Bijlage 2 - Signaalgerichte aanpak bij (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond 2018-2022

Bijlage 2. Raadsvoorstel herijking aanpak oneigenlijk gebruik van gemeentegrond

De signaalgerichte aanpak bij (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond 2018-2022

Maart 2023

Inhoud 1.

INLEIDING .......................................................................................................................... 1

2.

DE (UITVOERING VAN DE) SIGNAALGERICHTE AANPAK .................................................................. 1

2.1 2.2

ALGEMEEN .............................................................................................................................. 1 DE UITVOERING VAN DE SIGNAALGERICHTE AANPAK ......................................................................... 3

3.

DE UITGANGSPUNTEN VAN DE SIGNAALGERICHTE AANPAK ............................................................ 5

4.

DE RESULTATEN VAN DE SIGNAALGERICHTE AANPAK .................................................................... 7

4.1 4.2 4.3 4.4

MELDINGEN VAN ONEIGENLIJK GEBRUIK VAN GEMEENTEGROND 2018-2022 ....................................... 7 AANKOOPVERZOEKEN ................................................................................................................ 8 VERJARING .............................................................................................................................. 9 OPBRENGSTEN EN LASTEN VAN DE SIGNAALGERICHTE AANPAK.......................................................... 10

5.

AANDACHTSPUNTEN BIJ DE SIGNAALGERICHTE AANPAK .............................................................. 13

1.

Inleiding

Veel inwoners van de gemeente maken -bewust of onbewust- gebruik van gemeentegrond voor het uitbreiden van hun tuin. Dit gebruik tast zowel het eigendomsrecht van de gemeente als de functies van de gemeentegrond aan. In 2018 is bij de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond gestart met een signaalgerichte aanpak. Alleen meldingen van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond en aankoopverzoeken voor tuinuitbreiding worden behandeld. De gemeenteraad heeft in 2017 voor deze aanpak gekozen (2017.0036614) toen bleek dat een gebiedsgerichte (maatwerk)aanpak te arbeidsintensief was om in de hele gemeente toe te passen. In de afgelopen jaren is invulling gegeven aan deze signaalgerichte aanpak. Hieronder worden de ervaringen met deze aanpak in de periode 2018 – 2022 beschreven. Hoofdstuk 2 beschrijft in het kort de signaalgerichte aanpak. Hoofdstuk 3 gaat in op de uitgangspunten die bij de signaalgerichte aanpak zijn toegepast. Vervolgens geeft hoofdstuk 4 een overzicht van de resultaten van de aanpak in de periode 2018-2022. Hoofdstuk 5 sluit af met de belangrijkste aandachtspunten van de signaalgerichte aanpak. 2.

De (uitvoering van de) signaalgerichte aanpak

2.1 Algemeen De signaalgerichte aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond houdt in dat (alleen) signalen over het gebruik van gemeentegrond worden opgepakt. Signalen kunnen zijn: a. een melding van inwoners of van de gemeentelijke organisatie dat gemeentegrond zonder toestemming door inwoners in gebruik is genomen; b. een verzoek van inwoners om gemeentegrond te mogen kopen voor tuinuitbreiding; c. een beroep op verjaring. De aanpak richt zich daarmee op gevallen van oneigenlijk gebruik en aankoopverzoeken die zich verspreid over de gemeente voordoen (zie figuur 5).

Pagina 1

Figuur 5 Signalen doen zich verspreid over de gemeente voor

Per signaal wordt onderzocht of de gemeentegrond (nog) nodig is voor gemeentelijke taken en belangen. Gemeentegrond die niet (meer) nodig is kan worden verkocht. Als gemeentegrond wel nodig is moet de in gebruik genomen grond worden ontruimd of wordt het aankoopverzoek afgewezen. De signaalgerichte aanpak kan als volgt worden weergegeven:

Figuur 6 Schematische weergave van de signaalgerichte aanpak

In het raadsvoorstel van 2017 waarbij besloten werd tot de signaalgerichte aanpak zijn de beroepen op verjaring als aparte categorie signalen benoemd. Een beroep op verjaring wordt anders behandeld dan een melding of aankoopverzoek. Er vindt eerst een beoordeling plaats van het materiaal dat een inwoner aanlevert om aan te bewijzen dat sprake is van verjaring (‘wie stelt, bewijst’). Afhankelijk van de beoordeling van het bewijsmateriaal kan erkenning van

Pagina 2

verjaring plaatsvinden of wordt het beroep op verjaring afgewezen. Na de afwijzing van een beroep op verjaring vindt een afweging plaats of de gemeentegrond kan worden verkocht of moet worden ontruimd. In de periode 2018-2022 is geen verjaring erkend bij het gebruik van gemeentegrond als tuin. 2.2 De uitvoering van de signaalgerichte aanpak Deze paragraaf beschrijft de uitvoering van de signaalgerichte aanpak. Onderscheid wordt gemaakt tussen de behandeling van meldingen van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond en van verzoeken om gemeentegrond te mogen kopen. Aan verjaring wordt apart aandacht besteed (zie onder 4.3). Meldingen van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond Algemeen De meeste meldingen van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond worden gedaan door de gemeentelijke organisatie.1 Een beperkt aantal meldingen is afkomstig van inwoners en komen binnen als Melding Openbare Buitenruimte (MOB). In verband met de beschikbare capaciteit kunnen niet alle meldingen worden behandeld.

Afwegingen die bepalen of een melding wordt opgepakt zijn: − Is de melding door een inwoner of door de gemeentelijke organisatie gedaan? − Gaat het om een recente ingebruikname? − Wat is de omvang en de locatie van de ingebruikname? − Wordt en zo ja welke functie van de gemeentegrond wordt aangetast? − Is de gemeentegrond nodig voor het uitvoeren van werkzaamheden in de openbare buitenruimte? Als een melding in behandeling wordt genomen wordt onderzocht of de in gebruik genomen gemeentegrond kan worden verkocht. Bij dit onderzoek worden dezelfde stappen doorlopen als bij een aankoopverzoek (deze stappen worden onder ‘aankoopverzoeken’ toegelicht). Het onderzoek vindt niet plaats als ‘op heterdaad’ wordt ontdekt dat gemeentegrond in gebruik wordt genomen. Dan moet de gemeentegrond worden ontruimd (‘lik op stuk’) en kan de inwoner later een aankoopverzoek doen. Als een inwoner de in gebruik genomen gemeentegrond niet wil of kan kopen volgt een aanschrijving waarin de inwoner wordt gevraagd de gemeentegrond vrijwillig te ontruimen. Als hieraan geen gehoor wordt gegeven wordt een bestuursrechtelijk of een civielrechtelijk handhavingstraject voorbereid. Het verschil tussen bestuursrechtelijke en civielrechelijke handhaving wordt hieronder toegelicht. Oneigenlijk gebruik van gemeentegrond bij huurwoningen Ook huurders van woningen gebruiken gemeentegrond.

