Bijlage 1 Veiligheidsanalyse 2022-2025
Tekst van het document
Veiligheidsanalyse 2022 t/m 2025
Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 1 Inhoudsopgave Pagina 1 Inleiding Pagina 2 Samenvatting Pagina 3 1. Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving Pagina 6 1.1. Thema sociale kwaliteit (veiligheidsproblematiek en aanpak) 1.2. Thema fysieke kwaliteit (veiligheidsproblematiek en aanpak) 1.3. Thema objectieve veiligheid (veiligheidsproblematiek en aanpak) 1.4. Thema subjectieve veiligheid (veiligheidsproblematiek en aanpak) 1.5. Resultaten aanvullende gesprekken 1.6. Overall: mogelijke prioriteiten veiligheidsveld 1 2. Veiligheidsveld 2: Bedrijvigheid en veiligheid Pagina 26 2.1. Veiligheidsproblematiek: cijfermatig beeld 2.2. Veiligheidsproblematiek: hoofdlijn, aandachtspunten 2.3. Aanpak: accenten en aandachtspunten 2.4. Resultaten aanvullende gesprekken 2.5. Overall: mogelijke prioriteiten veiligheidsveld 2 3. Veiligheidsveld 3: Jeugd en veiligheid Pagina 33 3.1. Veiligheidsproblematiek: cijfermatig beeld 3.2. Veiligheidsproblematiek: hoofdlijn, aandachtspunten 3.3 Aanpak: accenten en aandachtspunten 3.4. Resultaten aanvullende gesprekken 3.5. Overall: mogelijke prioriteiten veiligheidsveld 3 4. Veiligheidsveld 4: Fysieke Veiligheid Pagina 40 4.1. Veiligheidsproblematiek: cijfermatig beeld 4.2. Veiligheidsproblematiek: hoofdlijn, aandachtspunten 4.3 Aanpak: accenten en aandachtspunten 4.4. Resultaten aanvullende gesprekken 4.5.
Overall: mogelijke prioriteiten veiligheidsveld 4 5. Veiligheidsveld 5: Integriteit en veiligheid Pagina 44 5.1. Veiligheidsproblematiek: cijfermatig beeld 5.2. Veiligheidsproblematiek: hoofdlijn, aandachtspunten 5.3. Aanpak: accenten en aandachtspunten 5.4. Resultaten aanvullende gesprekken 5.5. Overall: mogelijke prioriteiten veiligheidsveld 5 6. Prioriteiten voor het Integraal Veiligheidsplan 2027-2030 Pagina 56 Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer Inleiding Betekenis van deze analyse Voor u ligt de veiligheidsanalyse 2022-2025 van de gemeente Haarlemmermeer. Deze is gemaakt in afstemming met de politie, de Koninklijke Marechaussee (KMar), het Openbaar Ministerie (OM) en een aantal zorg- en veiligheidspartners. Met deze veiligheidsanalyse leggen we de basis voor het raadsvoorstel Veiligheidsanalyse 2022-2025 en veiligheidsprioriteiten Haarlemmermeer 2027-2030. Het OM stelt als bevoegd gezag de prioriteiten in de opsporing. Doel Het doel van deze veiligheidsanalyse is voor de raad inzichtelijk te maken hoe het op dit moment gesteld is met de objectieve- en subjectieve veiligheid in Haarlemmermeer, zodat de raad op basis daarvan een keuze kan maken voor de nieuwe veiligheidsprioriteiten.
Scope Deze analyse is in hoofdlijnen gebaseerd op de aanpak zoals beschreven in het kernbeleid Veiligheid van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (https://vng.nl/artikelen/kernbeleid-veiligheid-2021). Daarom staan we zowel stil bij enkele thema's die onder leefbaarheid vallen | (zoals diverse soorten overlast) als thema's die onder veiligheid vallen. We gaan echter niet in op de thema’s verkeersveiligheid, brandveiligheid en externe veiligheid, omdat de uitvoering van die thema’s al in andere lokale | - en of regionale beleidsplannen is geborgd. De VNG heeft haar methode eind maart 2026 aangepast. De nieuwe veiligheidsvelden en -thema's die daarin genoemd worden zijn verwerkt binnen de indeling uit 2021, zoals we die in deze analyse hebben gehanteerd. Uitgangspunt In deze analyse ligt de focus op integrale veiligheid waaraan het college van burgemeester en wethouders uitvoering geeft. Basismateriaal Voor deze analyse hebben we gebruik gemaakt van informatie uit verschillende bronnen, namelijk: • | Geregistreerde criminaliteit 2022-2025 door de politie en KMar, HALT en andere partners en de duiding daarvan (objectieve veiligheid). • | Vergelijkende analyse van de CBS/IPSOS/I&O bevolkingsonderzoeken Veiligheidsmonitor 2021, 2023 en 2025 (waaronder leefbaarheid, overlast, slachtofferschap en veiligheidsgevoelens).
• | Gemeentelijke data over 2022-2025 uit ons Meldingssysteem Openbare Ruimte (MOB) en duiding daarvan (in verband met de leefbaarheid). • | Gemeentelijk-, landelijk- en regionaal uitgevoerde onderzoeken. • | Gesprekken met professionals uit het veiligheids- en het zorgdomein en aanvullend cijfermateriaal. • | Het gesprek met de dorps- en wijkraden tijdens de halfjaarlijkse bijeenkomst met het college van 15 april 2026, het Haarlemmermeers Ondernemersplatform (HOP) op 28 mei en met de jongerengemeenteraad 17 juni. • | Advies van de lokale driehoek Haarlemmermeer (overleg burgemeester, OM, politie en KMar) d.d. | 17 juni 2026, waarin de discussie over de prioritering is gevoerd. Leeswijzer In de hoofdstukken 1 t/m 5 zijn in totaal 19 veiligheidsthema’s uitgewerkt. Aangegeven zijn: a) | De kenmerken van het veiligheidsbeeld op basis van beschikbare cijfers. b) | Hoofdlijnen en aandachtspunten in het veiligheids- en risicobeeld. c) | Aandachtspunten in de lopende aanpak en mogelijke verbeterpunten. d) | Resultaten uit de gesprekken met dorps- en wijkraden, jongerengemeenteraad en HOP. e) | Mogelijke prioriteiten op basis van a t/m d. In hoofdstuk 6 hebben wij een overall-conclusie getrokken en geven wij aan welke prioriteiten zijn aan te bevelen voor het nieuwe IVP.
Vervolgproces De raad van Haarlemmermeer stelt de nieuwe raadsprioriteiten voor veiligheid na het zomerreces 2026 vast. Deze werken we daarna samen met onze partners op hoofdlijnen uit in een nieuw Integraal Veiligheidsplan 2 Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 3 2027-2030 (IVP). De raad neemt daarover eind 2026 een besluit. Het IVP concretiseren we vervolgens in jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s veiligheid. Hierover informeren we de raad in het eerste kwartaal van 2027. Samenvatting Over een groot aantal veiligheidsthema's is over de periode 2022-2025 kwantitatieve- en kwalitatieve informatie verzameld en geanalyseerd. Dit geeft voor Haarlemmermeer een beeld van de objectieve veiligheid, de subjectieve veiligheid, de hoofdlijnen van de problematiek, onze aanpak en verbeterpunten. Het gaat echter niet om een wetenschappelijk onderzoek, maar om een op de uitvoeringspraktijk gerichte analyse door alle betrokken professionals. In deze samenvatting schetsen wij in het kort een algemeen beeld. Voor een meer gedetailleerd beeld verwijzen wij naar de verschillende veiligheidsthema’s in de volgende paragrafen. Onderdeel van deze analyse is de Veiligheidsmonitor (van PSOS/I&O Research). Hierin geven inwoners antwoord op vragen over het gevoel van veiligheid in eigen buurt, over de sociale cohesie , overlast en de leefbaarheid in hun buurt.
