CConstaterende datHaarlemmermeer
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 3 De omgevingseffectrapportage (OER) Omgevingsvisie provincie Noord-Holland

Lijst ingekomen stukken voor de raad 31 augustus 2026, gemeente HaarlemmermeerBij agendapunt: 4. NOTA Zienswijze ontwerp-omgevingsvisie Noord-Holland, juni 2026 (13702931)177.858 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 16 van 22

Project OER Omgevingsvisie provincie Noord-Holland Opdrachtgever Provincie Noord-Holland Document Beoordeling voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu Status Definitief 03 Datum 19 mei 2026 Referentie 149368/26-007.626 Classificatie W+B Projectgerelateerd Projectcode 149368 Dit document is geautoriseerd en intern aantoonbaar vrijgegeven conform het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen + Bos. Het kwaliteitsmanagementsysteem van Witteveen + Bos is gecertificeerd op basis van ISO 9001. Adres Witteveen+Bos Raadgevende ingenieurs B.V. | Deventer Daalsesingel 51c Postbus 24087 3502 MB Utrecht +31 (0)30 765 19 00 www.witteveenbos.com KvK 38020751 © Witteveen+Bos Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toest emming van Witteveen+Bos, noch mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is verva ardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Tekst- en datamining van (delen van) dit document, evenals enige verwerking of reproductie ervan door middel van kunstmatige intelligentie technologieën is uitdrukkelijk niet toegestaan, behoudens schri ftelijk anders overeengekomen.

Dit document (of delen ervan) mag niet worden verveelvoudigd en/of anderszins worden gebruikt op enigerlei wijze voor het trainen van kunstmatige in telligentie technologieën, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Witteveen+Bos aanvaardt geen aansprakelijkheid voor enigerlei schade die voortvloeit uit of verband houdt met het wijzigen van de inhoud van het door Witteveen+Bos geleverde document. INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 6 1.1 Leeswijzer 6 2 VOORGENOMEN BELEID VÓÓR OPTIMALISATIES VANUIT MILIEU EN CATEGORISERING 7 3 DILEMMA’S EN VERHAALLIJNEN 13 4 WATER & BODEM 14 4.1 Koppeling met Dilemma’s 14 4.2 Keuzevraagstuk: seizoensberging van water 14 4.3 Keuzevraagstuk: klimaatdoelen & waterverdeelvraagstuk 17 4.4 Keuzevraagstuk: vernatten veenweide 19 4.5 Keuzevraagstuk: verzilting 22 4.6 Keuzevraagstuk: waterveiligheid 24 4.7 Keuzevraagstuk: Waterwingebied 26 4.8 Keuzevraagstuk: Grondwaterbeschermingsgebied 28 5 PERSONENMOBILITEIT EN GOEDERENVERVOER 30 5.1 Koppeling met Dilemma’s 30 5.2 Keuzevraagstuk: Gezonde leefomgeving rondom Schiphol 30 5.3 Keuzevraagstuk: OV-netwerk clusteren of spreiden 35 5.4 Keuzevraagstuk: Vervoer over water 37 5.5 Keuzevraagstuk: Haven in IJmuiden 38 5.6 Keuzevraagstuk: Onderhoud 39 6 ENERGIE INFRASTRUCTUUR & ENERGIEOPWEK 40 6.1 Koppeling met Dilemma’s 40 6.2 Keuzevraagstuk: Energievraag en knooppunten 40 6.3 Keuzevraagstuk: Wieringermeerpolder 43

6.4 | Keuzevraagstuk: Toekomstige aanlanding | 46 6.5 | Keuzevraagstuk: Energieopwek | 47 6.6 | Keuzevraagstuk: Energieopwek met warmte | 48 7 | WONEN | 50 7.1 | Koppeling met Dilemma’s | 50 7.2 | Keuzevraagstuk: Nieuwbouwlocaties | 50 7.3 | Keuzevraagstuk: Binnenduinrand | 54 8 | ECONOMIE | 57 8.1 | Koppeling met Dilemma’s | 57 8.2 | Keuzevraagstuk: Economie van de toekomst | 57 8.3 | Keuzevraagstuk: Industrie en woningen | 59 9 | LANDBOUW | 62 9.1 | Koppeling met Dilemma’s | 62 9.2 | Keuzevraagstuk: Focus op landbouw | 62 9.3 | Keuzevraagstuk: Waardevolle landbouwgronden | 65 9.4 | Keuzevraagstuk: Grondgebonden landbouw | 66 10 | NATUUR | 68 10.1 | Koppeling met Dilemma’s | 68 10.2 | Keuzevraagstuk: Kwalitatieve natuur | 68 10.3 | Keuzevraagstuk: Natuurdoelen | 70 10.4 | Keuzevraagstuk: Nieuwe natuur | 72 11 | RECREATIE | 73 11.1 | Koppeling met Dilemma’s | 73 11.2 | Keuzevraagstuk: Recreatieaanbod | 73 11.3 | Keuzevraagstuk: Kwetsbare recreatiegebieden | 76 12 | CULTUUR & VOORZIENINGEN | 78 12.1 | Koppeling met Dilemma’s | 78 12.2 | Keuzevraagstuk: Voorzieningenniveau | 78 13 | LANDSCHAP EN ERFGOED | 81 13.1 | Koppeling met Dilemma’s | 81 13.2 | Keuzevraagstuk: UNESCO | 81 13.3 | Keuzevraagstuk: Landschap en erfgoed | 83 14 | EFFECTBEOORDELING VOORGENOMEN BELEID VÓÓR OPTIMALISATIES VANUIT MILIEU | 85 14.1 | Klimaatverandering | 85 14.2 | Bodem en water | 88 14.3 | Gezonde

leefomgeving | 93 14.4 | Welzijn en leefbaarheid | 96 14.5 | Natuur en biodiversiteit | 98 14.6 | Economie | 101 14.7 | Wonen | 105 14.8 | Energietransitie | 106 14.9 | Mobiliteit | 110 14.10 | Ruimtelijke kwaliteit | 113 15 | SAMENVATTING EFFECTBEOORDELING VOORGENOMEN BELEID VÓÓR OPTIMALISATIES VANUIT MILIEU | 116 16 | CATEGORISERING OPLOSSINGSRICHTINGEN VOORGENOMEN BELEID VÓÓR OPTIMALISATIES VANUIT MILIEU TEN OPZICHTE VAN NA OPTIMALISATIES VANUIT MILIEU | 118 Laatste pagina | 120 Bijlage(n) | Aantal pagina's - | - 1 INLEIDING In voorliggend rapport is het voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu beoordeeld. Dit is gedaan door per oplossingsrichting binnen het keuzevraagstuk, kansen en risico’s te identificeren op basis van de indicatoren uit het beoordelingskader. Waar mogelijk is bij kansen en risico’s het ruimtebeslag aangegeven, later heeft dit waar mogelijk gediend als input voor de raakvlakanalyse ruimtebeslag (bijlage III van het hoofdrapport OER). 1.1 Leeswijzer Eerst wordt het concept voorgenomen beleid geduid. Hierbij wordt een categorisering van de oplossingsrichtingen gemaakt om een uniforme en reproduceerbare beoordeling te garanderen. Vervolgens worden de kansen en risico’s per oplossingsrichting in het concept voorgenomen beleid beschreven. Hierbij worden de beschreven dilemma’s ook telkens gekoppeld aan een keuzevraagstuk en verhaallijn.