Niet alle verhuurders willen de in gebruik genomen gemeentegrond kopen. Als verhuurders de in gebruik genomen gemeentegrond niet willen of kunnen kopen moet de gemeentegrond worden ontruimd. De eigenaar-verhuurder wordt in dat geval aangeschreven. 1

Ruim 80 % in de periode 2018-2022 (zie 4.1)

Pagina 3

Bestuursrechtelijke handhaving Bestuursrechtelijke handhaving is mogelijk als naast het oneigenlijk gebruik van gemeentegrond sprake is van het overtreden van regelgeving, zoals het bestemmingsplan of de Verordening Fysiek Domein. De gemeente handelt bij bestuursrechtelijke handhaving als bestuursorgaan. Het opleggen van een (voornemen) last onder dwangsom is een effectief instrument om gemeentegrond te laten ontruimen. Voor inwoners en de gemeente geldt bovendien dat de inschakeling van een advocaat niet verplicht is. Dit bespaart aan beide kanten kosten. Civielrechtelijke handhaving Als geen bestuursrechtelijke regels zijn overtreden kan alleen civielrechtelijk worden gehandhaafd. In deze situaties handelt de gemeente als eigenaar van de grond. In de periode 2018-2022 is in een aantal situaties civielrechtelijke handhaving ingezet. Het sturen van een (sommatie)brief door de huisadvocaat bleek in een aantal gevallen voldoende om de gemeentegrond te laten ontruimen. In één situatie is namens de gemeente een dagvaarding uitgebracht. Het ging in deze situatie overigens niet om het gebruik van gemeentegrond als tuin, maar als parkeerterrein bij een bedrijf. De gemeente is in deze procedure gedeeltelijk in het gelijk gesteld. In twee situaties zijn inwoners parallel aan de bestuursrechtelijke procedure zelf een civielrechtelijke procedure gestart.

In deze procedure hebben zij de rechter om een verklaring voor recht hebben gevraagd dat zij door verjaring eigenaar zijn geworden van de in gebruik genomen gemeentegrond. In beide procedures zijn de inwoners door de civiele rechter in het ongelijk gesteld. Deze situaties worden onder 4.3. (verjaring) verder toegelicht. Aankoopverzoeken Algemeen Als inwoners gemeentegrond willen gebruiken als tuin dan kunnen zij een aankoopverzoek indienen. Deze mogelijkheid staat open om nieuw oneigenlijk gebruik van gemeentegrond te voorkomen. Zonder de mogelijkheid tot koop ontstaat anders een ongelijkheid met inwoners die gemeentegrond zonder toestemming in gebruik hebben genomen en die wél in de gelegenheid worden gesteld om gemeentegrond te kopen voor het uitbreiden van de tuin. Aankoopverzoeken worden beoordeeld vanuit de positie van de gemeente als eigenaar van de grond. Als eigenaar van de grond is de gemeente niet tot verkoop verplicht. Inwoners kunnen het verkopen van gemeentegrond niet afdwingen. Ook het maken van bezwaar tegen het afwijzen van een aankoopverzoek is niet mogelijk. Bij het beoordelen van aankoopverzoeken vindt een afweging plaats of de gemeentegrond nog nodig is voor gemeentelijke taken of belangen. Het raadsvoorstel 2017 bevat daarvoor een afwegingskader op hoofdlijnen. Dit kader is in de periode 2018-2022 verder ingevuld (zie onder 3).

Aankoopverzoeken werden tot 30 juni 2021 ingediend via een belangstellingsformulier. Sinds 30 juni 2021 kunnen aankoopverzoeken volledig digitaal worden gedaan via een zogenaamd

Pagina 4

E-formulier. Het E-formulier is te vinden op https://haarlemmermeergemeente.nl/taak/gebruikgemeentegrond. Door de werkvoorraad aankoopverzoeken en meldingen bedroeg de beoordelingstermijn voor een aankoopverzoek aanvankelijk minimaal 10 maanden. Deze termijn is per 30 juni 2021 gewijzigd naar minimaal 12 maanden, omdat dit meer aansluit bij de werkelijke beoordelingstijd. De beoordelingstermijn van de meeste aankoopverzoeken ligt door een geslonken werkvoorraad inmiddels een stuk lager. In de communicatie naar bewoners wordt nog wel 12 maanden aangehouden. De eerste aandacht ligt bij de aanpak van meldingen van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. 3. De uitgangspunten van de signaalgerichte aanpak Hieronder worden eerst de uitgangspunten beschreven die bij de signaalgerichte aanpak zijn toegepast. Daarna wordt ingegaan op de gemeentelijke taken en belangen die bepalen of gemeentegrond kan worden verkocht. Uitgangspunten signaalgerichte aanpak Bij het uitvoeren van de signaalgerichte aanpak in de periode 2018-2022 zijn de volgende uitgangspunten toegepast: a. Inwoners kunnen gemeentegrond alleen als tuin gebruiken als de gemeentegrond wordt gekocht. Andere uitgiftevormen, zoals huur of bruikleen, worden niet toegepast; b. Er wordt geen maatwerk bij de signaalgerichte aanpak toegepast: het is óf kopen (als dat kan) óf ontruimen van de gemeentegrond; c.