Ook maakt de veiligheidsanalyse duidelijk in welke mate men slachtoffer is geworden van bepaalde vormen van criminaliteit en hoe tevreden men is over de gemeente en de politie op het gebied van veiligheid. Conclusies daaruit zijn bij diverse thema's in deze analyse overgenomen. Het bijgevoegd rapport Analyse Veiligheidsmonitor Haarlemmermeer geeft verdieping op de onderzoeken uit 2021, 2023 en 2025. De geregistreerde criminaliteit en slachtofferschap De geregistreerde criminaliteit in Haarlemmermeer in 2025 is hoger dan in de jaren daarvoor. Volgens de Veiligheidsanalyse is 18,6% van de inwoners in Haarlemmermeer in het afgelopen jaar slachtoffer is geweest van traditionele criminaliteit, zoals geweld, inbraak, diefstal en vernieling. Dat is hoger dan in voorgaande jaren. Landelijk is ongeveer 20 procent van de totale bevolking in 2025 slachtoffer geweest van traditionele criminaliteit. Dat is gelijk aan 2023. Van online criminaliteit is 19% van de Haarlemmermeerse inwoners in 2025 slachtoffer geweest. Dat is meer dan in voorgaande jaren. Landelijk is 17 procent slachtoffer van online criminaliteit geweest in 2025. Dit is iets meer dan in 2023. Veiligheidsgevoel In Haarlemmermeer voelden meer mensen zich in 2025 wel eens onveilig in eigen buurt (16,1%) dan in de jaren daarvoor. Ook meer inwoners voelden zich in 2025 wel eens onveilig in het algemeen (36,7%).
Deze percentages sluiten aan op de landelijke gemiddelden. In 2025 voelden meer Nederlanders zich weleens onveilig (37%) dan in 2023 (35%) en 2021 (33%). Ook het landelijke onveiligheidsgevoel van inwoners in hun eigen buurt is wederom toegenomen, naar 17 procent. Leefbaarheid, sociale cohesie en overlast In Haarlemmermeer geven inwoners gemiddeld een rapportcijfer 7,5 voor de leefbaarheid van hun woonomgeving. Dat is gelijk aan 2023 en iets lager dan in 2021 (7,7). De gemiddelde schaalscore voor sociale cohesie is iets afgenomen in 2025 (6,2) ten opzichte van 2023 (6,3) en 2021 (6,6). In totaal 13,4% van de inwoners zegt veel overlast van een of meer vormen van sociale overlast te ervaren. Dat is meer dan in 2023 (13,1%) en 2021 (11%). Van een of meer vormen van fysieke verloedering zegt 19,1% van onze inwoners veel overlast te ervaren. Dit iets meer dan in 2023 (18,7%) en lager dan in 2021 (20%). Het is ook minder dan het landelijk gemiddelde. De landelijke trend in ervaren sociale overlast in de buurt is toegenomen, 14 procent ervaart hier zelf veel overlast van. Het gaat hierbij o.a. om overlast van rondhangende jongeren, buurtbewoners, verwarde personen of drugsgerelateerde overlast. Verdachte situaties Het onderwerp ‘verdachte situaties’ is in de Veiligheidsmonitor 2025 nieuw opgenomen.
Het gaat over de mate waarin inwoners een vermoeden hebben van mogelijke criminele activiteiten in hun buurt of zelfs zeker weten dat ze plaatsvinden. In 2025 gaf 48,3% van onze inwoners aan dat er zeker of vermoedelijk een of meerdere verdachte situaties voorkwamen in de buurt. Landelijk is dit 49%. Een groei van het aantal Meld Misdaad Anoniem (MMA) meldingen is landelijk ook in Haarlemmermeer zichtbaar. Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 4 Informatie delen en ophalen Op basis van het nieuwe participatiebeleid hebben we voor deze analyse volstaan met informatie delen en ophalen bij de dorps- en wijkraden, de jongerengemeenteraad en het Haarlemmermeers Ondernemers platform (HOP). Bij de verschillende thema's zijn de resultaten van die gesprekken weergegeven. Terugblik veiligheidsprioriteiten 2023-2026 Voor de periode 2023-2026 zijn de volgende vijf veiligheidsprioriteiten vastgesteld: 1. Vergroten weerbaarheid jongeren tegen criminaliteit, wapens en drugs; 2. Waarborgen zorg en veiligheid van kwetsbare personen; 3. Aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit; 4. Tegengaan van polarisatie, radicalisering en extremisme; 5. Versterken digitale veiligheid. De verschillende deelconclusies in deze veiligheidsanalyse laten zien dat de eerste vier veiligheidsprioriteiten nog actueel zijn èn ook aangescherpt/aangevuld kunnen worden.
Prioriteit vijf kan worden opgenomen in de andere prioriteiten aangezien de online-wereld daarmee zodanig verweven is dat het efficiënter is de digitale veiligheid hierin op te nemen. Er komt daarmee ook ruimte voor een nieuwe prioriteit. Strategisch doel 2027-2030 voor veiligheid Het strategisch doel voor veiligheid hebben we daarom aangescherpt tot: “Haarlemmermeer is een veilige gemeente en dat moet zo blijven. Het is een gemeente waar mensen veilig kunnen wonen, werken en verblijven, waar men zich veilig voelt èn waar men veerkrachtig en samenredzaam is”. Vijf trends; Haarlemmermeer van 2026 naar 2036 Veiligheid staat niet op zichzelf. Het is een resultante van zeer veel ontwikkelingen, zowel lokaal, regionaal als (inter)nationaal. De komende jaren spelen in onze gemeente de volgende vijf trends die uiteindelijk ook hun effecten zullen hebben op het veilig zijn en zich veilig voelen: Jongvolwassenen, Vergrijzing, Sociale banden, Economische toplocatie en Verstedelijking. Het veiligheidsbeleid zal zich daarom de komende jaren ook moeten blijven doorontwikkelen. Veiligheid in het coalitieakkoord In het coalitieakkoord ‘Samen maken we Haarlemmermeer. Meer wonen, leefbaarheid en veiligheid ’, van juni 2026, zijn de volgende hoofdlijnen voor veiligheid opgenomen. Visie en uitgangspunten • Veiligheid is een kernprioriteit. • Combinatie van preventie en handhaving.
• Samenwerking centraal. Belangrijkste maatregelen en speerpunten • Uitbreiding van handhaving. • Gecoördineerde aanpak van criminaliteit. • Aanpak jeugdcriminaliteit. • Veilige en nette leefomgeving. • Geweld tegen vrouwen, waaronder femicide. • Gelijke behandeling en sociale veiligheid. • Digitale veiligheid. • Weerbaarheid bij crisis. Algemene conclusie Op basis van deze analyse concluderen we dat Haarlemmermeer nog steeds een relatief veilige gemeente is. Een aantal ontwikkelingen binnen het veiligheidsdomein maakt dat we onze aanpak op een aantal prioritaire thema's moeten intensiveren en verbreden. Daarvoor zijn naast een verbeterde integrale aa npak samen met Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 5 andere domeinen ook investeringen nodig in de personele capaciteit van veiligheid op het gebied van beleid en uitvoering. Voorstel prioriteiten 2027-2030 Op basis van deze Veiligheidsanalyse 2022-2025 willen we de raad verzoeken om ons opdracht te geven de volgende prioriteiten uit te werken in een raadsvoorstel IVP 2027-2030: 1. Verdiepen aanpak jeugdcriminaliteit en –overlast; 2. Waarborgen zorg en veiligheid van kwetsbare personen; 3. Aanpak georganiseerde ondermijnende criminaliteit (inclusief sterke luchthaven); 4. Tegengaan van polarisatie, radicalisering en extremisme; 5.
Verhogen lokale veerkracht en samenredzaamheid (nieuw); Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 1. | Veiligheidsveld 1: Veilige woon- en leefomgeving In dit veiligheidsveld staan de veiligheid en leefbaarheid in de ‘alledaagse woon | - en leefomgeving’, in de wijk, de buurt en de straat centraal. Hoofdthema’s zijn Sociale kwaliteit, Fysieke kwaliteit, Objectieve veiligheid en Subjectieve veiligheid. • | De sociale kwaliteit van een buurt, wijk, kern wordt sterk beïnvloed door ‘intermenselijke relaties’. Belangrijke ‘positieve’ aspecten zijn betrokkenheid van bewoners bij de buurt, de kwaliteit van sociale netwerken, informele sociale controle, samenredzaamheid, e.d. De socia | le kwaliteit kan onder druk komen te staan door verschijnselen als woonoverlast, burengerucht, overlast ‘verwarde personen’, multiprobleemgezinnen/ | -huishoudens, overlast door illegale bewoning, intimiderende buurtbewoners (zgn. ‘onaantastbaren’), drank | - en drugsoverlast, prostitutie. Begrippen verwant aan ‘sociale kwaliteit’ zijn bijv. ‘veerkracht’ en ‘vitaliteit’ van de buurt. • | De fysieke kwaliteit van een buurt, wijk, kern heeft betrekking op fysieke kenmerken van de woonomgeving: in het bijzonder de inrichting, het onderhoud en beheer van de openbare ruimte.