Tot slot vindt de beoordeling van het concept voorgenomen beleid plaats. 2 VOORGENOMEN BELEID VÓÓR OPTIMALISATIES VANUIT MILIEU EN CATEGORISERING Het voorgenomen beleid vóór optimalisaties vanuit milieu bestaat uit circa 30 oplossingsrichtingen. Elk van de oplossingsrichtingen is tijdens de werksessie van 15 januari voorzien van een duiding, die extra toelichting geeft op de titel van de oplossingsrichting en de oplossingsrichting - waar mogelijk - concreter maakt. De extra duiding komt ook voort uit nieuwe inzichten in het omgevingsvisieproces en zorgt ervoor dat de beoogde invulling van een oplossingsrichting duidelijker is. Ook na het toevoegen van duidingen variëren de oplossingsrichtingen sterk in mate van concreetheid. Niet alle oplossingsrichtingen geven een concrete absolute of relatieve groei weer. Sommige oplossingsrichtingen zijn onvoldoende concreet is om redelijkerwijs een inschatting van de effecten te maken.

Om te zorgen voor een uniforme effectbeoordeling waarbij altijd dezelfde uitgangspunten worden gehanteerd, zijn de oplossingsrichtingen ingedeeld naar mate van concreetheid in 5 categorieën: 1 voldoende concreet: · de oplossingsrichtingen in deze categorie zijn meegenomen in de effectbeoordeling; 2 onvoldoende concreet, wel effect bij nadere uitwerking: · deze oplossingsrichtingen en de duiding die hiervan gegeven is tijdens de werksessie van 15 januari zijn momenteel onvoldoende concreet om te beoordelen. Ze zijn niet meegenomen in de effectbeoordeling. Als het voorgenomen beleid na optimalisaties vanuit milieu een concretisering bevat, worden deze oplossingsrichtingen alsnog meegenomen in de effectbeoordeling. De verwachting is dat deze oplossingsrichtingen dan een aanzienlijk positief effect hebben op een bepaald aspect; 3 onvoldoende concreet, geen effect bij nadere uitwerking: · deze oplossingsrichtingen en de duiding die hiervan gegeven is tijdens de werksessie van 15 januari zijn momenteel onvoldoende concreet om te beoordelen. Ze worden op dit moment niet meegenomen in de effectbeoordeling.

Daarbij hebben de oplossingsrichtingen in deze categorie, óók bij nadere concretisering, onvoldoende aanzienlijk effect om ze op te nemen in de effectbeoordeling; 4 voortzetting van de referentiesituatie en daarmee geen effecten: · deze oplossingsrichtingen en de duiding die gegeven is tijdens de werksessie van 15 januari zijn een voortzetting van het huidige beleid en maken daarmee deel uit van de referentiesituatie. Ze hebben daarom geen effect en worden niet meegenomen in de effectbeoordeling; 5 geen aanzienlijke effecten op provinciale schaal: · deze oplossingsrichtingen hebben op de schaal van provincie Noord-Holland geen aanzienlijke effecten, omdat ze slechts zeer lokaal toepasbaar zijn. Het is natuurlijk mogelijk dat oplossingsrichtingen beperkte effecten met zich meebrengen, maar het OER richt zich alleen op de aanzienlijke effecten. De focus ligt op aanzienlijke effecten omdat deze bepalend zijn voor de strategische keuzes en de uiteindelijke besluitvorming op provinciaal niveau. Door beperkte effecten buiten beschouwing te laten, blijft het onderzoek proportioneel en wordt voorkomen dat hoofdzaken ondergesneeuwd raken door een overdaad aan details. De kleinere, lokale effecten komen later alsnog aan bod zodra de visie wordt vertaald naar programma’s, concrete projecten en uitvoeringsplannen.

Oplossingsrichtingen in categorie 1: voldoende concreet - seizoensberging van water: · seizoensberging van water in het IJsselmeer door middel van peilopzet en uitzakken in het IJsselmeer en daarvoor de dijken te verhogen, het boezemsysteem vergroten en pompen bij te bouwen; de extra duiding die de provincie bij deze oplossingsrichtingen geeft, is dat zij het belangrijk vindt dat er extra water wordt geborgd in het IJsselmeer en accepteert dat daar op lange termijn een dijkverhoging voor nodig is. Het boezemsysteem wordt niet vergroot en er komen ook geen extra pompen; - klimaatdoelen en waterverdeelvraagstuk: veenweide vernatten en klimaatdoelen halen, waardoor het landgebruik moet veranderen en minder zoetwater overblijft voor andere functies; de extra duiding die de provincie bij deze oplossingsrichting geeft, is dat ze zich realiseert dat het vernatten van de veenweidegebieden ervoor zorgt dat er geen water is om gebieden door te spoelen.

Het waterpeil gaat naar 0 of +10 cm ten opzichte van het maaiveld; - vernatten veenweide: · veenweide vermoerrassen met natuurlijk peilbeheer waardoor vorming van nieuw veen mogelijk is maar agrarisch grondgebruik onmogelijk is en condities voor natuur en weidevogels veranderen; · veenweide technisch vernatten en accepteren dat er veel zoetwater voor nodig is; de extra duiding die zij bij deze oplossingsrichtingen geeft is dat het waterpeil 0 of +10 cm boven maaiveld wordt. De provincie zet in op technisch vernatten op locaties waar de landbouw het meest productief is (de kleigronden). De locaties waar de vernatting leidt tot moeras, en de locaties waar landbouw wel mogelijk blijft, zijn nog nader te bepalen; - verzilting: · natuurlijke zoet-zout gradiënt omarmen waardoor bodemcondities veranderen, landbouweffectiviteit afneemt en de natuur verandert; · verzilting tegengaan om huidig landgebruik in stand te houden en accepteren dat er minder zoetwater overblijft voor andere functies; hierbij geeft de provincie aan dat ze het tegengaan van verzilting alleen in een aantal kleipolders wil doen, bijvoorbeeld in de Beemster.

Het tegengaan van verzilting in de kleipolders kan niet voor altijd gedaan worden; - waterveiligheid: differentiëren in waterveiligheid en gebiedsgericht mogen afwijken waardoor sommige toekomstige gebruiksfuncties niet mogelijk zijn; als extra duiding geeft de provincie hierbij aan dat er binnen de provincie al wordt gedifferentieerd in waterveiligheid. De waterveiligheidsniveaus worden niet naar beneden aangepast. Wel wil de provincie inzetten op andersoortige veiligheid, namelijk meerlaagsveiligheid. De provincie wil kwetsbare infrastructuur extra beveiligen en meervoudig ruimtegebruik toepassen bij veilige keringen (effectiever ruimtegebruik). Er kan nog gebouwd worden in de diepste overstromingsgebieden, maar dan moet er anders gebouwd worden (op palen bijvoorbeeld).

De provincie wil de Noordzeekanaaldijk extra beschermen; - waterwingebied: het huidige waterwingebied uitbreiden; als extra duiding geeft de provincie hierbij aan dat de waterwingebieden circa 1,5 keer zo groot worden; - grondwaterbeschermingsgebied: het huidige grondwaterbeschermingsgebied uitbreiden; - haven in IJmuiden: minder schutten van de zeesluis en daarmee de zoutindringing tegengaan en accepteren dat de haven minder bereikbaar is; - onderhoud: aanleg van infrastructuur op een toekomstbestendige wijze waarbij onderhoudskosten lager uitvallen, maar aanlegkosten hoger zijn; als extra duiding geeft de provincie aan dat deze ambitie alleen geldt voor de wegen die in beheer zijn van de provincie, dus provinciale- en waterwegen. Het doel van het assetmanagement is om toekomstgericht te bouwen. De provincie zet in op duurzaam bouwen; - energievraag en knooppunten: actief sturen door grenzen aan aanbod te stellen en energievragers te concentreren op strategische locaties; als extra duiding geeft de provincie aan dat zij hier ook wil inzetten op het decentrale energiesysteem (voor de kleine energievragers), dus waar het kan decentraal in opwek voorzien. Dit scheelt in benodigde transportcapaciteit en -infrastructuur.