Bewoners kunnen gemeentegrond kopen, tenzij de gemeente de grond nodig heeft voor haar taken en belangen. Hieronder wordt nader ingegaan op de gemeentelijke taken en belangen van de gemeente die een verkoop van gemeentegrond in de weg (kunnen) staan; d. Er worden geen zaagtanden bij woonblokken (geschakelde woningen) toegestaan. Zaagtanden werken nieuw oneigenlijk gebruik van gemeentegrond in de hand en zijn duurder in onderhoud. Om zaagtanden te voorkomen worden aankoopverzoeken en/of situaties van oneigenlijk gebruik bij woonblokken in samenhang beoordeeld. Als verkoop van gemeentegrond bij een woonblok mogelijk is krijgen alle bewoners van het woonblok een verkoopvoorstel of worden bewoners gevraagd om met een gezamenlijk aankoopverzoek te komen; e. Verjaring wordt niet erkend als inwoners die zich op verjaring beroepen niet kunnen bewijzen dat zij de gemeentegrond minimaal 10 (te goeder trouw) of 20 jaar (overige gevallen) voortdurend, onafgebroken, openbaar en ondubbelzinning bezitten. Gemeentelijke taken en belangen Gemeentelijke taken en belangen die een verkoop van gemeentegrond in de weg kunnen staan zijn onder andere: a. een ondergrondse infrastructuur (kabels en leidingen); Toelichting: de ligging van kabels en/of leidingen in openbare gemeentegrond zorgt ervoor dat nutsvoorzieningen altijd toegankelijk zijn voor uitbreiding, vervanging en onderhoud; b.

behoud van groen(structuren); Toelichting: openbaar groen is belangrijk voor de leefbaarheid en de beleving van de woonen leefomgeving. Bij het ontwikkelen van woonwijken wordt altijd nagedacht over de hoeveelheid groen in de wijk. Inwoners kopen een woning in de verwachting dat dit groen

Pagina 5

c.

d.

e.

f.

ook aanwezig is. Als openbaar groen vervolgens wordt verkocht doet dat afbreuk aan die verwachting. Daarnaast is openbaar groen belangrijk voor de biodiversiteit, het voorkomen van wateroverlast, droogte en het tegengaan van hittestress. Zo wordt openbaar groen niet verkocht als: − het om groen gaat in een buurt- of wijkpark; − het groen betreft langs een (hoofd) ontsluitingsweg, fiets- of voetpad; − de hoeveelheid groen in de omgeving beperkt is; − het groen onderdeel is van de stedenbouwkundige opzet van een wijk; − het een recent aangelegde groenvoorziening is of het om een groenvoorziening in een nieuwe woonwijk gaat; − het groen onderdeel is van de entree van de wijk; − in het groen waardevolle bomen staan. doelmatig en efficiënt beheer en onderhoud van de openbare buitenruimte; Toelichting: het onderhoud van openbare ruimte is gebaat bij aaneengesloten percelen gemeentegrond met een rechte eigendomsgrens.

Dit betekent bijvoorbeeld geen zaagtanden en zo min mogelijk hoeken; (verkeers- en sociale) veiligheid; Toelichting: veiligheid vraagt bijvoorbeeld om voldoende uitzicht bij kruisingen en om overzichtelijke achterpaden; verwachte ruimtelijke ontwikkelingen, zoals een herstructurering of nieuwbouw; Toelichting: als er ontwikkelingen in de omgeving worden verwacht kan gemeentegrond pas worden verkocht als vaststaat dat de grond niet voor het project nodig is; het realiseren van beleidsdoelen, zoals op het gebied van klimaatadaptatie, energietransitie en biodiversiteit; Toelichting: er moet voldoende gemeentegrond beschikbaar zijn om (nieuw) beleid uit te kunnen voeren, bijvoorbeeld voor de aanleg van nieuwe voorzieningen in het kader van de energietransitie (warmtenetten, transformatorhuisjes, Warmte- en Koudeopslag etc.).

Bij het beoordelen of gemeentegrond kan worden verkocht vindt eerst een onderzoek plaats naar de ondergrondse infrastructuur (KLIC-melding). Bij aanwezigheid van kabels en/of leidingen vindt geen verkoop plaats. Als er geen kabels en leidingen in de gemeentegrond liggen worden andere gemeentelijke taken en belangen onderzocht. De ambtelijke Werkgroep Ruimtelijke Advisering, waarin verschillende disciplines zitten, heeft daarbij een belangrijke adviesrol.

Pagina 6

4. De resultaten van de signaalgerichte aanpak De belangrijkste resultaten van de signaalgerichte aanpak worden hieronder weergegeven. Verwachting en realisatie signaalgerichte aanpak Bij de vaststelling van de signaalgerichte aanpak in 2017 was de verwachting dat met de aanpak jaarlijks 75-100 signalen kunnen worden behandeld. Onderstaand tabel geeft een overzicht van het aantal behandelde signalen in de periode 2018-2022. Het gaat hier om signalen buiten de wijken en straten waarin (herinrichting)projecten in de openbare buitenruimte worden voorbereid of uitgevoerd. Op 1 juli 2022 waren er 750 dossiers over het gebruik van gemeentegrond in wijken en straten waarin herinrichtingsprojecten (gaan) plaatsvinden. Jaar

Meldingen

Aankoopverzoeken

2018 2019 2020 2021

35 80 51 61

121 50 33 184

Totaal behandelde signalen 156 130 84 245

2022

128

54

182

Gestart werd met een projectorganisatie van 2 fte.2 Deze capaciteit werd onttrokken aan de bestaande formatie. Hierdoor konden andere werkzaamheden niet worden uitgevoerd. De daling van het aantal behandelde signalen in 2020 werd veroorzaakt door personele wisselingen die in dat jaar plaatsvonden. In 2021 is vaste formatie vrijgemaakt (2fte) voor het uitvoeren van de werkzaamheden en is capaciteit ingehuurd (1,6 fte). Hierdoor nam het aantal behandelde signalen weer toe. Hierna wordt ingegaan op de afhandeling van meldingen en aankoopverzoeken in de periode 2018-2022 (4.1. en 4.2.). Ook wordt aandacht besteed aan de civiele procedures die over verjaring zijn gevoerd (4.3.). Tot slot wordt ingegaan op de kosten van de signaalgerichte aanpak en de opbrengsten uit het verkopen van gemeentegrond (4.4.). 4.1 Meldingen van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond 2018-2022 Onderstaand tabel geeft aan hoeveel meldingen zijn afgehandeld door verkoop, vrijwillige ontruiming dan wel handhaving is/wordt voorbereid en hoeveel nieuwe meldingen in deze periode zijn geregistreerd.

