt

0. Geen champagne! Te vaak werd in Nederland de ontwikkeling van een stationsgebied onderwerp van torenhoge ambities met onrealistische plannen tot gevolg. Denk aan het ‘Champangeglazen’ plan voor Rotterdam uit 2001. Laten we deze teleurstellingen voor zijn en een haalbaar en aanpasbaar plan maken.

Tijd en geld 7. Definieer de termijn Een goed plan schetst een perspectief dat voorbij de waan van de dag reikt, en zet tegelijk aan tot handelen in het hier en nu. 8. Let op Kairos Tijd is één ding, de juiste tijd een ander. De Griekse god Kairos verpersoonlijkt het geschikte moment, de uitgelezen kans om een doel te bereiken. 9. Investeer Niet alleen de juiste tijd is essentieel, ook het juiste budget.

Het Nieuwe Stationskwartier Ruimtelijke kwaliteit op het grensvlak van knooppunt en stad

Metro Mix

A Waarom

C

Wat

Hoe

Locatie en context

Ruimtelijk instrumentarium

Geld en organisatie

A1 | Het juiste puzzelstuk Creëer een vliegwiel voor de regionale economie

B1 | Raamwerkplan voor reuring, ruis en rust Hanteer gemengde zonering voor prettige mix

C1 | Gebiedsbrede exploitatie Maak een gebiedoverstijgende exploitatie met o.a. collectieve drivers

B2 | Meng op blokniveau Zet in op menging op blokniveau

C2 | Businesscase voor tijdelijkheid Creëer een businesscase voor onrendabele, maar maatschappelijk waardevolle activiteiten in het gebied

A2 | Motor voor de omgeving Stel maatschappelijke meerwaarde in de directe omgeving randvoorwaardelijk voor de ontwikkeling

A3 | Overbrug fysieke barrières Verbind het gebied met het stedelijk netwerk

A4 | Tabula Scripta Benut het bestaande beter

A5 | Participatie Stuur op coalities met aandacht voor lokaal draagvlak

>> Ook de recente publicatie van het Bureau Spoorbouwmeester, Het Nieuwe Stationskwartier, sluit goed aan bij de gedachten van dit verdichtingsplan.

8

B

B3 | Bruisende straten Maak actieve plinten en compacte openbare ruimte

B4 | Prestatie gebaseerde zonering Introduceer milieuhinderzonering op basis van prestatie in plaats van functie

B5 | Hoogste dichtheid het beste bereikbaar Ontwikkel de hoogste dichtheid rond OV-knopen en stem de mobiliteitsstrategie hierop af

De mix hoeft ook niet op elke plek dezelfde te zijn. Binnen een Raamwerkplan worden drie zones onderscheiden: Reuring, Rust en Ruis. Reuring In de Reuring-zone is ruimte voor hoogstedelijke voorzieningen met ruime openingstijden die voor dynamiek en sociale veiligheid zorgen. Woonconcepten voor ‘uithuizige’ bewoners, die sterk leunen op stedelijke en collectieve voorzieningen, sluiten hier goed op aan. De Reuring-zone vormt de ruggengraat van een gebied en ligt bij voorkeur zo dicht mogelijk bij een openbaarvervoersknooppunt of stadscentrum.

Guiding Principles Metro Mix | Advies op hoofdlijnen

Oproep tot samenwerking

Guiding Principles

Hoe gemengde hoogstedelijke milieus met meerwaarde voor Nederland te ontwikkelen

Inhoud 1.Stel het station centraal Stations zijn de schakels van de landschappelijke metropool Nederland, ze verbinden dorp, stad en regio. Dat maakt stationsgebieden tot dé plekken waar infrastructuur en stedenbouw elkaar kunnen bevruchten. 2. Ontwikkel het station alzijdig Een goed station is meer dan een overstapmachine, het is een levend deel van de stad. Het moet aan alle kanten aantrekkelijk zijn. 3. Bevrijd het station van zijn gebouw Stations verdwijnen als gebouw, in essentie worden ze allemaal openluchtstations.

Proces 4.Teken en praat Ontwerpend onderzoek helpt om common ground te ontdekken: uitgangspunten en oplossingsrichtingen die voor alle betrokkenen voorstelbaar zijn. Deze ‘ontwerpstabiliteit’ overbrugt verschillen in ritme, tijd en zekerheid. 5. Zorg voor regie Het station is letterlijk een poort naar de wereld, dus is een open oog voor het grotere perspectief noodzakelijk. Niet alleen aan het begin van het proces, maar permanent. 6. Maak ademende plannen Vreemde ogen dwingen, juist daarom kan een ontwerper helpen om ambitie scherp te stellen. Dat maakt vervolgens gesprekken met alle betrokkenen mogelijk.