In de buurt van woonwijken en bedrijven wil de provincie daarom ook energie opwekken; - energie opwek: · voor lokale opwek: kleinschalig, verspreid opwekken waar de energievraag zit, en ruimtelijke versnippering accepteren; · voor hoofdknooppunten: grootschalig, geclusterd opwekken op toekomstbestendige plekken; als extra duiding geeft de provincie aan dat zij de energievraag zoveel mogelijk lokaal wil oplossen. Dit houdt in: lokaal opwekken en lokaal verbruiken. Dit is een geschikte oplossing voor bijvoorbeeld bedrijventerreinen. Waar lokale opwek en verbruik niet mogelijk is, wordt ingezet op grootschalige opwek. De provincie wil dit zoveel mogelijk voorkomen, maar voor grote energievragers is het wel nodig. In de energievisie staan 12 energieknooppunten. De locaties van deze knooppunten zijn indicatief; - energieopwek met warmte: in lijn met de energievisie, warmte opwekken met geo- en aquathermie, en het aandeel duurzame energie in de totale energiemix verhogen; als extra duiding geeft de provincie aan dat de warmte wordt opgewekt in het stedelijk gebied en verspreid via warmtenetten, dat is rendabeler. Er wordt ingezet op zowel restwarmte, aquathermie als geothermie.

De warmteopwek mag niet ten koste gaan van de waterkwaliteit; - binnenduinrand: binnenduinrand beschikbaar houden voor het vergroten van de zoetwaterbel; als extra duiding geeft de provincie aan dat dit beperkingen op kan leveren voor bijvoorbeeld woningbouw. Mogelijk nemen die beperkingen toe richting de toekomst, omdat de zoetwaterbel - ten gevolge van zeespiegelstijging - landinwaarts opschuift. Dit is een autonome ontwikkeling. De provincie geeft ook aan dat op sommige locaties wel woningbouw kan plaatsvinden, omdat woningen op voldoende afstand van de (uitgebreide) zoetwaterbel komen. Wateroverlast kan wel een probleem worden op de nieuwe woningbouwlocaties; de woningen krijgen geen kelder. Functies die zich verhouden met drinkwaterwinning zijn wel toegestaan in de binnenduinrand; - waardevolle landbouwgronden: focus op effectieve landbouwgronden en deze behouden, versterken en beschermen; als extra duiding geeft de provincie aan dat de kleigebieden hoogproductief zijn. Deze wil de provincie aanvullend beschermen. In de kleigebieden wil de provincie geen ruimte bieden aan nevenfuncties bij agrarisch grondgebruik.

In de andere gebieden (veen- en zandgebieden) is dit wel mogelijk; - natuurdoelen: · lange termijn: ruimte geven aan natuur om zich aan te passen aan nieuwe natuurlijke condities onafhankelijk van gestelde doelen voor types natuur, en dus het gesprek aangaan met de EU over nieuwe natuurdoelstellingen; voor de lange termijn-oplossing geldt dat de provincie wil onderzoeken of het mogelijk is om nieuwe natuurdoelstellingen te maken, waarin de natuur zich kan en mag aanpassen aan klimaatverandering; - recreatieaanbod: spreiden van het recreatieaanbod zodat voorzieningen dichterbij zijn, maar accepteren dat het versnippert en minder grootschalig is; als extra duiding geeft de provincie aan dat deze oplossingsrichting vooral betrekking heeft op locaties met een hoge (verwachte) recreatiedruk. De provincie streeft ernaar om in de randen van het stedelijk gebied nieuwe recreatieruimte te creëren; - voorzieningenniveau: clusteren van voorzieningen en daardoor een sterk en compleet aanbod kunnen bieden, ook als dit betekent dat inwoners van kleinere dorpen verder moeten reizen voor zorg en cultuur; als extra duiding geeft de provincie hierbij aan dat zij deze oplossingsrichting wil combineren met extra bereikbaarheidsmaatregelen.

De provincie neemt hierbij de rol van faciliteren, zoals afgesproken in de OV- concessie; - UNESCO: UNESCO-landschappen hebben vanwege hun unieke waarden bescherming op internationaal, nationaal en provinciaal niveau. Indien noodzakelijke ruimtelijke ontwikkelingen niet elders kunnen worden ingepast, zal binnen deze landschappen naar ruimte moeten worden gezocht met zo min mogelijk schade aan de kernkwaliteiten van deze UNESCO-gebieden; als extra duiding geeft de provincie aan dat zij inzet op beschermen, en waar noodzakelijk op meebewegen. Waar mogelijk zal er ook worden ingezet op het versterken van (andere) bestaande kwaliteiten als ook het toevoegen van nieuwe kwaliteiten; - landschap en erfgoed: we beschouwen landschap en erfgoed als kwaliteiten die bescherming verdienen en waar noodzakelijk kunnen mee veranderen met nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen, ook als dit leidt tot veranderingen in het historische of culturele karakter; als extra duiding geeft de provincie aan dat zij inzet op beschermen, en waar nodig op meebewegen. Er wordt bij verandering zoveel mogelijk voortgebouwd op bestaande kwaliteiten alsook het toevoegen van nieuwe kwaliteiten.

Oplossingsrichtingen in categorie 2: onvoldoende concreet, wel effect bij nadere uitwerking - focus landbouw: versnelde transitie naar kringlooplandbouw; als extra duiding geeft de provincie aan dat gesloten systemen óók kringlooplandbouw kunnen zijn. Er wordt in dit toekomstige systeem ook nog steeds geproduceerd voor de Europese markt, maar dit wordt op een duurzamere manier gedaan; · deze oplossingsrichting is niet geconcretiseerd met een jaartal, waardoor onduidelijk is of ‘versneld’ sneller is dan het reeds gestelde doel van 2040. Indien deze oplossingsrichting geconcretiseerd wordt, heeft deze in ieder geval effect op de aspecten duurzame landbouw, NNN, N2000, uitstoot broeikasgassen; - kwalitatieve natuur: · lange termijn: focus op de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden verbeteren; · hiervoor hebben wij op basis van de werksessie van 15 januari de volgende concretisering: ‘Voor de lange termijn geldt dat de huidige focus van de provincie al is om de biodiversiteit in minder gewaardeerde gebieden te verbeteren, maar dat de provincie hier in de omgevingsvisie sterker op in wil zetten. Voorbeelden van maatregelen zijn het verbeteren van de groenblauwe dooradering en het invoeren van overgangszones rond natuurgebieden en langs de randen van steden. Ook wil de provincie de drukfactoren rond natuurgebieden en grondwaterbeschermingsgebieden verlagen.

De provincie neemt hierbij een houding aan van stimuleren en faciliteren.’ Het voornemen voor het verlagen van drukfactoren rond natuurgebieden en grondwaterbeschermingsgebieden is niet uitgewerkt met maatregelen. Ook is geen kaart beschikbaar over de locaties voor de nieuwe groenblauwe structuren. Worden de overgangszones opgenomen in de omgevingsvisie of is dit juridisch nog een hekelpunt? Indien deze oplossingsrichting geconcretiseerd wordt, heeft deze in ieder geval effect op de aspecten NNN, N2000, wateroverlast, bodemkwaliteit; - nieuwe natuur: nieuwe natuur aanleggen om de recreatiedruk op te kunnen vangen, en de aanlegkosten daarvan accepteren; als extra duiding geeft de provincie aan dat er nieuwe gebieden nodig zijn om de recreatiedruk op te vangen. De provincie is zich ervan bewust dat er een conflict met landbouw op kan treden, tenzij de natuur anders wordt ingericht (namelijk met recreatiemogelijkheden). De provincie zet in op overgangszones tussen natuur en landbouw; · uit deze oplossingsrichting blijken nu geen concrete locaties voor nieuwe natuur.