2

Inclusief administratieve ondersteuning

Pagina 7

Totaal behandeld 2018 4 2019 2020 2021 2022

35 80 51 61 128

Afgehandeld door verkoop

Afgehandeld overig3 19 22 4 4 38

Voorbereiding handhaving 3 35 46 55 78

Nieuwe meldingen 13 23 1 2 12

130 233 85 147 135

Toelichting meldingen: a. Het merendeel van de meldingen (ruim 80%) wordt gedaan door de gemeentelijke organisatie. Deze meldingen betreffen veelal al langer bestaande situaties van oneigenlijk gebruik. Deze situaties worden bijvoorbeeld gesignaleerd bij het bijwerken van gegevensbestanden of bij het voorbereiden van (integrale) herinrichtingsprojecten in de openbare buitenruimte; b. Een beperkter aantal meldingen (ongeveer 100 in de periode 2018-2022) wordt door inwoners gedaan via een Melding Openbare Buitenruimte (MOB). Deze meldingen hebben doorgaans betrekking op recente situaties van oneigenlijk gebruik. Meldingen die door inwoners zijn gedaan worden in beginsel altijd onderzocht, omdat het gebruik van de gemeentegrond wordt ervaren als een inbreuk op de woon- en leefomgeving én om een antwoord te kunnen geven aan de melder; c. De toename van het aantal meldingen van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond kan voor een deel worden verklaard door een grotere naamsbekendheid van het project in de gemeentelijke organisatie; d. De meldingen gaan meestal over het gebruik van gemeentegrond zonder dat daarvoor toestemming is gegeven. In een aantal gevallen betreft de melding het gebruik van gemeentegrond in strijd met de voorwaarden van een verleende toestemming uit het verleden (gedoogverklaringen/bruikleenovereenkomsten, zoals de groene kaarten en antwoordformulieren).

Deze voorwaarden, zoals het niet omheinen van gemeentegrond, worden regelmatig geschonden; e. De behandeling van meldingen is arbeidsintensief, zeker als na onderzoek blijkt dat de in gebruik genomen gemeentegrond niet verkocht kan worden of als er spoed bestaat bij het ontruimen van de gemeentegrond, bijvoorbeeld omdat werkzaamheden op of in de gemeentegrond moeten plaatsvinden. Het verzoek om gemeentegrond te ontruimen levert regelmatig discussies met inwoners op, vooral als de gemeentegrond al lang door inwoners wordt gebruikt. 4.2 Aankoopverzoeken De onderstaande tabel geeft de afhandeling van het aantal ontvangen aankoopverzoeken weer in de periode 2018-2022 én het aantal nieuwe aankoopverzoeken dat in deze periode is ingediend.

3 4

De categorie “afgehandeld overig” bevat onder andere vrijwillige ontruiming van gemeentegrond. Inclusief Haarlemmerliede en Spaarnwoude

Pagina 8

Totaal behandeld 20185 2019 2020 2021 2022

Verkocht 121 50 33 184 54

Afgewezen 54 5 10 22 14

Nieuw 67 45 23 162 40

73 48 122 86 58

Toelichting aankoopverzoeken: a. De meeste aankoopverzoeken worden afgewezen, omdat dat de gemeentegrond vaak nodig blijkt voor gemeentelijke taken of belangen. De meest voorkomende afwijzingsgronden zijn: o de aanwezigheid van ondergrondse infrastructuur (kabels en/of leidingen); o de aanwezigheid van een groenstructuur die belangrijk is voor de groenbeleving in de wijk of onderdeel is van de stedenbouwkundige opzet van een wijk. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om groenvoorzieningen langs een doorgaande route, bij de entree van een wijk, net aangelegde groenvoorzieningen in nieuwe wijken, één van de weinige groenvoorzieningen in de wijk of een groenstructuur die in de wijk is toegepast (zoals een groenstructuur bestaande uit hagen); o het ontstaan van zaagtanden of een onlogische eigendomsgrens bij woonblokken; o ruimtelijke ontwikkelingen die in de omgeving zijn voorzien en nog niet helemaal vaststaan. b. Bij een aantal woonblokken is een gebiedsgerichte aanpak gevolgd. In één situatie ging het om een hele straat. In deze straat was zowel sprake van gebruik van gemeentegrond (met en zonder toestemming) als van aankoopverzoeken. In andere gevallen waarin een gebiedgerichte aanpak is gevolgd ging het om kleinere aaneengesloten woonblokken. Bij de gebiedsgerichte aanpak zijn verkoopvoorstellen aan de inwoners voorgelegd.

Voorwaarde was dat alle bewoners in een woonblok gemeentegrond moesten kopen om zaagtanden te voorkomen. 4.3 Verjaring Het vaststellen of sprake is van verjaring is van veel factoren afhankelijk. De jurisprudentie is casuïstisch en lijkt rekening te houden met de bijzondere positie van de gemeente als eigenaar van veel eigendommen. In de periode 2018-2022 is geen verjaring erkend. Inwoners die, ondanks een afwijzend standpunt van de gemeente, van mening zijn dat sprake is van verjaring kunnen bij de rechtbank een verklaring van recht vragen dat zij door verjaring eigenaar zijn geworden van de gemeentegrond. De rechter stelt in dat geval vast of inderdaad sprake is van verjaring. In de periode 2018-2022 heeft een aantal inwoners een beroep op verjaring gedaan. Meestal doen inwoners dit als zij zijn aangeschreven op het oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. In geen van de gevallen waarin door inwoners een beroep op verjaring is gedaan, heeft de gemeente verjaring erkend. Inwoners kozen in de meeste gevallen alsnog voor het kopen dan wel het ontruimen van de gemeentegrond. In de periode 2018-2022 zijn drie (civielrechtelijke) procedures over verjaring gevoerd. Twee procedures waren aanhangig gemaakt door inwoners en hadden betrekking op het gebruik van 5

Inclusief Haarlemmerliede en Spaarnwoude.