Het gaat bij dit thema om de vraag: hoe staat de openbare ruimte erbij? Hoe prettig is het wonen in de buurt gegeven die fysieke kwaliteit? Aspecten zijn onderhoud van groen, aanpak zwerfvuil, verlichting van achterpaden e.d. Inbreuk op de fysieke kwaliteit zijn onder meer vernielingen, graffiti, zwerfvuil en andere tekenen van verloedering. • | Bij objectieve veiligheid gaat het om verschillende vormen van vermogens- en geweldscriminaliteit die zich in de alledaagse woon- en leefomgeving van bewoners kunnen voordoen. Het betreft zowel ‘veel voorkomende’ als ‘high impact’-criminaliteit. Vermogenscriminaliteit: o.m. woninginbraak, kelderboxinbraak, auto-inbraak, fietsendiefstal, diefstal motorvoertuigen, zakkenrollerij en straatroof. Geweldscriminaliteit: o.m. bedreiging, mishandeling, openlijke geweldpleging, huiselijk geweld. Bij vermogenscriminaliteit is aandacht voor het eventuele georganiseerde karakter (bendes, banditisme) van belang. • | Bij subjectieve veiligheid gaat het over het ‘veiligheidsgevoel’ van bewoners in hun eigen woonbuurt: hoe vaak voelt men zich onveilig, welk rapportcijfer geeft men de veiligheid van de buurt? Het gaat hier om het ‘generieke’ veiligheidsgevoel, dus niet gekoppeld aan bijvoorbeeld het uitgaansgebied of een andere locatie binnen de gemeente. 1.1. Thema sociale kwaliteit 1.1.1.
Veiligheidsproblematiek: cijfermatig beeld NB De groen gearceerde cijfers zijn in de reeks het laagste getal, oranje geeft het hoogste getal aan. Indicatoren | Bron | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Incidenten openbare dronkenschap (F010) | Politie | 25 | 24 | 39 | 41 Incidenten overlast i.v.m. alcohol/drugs (E38) | Politie | 259 | 265 | 268 | 297 Incidenten drugshandel (F42, F43) | Politie | 18 | 18 | 22 | 15 Incidenten openbare schennis der eerbaarheid | Politie | 23 | 21 | 29 | 17 (F520) Incidenten geluidhinder (geen horeca of | Politie | 839 | 544 | 539 | 538 evenementen (M22) Incidenten burenruzie (E12) | Politie | 355 | 393 | 398 | 480 Incidenten huiselijke twist (zonder vervolg) | Politie | 161 | 197 | 164 | 166 (E13) Incidenten ruzie in de openbare ruimte | Politie | 1.742 | 1.834 | 2.021 | 2.435 Ruzie twist (zonder vervolg) (E16) Incidenten meldingen overlast jeugd (E35) | Politie | 679 | 589 | 656 | 634 Meldingen overlast jeugd (via jeugdboa's) | Gemeente | 975 | 980 | 969 | 1.221 Incidenten overlast personen met onbegrepen | Politie | 714 | 928 | 1.049 | 1.418 gedrag (E33) Incidenten overlast zwervers (E41) | Politie | 107 | 150 | 126 | 173 Incidenten verdachte situatie (J12) | Politie | 2.110 | 2.114 | 2.504 | 2.859 Opgelegde huisverboden | Khonraad | 20 | 10 | 10 | 9 Overlast dak/thuislozen Schiphol (meldingen) | KMar | 1.255 | 1.456 | 1.724 | 1.375 Incidenten overlast
personen met onbegrepen gedrag Schiphol (meldingen) | KMar | 334 | 442 | 498 | 441 6 Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer Indicatoren | Bron | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Aantal unieke personen met complexe sociale | SSW casuistiek waar Schiphol Social Work (SSW) inzet op heeft gepleegd | 2.057 | 2.310 | 2.456 | 2.388 Overlast van door dronkenschap Schiphol | KMar (meldingen) | 267 | 278 | 354 | 350 Overlast van door drugs/medicijnen Schiphol | KMar (meldingen) | 12 | 16 | 29 | 16 Aantal gebiedsontzeggingen Schiphol | KMar | 91 | 72 | 38 | 39 Sociale cohesie (schaalscore 0-10) | VM | 6,6 *) | 6,3 | - | 6,2 Gemiddeld rapportcijfer leefbaarheid | VM woonbuurt in Haarlemmermeer | 7,7 *) | 7,5 | - | 7,5 Geluidshinder overig (geen evenementen of | Politie horeca) M22 | 892 | 584 | 569 | 551 % ervaart zelf veel sociale overlast van een of | VM meer vormen van sociale overlast | 11% *) | 13,1% | 13,4% **) Bij incidenten gaat het om alle geregistreerde strafbare feiten ook die zonder aangifte en of slachtoffer en of verdachte. VM= Veiligheidsmonitor Haarlemmermeer, bevolkingsonderzoek CBS | /IPSOS/I&O 1 x 2 jaar. *) cijfer 2021 (in 2022 en in 2024 waren er geen metingen) **) significant lager dan het gemiddelde van de 70.000+ gemeenten Toelichting tabel 1.1.1.
• | Opvallend is de sterke toename van het aantal incidenten | overlast door personen met onbegrepen gedrag, burenruzie, ruzie in de openbare ruimte. • | Het totaal aantal incidenten overlast jeugd ligt in 2025 veel hoger dan het totaal aantal in 2023. Vooral de jeugdboa’s ontvangen veel meer overlastmeldingen jeugd dan voorheen (en de politie iets minder). Hierbij is sprake van een piek uit Hoofddorp-centrum. In het aantal meldingen kunnen ook dubbele meldingen voorkomen van meerdere personen die eenzelfde situatie melden, maar dat is meer uitzondering dan regel. • | Het aantal incidenten van personen met onbegrepen gedrag op Schiphol waar de KMar inzet op heeft gepleegd is licht gedaald in 2025. Dit geldt ook voor het aantal personen met complexe sociale casuïstiek waar Schiphol Social Work inzet op heeft gepleegd. • | Er is in 2025 een toename van de ervaren sociale overlast (in meerdere vormen) ten opzichte van 2021 en 2023. Dat is wel lager dan het gemiddelde van de 70.000+ gemeenten. • | Het gemiddeld rapportcijfer voor sociale cohesie in 2025 is een 6,2. Iets lager dan in 2023 en 2021. • | Het gemiddeld rapportcijfer voor leefbaarheid in 2025 is een 7,5 net als in 2023. Dat was in 2021 een 7,7. 1.1.2.
Veiligheidsproblematiek: hoofdlijn, aandachtspunten De hoofdlijnen en aandachtspunten in het veiligheids- en risicobeeld binnen dit veiligheidsveld zijn, op basis van de cijfermatige analyse in combinatie met kwalitatieve verdieping/oordelen als volgt: Burenruzie en ruzie in de openbare ruimte • | Het aantal incidenten burenruzie en ruzie in de openbare ruimte laat een stijging zien ten opzichte van voorgaande jaren. Zowel uit bovenstaande cijfers als uit algemene beelden blijkt dat de onderlinge tolerantie tussen inwoners afneemt en de spanningen toenemen. • | Het lijkt alsof meer mensen een kort lontje hebben wat leidt tot escalatie van kleine problemen tot conflicten, incidenten en een groei van bepaalde misdrijven. • | Zichtbaar in casuïstiek is een vergroting van de onverdraagzaamheid, meer egoïsme en individualisme. Ook zien we een verharding zeker onder de jeugd die soms meedogenloos tegenover elkaar staat. Jongerenoverlast • | In 2025 is sprake van een piek in de overlastmeldingen, die met name veroorzaakt is door de overlastproblematiek door een grote groep jongeren (van 60-70 personen) in het winkelcentrum 7 Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 8 Hoofddorp. Niet alleen lokale jongeren maar ook leeftijdsgenoten van buiten de gemeente werden aangetrokken door het vertier in het winkelcentrum.