C3 | De plintregisseur Organiseer de exploitatie gezamenlijk met een plintregisseur

C4 | Experimenteerruimte Experimenteer!... met mate: balans tussen markt en ambitie

Ruis In de Ruis-zone wordt volop ruimte geboden aan bedrijvigheid, logistiek, verkeer en rommeligheid. Een zone met een grotere mate van tolerantie. Ligging aan hoofdverkeersroutes, met grotere kavels en gebouwen, ligt voor de hand. Ruis-zones kunnen helemaal woningvrij zijn, zodat zich hier de iets zwaardere functies kunnen vestigen, zolang de leefkwaliteit van de Reuring- en Rust-zones even verderop niet negatief wordt beïnvloed. Een dergelijk deelgebied kan monofunctioneel zijn of uit een mix van niet-wonen functies bestaan, bijvoorbeeld een poppodium met drukkerij en kantoren. Rust In de Rust-zone is ruimte voor wonen, groen en kantoorwerk. Hier passen alle woonvormen die zich lenen voor een hoge dichtheid en niet in de andere twee zones passen, waaronder gezinsappartementen, bovenbenedenwoningen, townhouses, enzovoorts. Deze zone is, net als reuring en ruis erg geschikt voor klimaatadaptatie, parken en recreatieve verbindingen naar buiten.

C5 | Veerkrachtig ontwikkelen Maak een financieel robuuste ontwikkelstrategie die aansluit op de ruimtelijke ambities

21

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

9

2

Een indruk van de huidige situatie Hoofddorp ligt op een strategische locatie binnen de MRA in de nabijheid van Schiphol, de Zuid-as en Amsterdam. Om deze reden zijn er rond het station voornamelijk kantoor en werkgerelateerde functies te vinden. De overige deelgebieden kennen allen hun eigen identiteit en kwaliteiten. Zo bestaat het centrum voornamelijk uit winkelgerelateerde voorzieningen. In de huidige situatie vormt de infrastructuur veelal de scheiding tussen de verschillende functies en deelgebieden.

Opgave en Ambities 10

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

* * Huidig stedenbouwkundig plan aanpassen

De Zwarte Hond

In Hoofddorp kunnen in het stationsgebied 9.800 nieuwe woningen toegevoegd worden en zal de werkgelegenheid met naar 11.000 banen groeien. In dit rapport verkennen we de mogelijkheden en kansen die dit oplevert voor de stad, waarbij de focus zal liggen op het stationsgebied en de transformatie van Graan voor Visch Zuid. Hieronder is een overzicht te zien van de status van de deelgebieden. Waarbij voor sommige gebieden wel een stedenbouwkundig plan is gemaakt in het verleden, maar door de veranderende context over tijd niet meer bruikbaar is.

* *

11

12

Uitzicht van de Geniedijk

Achterkant van het station

Straatprofiel in Beukenhorst Zuid

Uitzicht van Van Heuven Goedhartlaan

Kantoren en bedrijventerreinen in Graan voor Visch Zuid

Zonnepanelen in het landschap op zonnepark

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

Voorzijde van het station

De Zwarte Hond

13

Waar bouwen we op voort? In de eeuwen voor de droogmaking in 1850 was het Haarlemmermeer een enorme watervlakte. De Haarlemmermeerpolder is omgeven door een ringvaart. In het noordoosten van de polder ligt Schiphol, wat voor een groot deel sturend is geweest voor de ontwikkeling van Hoofddorp. Ook

in de toekomst en met het oog op de ontwikkelingen in het stationsgebied biedt de nabijheid van Schiphol en Amsterdam kansen voor de positionering en aantrekkingskracht van het stationsgebied. Hoofddorp is het grootste ‘dorp’ in de Haarlemmermeerpolder met een inwonersaantal van 76.000 (2020).