Pagina 9

gemeentegrond als tuin. De derde procedure had betrekking op het gebruik van gemeentegrond als (afgesloten) parkeerterrein ten behoeve van een bedrijf. In deze drie procedures is inmiddels een uitspraak ontvangen van de rechtbank. In twee procedures (Rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem 25 augustus 2021 en 26 januari 2022) heeft de rechter de vorderingen van de inwoners afgewezen. De rechter oordeelde in beide procedures dat er geen sprake was van verjaring, omdat niet door de inwoners was aangetoond dat er ‘bezitsdaden’ waren gepleegd. In de derde procedure (Rechtbank NoordHolland, locatie Haarlem 2 juni 2021) heeft de rechter geoordeeld dat verjaring ten aanzien van een gedeelte van het gemeentelijke perceel voldoende was aangetoond. In de drie uitspraken is een aantal hoofdlijnen uit de bestaande jurisprudentie bevestigd: a. als er in het verleden toestemming is gegeven aan de (rechtsvoorganger van de) huidige inwoner voor het gebruik van gemeentegrond, dan is er sprake van houderschap en niet van bezit;6 b. als een huurder gebruik maakt van gemeentegrond dan is er geen sprake van bezit, maar van houderschap. Als deze huurder echter op een later moment alsnog eigenaar wordt van het naastgelegen perceel, dan wordt het gebruik dat deze inwoner als huurder van de grond maakte met terugwerkende kracht alsnog aangemerkt als bezit;7 c.

het enkele beplanten, onderhouden, plaatsen van een tegelpad en brievenbus op gemeentegrond zijn geen bezitsdaden.8 Hetzelfde geldt voor het plaatsen van bedrijfsvlaggen, het plaatsen van een verkeersbord dat er verderop kan worden gekeerd met een vrachtwagen, het vermelden dat er sprake is van cameratoezicht, het storten van sintels op gemeentegrond, het parkeren en opslaan van roerende zaken op gemeentegrond die verplaatsbaar zijn, het plaatsen van tijdelijke gebouwen die binnen de verjaringstermijn weer zijn verwijderd en het asfalteren van gemeentegrond; 9 d. het omheinen van een strook gemeentegrond met een hekwerk van 1,5 meter hoog, kan als bezitsdaad worden aangemerkt, waardoor het bezit van de gemeente teniet kan gaan, ook als het hek regelmatig overdag open stond. Dit geldt niet voor een lage, niet ondoordringbare fysieke scheiding door beplanting, waar overheen en/of tussendoor kan worden gestapt. e. door het gebruik van de inwoner moet de machtsuitoefening van de gemeente volledig teniet zijn gegaan. Als de gemeente zelf nog bezitsdaden heeft verricht op het perceel, door bijvoorbeeld aanwezige gemeentelijke bomen te inspecteren, onderhouden of kappen, dan kan er geen sprake zijn van bezit door de inwoner.

10 4.4 Opbrengsten en lasten van de signaalgerichte aanpak Bij de vaststelling van de signaalgerichte aanpak in 2017 zijn, naast de toen beschikbare capaciteit, geen aanvullende middelen voor de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond beschikbaar gesteld. De verwachting was dat de grondopbrengsten uit verkoop van gemeentegrond voor tuinuitbreiding en de lasten die niet in de programmabegroting waren voorzien budgettair 6

Rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem, 25 augustus 2021.

7 Rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem 2 juni 2021.

8

Rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem, 26 januari 2022.

9 Rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem 2 juni 2021.

10

Rechtbank Noord-Holland, locatie Haarlem, 26 januari 2022.

Pagina 10

neutraal zouden zijn (2017.0036614). Bij deze lasten gaat het om bijvoorbeeld om de kosten van inhuur, het Kadaster, juridische procedures, verkoopprocedures etc. Om een beeld te krijgen van de kosten van de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond moeten naast deze lasten ook de kosten worden betrokken van de capaciteit die in de programmabegroting is verwerkt en die voor de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond wordt ingezet. Hieronder wordt daarom inzicht gegeven: a. in de grondopbrengsten en de (aanvullende) kosten van de aanpak in de periode 2018-2022; b. in de capaciteit die wordt ingezet voor de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. a. Grondopbrengsten en de (aanvullende) kosten van de aanpak in de periode 2018-2022 Bij grondopbrengsten gaat het om de opbrengsten uit verkoop van percelen gemeentegrond voor tuinuitbreiding. Bij de kosten gaat het om: − de kosten van inhuur (1 fte voor de behandeling meldingen en aankoopverzoeken en 0,6 fte voor administratieve ondersteuning); − de kosten van civielrechtelijke handhaving (zoals de kosten van de huisadvocaat en proceskosten); − de kosten van het Kadaster, onder andere voor het ter plekke zichtbaar maken van eigendomsgrenzen (het uitvoeren van zogenaamde grensreconstructies); − de kosten voor het afwikkelen van verkoopprocedures (het opstellen van koopovereenkomsten, juridische levering etc.).

Bij het vaststellen van de signaalgerichte aanpak in 2017 was de verwachting dat deze niet in de programmabegroting opgenomen lasten ongeveer gelijk zijn aan de opbrengsten die worden gerealiseerd door het verkopen van gemeentegrond. Deze verwachting klopte voor de periode 2018-2020: de grondopbrengsten en deze kosten waren in deze periode ongeveer € 200.000,-,11 en nagenoeg in evenwicht. In 2021 en 2022 waren de grondopbrengsten lager en de lasten hoger dan € 200.000. Er is in deze jaren minder gemeentegrond verkocht dan verwacht. Gemeentegrond was nodig voor (toekomstige) gemeentelijke taken en belangen. Daarnaast is in een aantal herinrichtingsprojecten oneigenlijk gebruik van gemeentegrond geconstateerd. Bij de aanpak van oneigenlijk gebruik in herinrichtingsprojecten worden wel kosten gemaakt maar zijn er geen inkomsten uit verkoop, omdat de gemeentegrond voor de uitvoering van de werkzaamheden nodig is.

11

Bij de vaststelling van de signaalgerichte aanpak in 2017 was voor de jaren 2018 en 2019 aanvankelijk € 300.000 aan baten en lasten voorzien. De verwachting was dat de baten en lasten in deze jaren hoger zouden zijn omdat een achterstand in aankoopverzoeken werd weggewerkt. Bij de Najaarsrapportages van 2018 en 2019 is deze verwachting bijgesteld naar € 210.000 (2018) en € 200.000 (2019). In 2017 is ervan uitgegaan dat de baten en lasten vanaf 2020 naar verwachting structureel € 200.000 zouden bedragen.