Dit heeft in een aantal gevallen tot incidenten heeft geleid (waaronder vechten). Maar het ging ook om onschuldiger overlastmeldingen die ook aanleiding zijn geweest voor extra inzet van de jeugdboa's en de politie. De meldingsbereidheid van de ondernemers in het winkelcentrum is ook groter geworden mede door dat jeugdboa's en politie vele gesprekken met de ondernemers hebben gevoerd over de aanpak. Meldingen helpen bovendien met het goed kunnen anticiperen en reageren. De groep is inmiddels wat uit elkaar gevallen en de invloed van de jeugdboa's en de politie is merkbaar. In onze gemeente is globaal 1/3e deel van de inwoners jonger dan 23 jaar (ruim 50.000) en daarom is er al jaren sprake van een stevige hoeveelheid overlastmeldingen. De zwaarte van de meldingen loopt sterk uiteen. • Echte hotspots zijn er niet, maar in het algemeen gesteld zijn bij slecht weer en in de winter de winkelcentra in trek als plek voor jongeren om te verblijven en bij mooi weer en in de zomer het Haarlemmermeerse bos, de Toolenburgerplas en zeker ook op termijn Pak21. • Zie verder onder Veiligheidsveld 3 Jeugd en veiligheid, thema 3.1. Jeugdoverlast. Personen met onbegrepen gedrag • Er is een continue toename van het aantal incidenten door personen met onbegrepen gedrag.
Deze incidenten houden direct verband met de complexe individuele problematiek van inwoners die bijvoorbeeld te maken hebben met (een combinatie van) verslaving, geldzorgen, eenzaamheid, het ontbreken van een goed vangnet, noodzakelijk medicijngebruik en geestelijke gezondheidsproblemen. • Het gaat om een aanzienlijke groep personen die verantwoordelijk is voor een groot aantal van de incidenten, die bekend is bij de politie en de GGZ, waarvoor geen directe oplossing voor handen is. Op dezelfde adressen en regelmatig in dezelfde wijken komen de incidenten terug . • Er is sprake van veelplegers die door hun gedrag regelmatig de aandacht opeisen van de politie. Dit leidt tot knelpunten in de werkbelasting van de politie. • Er is sprake van een grote diversiteit aan incidenten, van verkeersconflicten tot civiele conflicten over de aankoop van goederen tot het wegpesten van bewoners. De capaciteit die dit van politie vraagt is enorm. • Ondanks het convenant zorg en veiligheid en de goede contacten met de woningcorporaties blijven personen met onbegrepen gedrag in een vicieuze cirkel zitten. De politie mag personen met onbegrepen gedrag niet naar het bureau vervoeren als ze geen verdachte zijn. Een psycho-ambulance ontbreekt, maar is nodig om deze personen van de politie over te nemen. • Via de GGZ worden personen met onbegrepen gedrag onvoldoende geholpen .
Er is voor hen ook nauwelijks opvang. Dit kan in een aantal gevallen zelfs tot suïcide leiden. • De hernieuwde inzet van een vierhoek (Burgemeester, wethouder zorg, politie/KMAr, OM en GGZ) op strategisch niveau is nodig. Zwervers/daklozen • Er is een lichte toename van het aantal incidenten overlast door zwervers. Daarbij zijn ook personen die niet beschikken over de Nederlandse nationaliteit. In hoeverre dit arbeidsmigranten zijn die vanwege het verliezen van hun werk dakloos zijn geworden is onbekend, maar het vermoeden bestaat dat ook wel degelijk het geval is. Sociale problematiek op Schiphol • Er is een constante aanwas van mensen met onbegrepen en afwijkend gedrag op Schiphol. Dit mede vanwege het open karakter dat Schiphol heeft, het vervoersknooppunt wat Schiphol is en de aantrekkingskracht die het op mensen heeft. Zowel de KMar als Schiphol Social Work (SSW) zetten hier capaciteit op in. Verdachte situaties • Er is een verdere toename in het aantal verdachte situaties dat bij de politie is geregistreerd. Enerzijds kan dit komen door een hogere meldingsbereidheid, anderzijds kan dit komen omdat de criminaliteit in algehele zin is gestegen (zie paragraaf 1.3.1). Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 9 • De bijdrage in het aantal meldingen via Burgernet is onbekend. Burgernet is een waarschuwingssysteem waarbinnen burgers en politie samenwerken.
Het wordt ingezet bij onder andere diefstal of inbraak, doorrijden na een aanrijding, beroving, en vermiste personen. Als de politie een zoekactie begint, dan krijgen alle deelnemers van Burgernet een oproep via de Burgernetapp. In de oproep staat waarnaar de politie op zoek is. Aan deelname aan de Burgernetapp kan meer aandacht worden geschonken. • De beleving in de kleinere dorpen en buurten over wat verdacht is, verschilt met de grotere kernen. Aangenomen wordt dat het al dan niet anoniem aanwezig kunnen zijn in de openbare ruimte maakt dat verdachte situaties niet altijd opvallen. Daar waar het samenleven meer sociale bindingen heeft is er onderling meer sociale controle (ogen op de openbare ruimte) en worden situaties eerder gezien en mogelijk ook onderling opgelost. Het inzetten op bewustzijn over wat is een verdachte situatie en wat kan men daarmee doen biedt aanknopingspunten voor samenwerken aan sociale veiligheid. Huisverboden/huiselijk geweld/femicide • Er zijn ten opzichte van 2022 de laatste jaren minder huisverboden opgelegd, maar er is globaal wel eenzelfde aantal gevallen van huiselijke twist. Het invullen van het risico-inventarisatie instrument huis- verboden door de politie leidt niet steeds tot het advies om een huisverbod op te leggen. Het aantal negatieve adviezen is onbekend omdat deze niet altijd ter besluitvorming aan de burgemeester worden voorgelegd.
Dit is een verbeterpunt om op te pakken. • Excessief huiselijk geweld in de relationele sfeer tegen vrouwen (femicide) is een onderwerp dat voor de politie volle aandacht heeft. Op alle meldingen van huiselijk geweld wordt naast het beoordelen van de noodzaak tot een tijdelijk huisverbod door de politie ook de risico's van femicide ingeschat. Daarbij wordt informatie over bijvoorbeeld eerdere voorvallen, de kans op eerwraak of de fascinatie voor wapens en geweld meegewogen. Het is een verbeterpunt om in voorkomende gevallen in de registraties van de politie de term femicide expliciet op te nemen, zodat informatie daarover toegankelijker wordt voor de politie. Daarnaast is het stelsel van zorgmeldingen van toepassing, waarbij o.a. huisartsen zorgmeldingen (moeten) doen bij Veilig Thuis als ze het vermoeden hebben van geweld in relationele sfeer. • Vanuit welzijn en zorg wordt in samenwerking met Veilig Thuis ingezet op programma's om geweld in huiselijke kring te voorkomen, om ouderenmishandeling tegen te gaan en oog te hebben voor de grote druk waaronder mantelzorgers hun taken moeten doen. Met een groter wordende groep oudere thuiswonende inwoners en de kans dat meer mensen te maken gaan krijgen met dementie zal hiervoor ook meer aandacht nodig zijn.
Sociale cohesie en leefbaarheid • Gezien de diversiteit van de kernen en wijken kan de sociale cohesie en leefbaarheid op lokaal niveau verschillen. De rapportcijfers zijn een gemiddelde over de hele gemeente. In de dorpen wordt de sociale cohesie en leefbaarheid anders ervaren dan in grotere meer anonieme kernen. In de differentiatie over de zes gebieden van Haarlemmermeer worden de verschillen meer zichtbaar. • De gemeente maakt een transitie door van een verzameling kleinere dorpen en grotere kernen naar een meer stedelijke omgeving. Die transitie met een wijziging in de demografie heeft invloed op o.a. de sociale cohesie. Stedelingen die in een dorp gaan wonen ervaren leefbaarheid en veiligheid vanuit een ander referentiekader. Daarmee worden de huidige bewoners ook beïnvloed en zijn veranderingen in de beleving in de toekomst te verwachten. Ervaren sociale overlast • Ook de beleving wat overlast is verschilt tussen kleine dorpen en grote kernen. In een meer stedelijke omgeving is de aanname dat een zekere overlast erbij hoort, maar in een rustige woonomgeving kan een klein beetje overlast al gezien worden als verstoring. 1.1.3.