1800, Haarlemmermeer

1852, Droogmaking Haarlemmermeer

1950, Ontstaan dorpen

1970, Uitbreiding Schiphol

2020, Uitbreiding Hoofddorp richting westen

14

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

15

Landschapstructuur

Bouwjaar

landbouw/gras hoofdgroen Geniedijk hoofdwater gebouwen

<1900 1900-1939 1940-1964 1965-1974 1975-1984

1985-1994 1995-2004 2005-2040

FSI (Floor Space Index) per blok

Werk locaties 1-2000 m2 2000-5000 m2 5000-10000 m2 10000-20000 m2 20000-40000 m2 40000-100000 m2

<1 1-2 2-3 3-4 >4

Bouwfunctie

Grootte van huizen ggb < 50m2 ggb 50-75m2 ggb 75-100m2 ggb 100-125m2 ggb 125-150m2 ggb 150-200m2 ggb 200-250m2 ggb > 250m2

bijeenkomstfunctie winkelfunctie onderwijsfunctie kantoorfunctie zorgfunctie sportfunctie logiesfunctie industrie overig woonfunctie

16

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

app < 50m2 app 50-75m2 app 75-100m2 app 100-125m2 app 125-150m2 app 150-250m2 app > 250m2 geen wonen

De Zwarte Hond

17

Het stationsgebied van Hoofddorp is gefragmenteerd en afgesloten van de stad door infrastructurele barrières In de huidige situatie is te zien dat verschillende infrastructurele barrières de uitwisseling tussen verschillende wijken in Hoofddorp ernstig bemoeilijken. De voornaamste zijn de Van Heuven Goedhartlaan tussen het station en Hydepark / het centrum, de hooggelegen spoorlijn en de Geniedijk.

voetganger en fietser. het station ontbeert een duidelijke herkenbaarheid, identiteit en functionaliteit. Door deze barrieres te slechten ontstaat er de mogelijkheid tot uitwisseling tussen de verschillende deelgebieden en ontstaat de kans om lopen en fietsen te stimuleren.

De grote wegen worden gedomineerd door de auto en zijn slecht toegankelijk voor de

18

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

19

Onderzoeksgebieden rond Station Hoofddorp Hoofddorp Stationsgebied (Studie: Posad Maxwan)

Schiphol Trade Park Campus (Studie: Posad Maxwan)

Hyde Park (MVRDV)

Stationsdistrict & Hyde Park 2 (Studie: MVRDV)

Stadspark (Loos van Vliet)

Stedenbouwkundig plan Stadscentrum

Rondom het Stationskwartier zijn enkele projecten in de maak. In de basis volgen we deze ontwikkelingen en sluiten we hierop aan met het raamwerk. Er zijn enkele aandachtspunten om de verbinding tussen de deelgebieden en lopende projecten goed op elkaar aan te sluiten. Deze worden genoemd in hoofdstuk vier, waar we alle deelgebieden langslopen.

20

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

21

Programmaverdeling De totale vraag naar woningen komt neer op een aantal van 15.500 binnen dit deel van Hoofddorp. Ruim vijfduizend woningen hiervan zijn al onderdeel van vergevorde plannen, zoals Hyde park. Binnen deze studie wordt voornamelijk gefocust op de resterende 9.800 woningen. Het grootste aandeel landt in Graan voor Visch Zuid dat een woon-werk gebied wordt. Direct ten westen van het station zijn 1.400 woningen voorzien. Vanwege beperkingen van het vliegverkeer is het op dit moment niet mogelijk om aan de oostzijde van het spoor woningen te realiseren.

De 11.000 banen die geaccomodeerd moeten worden landen voornamelijk in de directe omgeving van het station, met de nadruk op Beukenhorst Oost. De ontwikkeling van het Zonneveld is voorzien na 2030.

Woningtypen Stationsgebied Hoofddorp is interessant voor die doelgroepen die waarde hechten aan stedelijk wonen en de nabijheid van een breed aanbod van openbaar vervoer, werk, horeca, culturele voorzieningen, winkelaanbod en maatschappelijke voorzieningen. Bovendien zorgt het openbaar vervoer ervoor dat Schiphol, Amsterdam, Leiden, Den Haag en Utrecht binnen afzienbare tijd bereisbaar zijn. Er wordt gestreefd naar nieuwbouw die iets toevoegt aan de huidige type woningen in de woningvoorraad . Leidend hierin is het betaalbaarheid uitgangspunt uit het Woonbeleidsprogramma Haarlemmermeer 2019-2025 (2019.0058049), dat betekent dat 50% van woningen in het betaalbare segment wordt gerealiseerd. Waarbij onder betaalbaar de NHG-grens wordt verstaan. Vanuit de doelgroepen bezien kan gedacht worden aan de volgende woningtypen, waarbij aangetekend dat het indicaties betreft. De creativiteit van ontwikkelaars wordt gevraagd om ook andere aantrekkelijke woningplattegronden te ontwikkelen: •

•

• • 15.500 woningen toe te voegen in Hoofddorp waarvan 9.800 nieuwe t.o.v. de bestaande plannen in Stadscentrum, Hyde Park en Roosevelt Park