Pagina 11

Het grootste deel van de kosten heeft betrekking op inhuur. Daarnaast betreffen de lasten vooral advocatenkosten (Pot Jonker) die gemaakt zijn in verband met een aantal lang(er)lopende juridische procedures. De overige kosten waren voor het inmeten van kadastrale grenzen en kosten die gemaakt zijn voor het verkoopproces. b. Capaciteit voor de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond In de programmabegroting is capaciteit verwerkt voor de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. Het gaat om capaciteit die wordt ingezet voor: − de coördinatie en behandeling van aankoopverzoeken en meldingen van oneigenlijk gebruik (2fte); − advisering over civielrechtelijke handhaving door de juridische adviseurs van de gemeente; − advisering over de vraag of de gemeentegrond kan worden verkocht. Deze beoordeling vraagt capaciteit van diverse specialisten die over het beheer en onderhoud van openbare ruimte gaan, bijvoorbeeld vanwege kabels en leidingen, de functie van aanwezig openbaar groen etc. Daarnaast wordt advies gevraagd van een stedenbouwkundige, een verkeerskundige, een ecoloog, bestemmingsplanjurist etc.; − bestuursrechtelijke handhaving.

Het gaat hier om capaciteit voor het voorbereiden van een zaak, de controle ter plaatse, de administratieve ondersteuning, het versturen van het voornemen van een last onder dwangsom, het beoordelen van zienswijzen, het opleggen van een last onder dwangsom, eventuele bezwaar- en beroepsprocedures; − beleidsmatige vragen over de aanpak van (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond; − de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond in straten en wijken waarin herinrichtingswerkzaamheden gaan plaatsvinden. In deze gebieden vraagt het oneigenlijk gebruik van gemeentegrond ook tijd van projectleiders, ontwerpers, gebiedsmanagers, vakspecialisten/opdrachtgevers etc.

Pagina 12

5.

Aandachtspunten bij de signaalgerichte aanpak

De signaalgerichte aanpak kent een aantal aandachtspunten. Een deel van de aandachtspunten hangt samen met de aanpak. Andere aandachtspunten hebben betrekking op de uitgangspunten die bij de uitvoering van de aanpak worden gebruikt of op ontwikkelingen die zich in de afgelopen jaren hebben voorgedaan (zoals het zogenaamde Didam-arrest en de uitkomsten van een aantal juridische procedures over verjaring). Dit hoofdstuk besteedt apart aandacht aan een punt dat in de praktijk steeds vaker knelt: het (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond in straten en wijken waarin herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte (gaan) plaatsvinden. De aanpak van (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond in projectgebieden vraagt namelijk veel capaciteit en brengt extra kosten met zich. De capaciteit en middelen om te handhaven zijn echter beperkt. Als niet tijdig wordt gestart met het aanschrijven van bewoners en/of handhaving kan de uitvoering van projecten in tijd flink uitlopen. Tot slot wordt ingegaan op het handelen in strijd met de voorwaarden om gemeentegrond te mogen gebruiken: deze situaties worden met regelmaat gesignaleerd. Aandachtspunt 1: de signaalgerichte aanpak heeft beperkt effect op de problematiek van het (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond in de gemeente. Zo: − zal de signaalgerichte aanpak geen einde maken aan het (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond in de gemeente.

Uit een vergelijking van gegevensbestanden blijkt dat er ruim 16.000 situaties zijn waarin mogelijk sprake is van (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond. In de periode 2018-2022 zijn gemiddeld 70 gevallen per jaar behandeld. − de signaalgerichte aanpak voorkomt evenmin nieuw oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. Alleen het oneigenlijk gebruik dat wordt gemeld wordt aangepakt. Situaties die niet worden gemeld blijven voortbestaan. − de signaalgerichte aanpak zorgt er niet voor dat gemeentegrond die nodig is voor gemeentelijke taken of belangen beschikbaar is. De signaalgerichte aanpak richt zich op signalen. Deze doen zich verspreid over de gemeente voor en worden opgepakt als er ruimte voor is. De aanpak zorgt er niet voor dat bestaande of toekomstige functies van de gemeentegrond gehandhaafd blijven. Aandachtspunt 2: transparantie in de afweging om op te treden bij oneigenlijk gebruik van gemeentegrond of om gemeentegrond te verkopen. De signaalgerichte aanpak is op hoofdlijnen vastgelegd (2017.0036614) en in de praktijk verder ingevuld. De gemeente handelt bij de signaalgerichte aanpak als eigenaar van de grond en niet als bestuursorgaan. Prioriteiten en uitgangspunten van de aanpak zijn beperkt vastgelegd.

In een aantal gevallen ontstaan daardoor discussies met inwoners, bijvoorbeeld over de interpretatie van ‘gemeentelijke taken en belangen’ en of deze taken en belangen een verkoop van gemeentegrond inderdaad in de weg staan. Aandachtspunt 3: teruglopende inkomsten uit grondverkoop Het huidige uitgangspunt bij het verkopen van gemeentegrond is: ja, tenzij gemeentelijke taken en belangen zich tegen het verkopen van gemeentegrond verzetten. Dit wekt de indruk van een

Pagina 13

ruimhartige uitgifte van gemeentegrond. Veel aankoopverzoeken worden echter afgewezen. In de praktijk blijkt dat veel gemeentelijke taken en belangen een verkoop van gemeentegrond in de weg staan, bijvoorbeeld door de aanwezigheid van kabels en leidingen of de functie van het openbaar groen. Maar ook voor het uitvoeren van beleidsdoelstellingen (zoals op het gebied van klimaatadaptatie, energietransitie en biodiversiteit) of herinrichtingswerkzaamheden moet gemeentegrond beschikbaar blijven. De inkomsten uit verkoop kunnen hierdoor teruglopen. Aandachtspunt 4: beperkte oplossingsmogelijkheden bij de aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond (alléén koop of ontruiming) De huidige aanpak gaat bij (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond uit van twee mogelijkheden: 1. de gemeentegrond wordt verkocht als de grond niet meer nodig is voor gemeentelijke taken en belangen, of; 2. de gemeentegrond wordt ontruimd als de grond nodig is voor gemeentelijke taken en belangen. In een aantal situaties is behoefte aan andere oplossingen dan het verkopen óf ontruimen van de gemeentegrond. Verkoop óf ontruiming leidt in deze situaties tot een ongewenste of onevenredige uitkomst.