Wanneer deze wel aangewezen worden (op een kaart), kunnen aanzienlijk positieve effecten optreden op de aspecten ervaren gezondheid, verdroging, geluid, lucht, NNN, N2000; - gezonde leefomgeving rondom Schiphol: Schiphol laten krimpen met mindere internationale connectiviteit en een positief effect op de gezonde leefomgeving: · tijdens de werksessie van 15 januari heeft de provincie aangegeven dat de inzet van de provincie is om het aantal vluchten niet te laten toenemen, en ook het aantal bestemmingen binnen de GLB-4 contour niet. Hiermee is deze oplossingsrichting een voortzetting van de referentiesituatie. Bovendien is Provincie Noord-Holland niet het bevoegd gezag voor krimp of uitbreiding van Schiphol; · tijdens de werksessie van 19 februari heeft de provincie aangegeven dat het Rijk inzet op groei van het aantal vluchten, en dat Schiphol inzet op groei van het aantal passagiers per vlucht (zwaardere vliegtuigen). Dit levert een toename in geluidsbelasting en hinder op. Nadere uitwerking van maatregelen passend bij de titel van de oplossingsrichting zorgt ervoor dat deze oplossingsrichting in categorie 2 thuishoort. Een uitwerking van de koers zoals benoemd tijdens de werksessie op 19 februari vereist hercategorisering. Deze kan plaatsvinden na ontvangst van het definitieve VKA op 6 maart.

Oplossingsrichtingen in categorie 3: onvoldoende concreet, geen effect bij nadere uitwerking - OV-netwerk clusteren of spreiden: · OV-netwerk geclusterd versterken en een rendabel systeem ontwikkelen en accepteren dat het daily urban system niet de hele provincie dekt; · het OV-netwerk gespreid ontwikkelen en daarmee het daily urban system dat meer de provincie dekt en accepteren dat het minder efficiënt en rendabel is; ook hier geldt dat provincie Noord-Holland niet het bevoegd gezag is. Zij neemt wel deel aan de OV- concessie, maar kan er niet eigenhandig voor zorgen dat het OV-netwerk geclusterd dan wel gespreid ontwikkelt. Bovendien is het effect, wanneer er wordt ingezet op beide oplossingsrichtingen, niet aanzienlijk. Wanneer de provincie de OV-concessie weet mee te krijgen en daarmee sterk inzet op alléén clusteren in de steden kan dit een aanzienlijk effect hebben. Wanneer er vanuit de OV-concessie wordt ingezet op alleen spreiden moet deze aanpak echt sterk uitgevoerd worden voordat dit effect heeft. Als de OV-concessie op beiden inzet, heeft dat alleen zin als er minimaal enigszins sterk wordt ingezet op clusteren in steden en tegelijkertijd hard op spreiden in het landelijk gebied. In het landelijk gebied moet de kwaliteit van het OV echt goed toenemen om een zichtbaar effect te hebben.

Als de provincie ervoor kiest om sterk op één van de twee oplossingsrichtingen in te zetten, treedt overigens wel effect op; - natuurdoelen: · korte termijn: Europese natuurdoelen halen, en flink geld investeren om met klimaatverandering deze doelen ook te halen; het halen van de Europese natuurdoelen is wettelijk verplicht. Het uitwerken van deze oplossingsrichting heeft daarmee geen effect ten opzichte van de referentiesituatie (en de maatregelen zijn al opgenomen in de gebiedsbeheerplannen). Oplossingsrichtingen in categorie 4: voortzetting van de referentiesituatie en daarmee geen effecten - vervoer over water: investeren in uitstootvrij goederenvervoer over water en drukte op het wegennet verminderen, maar hoge investeringskosten maken; in haar Waterstofprogramma 2025 - 2027 zet provincie Noord-Holland reeds in op goederenvervoer over water, onder andere door een dekkend netwerk van plekken waar waterstof getankt kan worden voor zwaar- en langeafstandstransport en door de havens te positioneren als hubs voor duurzame energie en grondstoffen. Hiermee is deze oplossingsrichtingen een voortzetting van de referentiesituatie.

Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling; - kwalitatieve natuur: · korte termijn: biodiversiteit in belangrijke en beschermde gebieden verhogen; als duiding bij deze oplossingsrichting heeft provincie Noord-Holland tijdens de werksessie van 15 januari aangegeven dat het gaat om het afronden van het NNN en het halen van de Europese Natura 2000- doelstellingen. Dit is wettelijk verplicht, en bovendien onderdeel van het vigerend beleid. Hiermee is deze oplossingsrichtingen een voortzetting van de referentiesituatie. Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling; - kwetsbare natuurgebieden: reguleren van bezoekersaantallen in kwetsbare natuurgebieden om de natuur te beschermen, ook als dat betekent dat niet iedereen op elk gewenst moment kan recreëren. Tijdens de werksessie van 15 januari heeft de provincie aangegeven dat er in de huidige situatie al wordt ingezet op zonering om bezoekersaantallen te reguleren. Hiermee is deze oplossingsrichtingen een voortzetting van de referentiesituatie. Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling; - nieuwbouwlocaties: actief sturen, clusteren en bouwen op robuuste locaties qua water en bodem. Tijdens de werksessie van 15 januari heeft de provincie aangegeven dat er, om woningbouw mogelijk te maken op bepaalde locaties, technische oplossingen nodig zijn.

Dit betekent niet dat er op bepaalde locaties niet meer of juist wel gebouwd gaat worden. Hiermee is deze oplossingsrichting een voortzetting van de referentiesituatie. Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling; - economie van de toekomst: sturen op ontwikkeling van bepaalde clusters en strategische sectoren voor een diverse en weerbare economie, maar minder economische groei accepteren. Tijdens de werksessie van 15 januari heeft de provincie aangegeven dat er wordt ingezet op bepaalde sectoren, zoals de staalindustrie en datacenters. Hier zet de provincie in de huidige situatie ook al op in. Hiermee is deze oplossingsrichtingen een voortzetting van de referentiesituatie. Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling; - Wieringermeerpolder: 380KV naar de Wieringermeerpolder waar wel grote energievragers zitten, maar waarbij extra bedrijvigheid ten koste gaat van goede landbouwgrond; het voornemen voor het aanleggen van een 380 kV-verbinding naar de Wieringermeerpolder komt van het Rijk. Het Ministerie van KGG en Tennet hebben hiervoor een NRD en MER opgesteld. In de NRD zijn reeds de tracéopties opgenomen. Het voornemen van de provincie om een 380 kV-verbinding naar de Wieringermeerpolder aan te leggen is daarmee niet nieuw en onderdeel van de referentiesituatie.

Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling; - toekomstige aanlanding: meer aanlandingen van op zee gegenereerde windenergie in Noord-Holland aan land laten komen, en op land meer ruimte geven aan de daarbij behorende energie-infrastructuur in de schaarse ruimte; het Rijk is met haar programma VAWOZ (Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee) voornemens om extra aanlandlocaties voor wind op zee te realiseren op 6 locaties in Nederland. Deze potentiële locaties zijn reeds vastgesteld door het Rijk. Provincie Noord-Holland heeft geen aanvullende locaties ten aanzien van VAWOZ aangewezen. Hiermee is deze oplossingsrichting een voortzetting van de referentiesituatie. Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling. Oplossingsrichtingen in categorie 5: geen aanzienlijke effecten provinciale schaal - industrie en woningen: krimp van de industrie en meer ruimte voor woningbouw. Tijdens de werksessie van 15 januari heeft de provincie aangegeven dat deze oplossingsrichting enkel betrekking heeft op de Boekelermeer. De effecten van deze maatregel zijn niet aanzienlijk op het niveau van Noord-Holland.

Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling; - seizoensberging van water: · seizoensberging1 van water op land in oppervlaktewater, technisch en/of in de bodem, waar functieverandering in landgebruik voor nodig is; provincie Noord-Holland gaf tijdens de werksessie van 15 januari aan dat dit kleinschalige waterberging betreft, bijvoorbeeld in een vijver op een erf. De effecten van deze maatregel zijn niet aanzienlijk op het niveau van Noord-Holland. Deze oplossingsrichting is niet meegenomen in de effectbeoordeling. 3 DILEMMA’S EN VERHAALLIJNEN De provincie Noord-Holland heeft naar aanleiding van het Ruimtelijk Voorstel (30 september 2024 vastgesteld door de provinciale staten van Noord-Holland) 11 dilemma’s opgesteld: - dilemma 1: waterveiligheid/overlast versus wonen; - dilemma 2: wateraanvoer versus watervraag; - dilemma 3: natuur versus recreatie; - dilemma 4: natuur versus economie; - dilemma 5: landbouwgronden onder druk; - dilemma 6: peilopzet versus grondgebruik; - dilemma 7: gezonde leefomgeving versus risico contouren; - dilemma 8: landschap versus transities; - dilemma 9: energie volgend versus energievisie; - dilemma 10: economische groei versus randvoorwaarden; - dilemma 11: bevolkingsgroei versus leefomgeving. De beschreven dilemma’s worden voor elk onderstaand hoofdstuk gekoppeld aan een keuzevraagstuk.

De oplossingsrichtingen binnen de keuzevraagstukken kunnen ook worden toegewezen aan een verhaallijn. De provincie Noord-Holland heeft in het kader van het omgevingsvisieproces 3 verhaallijnen opgesteld: - verhaallijn 1: landelijk gebied. Deze verhaallijn richt zich op de Natura2000 gebieden, het Natuurnetwerk Nederland (NNN), gebiedseigen maatregelen groenblauw, het uitwerken van het Programma Landelijk Gebied en de Binnenduinrand; - verhaallijn 2: verstedelijking: leefbare kernen, stedelijke clusters. Deze verhaallijn richt zich op het verbinden van het buitengebied, het opwaarderen van woonkernen en het versterken van de stedelijke netwerken, dit houdt in de regio metropool-stad (Amsterdam), centrum-stad (Alkmaar, Hoorn) en regio- stad (Den Helder). Als ook het versterken van de mobiliteit, wonen, economie en een gezonde leefomgeving; - verhaallijn 3: netwerken en economische energetische clusters. Deze verhaallijn richt zich op de volgende thema’s: energie(infrastructuur), economie en data. Hierbij specifiek horen netcongestie en het sturen in knooppunten, de elektriciteitsvraag, verzilting van de bodem en wateroverlast. Water en bodem vormen de ondergrond van deze 3 verhaallijnen, met omgevingskwaliteit als overkoepelende lijn.

4 WATER & BODEM 4.1 Koppeling met Dilemma’s De keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk passen binnen een aantal van de 11 dilemma’s die provincie Noord- Holland heeft opgesteld naar aanleiding van het Ruimtelijk Voorstel (30 september 2024 vastgesteld door de provinciale staten van Noord-Holland). In onderstaande opsomming is weergegeven binnen welke dilemma’s de keuzevraagstukken uit dit hoofdstuk spelen: - dilemma 1: waterveiligheid/overlast versus wonen; - dilemma 2: wateraanvoer versus watervraag; - dilemma 3: natuur versus recreatie; - dilemma 6: grondwaterpeilverhoging versus grondgebruik; - dilemma 8: landschappelijke kwaliteit versus transities; - dilemma 10: economische groei versus randvoorwaarden. 4.2 Keuzevraagstuk: seizoensberging van water De oplossingsrichting in tabel 4.1 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied. Uit deze oplossingsrichting blijkt niet op welke locaties de provincie voornemens is om de seizoensberging van water te realiseren. Hierdoor kunnen nagenoeg geen concrete locaties benoemd worden waar kansen en risico’s optreden in de kolom ‘ruimtebeslag kans’ of ‘ruimtebeslag risico’.

Tabel 4.1 Ingreep-effectrelaties - seizoensberging van water op land, in oppervlaktewater, technisch en/of in de bodem, waar functieverandering in landgebruik voor nodig is Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat er minder versnelde afvoer van hemelwater is, omdat water lokaal wordt geborgen gebieden gevoelig voor wateroverlast kans op toename wateroverlast doordat door seizoensberging minder ruimte in het watersysteem is voor waterberging tijdens hevige neerslag verdroging kans op afname verdroging doordat er meer zoet water wordt vastgehouden in droogtegevoelige gebieden waardoor er meer water beschikbaar is gebieden met gevoelige natuurtypen voor droogte, landbouwgebieden, stedelijke gebieden (i.v.m. grondwater en paalrot) verzilting kans op afname verzilting doordat er meer zoet water vastgehouden wordt om andere gebieden door te spoelen gebieden met seizoensberging en gebieden met verzilting verzilting kans op afname verzilting doordat een hoger waterpeil en een zoetwaterlens in de bodem de zoute kweldruk tegengaat poldergebieden bodemdaling kans op afname bodemdaling doordat peilopzet en berging in de bodem klink en veenoxidatie tegengaat veenweiden beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat er meer water wordt vastgehouden in oppervlaktewater, op land en in de bodem.

omdat deze maatregelen kleinschalig zijn, is de toename van de watervoorraad alleen significant als op grote schaal waterberging wordt toegepast gebieden met waterberging oppervlakte water risico op afname van waterkwaliteit door vrijkomen van in de bodem opgeslagen nutriënten of pesticiden bij gebruik voor seizoensberging gebieden met waterberging gezond gedrag Kans op toename beweegvriendelijke omgeving: meer recreatief groen en blauw heeft positief invloed op de beweegvriendelijkheid van de omgeving op locaties waar seizoensberging plaatsvindt in oppervlaktewater (uit oplossingsrichting blijkt niet welke locaties dit zijn).

Geen extra ruimtebeslag maar een functiecombinatie VHR-natuurherstel (N2000) kans op afname droogte rond Natura 2000-gebieden wat positief kan zijn (afhankelijk van het type natuur) voor het halen van Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden Natura 2000 risico voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden dat bestaande natuur verandert door toename van water Natura 2000 VHR-natuurherstel (N2000) kans voor toename van bufferzones rond Natura 2000-gebieden wat positief is voor het halen van Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden VHR-natuurherstel (N2000) kans voor toename leefgebied voor Vogelrichtlijnsoorten wat gunstig is voor het halen van de Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden Natura 2000 VHR-natuurherstel (N2000) risico op afname leefgebied voor Vogelrichtlijnsoorten (zoals weidevogels) wat ongunstig is voor het halen van de Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden Natura 2000 Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: dat bestaande natuur verandert door toename van water en de bestaande aangewezen waarden niet gerealiseerd kunnen worden NNN en beschermd

landschap Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: kans voor een robuuster watersysteem bij zowel droogte als wateroverlast NNN en beschermd landschap Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: toename van bufferzones rond NNN en Beschermd landschap ecologisch waardevol inrichten kan ruimtebeslag hebben biodiversiteit buiten NNN risico voor biodiversiteit is dat soorten die in het gebied leven leefgebied verliezen of sterven (zoals broedgebied weidevogels).