Lopende aanpak, aandachtspunten, verbeterpunten Accenten, aandachtspunten in de lopende aanpak en verbeterpunten op dit veiligheidsveld zijn: Aanpak door gebiedsgericht werken • Voor alle de zes gebieden in Haarlemmermeer is een gebiedsplan opgesteld. Veiligheid is daarin een van de pijlers. Basis voor de plannen is een gebiedsgerichte analyse. Binnen de zes gebieden vindt regelmatig Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 10 structureel gebiedsoverleg plaats op tactisch- en operationeel niveau, met verschillende gemeentelijke stakeholders (waaronder handhaving) en met externe partners zoals de dorps- en wijkraden en de politie. • Daar waar dat noodzakelijk is wordt een bepaald thema of problematiek via een apart (operationeel) overleg aangepakt. Soms wordt daarvoor een apart plan van aanpak opgesteld. Waar dat uit een oogpunt van openbare orde en veiligheid wenselijk is worden bewonersbijeenkomsten georganiseerd onder regie van Gebiedsmanagement en Relatiebeheer. Hier ligt een kans in het verbeteren van tevredenheid van inwoners over de rol die de gemeente speelt bij veiligheid en leefbaarheid. • De gebiedsgerichte inzet van de gemeentelijke handhavers wordt gebaseerd op informatie die volgt uit analyse van het Meldingssysteem Openbare ruimte en andere bronnen. Op basis van een vastgestelde prioritering worden zaken opgepakt.
Zaken die een grote impact hebben op vei ligheid en leefbaarheid hebben daarbij de hoogste prioriteit. Ook zijn voor handhaving operationele gebied handhavingsplannen Noord, Midden en Zuid opgesteld. Deze volgen een structurele cyclus van plan, do, check, act. Aanpak sociale cohesie • Kleine initiatieven van bewoners worden gesteund om de sociale cohesie te stimuleren. Er zijn verschillende voorbeelden van effectieve bewonersprojecten van een buurt BBQ, tot buurt tuintjes en voor elkaar koken. Het is gewenst dat voor deze kleine initiatieven een stimuleringsbijdrage vanuit de gemeente in stand blijft. Hiermee wordt laagdrempelige ontmoeting gefaciliteerd en eigenaarschap bij bewoners versterkt. • Ook de realisatie van tijdelijke woonruimten (flexwoningen) moet zorgvuldig begeleid worden, zodat er cohesie tussen de nieuwe en de bestaande bewoners kan ontstaan. Vooraf bekijken welk gedrag je wilt in de openbare ruimte (toepassing CPTED-principes als: toezicht, gezamenlijke ruimte, verlichting, etc.). Het vooraf expliciteren van gewenste omgangsvormen en gebruik van de openbare ruimte voorkomt frictie en draagt bij aan sociale veiligheid. • Bijeenkomsten voor inwoners/ondernemers lopen steeds vaker uit op onderlinge tegenstellingen. Voorstanders en tegenstanders van gemeentelijke maatregelen komen tegenover elkaar en te genover de gemeente te staan (polarisatie).
Het is noodzakelijk gebleken om spelregels voor bewonersbijeenkomsten op te stellen. In enkele gevallen zijn personen door de politie uit bijeenkomst en verwijderd omdat ze de goede gang van zaken belemmerden. Een goede organisatie van dergelijke bijeenkomsten is randvoorwaardelijk. Duidelijke gespreksleiding, heldere kaders vooraf en consequente handhaving van gedragsregels zijn hierbij essentieel. • Door de inzet van community builders in nieuwe woongebieden kan gewerkt worden aan opbouw en versterking sociale cohesie. Vroegtijdige aanwezigheid van deze functionarissen versnelt netwerkvorming en voorkomt dat sociale vraagstukken escaleren. • De bindingen tussen bewoners in de dubbeldorpen maakt dat over de gemeentegrens sociale samenhang is voor sport, school en andere sociale activiteiten. Aandacht voor het belang van een goede sociale samenhang is onderdeel van het gebiedsgericht werken. Afstemming met buurgemeenten is hierbij van belang om deze natuurlijke verbanden te ondersteunen in plaats van te belemmeren. • Gezien vanuit welzijn en zorg is het investeren in het sociale kapitaal in de wijk erg belangrijk.
Daar waar de actieve betrokkenheid van inwoners wordt gestimuleerd, er leuke dingen worden georganiseerd, verbindingen worden gelegd tussen bewoners onderling en met de overheid is de sociale cohesie goed en is wordt de sociale kwaliteit verbeterd en het gevoel van veiligheid positief beïnvloed. Het maakt daarbij niet uit welk aangrijpingspunt of koppelkans er wordt ingezet om die betrokkenheid en samenredzaamheid te stimuleren. Diverse gemeente brede programma's kunnen dit effect bereiken, of het om duurzaamheid, energietransitie, armoedebestrijding of jeugdprogramma's gaat. Ook de visie sociale basis, die de raad eind 2025 heeft vastgesteld, is daarbij een belangrijk vertrekpunt. Het onderkennen en benutten van koppelkansen om in de basis de sociale cohesie te versterken is daarbij nog een verbeterpunt. Aanpak Overlast • Overlastbeleving is heel subjectief. Er zijn ook verschillen per kern/wijk/buurt. Daar verschilt immers de demografie. Soms wordt overlast gemeld, terwijl erop zichzelf geen overlast is, zoals de aanwezigheid van groepjes jongeren in de openbare ruimte. Dit zegt ook iets over de verdraagzaamheid onderling (volwassenen-jongeren). Dit verhoogt onnodig de druk op handhaving. Differentiatie in aanpak en communicatie per gebied is daarom wenselijk.
Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 11 • In Hoofddorp-centrum is de overlast heel duidelijk aanwezig en objectief vast te stellen. Investering in dat gebied is nodig. Een integrale aanpak (fysiek, sociaal en handhaving) is hier passend. • De aanwezigheid van grote steden nabij Haarlemmermeer maken ook dat er stedelijke problematiek wordt geïmporteerd in Haarlemmermeer-noord (en west). Aan de andere kant wordt overlast geëxporteerd vanwege nachtelijk openbaar vervoer vanuit Haarlemmermeer naar de uitgaansgelegenheden in de steden. Regionale samenwerking op dit dossier is noodzakelijk. • Door de groei van de gemeente is de verwachting dat ook het aantal overlastmeldingen zal toenemen. Door wijziging van de bevolkingssamenstelling zal ook de beleving van overlast waarschijnlijk gaan veranderen. Stedelingen die zijn vaak wel wat overlast gewend aan de andere kant kiest men ook voor wonen in een rustiger gemeentewaardoor er ook verwachtingen zijn over de afwezigheid van overlast . Heldere communicatie over wat realistisch is in een groeiende gemeente kan bijdragen aan het managen van verwachtingen. Aanpak sociale casuïstiek • Het voornemen bestond om een Zorg- en Veiligheidskamer voor complexe casuïstiek te realiseren waarbij sprake is van een veiligheidsrisico voor een persoon of diens omgeving.
In deze kamer zou integraal samengewerkt worden met het sociaal domein, politie, GGD en andere partners. Daarin zouden we een effectievere integrale aanpak realiseren, waarbij op afgestemde wijze verschillende interventies worden ingezet. Ook een persoonsgerichte aanpak 0-100 jaar zou daarbij tot stand worden gebracht waarbij een casusregisseur regie voert over complexe casuïstiek. Deze Zorg- en veiligheidskamer is er in die vorm niet gekomen, maar gekozen is voor het uitwerken en toepassen van de AVE-methode in samenwerking met alle partners in het sociaal- en veiligheidsdomein. De inzet van een casusregisseur en verwijzen naar GGD van naar schatting 15-25 unieke personen per jaar, door de AVE-medewerkers blijkt aan de lage kant. • Er wordt integraal samengewerkt met het sociaal domein, politie, GGD en andere partners. Met de introductie van twee (tijdelijke) AVE regisseurs en de nog te implementeren AVE aanpak in de gemeente hebben we een belangrijke stap gezet in het verder professionaliseren van een persoonsgerichte aanpak voor de meest kwetsbare personen. • Hoewel we dus niet kunnen spreken van een lokale zorg- en Veiligheidskamer, is wel in een andere vorm ingezet op de doelen en resultaten daarvan. Samen met het Maatwerk Expertise Team, het sociaal domein en de AVE regisseurs zijn we dit verder vorm aan het geven en aan het ontwikkelen.