22

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

•

•

minimaal 3-kamer appartementen en maisonnettes (indicatief vanaf 80 m2) met aantrekkelijke buitenruimte en een goed toegankelijke berging voor de (elektrische) (bak)fietsen en kinderwagens van het gezin. Een dusdanig aantrekkelijke woning dat de eventuele eerste voorkeur voor Amsterdam snel vergeten is. Empty nesters/ senioren: alle segmenten (sociaal, midden en vrije sector), royale 3-kamerwoning vanaf 70 m2, prettige eigen buitenruimte, goed bereikbare berging voor elektrische fietsen (of scootmobiel op termijn). Een dusdanig aantrekkelijk appartement dat men de eengezinswoning ervoor verlaat. Expats: midden- vrije sector huursegment, van 2-kamerwoning voor de jonge buitenlandse kenniswerker met kleine beurs (indicatief 40-60m2) tot ruime maisonnettes voor de buitenlandse expatgezinnen met ruim budget (indicatief vanaf 80 m2).

Jongeren en studenten: sociale huurwoningen (campuscontracten), 1- en 2-kamerwoningen, indicatief 25-40m2. Met eventueel gedeelde voorzieningen en ontmoetingsruimte. Starters: sociaal ( jongerencontracten) en middensegment in koop en huur, minimaal 2-kamerwoningen, indicatief 40-60 m2. (Jonge) stedelijke gezinnen in sociale huursegment waarbij woningtype wordt afgestemd met corporatie. (Jonge) stedelijke gezinnen: midden- en vrije sectorsegment in huur en koop,

De Zwarte Hond

23

1. Stedelijke leven stimuleren

2. Gezond micro klimaat realiseren

3. Waterstructuren vasthouden en gebruiken

4. Mobiliteitstransitie mogelijk maken

5. Integrale en diverse functiemix hebben

6. Loopbare straten met superblokken

7. Polderidentiteit

8. Stille, vredige woonblokken maken

Naar 8 ambities voor een levendig en leefbaar stationsgebied. Op basis van de ambitie van de gemeente en de analyse van de huidige situatie zijn we gekomen tot 8 speerpunten voor de ontwikkeling van Hoofddorp. Deze ambities worden vertaald in ruimtelijke ingrepen die tezamen het raamwerk vormen. Door deze te combineren en waar mogelijk elkaar te versterken ontstaat een raamwerk dat de tand des tijds kan doorstaan en toewerkt naar een toekomstbestendig Hoofddorp.

24

1. Stedelijke leven stimuleren

2. Gezond micro klimaat realiseren

3. Waterstructuren vasthouden en gebruiken

4. Mobiliteitstransitie mogelijk maken

5. Integrale en diverse functiemix hebben

6. Beloopbare straten

7. Polderidentiteit

8. Stille, vredige woonblokken maken

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

25

3

Van ambities naar een Raamwerk

Raamwerk voor de stationsomgeving

26

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

27

1. Eén groot, levendig stadscentrum De ontwikkeling van het Stationskwartier biedt de kans om het gebied van station tot winkelhart als één groot levendig centrum te beschouwen. Het stationsgebied vormt hierbij geen concurrentie voor het huidige centrum, maar ontwikkelt zich als een complementair hart in programma en ruimtelijke kwaliteit. Het stationplein vormt de kern van het nieuwe stedelijke interactiemilieu. Aan de westkant vooral gericht op bewoners en bezoekers, aan de oostkant op werknemers en bezoekers. Het Stadspark krijgt door deze ontwikkeling een centrale ligging in het nieuwe stadscentrum en kan worden geschouwd als het ‘’Central Park’’ van Hoofddorp.

Ambitie: Stedelijke leven stimuleren

Schema Mulitmodale Knoop Hoofddorp (MKH), bekeken vanuit stadscentrum.

28

Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp

De Zwarte Hond

29

2. Robuust groene polder grid als basis In het raamwerk bouwen we voort op het kenmerkende groene raamwerk van Hoofddorp. De gridstructuur is tot op de dag van vandaag de leidende structuur van de polder. Aan deze lange linten vestigden zich akkerbouw. We bouwen voort op de huidige polderlinten als verbinding tussen de verschillende plangebieden/wijken en de opgestelde visie Polderlinten en sluiten aan op omliggende recreatiegebieden waaronder PARK21. Deze linten gebruiken we om Hoofddorp klimaatadaptief te maken door het toevoegen van groen en water waar mogelijk. Elk lint krijgt een unieke beplanting/boomkeuze die zorgt voor een herkenbare identiteit. Hierbij wordt gerefereerd aan de historie door het