Bijvoorbeeld in de situatie waarin de parkeerplaatsen bij de woningen in een woonblok deels op gemeentegrond zijn aangelegd, maar de gemeentegrond niet kan worden verkocht omdat er kabels en leidingen in de grond liggen. Als inwoners de gemeentegrond moeten ontruimen kunnen de parkeerplaatsen niet meer worden gebruikt. Dit leidt tot een ongewenst parkeerprobleem in de woonomgeving. Of in de situatie waarbij er enkele centimeters over de erfgrens een bouwwerk op gemeentegrond staat. Als deze grond niet kan worden verkocht omdat anders een zaagtand ontstaat, zal de grond aan de gemeente moeten worden teruggegeven. Afbraak van een bouwwerk heeft echter vergaande gevolgen voor de gebruiker. De huidige oplossingsmogelijkheden leiden in dat geval tot een onevenredige uitkomst. Aandachtspunt 5: Beperkte capaciteit en mogelijkheden bestuursrechtelijke handhaving Bij het handhaven op oneigenlijk gebruik van gemeentegrond heeft bestuursrechtelijke handhaving de voorkeur, omdat de mogelijkheid om een dwangsom op te leggen effectief werkt. Bestuursrechtelijke handhaving is echter alléén mogelijk als bij het gebruik van de gemeentegrond bestuursrechtelijke regels worden overtreden. Aandachtspunten zijn dat: 1) de capaciteit voor bestuursrechtelijke handhaving zeer beperkt is.

De capaciteit voor bestuursrechtelijke handhaving op het gebied van illegaal bouwen en strijdig gebruik is in het algemeen zeer beperkt. 2) bestuursrechtelijke handhaving niet altijd mogelijk is omdat de planologische bestemming van de gemeentegrond inmiddels is gewijzigd naar een niet-openbare bestemming zoals ‘Wonen’ of ‘Tuin’. In deze situaties kan gemeentegrond alleen worden teruggevorderd via een civielrechtelijke procedure. Civielrechtelijk procederen brengt hogere kosten met zich. Aandachtspunt 6: de signaalgerichte aanpak kan tot spanningen met en tussen inwoners leiden De signaalgerichte aanpak geeft in een aantal gevallen spanningen tussen de gemeente en inwoners en tussen inwoners onderling. Hieronder wordt een aantal situaties beschreven die daarvoor aanleiding kunnen geven:

Pagina 14

−

−

−

−

een aanschrijving van een inwoner op gesignaleerd oneigenlijk gebruik van gemeentegrond leidt tot een gevoel van rechtsongelijkheid omdat andere inwoners die ook zonder toestemming gemeentegrond gebruiken niet worden aangeschreven; een verzoek van een inwoner om gemeentegrond te kopen leidt regelmatig tot een aanschrijving van de inwoner op oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. Na ontvangst van een aankoopverzoek wordt namelijk onderzocht of de inwoner al gebruik maakt van gemeentegrond. Het komt regelmatig voor dat een inwoner die een aankoopverzoek indient al zonder toestemming gemeentegrond in gebruik heeft. Als deze grond niet verkocht kan worden, zal deze inwoner tot ontruiming moeten overgaan. De inwoner ervaart dit als een straf voor het indienen van een aankoopverzoek; bij een aankoopverzoek wordt ook onderzocht of de naastgelegen woningen gebruikmaken van gemeentegrond. Als oneigenlijk grondgebruik wordt geconstateerd dan worden deze inwoners aangeschreven om de gemeentegrond te kopen (indien mogelijk) of te ontruimen. Het indienen van een aankoopverzoek heeft dan tot gevolg dat buren door de gemeente worden aangeschreven om het oneigenlijk grondgebruik te beëindigen. Dit leidt tot spanningen tussen inwoners onderling; ook het uitgangspunt dat zaagtanden niet zijn toegestaan kan leiden tot spanning tussen inwoners.

Zaagtanden werken oneigenlijk grondgebruik in de hand en maken het onderhoud van de openbare ruimte duurder. Individuele inwoners van een woonblok kunnen om deze reden geen gemeentegrond kopen, maar alleen gezamenlijk.

Aandachtspunt 7: de aanpak van (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond bij integrale herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte In de periode 2018-2022 is bij het voorbereiden van herinrichtingsprojecten in de openbare ruimte gebleken dat in de projectgebieden sprake is van (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond. Het gaat daarbij om een aanzienlijk aantal gevallen. Medio juni 2022 ging het in de toen bekende projectgebieden om ongeveer 750 gevallen waarin gemeentegrond wordt gebruikt. Een globale inventarisatie van projecten die voor de komende jaren staan gepland laat zien dat in de komende jaren diverse herinrichtingswerkzaamheden worden voorzien in straten en wijken met een risico op aanwezigheid van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. Het risico is het grootst in de wijken uit de jaren ’70 en ’80 (de ‘bloemkoolwijken’). Deze wijken hebben doorgaans smalle straten en veel groen. Het ontruimen van de in gebruik genomen gemeentegrond in projectgebieden is een tijdrovend en onzeker proces. Het is moeilijk te voorspellen wanneer de gemeentegrond beschikbaar zal zijn voor de werkzaamheden. Het leidt veelal tot vertraging bij de uitvoering van de projecten en tot extra kosten voor het beëindigen van het oneigenlijk gebruik. Ook vertraging in de uitvoering van herinrichtingswerkzaamheden kan financiële gevolgen hebben.

Omdat het gewenste groot onderhoud wordt uitgesteld kunnen maatregelen nodig zijn om de tijd te overbruggen en de situatie veilig te houden. Daarnaast bestaat een risico dat herinrichtingsdoelen, bijvoorbeeld op het gebied van klimaatadaptatie, niet worden gehaald omdat de gemeentegrond niet (tijdig) beschikbaar is.

Pagina 15

Een voorbeeld van een herinrichtingsproject waarbij het oneigenlijk gebruik van gemeentegrond de uitvoering beïnvloedt, is het project Oude Kruisweg te Cruquius.12 De inzet voor de aanpak van (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond in projectgebieden gaat ten koste van andere lopende dossiers over (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond. In de meeste gevallen kan er geen of weinig gemeentegrond worden verkocht. De aanpak van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond brengen in deze gebieden veel kosten met zich en weinig inkomsten. Ook de handhaving in projectgebieden is punt van aandacht: als inwoners niet vrijwillig ontruimen is handhaving nodig om de werkzaamheden in de openbare ruimte uit te kunnen voeren. De capaciteit voor bestuursrechtelijke handhaving is echter beperkt net als de middelen voor civielrechtelijke handhaving. Aandachtspunt 8: geen verkoop bij kabels en leidingen Gemeentegrond wordt niet verkocht als daarin kabels en/of leidingen liggen. Bij kabels en leidingen wordt rekening gehouden met een werkstrook van voldoende breedte. Ook de gemeentegrond binnen die werkstrook wordt niet verkocht. Nutsbedrijven moeten ten alle tijden bij de kabels en leidingen kunnen komen voor onderhouds- en vervangingswerkzaamheden.