Door de introductie van AVE regisseurs hebben we nu naast de casusregisseur jeugd, ook voor de volwassenen een persoonsgerichte aanpak. Echter wel alleen voor de veiligheid gerelateerde AVE 3 en 4 casuïstiek en niet voor de zorg gerelateerde AVE 2 casuïstiek. • De opschaling in casuïstiek AVE 3 en 4 verdient zeker nog de aandacht. Dit krijgt het met de start en implementatie van het AVE model in 2026. Mandaat en bevoegdheden van AVE regisseurs (bijvoorbeeld toegang tot systemen) moet nog goed geregeld worden willen zij slagvaardig te werk kunnen gaan. Nodig is een verdere doorontwikkeling van de samenwerking tussen het Maatwerk Expertise team waar procesregie wordt gevoerd en de AVE regisseurs die casusregie voeren. • We hebben een aanpak voor de (na)zorg aan (ex-)gedetineerden met een re-integratie-officier voor ex gedetineerden Haarlemmermeer bij het Zorg en Veiligheidshuis. De aanpak voor de (na)zorg aan (ex-) gedetineerden loopt goed en wordt uitgevoerd door het Regionaal Coördinatiepunt Nazorg van het Zorg & Veiligheidshuis Kennemerland. De Re-integratie officier (RIO) en de medewerkers nazorg pakken casuïstiek van Haarlemmermeerse (ex-)gedetineerden op. Aanpak woonoverlast • Het voornemen was een Meldpunt woonoverlast in te richten met een duidelijk proces en procedure. Hierin zou nauw worden samengewerkt met woningbouwcorporaties, politie, Meerwaarde en buurtbewoners.
Voor het meldpunt woonoverlast is een verkenning uitgevoerd, maar het bleek dat er onvoldoende casuïstiek was om een apart meldpunt in te richten. Ymere als verhuurder bleek zelf al veel casuïstiek van overlast door huurders op te lossen. De rol van de woon consulenten is de afgelopen jaren echter wel zakelijker geworden, maar Ymere blijft een belangrijke partner is de samenwerking op casuïstiek met aspecten van zorg-hulp en overlast. • Voor de uitvoering van de Wet aanpak woonoverlast is integrale samenwerking tussen politie, woningbouwcorporatie(s) en Meerwaarde noodzakelijk. We moeten intensiveren in deze samenwerking. De actualisatie van het beleid aanpak woonoverlast en uitvoeren bestuurlijke maatregelen is ook noodzakelijk. Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 12 • Betere samenwerking tussen het veiligheidsdomein en het sociaal domein is nodig (meer concreet de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en op het gebied van wonen en dreigende dakloosheid. Naar schatting 90% van de problematiek is op het gebied van wonen in combinatie met de juiste zorg. Aanpak van het regionale Zorg- en Veiligheidshuis. • We werken actief mee aan de levensloopaanpak in casuïstiek en door aanwezigheid en actieve bijdrage in netwerken en overleggen over de levensloopaanpak.
Aanpak personen met onbegrepen gedrag • Er is landelijk een “sluitende aanpak personen met verward gedrag” opgesteld met negen bouwstenen die samen een handelingskader voor politie, gemeente, GGZ en andere ketenpartners biedt in situaties waarin er sprake is van een inwoner met verward gedrag. Gemeente Haarlemmermeer heeft het beleid rondom de sluitende aanpak in 2018 geïmplementeerd. • De politie ervaart dat zij veel tijd en capaciteit kwijt zijn met meldingen van personen met onbegrepen gedrag waarbij er vooral sprake is van een zorgvraag bij de inwoner, in plaats van een probleem met uitsluitend veiligheid. Dit speelt vooral situaties waarin de politie met de verwarde inwoner moet wachten op de komst van de crisisdienst, daarnaast is er sprake van vervoersproblemen van en naar de beoordelingslocatie, zien we een beperkte beschikbaarheid van (ambul ante) verslavingszorg, en worden we geconfronteerd met wachtlijsten voor behandeling/opvang. • De wetgeving rondom het bieden van zorg met dwang is vastgelegd in de wetten Wet verplichte GGZ en Wet Zorg en Dwang. Dit betekent dat in een crisissituatie niet altijd een dwangmaatregel opgelegd kan worden. Er moet sprake zijn van ernstig nadeel voor de betrokkene en/of zijn omgeving. • We zien problematiek rondom deze doelgroep toenemen.
Toenemende complexiteit in de maatschappij en een afnemende tolerantie zijn hier onder andere oorzaken van. • Inzet van bemoeizorg (verleiden van personen met onbegrepen gedrag tot zorg) is een belangrijk onderdeel van de aanpak. Dit betreft echter zorg in een vrijwillig kader. Gemeente Haarlem start een pilot met straattriage om personen met onbegrepen gedrag gerichter te kunnen begeleiden naar passende hulp en ondersteuning. • De oorzaken van de toename van incidenten met personen met onbegrepen gedrag zijn zeer divers. Zo zien we dat door ambulantisering meer inwoners met GGZ-problematiek in de wijk zijn gaan wonen is de maatschappij complexer geworden en hebben we te maken met tekorten in maatschappelijke opvangcapaciteit. • Een GGZ-behandeling waar medicatie een essentieel onderdeel is, is door bijwerkingen en langdurig gebruik voor mensen erg ingewikkeld en daardoor moeilijk vol te houden. We zien bij de mensen met GGZ- problematiek meer verslavingsgevoeligheid. Gebruik van middelen kan GGZ problematiek verergeren waardoor een inwoner vaker in een crisis kan geraken. Het is een knelpunt op systeemniveau waarbij ook GGZ-capaciteit ontoereikend is. • De neiging van mensen om bij overlast in hun eigen omgeving niet in gesprek te gaan met de veroorzaker, maar om een melding te doen aan de overheid groeit. Preventie zo vroeg mogelijk en zo jong mogelijk inzetten is helpend.
De gemeente heeft met de GGZ een structureel overleg om met elkaar knelpunten te benoemen en te kijken naar een oplossing. • Woningcorporatie Ymere ziet het aantal met sociale complexe problematiek toenemen. Voor een deel is dit een nieuwe rol, daarnaast is de corporatie met de gemeente in overleg hoe we hierin kunnen samenwerken. Regionaal en in overleg met Ymere worden ook nieuwe maatregelen voorbereid zoals de plaatsing van skeave huze, inclusief begeleiding en een set (gedrags- en) woonafspraken voor deze zware doelgroep. • Het Haarlemmermeers model zet in op de organisatie van zorg dicht bij de inwoners in de wijken. Daarnaast kan niet iedereen om hulp en zorg vragen of wil dat niet. Er is een kleine groep inwoners die zelf niet actief met hulpvragen richting de gemeente komt, maar die wel kwetsbaar is. Deze mensen komen in beeld omdat hun omgeving last van ze heeft, zich zorgen maken om de persoon of deze personen een gevaar vormen voor zichzelf of hun omgeving. • De GGD heeft te weinig capaciteit om bemoeizorg te faciliteren. Vooral bij de groei van de gemeente neemt dit probleem toe. Voor de versterking van bemoeizorg is extra budget beschikbaar om inzet van de Brijder stichting (outreachende verslavingszorg) te financieren.
Personeelsproblemen bij Brijder zorgt er Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 13 echter voor dat dit nog niet goed van de grond is gekomen. Dit kan volgens de politie leiden tot openbare orde en veiligheidsproblemen in de openbare ruimte. • Via het programma “grip op onbegrip” van het Ministerie van VWS (ZonMW) heeft de regio Kennemerland subsidie ontvangen voor vier pilots. Voor Haarlemmermeer gaat het om de implementatie van het AVE - model, het lerend netwerk van professionals, onderzoek naar woonvormen voor mensen met complexe problematiek. De AVE-methode zet in op het voorkomen van escalatie. We willen als gemeente Haarlemmermeer deze methode duurzaam implementeren zodat wij en onze ketenpartners betere afspraken kunnen maken over wie wanneer verantwoordelijk is in een casus en hoe deze opgeschaald kan worden wanneer dit nodig is. We hebben twee casusregisseurs aangenomen die nu vooral op het snijvlak van zorg en veiligheid opereren. • Regionaal hebben we de stichting BARKA ingekocht. Deze stichting ondersteunt arbeidsmigranten uit Oost - Europa door hen te helpen met terugkeer of zorg die nodig is om hier te blijven. • In regiogemeente Haarlem is een Domus+ voorziening in ontwikkeling waar verblijfplekken gecreëerd worden voor inwoners met zeer complexe problematiek.