Afhankelijk van periode, duur en diepte leefgebied voor soorten die nu gebruik van maken het gebied Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico biodiversiteit buiten NNN risico voor biodiversiteit is dat leefgebied afneemt voor soorten die afhankelijk zijn van het huidige ecosysteem leefgebied voor soorten die nu gebruik van maken het gebied biodiversiteit buiten NNN kans voor biodiversiteit is dat leefgebied toeneemt voor soorten die afhankelijk zijn van een natter ecosysteem leefgebied voor soorten die gebruik kunnen maken van het nattere gebied duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw dat er extensiveringsmaatregelen genomen worden in seizoensgebonden waterbergingsgebieden. De biologische landbouwpraktijk sluit hier beter op aan dan de gangbare op locaties waar seizoensberging plaatsvindt in de huidige landbouwgebieden of 5 tot 10 % diepste polders of een combinatie daarvan risico op afname aandeel biologische landbouw. Door de seizoenswaterberging is er dat er minder grond beschikbaar is waar landbouw terwijl op bedreven kan worden. Dit terwijl bij biologische landbouw de opbrengst per hectare lager is dan bij gangbare landbouw op locaties waar seizoensberging plaatsvindt in de huidige landbouwgebieden of 5 tot 10 % diepste polders of een combinatie daarvan.

Biologische bedrijven hebben een groter grondbeslag dan gangbare landbouwbedrijven (of een lagere opbrengst per hectare) woning aanbod risico voor verslechtering van de balans vraag en aanbod van het woningaanbod omdat er minder ruimte over is om woningen op te bouwen, waardoor het aanbod kleiner wordt dan de vraag mogelijk moet een deel van de beoogde 184.000 woningen vóór 2030 elders gerealiseerd worden. woningbouw kan niet meer plaatsvinden op locaties waar seizoensberging plaatsvindt in oppervlaktewater (uit oplossingsrichting blijkt niet welke locaties dit zijn) woning aanbod risico op afname betaalbaarheid van het woningaanbod: minder mogelijke bouwlocaties leidt tot hogere grondprijzen op locaties waar wel gebouwd kan worden woningbouw kan niet meer plaatsvinden op locaties waar seizoensberging plaatsvindt in oppervlaktewater (uit oplossingsrichting blijkt niet welke locaties dit zijn) aandeel duurzame energie kans op toename omvang hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van totaal om in de gebieden waar seizoensberging plaatsvindt hernieuwbare energiebronnen te realiseren uitstoot broeikasgassen kans op afname van uitstoot CO2-equivalenten omdat grond een groot/groter deel van het jaar op grondwaterpeil staat, waardoor oxidatie van veen wordt tegengaan de veenweidegebieden als deze ook de locaties voor seizoensberging zijn De oplossingsrichting in tabel 4.2 sluit,

van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied. Het ruimtebeslag van deze oplossingsrichting bestaat uit bredere dijken (om ze te kunnen verhogen), het verbreden van sloten, kanalen en vaarten, het vergroten van bergingen en het bijbouwen van gemalen. Het verbreden van kanalen in het veenweidegebied is een lastige opgave, omdat de kanalen hoger liggen dan de weide. Vlak vóór hoogstedelijke gebieden bestaat de kans dat water zich ‘ophoopt’ in verbrede watergangen, omdat er in de steden geen ruimte is voor verbreding van waterwegen. Tabel 4.2 Ingreep-effectrelaties - seizoensberging van water in het IJsselmeer door middel van peilopzet en uitzakken in het IJsselmeer en daarvoor de dijken te verhogen, het boezemsysteem te vergroten en pompen bij te bouwen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico verdroging kans op afname verdroging doordat er meer water beschikbaar is in droogtegevoelige tijden door de seizoensberging droogtegevoelige gebieden met wateraanvoer verzilting kans op afname verzilting doordat er meer water beschikbaar is om verzilting tegen te gaan in droogtegevoelige tijden diepe poldergebieden kans op toename verzilting in het IJsselmeer doordat het peil kan uitzakken waardoor het zoute water van de Waddenzee makkelijker het IJsselmeer kan binnendringen IJsselmeer beschikbaarheid van water kans op toename

beschikbaarheid van drinkwater doordat er meer water in het IJsselmeer beschikbaar is wat de belangrijkste bron is voor PWN IJsselmeer kans op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat bij laagwater op het IJsselmeer de waterkwaliteit een risico vormt voor drinkwaterproductie IJsselmeer beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat er meer waterberging in het IJsselmeer is IJsselmeer digitale infrastructuur (kwaliteit en kwantiteit) kans op toename bereik en toegankelijkheid digitale infrastructuur: meekoppelkans om bij dijkversterkingen digitale infrastructuur aan te leggen cultuurhistorie kans op toename van beschermde en erkende cultuurhistorische gebieden door toename van water oppervlak en daarmee minder verlies CO2 en veenweide gebied in droge perioden risico op aantasting en verandering van beschermde kernkwaliteiten en erfgoedwaarden in de beschermde en erkende cultuurhistorische gebieden door het verhogen van dijklichamen 4.3 Keuzevraagstuk: klimaatdoelen & waterverdeelvraagstuk Dit keuzevraagstuk sluit aan bij dilemma 6: grondwaterpeilverhoging versus grondgebruik. Onderstaande afbeelding toont de locatie van veen- en moerige gronden in Noord-Holland. Moerige gronden zijn gronden met een hoog gehalte organische stof, waardoor bodemdaling op kan treden bij oxidatie.

Het vernatten van de veenweidegebieden levert nattere gebieden op in de omgeving De Woude - Wijdewormer - Monnickendam, in de Westerpolder, rond Alkmaar, rond Oosthuizen, tussen Rondehoep en Amsterdam Zuidoost, en ten (noord-)oosten van de Loosdrechtse plassen. Afbeelding 4.1 Veen- en moerige gronden in Noord-Holland (opgehaald uit Dilemma-kaartverhalen van provincie Noord-Holland) De oplossingsrichting in tabel 4.3 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 4.3 Ingreep-effectrelaties - veenweide vernatten en klimaatdoelen halen, waardoor het landgebruik moet veranderen en minder zoetwater overblijft voor andere functies Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat functies gevoelig voor wateroverlast verdwijnen veenweiden risico op toename wateroverlast doordat er minder waterberging in de watergangen aanwezig is in hetzelfde peilgebied wateroverlast risico op toename wateroverlast doordat het grondwater hoger staat als gevolg van het opzetten van het peil huidige bebouwing en functies in de nabijheid van veenweidegebied verdroging kans op afname verdroging in de veenweiden doordat deze vernat worden om bodemdaling tegen te gaan veenweiden risico op toename verdroging buiten de veenweiden doordat een groter deel van het beschikbare zoetwater naar veenweiden gaat, er minder water over blijft voor andere gebieden alle gebieden behalve de veenweiden verzilting risico op toename verzilting omdat er minder zoetwater beschikbaar is voor doorspoeling en er meer zoutwaterindringing is gebieden met verzilting waar geen vernatting plaatsvindt bodemdaling kans op afname bodemdaling doordat veenoxidatie wordt tegengegaan door te vernatten veenweiden beschikbaarheid van water risico op afname watervoorraad doordat er meer water verbruikt wordt om veenoxidatie tegen te gaan

alle gebieden behalve veenweiden beschikbaarheid van water risico op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat drinkwater lager in de verdringingsreeks voor zoetwatergebruikers staat oppervlaktewater risico op afname waterkwaliteit doordat er gebiedsvreemd water moet worden aangevoerd om het peil in stand te houden veenweiden oppervlaktewater risico op afname van waterkwaliteit door vrijkomen van in de bodem opgeslagen nutriënten of pesticiden bij gebruik voor seizoensberging veenweiden gezond gedrag kans op toename beweegvriendelijkheid omgeving: natte gebieden kunnen ook fungeren als recreatiegebieden VHR-natuurherstel (N2000) kans voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000- gebieden: het gebied kan een bufferzone vormen rondom Natura 2000-gebieden VHR-natuurherstel (N2000) kans voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000- gebieden: verdroging neemt af VHR-natuurherstel (N2000) kans voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000- gebieden: natuurlijker watersysteem is mogelijk Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: het gebied kan een bufferzone vormen Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen)

van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: verdroging neemt af Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: natuurlijker watersysteem is mogelijk biodiversiteit buiten NNN kans voor biodiversiteit buiten het NNN: het vernatten van veenweidegebieden leidt tot toename leefgebied van soorten zoals insecten en vogels leefgebied soorten risico voor Biodiversiteit buiten het NNN is dat broedplaatsen van bijvoorbeeld weidevogels verloren gaan leefgebied weidevogels duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: nattere gebieden kan leiden tot het moeten aanpassen van de bedrijfsvoering (extensivering).