Dit uitgangspunt levert een aantal aandachtspunten op, bijvoorbeeld als kabels en leidingen al deels in het eigen perceel van de inwoner liggen of in het perceel van de buren (met of zonder zakelijk recht) of als een bedrijf aangeeft er geen probleem mee te hebben dat hun kabel of leiding in particuliere grond ligt. Een aantal inwoners geeft daarnaast aan bereid te zijn om kabels en/of leidingen op eigen kosten te verleggen. Aandachtspunt 9: verjaring en de vaste lijn in de rechtspraak In veel gevallen wordt de gemeentegrond al tientallen jaren door inwoners gebruikt. Handhaving leidt in deze situaties tot onbegrip bij bewoners. In een aantal gevallen beroepen bewoners zich op verjaring. Gedurende de uitvoering van de signaalgerichte aanpak is geen verjaring erkend. Bewoners die volharden in de stelling dat sprake is van verjaring worden gewezen op de mogelijkheid om bij de rechtbank een verklaring voor recht te vragen dat zij eigenaar van de grond zijn geworden door verjaring. Dit heeft tussen 2018 en 2022 geleid tot drie civielrechtelijke juridische procedures.

De drie uitspraken bevestigen dat in de rechtspraak als vaste lijn wordt gehanteerd dat wanneer gemeentegrond gedurende een periode van 10 jaar (bij goede trouw) of 20 jaar (overige gevallen) voor de gemeente volledig afgesloten is geweest door een ondoordringbare erfafscheiding waar je niet gemakkelijk overeen kan stappen (zoals een hek van 1,5 meter hoog), er sprake is van verjaring. Aandachtspunt 10: door uitspraak Hoge Raad 26 november 2021 (Didam) kost het meer tijd om tot verkoop van grond te komen Op 26 november 2021 heeft de Hoge Raad bepaald dat, wanneer er meerdere potentiële gegadigden zijn voor de koop van een strook grond, de gemeente die gegadigden gelegenheid moet bieden om mee te dingen in de koop van de grond. Dit is bijvoorbeeld het geval als de strook gemeentegrond aan meer kadastrale percelen grenst. In deze gevallen moet een

12

Zie de raadsbrief van 9 februari 2022 (X.2022.00645)

Pagina 16

selectieprocedure opgestart worden om alle potentiële gegadigden de mogelijkheid te bieden om in aanmerking te komen voor het kopen van een strook gemeentegrond. Wanneer er slechts één mogelijke gegadigde denkbaar is, dan hoeft er geen mededingingsruimte te worden geboden, maar moet een voornemen tot verkoop wel vooraf openbaar gemaakt worden. Dit gebeurt inmiddels door het voornemen tot verkoop drie weken te publiceren. Het is vervolgens echter mogelijk dat andere personen na publicatie van dit voornemen bezwaren zullen hebben tegen de verkoop en dat - als de aangedragen argumenten gegrond zijn - de gemeentegrond alsnog niet kan worden verkocht. Tot op heden is dit niet gebeurd. In beide gevallen kost het meer tijd om tot een verkoop te komen. Aandachtspunt 11: Gebruik in strijd met de voorwaarden van bestaande bruikleenovereenkomsten en gedoogverklaringen De gemeente heeft in het verleden bruikleenovereenkomsten met inwoners gesloten en gedoogverklaringen afgegeven aan inwoners (antwoordformulieren en groene kaarten). Aan deze overeenkomsten en verklaringen zijn voorwaarden verbonden. Het voordeel van deze overeenkomsten en verklaringen is dat gemeentegrond niet kan verjaren (als de gemeentegrond met toestemming wordt gebruikt kan namelijk geen sprake zijn van ‘bezit’). Bovendien heeft de gemeente geen onderhoudskosten aan de gemeentegrond.

Veel inwoners voldoen echter niet meer aan de voorwaarden die verbonden zijn aan het gebruik van de gemeentegrond: de meeste groene erfafscheidingen zijn inmiddels vervangen door schuttingen en gemeentegrond is vaak ingericht met tegels in plaats van met groen. In een aantal gevallen kan de betreffende gemeentegrond worden verkocht. Als verkoop van de gemeentegrond niet mogelijk is, is handhavend optreden lastig, omdat in veel gevallen een schutting inmiddels vergunningsvrij is en de bestemming van de gemeentegrond is gewijzigd naar ‘Tuin’ of ‘Wonen’. Bruikleenovereenkomsten en gedoogverklaringen worden op dit moment niet actief beëindigd, omdat dit betekent dat gemeentegrond opnieuw in beheer moet worden genomen. Dit brengt hoge kosten met zich, omdat het vaak gaat om kleine stukjes grond, die opnieuw moeten worden ingericht en onderhouden. Bovendien voorkomen de bruikleenovereenkomsten en gedoogverklaringen eigendomsverlies door verjaring. Aandachtspunt 12: de afbakening van de signaalgerichte aanpak en de toepasbaarheid op (oneigenlijk) gebruik van gemeentegrond door bedrijven, organisaties etc. De signaalgerichte aanpak richt zich op gemeentegrond die in gebruik is bij inwoners. Ook bedrijven en andere organisaties gebruiken gemeentegrond zonder toestemming van de gemeente, bijvoorbeeld voor het vergroten van bedrijfsterrein.

De signaalgerichte aanpak is niet zonder meer toepasbaar op deze situaties. Zo spelen bij de afweging of gemeentegrond verkocht kan worden als bedrijfsterrein of parkeergelegenheid ook andere afwegingen een rol en is een andere grondprijsbepaling nodig bij verkoop. Aandachtspunt 13: het aanleggen van olifantenpaden door de groenvoorziening (het maken van een achterom) Punt van aandacht zijn de olifantenpaadjes die bewoners door groenvoorzieningen maken om bij de achterkant van de woning te komen. De vraag is of bewoners hierop moeten worden

Pagina 17

aangeschreven in het geval een aankoopverzoek wordt gedaan, maar er verder geen sprake is van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond.

Pagina 18