Met Ymere willen we nagaan in hoeverre een dergelijke woonvoorziening (wonen met zorg/begeleiding) voor personen met complexe (gedrags)problematiek ook in Haarlemmermeer realiseerbaar is. • De groep ouderen die thuis woont en vanwege dementie soms onbewust zorgen voor (brand)onveilige situaties in hun woningen en onbegrepen gedrag bijvoorbeeld, heeft goede begeleiding nodig. Adviezen van de brandweer over rookmelders, gebruik van kooktoestellen en van consulenten over veilig wonen (valpreventie, fysieke aanpassingen van de woningen) zijn en blijven erg belangrijk. Ouderencoaches inzetten is een verbeterpunt. Ook de organisatie rond de GGZ plaatst de lokale samenleving in de wijken en buurten voor grote uitdagingen om te gaan met personen met onbegrepen gedrag. • Optreden bij overlast door personen met verward gedrag kost veel te veel politiecapaciteit en capaciteit van de KMar. Omdat de verwachting is dat dit probleem in de toekomst nog verder zal toenemen is investeren op dit thema erg belangrijk.
Het gaat dan om het feitelijk verminderen van de overlast, het voorkomen van escalatie en waarborgen van de veiligheid (voor de personen en de directe omgeving), maar ook om ruimte te scheppen om de beperkte politiecapaciteit en KMar capaciteit in te zetten op andere belangrijke thema's zoals de bestrijding van de veel voorkomende criminaliteit, High Impact Crimes, de aanpak van ondermijning, drugsproductie, een veilige luchthaven, wijkveiligheid, etc. Mogelijk kan de aanpak zoals op Schiphol met Schiphol Social Works ook een voorbeeld zijn voor een nieuwe aanpak in de meest kwetsbare wijken. Aansluiten bij de raadsvisie sociale basis is ook hier een koppelkans. Aanpak relationeel geweld in huiselijke kring • Verhoudingsgewijs worden er weinig huisverboden opgelegd binnen de gemeente. Het aantal gevallen waarin de invulling van het RIGH-instrument leidt tot het advies van de politie om geen huisverbod op te leggen is onbekend. Het is een verbeterpunt dit werkproces met de politie wel in beeld te brengen . Aanpak sociale problematiek Schiphol • Het aantal crisismaatregelen op basis van de Wet verplichte GGZ is meestal een melding van een casus die zich op Schiphol afspeelt. De aanpak van de sociale problematiek Schiphol door Schiphol Social Work loopt goed momenteel. Contract van Schiphol Social Works is voor drie jaar verlengd. Continueren van de aanpak daarna is ook nodig.
Daarvoor is structurele rijks financiering nodig. • Op Schiphol is het belangrijk dat de veldwerkorganisatie SSW (of na de aanbesteding haar opvolger) het sociale werk kan voortzetten omdat dit de KMar ontlast qua inzet. De tijdelijke financiering van SSW door het rijk, gemeente en Schiphol is tot 2027 gewaarborgd. De structurele financiering van SSW is echter een belangrijk aspect waar de komende jaren een besluit over moet worden genomen. Aanpak door Vierhoek Haarlemmermeer hernieuwen • De Vierhoek (overleg burgemeester, wethouder zorg, politie/KMar, OM en directeur GGZ) is tot 2021 actief geweest. Het overleg is gepauzeerd omdat de onderwerpen die aangedragen werden geen knelpunten waar op strategisch niveau over gesproken zou kunnen worden aangedragen werden. Inmiddels zijn in de loop van de tijd andere strategische overleggen op regionaal niveau opgestart, zoals de Bestuurscommissie MZ&VH, stuurgroep GRIP op onbegrip en het Zorg- en Veiligheidshuis. Bestuurlijk is de wens de vierhoek opnieuw leven in te laten blazen. Hiervoor is het noodzakelijk dat de partners aan het overleg overeenstemming krijgen over de onderwerpen die hierin besproken zouden kunnen worden. Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer Thema 1.2 Fysieke kwaliteit 1.2.1.
Veiligheidsproblematiek: cijfermatig beeld NB De groen gearceerde cijfers zijn in de reeks het laagste getal, oranje geeft het hoogste getal aan. Indicatoren | Bron | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 Incidenten vernieling van/aan auto (C10) | Politie | 268 | 323 | 320 | 310 Incidenten vernieling openbare gebouwen (C30) | Politie | 5 | 3 | 10 | 9 Incidenten vernieling van/aan openbaar vervoer/Abri | Politie | 7 | 4 | 5 | 2 (C20) Incidenten vernieling overige objecten (C40) | Politie | 369 | 316 | 370 | 361 Incidenten vandalisme/ baldadigheid (C50) | Politie | 41 | 16 | 25 | 9 Incidenten afsteken vuurwerk (M131) | Politie | 121 | 98 | 41 | 55 Meldingen overlast totaal Handhaving en toezicht | Gemeente | 11.834 | 11.061 | 14.417 | 17.109 Fysieke kwaliteit van de woonomgeving (schaalscore | VM 0-10) | 6,6 *) | 6,6 | - | 6,5 % ervaart zelf veel overlast van een of meer vormen | VM van fysieke verloedering | 20*) | 18,7% | - | 19,1% **) Welke buurtproblemen (leefbaarheid) als eerste | VM aanpakken? Top 3: 1. | Parkeerproblemen | 21,2% *) | 19% | - | 21,8% 2. | Te hard rijden | 19,% *) | 17,4% | - | 18,4% 3. | Rommel op straat | 11,5% *) | 12,2% | - | 10,8% Bij incidenten gaat het om alle geregistreerde strafbare feiten ook die zonder aangifte en of slachtoffer en of verdachte. VM= Veiligheidsmonitor Haarlemmermeer; een Bevolkingsonderzoek CBS/IPSOS-I&O Research 1 x 2 jaar.
*) cijfer 2021 (in 2022 en in 2024 waren er geen metingen) **) significant lager dan de 70.000+ gemeenten Toelichting tabel 1.2.1. • | Er is in 2025 een opvallende daling van het aantal incidenten vandalisme/ baldadigheid ten opzichte van voorgaand jaren. Het is niet bekend of de daling komt door registratie van de incidenten op een andere meldcode, bijvoorbeeld jeugdoverlast. • | Het aantal meldingen overlast openbare ruimte in 2025 laat een enorme groei zien ten opzichte van 2022/2023. De impact daarvan op een veilige woon | - en leefomgeving is evident. In dit aantal zijn ook de (1.855) meldingen overlast door jongeren opgenomen. • | De fysieke kwaliteit van de woonomgeving krijgt van de respondenten in 20 | 25 de waardering van een 6,5 op een schaal van 0-10. Dat is vrijwel constant ten opzichte van eerdere metingen. • | Het percentage inwoners dat veel overlast ervaart door fysieke verloedering schommelt de afgelopen jaren rond de 20%. Dat is wel lager dan het gemiddelde van de 70.000+ gemeenten. • | De top 3 buurtproblemen die in het kader van leefbaarheid volgens de inwoners aangepakt moeten worden is onveranderd. 1.2.2.
Veiligheidsproblematiek: hoofdlijn, aandachtspunten De hoofdlijnen en aandachtspunten in het veiligheids- en risicobeeld binnen dit veiligheidsveld zijn, op basis van de cijfermatige analyse in combinatie met kwalitatieve verdieping/oordelen als volgt: Meldingen overlast openbare ruimte • | Het aantal meldingen openbare ruimte waar onze handhavers op ingezet moeten worden stijgt zoals de indicator laat zien ieder jaar door. De mogelijkheden om te melden en het belang van meld | en wordt richting de inwoners ook benadrukt omdat het helpt goede analyses te maken over plaatsen, tijden van de overlast. Daarmee wordt er een basis gelegd voor Informatie gestuurd handhaven (IGH) en wordt capaciteit doelmatig en efficiënt ingezet. Belangrijk is om aan te geven dat voor een overlastsituatie ook meerdere meldingen ontvangen kunnen worden van verschillende personen | . Dat is bijvoorbeeld goed te zien als het gaat om geluidsoverlast van een bepaalde horecagelegenheid | en bij evenementen. 14 Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 15 • Van het totaal aantal meldingen gaat ongeveer 30% over afval en ongeveer 30 % over parkeren/rijgedrag. Van die 30% aantal afvalmeldingen gaat 17% over illegale dumping van afvalzakken en 7% over illegale dumping van grofvuil. Van de 30% meldingen over parkeren en rijgedrag gaat 19% over parkeren waar het niet mag.