Dit past beter bij biologische landbouw dan bij gangbare landbouw duurzame landbouw risico op afname aandeel biologische landbouw wanneer agrariërs onvoldoende kennis en middelen hebben om over te stappen naar natte teelten woningaanbod risico op verslechtering balans vraag en aanbod van woningaanbod: vernatten veenweide bemoeilijkt woningbouw in veenweide, waardoor er minder aanbod komt woningaanbod risico op afname betaalbaarheid van het woningaanbod: minder locaties om te bouwen leidt tot hogere grondprijzen op locaties waar wél gebouwd kan worden Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico aandeel duurzame energie kans op toename omvang hernieuwbare energiebronnen ten opzichte van totaal door in de gebieden waar de veenweide wordt vernat hernieuwbare energiebronnen te realiseren energieverbruik kans op afname finaal energieverbruik in terajoule/jaar: vernatting vermindert de behoefte aan bemaling en drainage, waardoor er lager energiegebruik in waterschapsbeheer is uitstoot broeikasgassen kans op afname van uitstoot CO2-equivalenten, omdat oxidatie van veen wordt tegengegaan in de veenweidegebieden cultuurhistorie risico afname beschermde en erkende cultuurhistorische gebieden door het vernatten en daarmee het veranderen van het landgebruik landschap kans op toename landschappelijke waarden door het vernatten van veenweide gebied waardoor landschappelijke

waarden van veenweidegebied in stand kunnen blijven risico afname van landschappelijke waarden door het vernatten en daarmee het veranderen van het landgebruik Voor de oplossingsrichting ‘niet vernatten en het functiegebruik onveranderd laten waardoor de bodem inklinkt en we accepteren dat er meer CO2 wordt uitgestoten en klimaatdoelen niet behaald worden’ geldt dat dit een voortzetting van de huidige situatie is (‘onveranderd laten’). Samen met de autonome ontwikkelingen is deze oplossingsrichting daarmee gelijk aan de referentiesituatie, en kunnen geen aanvullende kansen en risico’s worden geformuleerd. 4.4 Keuzevraagstuk: vernatten veenweide De oplossingsrichting in tabel 4.4 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 4.4 Ingreep-effectrelaties - veenweide vermoerassen met natuurlijk peilbeheer waardoor vorming van nieuw veen mogelijk is maar agrarisch grondgebruik onmogelijk is en condities voor natuur en weidevogels veranderen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico wateroverlast kans op afname wateroverlast doordat functies gevoelig voor wateroverlast worden omgezet naar veenmoerassen veenweiden verdroging kans op afname verdroging doordat de veenweiden op peil worden gehouden waardoor verdroging wordt tegengegaan in het gebied en in de omgeving veenweiden en omgeving veenweiden verzilting kans op afname verzilting doordat er geen externe aanvoer van zoetwater nodig is en meer water beschikbaar blijft om verzilting in andere gebieden tegen te gaan gebieden met verzilting chemische en biologische bodemkwaliteit kans op toename biologische bodemkwaliteit doordat bodemvormende processen gestimuleerd worden en daarmee nieuw veen vormt veenweiden bodemdaling kans op afname bodemdaling doordat veenoxidatie wordt tegengegaan door te vernatten, de bodem kan zelfs gaan stijgen (langzaam proces) veenweiden beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat er meer water wordt vastgehouden bij veenmoerassen met een natuurlijk peilbeheer oppervlaktewater kans op toename waterkwaliteit door instellen van flexibel peil en het beperken van gebiedsvreemd water

oppervlaktewater risico op afname waterkwaliteit door het uitspoelen van extra nutriënten en pesticiden naar het oppervlaktewater veenweiden in het verleden gebruikt als landbouwgrond gezond gedrag kans op toename beweegvriendelijkheid omgeving: moeras kan ook als recreatiegebied functioneren in de vermoeraste veenweidegebieden VHR-natuurherstel (N2000) kans voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: het gebied kan een bufferzone vormen Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico VHR-natuurherstel (N2000) kans voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: verdroging neemt af VHR-natuurherstel (N2000) kans voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: natuurlijker watersysteem is mogelijk VHR-natuurherstel (N2000) risico voor Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: afname leefgebied Vogelrichtlijnsoorten (zoals weidevogels) Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: het gebied kan een bufferzone vormen rondom NNN-gebieden en beschermd landschap Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid

van het NNN en Beschermd Landschap: verdroging neemt af Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: natuurlijker watersysteem is mogelijk biodiversiteit buiten het NNN risico voor Biodiversiteit buiten het NNN is dat het ecosysteem verandert omdat het natter is. Hierdoor verdwijnt leefgebied voor soorten waarvoor omstandigheden te nat worden zoals weidevogels. Deze effecten zijn groter dan bij enkel het vernatten van het veenweidegebied leefgebied van soorten die nu van deze gebieden gebruik maken biodiversiteit buiten het NNN kans voor biodiversiteit buiten het NNN, het vernatten van veenweidegebieden leidt tot toename leefgebied van soorten zoals insecten en vogels leefgebied soorten risico voor Biodiversiteit buiten het NNN is dat broedplaatsen van bijvoorbeeld weidevogels verloren gaan leefgebied weidevogels woningaanbod risico afname balans vraag en aanbod van het woningaanbod: vermoerassen veenweide bemoeilijkt woningbouw in veenweide, waardoor er minder aanbod komt in de veenweidegebieden woningaanbod risico op afname betaalbaarheid van het woningaanbod: minder locaties om te bouwen leidt tot hogere grondprijzen op locaties waar wél gebouwd kan worden buiten de veenweidegebieden aandeel duurzame energie kans op toename omvang hernieuwbare

energiebronnen ten opzichte van totaal door in de gebieden waar de veenweide wordt vermoerast hernieuwbare energiebronnen te realiseren uitstoot broeikasgassen kans op afname uitstoot CO2-equivalenten, omdat oxidatie van veen wordt tegengegaan De oplossingsrichting in tabel 4.5 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied. Tabel 4.5 Ingreep-effectrelaties - een veenweide technisch vernatten en accepteren dat er veel zoetwater voor nodig is Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico verdroging kans op afname verdroging in de veenweiden doordat het technisch vernatten zorgt voor meer water in veenweiden veenweiden risico op toename verdroging omdat technisch vernatten veel zoetwater kost wat kan zorgen voor verdroging in andere gebieden gebieden buiten de veenweiden verzilting kans voor afname verzilting doordat de veenweiden permanent nat zijn wat zorgt voor hoger grondwater en hogere zoetwaterdruk in de ondergrond om verzilting tegen te gaan veenweiden met verzilting in combinatie met bodemdaling risico op toename verzilting omdat veel zoetwater naar de veenweiden gaat waardoor er minder water overblijft om verzilting tegen te gaan in andere gebieden voor doorspoeling gebieden met verzilting bodemdaling kans op afname bodemdaling doordat veenoxidatie wordt tegengegaan door te vernatten veenweiden beschikbaarheid