De behoefte van de inwoners aan voorzieningen voor afvalverwijdering en parkeergelegenheid zijn zaken waarover verschillende organisatieonderdelen van de gemeente met de inwoners in gesprek zijn (bijvoorbeeld bewonersavonden, bij klachten en contact over meldingen). • Van het totaal aantal meldingen gaat 7% over jongerenoverlast (zie verder onder 3.1 jeugd en veiligheid) , 6% over geluid van horeca en evenementen of buren onderling. Van het totaal aantal bestaat 11% uit overige meldingen met zeer diverse oorzaken die niet steeds op de weg van handhaving liggen (o.a. meldingen over: winkelwagentjes, aanhangers, burenoverlast, opslag of gebruik van de openbare weg, wateroverlast, autowrakken, blaffende honden, bedelaars etc.). Dit aandeel zou waarschijnlijk verkleind kunnen worden door bijvoorbeeld onze dienstverlening te verbeteren. • Van alle meldingen wordt ongeveer de helft gedaan in gebied Midden (heel Hoofddorp). Daar wonen ook ruim 80.000 inwoners dus dat is ook logisch. In de gebieden Noord en Zuid is dat ieder een kwart van het totaal. Verschillende oorzaken kunnen genoemd worden bij de stijging van het aantal meldingen. Zoals de groei van het aantal inwoners, de explosieve groei van het aantal auto's, ander koopgedrag door veel online bestellen met als gevolg meer kartonafval vergroten de druk op de kwaliteit van de openbare ruimte en de leefbaarheid.
Veiligheidsmonitor – tevredenheid fysieke voorzieningen • In de veiligheidsmonitor is de tevredenheid over de fysieke voorzieningen gemeten. Gevraagd is naar straatverlichting, onderhoud van plantsoenen en parken, stoepen, straten en pleintjes, speelplekken voor kinderen en voorzieningen voor jongeren. In grote lijnen is de tevredenheid iets teruggelopen ten opzichte van voorgaande jaren. Top 3 buurtproblemen (leefbaarheid) volgens inwoners • Voor onze inwoners zijn de aanpak van parkeerproblemen, te hard rijden, en rommel op straat de drie belangrijke buurtproblemen in het kader van de leefbaarheid. Dit komt voor een groot deel overeen met de meldingen die in het MOB geregisterd zijn. Illegaal vuurwerk • Het voornemen was om in 2025 beleid op te stellen voor de aanpak overlast en gevaar door illegaal vuurwerk dat gedurende het hele jaar wordt afgestoken. Dit is niet gerealiseerd en staat in het UPV op de planning voor eind 2026. Opvallend is dat het aantal meldingen aan het adres van de politie voor het afsteken van vuurwerk is teruggelopen. Het in bezit hebben en opslaan van illegaal vuurwerk samen met het landelijk verbod op het afsteken van vuurwerk vraagt wel om een handelingskader tussen gemeentelijke handhavers en politie. 1.2.3.
Lopende aanpak, aandachtspunten, verbeterpunten Accenten, aandachts- en verbeterpunten in de lopende aanpak op dit veiligheidsveld zijn: Aanpak fysieke kwaliteit • De kwaliteit van de fysieke ruimte staat in Haarlemmermeer hoog in het vaandel. Naast de Leidraad inrichting openbare ruimte, de beeldkwaliteitsplannen en wettelijke normen, zoals uit de Wegenverkeerswet is in het beleid de afgelopen jaren meer aandacht gekomen voor de gevolgen van klimaatverandering in de openbare ruimte. Er wordt ingezet op vergroening, tegengaan van hittestress en het afvoeren van overvloedig (regen)water. • Naast deze fysieke aandachtspunten is meer aandacht gekomen voor de sociale aspecten bij de inrichting van de openbare ruimte. Mede door de verandering van d e bevolkingssamenstelling (meer jongeren en meer ouderen) veranderen de eisen aan de fysieke kwaliteit. Meer ruimte is nodig voor ontmoeten en bewegen in de openbare ruimte. Ontmoeten draagt bij aan de sociale cohesie en bewegen aan de gezondheid van mensen. Dit vergt een creatieve inzet van middelen en materialen. Plaatsing van bankjes en of picknick tafels stimuleren gewenst gedrag in de openbare ruimte, maar budgetten daarvoor Veiligheidsanalyse 2022-2025 gemeente Haarlemmermeer 16 ontbreken vaak.
Deze worden in het ontwerp niet steeds meegenomen en als preventieve maatregelen voor het gebruik van de openbare ruimte vanuit het sociaal domein niet steeds gezien. Toch zijn er goede voorbeelden van een win/win situatie, waarbij werk met werk wordt genaakt. Dit zijn vaak oplossingen voor ervaren overlast die samen met bewoners worden opgelost. • Ook in gebiedsgerichte project zijn goede voorbeelden die bijdragen aan de beleving van de openbare ruimte, zowel vanuit het sociaal domein (met community builders flexwoningen Nieuw-Vennep) als vanuit het fysieke domein (sociaal veilig ontwerp en beheer BOLS-terrein). Verbeteringen liggen op de beschikbaarheid van budgetten, het breder trekken van succesvolle projecten en een meer integrale aanpak van inrichting en beheer van openbare ruimte, bijvoorbeeld door de continue toepassing van Crime Prevention Trough Environmental Design (CPTED). • Beleid zoals omschreven in de nota Kom in beweging en de nota Jongerenleefbaarheidstoets vragen om uitvoeringsplannen met budgetten en een integrale sturing. De wijkbudgetten zijn daar ontoereikend voor en worden veelal geïnvesteerd in het stimuleren van bewonersinitiatieven. • Daar waar kansen zich voordoen in een upgrade van de openbare ruimte, zoals in renovatieprojecten van woningcorporatie Ymere kunnen deze kansen beter benut worden.
Het gelijktijdig renoveren van woningen en het herinrichten van de openbare ruimte in co-creatie met bewoners is een gewenste win/win situatie omdat bewoners dan ook maar één keer de overlast hebben. Daarvoor is uiteraard budget nodig en soms een verschuiving van de groot-onderhoudstermijnen die in de plannen zijn opgenomen. • Daar waar sociaal veilig ontwerpen en beheren van de openbare ruimte soms haaks staat op het economisch belang van zo veel mogelijk M2 bouwen kan in programma's van eisen meer ingezet en vastgehouden worden op de CPTED-principes. Daarmee wordt in de beheersituatie gewenst gedrag in de openbare ruimte gestimuleerd en worden problemen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid aan de voorkant voorkomen. De zachte meer sociale kant van het gebruik van de openbare ruimte zou meer hand in hand moeten gaan met de harde fysieke kant van de inrichting en het beheer. • In Nieuw-Vennep is een nieuwe milieustraat aangelegd en op een aantal plaatsen is door de hotspot - aanpak de leegfrequentie van brengparkjes (tijdelijk) verhoogd. Ook de gezamenlijke aanpak tussen Handhaving, beheer en onderhoud en de Meerlanden is ingezet. Dit leidt nog niet tot het verminderen van het aantal processen verbaal dat wordt gegeven voor overtredingen van de afvalregels.
• Het team Vervuiling en Verrommeling werkt in de uitvoering structureel samen met De Meerlanden en die zichtbare aanpak leidt ook tot beïnvloeding van het gedrag van de bewoners en mogelijk ook tot een hogere meldingsbereidheid. • Waar een brengparkje leidt tot een dumpplaats voor afval, wordt deze verwijderd. Het ontbreken van direct sociaal toezicht door bewoners maakt dat makkelijk anoniem gedumpt wordt. Daarom moeten nieuwe brengparkjes van voldoende capaciteit en met een goede leegfrequentie bij voorkeur in het zicht van bewoners en in het licht staan. • Er is een gezamenlijke hotspot-aanpak met De Meerlanden (van Handhaving en Beheer en onderhoud) met doorlopende (zes weekse) cyclus van analyse, plannen maken en evalueren. Dit willen we behouden. • De gezamenlijke aanpak van illegaal ontdoen van bedrijfsafval wordt onderzocht, met name of via de Afvalstoffenverordening bestuursrechtelijk kan worden opgetreden tegen overtreders. • Verbeterpunten en kansen liggen vooral in de realisatie van nieuwbouwijken, waar vanaf het begin af aan de nieuwe bewoners informatie moeten krijgen over de spelregels in de wijk, waarin we kunnen inspelen op de behoefte van de bewoners en manieren om ongewenst gedrag te beïnvloeden (nudging). Een mogelijk verbeterpunt in de communicatie met bewoners is de inzet van vaste aanspreekpunten van handhaving in de wijk.