van water risico op afname beschikbaarheid van drinkwater doordat drinkwater lager in de verdringingsreeks staat beschikbaarheid van water risico op afname watervoorraad doordat er meer water verbruikt wordt om veenoxidatie tegen te gaan oppervlaktewater kans op afname waterkwaliteit doordat er gebiedsvreemd water moet worden aangevoerd om het peil in stand te houden veenweiden VHR-natuurherstel (N2000) risico Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: mogelijk afname van waterkwaliteit door inlaat gebiedsvreemd water VHR-natuurherstel (N2000) risico Instandhoudingsdoelstellingen soorten en habitattypen in Natura 2000-gebieden: technisch vernatten leidt elders tot een toename van verdroging wat mogelijk ongunstig is voor het halen van de instandhoudingsdoelstellingen in Natura 2000-gebieden Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: technisch vernatten leidt elders leidt tot een toename van verdroging en dat kan effect hebben op het NNN en Beschermd Landschap Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans voor biodiversiteit buiten het NNN: het vernatten van veenweidegebieden leidt tot toename van leefgebied van bijvoorbeeld insecten en vogels nieuw leefgebied voor soorten Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000

risico wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap is dat er mogelijk afname is van waterkwaliteit door inlaat gebiedsvreemd water duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: grondwaterpeil is stabieler gedurende het jaar en verspreid over het perceel uitstoot broeikasgassen kans op afname uitstoot CO2-equivalenten, omdat oxidatie van veen tegen wordt gegaan 4.5 Keuzevraagstuk: verzilting Het keuzevraagstuk verzilting sluit aan bij dilemma 2: wateraanvoer versus watervraag. In afbeelding 4.2 wordt het verschil in zoutvracht getoond bij een halve meter zeespiegelstijging en laat de gebieden zien waar deze zoutvracht toe- of afneemt. In de rode gebieden neemt de zoutvracht toe. De sterkste toename treedt op in de Wieringermeerpolder, in Den Helder, op Texel en nabij Schiphol. Afbeelding 4.2 Toe- of afname zoutvracht bij 0,5 m zeespiegelstijging in Noord-Holland (opgehaald uit Dilemma-kaartverhalen van provincie Noord-Holland) De oplossingsrichting in tabel 4.6 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

Tabel 4.6 Ingreep-effectrelaties - Natuurlijke zoet-zout gradiënt omarmen waardoor bodemcondities veranderen, landbouweffectiviteit afneemt en de natuur verandert Aspect Kans Ruimtebeslag kans Risico Ruimtebeslag risico verdroging kans op afname verdroging doordat er minder water nodig is om verzilting tegen te gaan en daardoor meer water beschikbaar is om verdroging in andere gebieden tegen te gaan droogtegevoelige gebieden met wateraanvoer verzilting risico op toename verzilting door het omarmen van de natuurlijke zoet-zout gradiënt waardoor brak water meer ruimte krijgt gebieden met verzilting beschikbaarheid van water kans op toename watervoorraad doordat er minder zoet water nodig is om zoutindringing tegen te gaan Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 risico Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: bij verdere verzilting verandert de natuur en verdwijnen soorten die afhankelijk zijn van zoetwater verdwijnen leefgebied soorten die afhankelijk zijn van zoetwater Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: bij verdere verzilting kunnen soorten die afhankelijk zijn van ziltere omstandigheden floreren.

Natuurnetwerk Noord-Holland buiten N2000 kans Wezenlijke kenmerken en waarden (en beheertypen) van het NNN en omvang en verbondenheid van het NNN en Beschermd Landschap: verzilt landschap sluit aan bij het oorspronkelijke Noord-Hollandse landschap waardoor oorspronkelijke natuurwaarden kunnen terugkeren biodiversiteit buiten het NNN risico biodiversiteit buiten het NNN: bij verdere verzilting kunnen habitattypen en soorten die afhankelijk zijn van zoetwater verdwijnen biodiversiteit buiten het NNN risico biodiversiteit buiten het NNN bij verdere verzilting verandert de biodiversiteit, soorten die afhankelijk zijn van zoetwater verdwijnen biodiversiteit buiten het NNN kans biodiversiteit buiten het NNN bij verdere verzilting kunnen soorten die afhankelijk zijn van ziltere omstandigheden floreren. Er zijn verschillende habitats met opgave voor uitbreiding die afhankelijk zijn van brakke omstandigheden waar in verzilte gebieden (bijv. in de kop van Noord-Holland of op Texel) goede kansen liggen (habitats als zilt en overstromingsgrasland en brakke pioniersvegetaties) omvang economie risico op daling bbp doordat de landbouweffectiviteit en het aantal landbouwgoederen afneemt waardoor de economie krimpt duurzame landbouw kans op toename aandeel biologische landbouw: door de noodzaak tot overstappen op alternatieve (zilte) teelten.

Dit kan een motor zijn voor de biologische landbouw (overstap naar andere teelt combineren met de overstap naar andere bedrijfsvoering) digitale infrastructuur (kwaliteit en kwantiteit) risico op afname bereik en toegankelijkheid digitale infrastructuur: zout water versnelt corrosie en aantasting van ondergrondse infrastructuur (mantelbuizen, kasten), waardoor storingen toenemen. Overigens is dit niet het geval bij glasvezel energieverbruik kans op afname finaal energieverbruik in terajoule per jaar: als landbouwproductie afneemt, kunnen ook energie-intensieve activiteiten minder worden uitstoot broeikasgassen kans op afname uitstoot CO2-equivalenten: minder intensieve landbouw en minder bodembewerking kan leiden tot minder uitstoot van CO2-equivalenten Voor de oplossingsrichting ‘verzilting tegengaan om huidig landgebruik in stand te houden en te accepteren dat er minder zoetwater overblijft voor andere functies’ geldt dat dit een voortzetting van de huidige situatie is (‘huidig landgebruik in stand houden’). Samen met de autonome ontwikkelingen is deze oplossingsrichting daarmee gelijk aan de referentiesituatie, en kunnen geen aanvullende kansen en risico’s worden geformuleerd. 4.6 Keuzevraagstuk: waterveiligheid Dit keuzevraagstuk sluit aan bij dilemma 1: waterveiligheid/overlast versus wonen. In afbeelding 4.3 wordt aangegeven hoe diep een gebied maximaal kan overstromen.

De overstromingsdiepte is van grote invloed op de omvang van de schade en het aantal slachtoffers. Hoe donkerder de kleur op de kaart, hoe groter de overstromingskans is. De gebieden de Wieringermeerpolder, de Beemster, de Loosdrechtse Plassen en Castricum kennen een hoge maximale overstromingsdiepte. Afbeelding 4.3 Maximale overstromingsdiepte in Noord-Holland (opgehaald uit Dilemma-kaartverhalen van provincie Noord- Holland) Voor de oplossingsrichting ‘Huidige waterveiligheidsniveaus in de provincie hetzelfde houden en extreem hoge kosten en lock-ins accepteren’ geldt dat dit een voortzetting van de huidige situatie is (‘huidige waterveiligheidsniveaus hetzelfde houden’). Samen met de autonome ontwikkelingen is deze oplossingsrichting daarmee gelijk aan de referentiesituatie, en kunnen geen aanvullende kansen en risico’s worden geformuleerd. De oplossingsrichting in tabel 4.7 sluit, van de 3 eerder benoemde verhaallijnen, het beste aan bij verhaallijn 1: landelijk gebied.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://haarlemmermeer.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/041b3eab-a38c-40a3-a333-eabc69b46e81?agendaItemId=4d7fc33c-3046-43f4-ad75-2b273598a16c