Bijlage 1 Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
Tekst van het document
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl Deze rapportage is online te raadplegen via planningencontrol.haarlemmermeer.nl/ Fotografie Jur Engelchor fotografie Kees van der Veer Gemeente Haarlemmermeer
Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
Inhoudsopgave Begrippenlijst...........................................................................................................................................................................................3 Inleiding...................................................................................................................................................................................................... 5 1. Strategisch perspectief................................................................................................................................................................. 6 Lange termijn perspectief......................................................................................................................................................................... 7 Fasering en categorisering..................................................................................................................................................................... 10 Financiële positie.......................................................................................................................................................................................... 16
2. Perspectief per onderwerp....................................................................................................................................................... 19 Mobiliteit........................................................................................................................................................................................................... 22 Vervanging openbare ruimte................................................................................................................................................................26 Integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP).................................................................................................................................... 29 Maatschappelijke voorzieningen en supra bovenwijks groen.............................................................................................32 Maatschappelijk vastgoed.....................................................................................................................................................................35 ICT, facilitair & huisvesting....................................................................................................................................................................... 37
3. Risico's.................................................................................................................................................................................................. 39 4. Lopende investeringen € 2,0 miljoen en hoger............................................................................................................ 40 Samenvatting mutaties Investeringsplan 2026-2030.............................................................................................................. 41 Groene AS.........................................................................................................................................................................................................42 IHP Basisschool Jong Geleerd Halfweg...........................................................................................................................................44 IHP Kindcentrum Natuurlijk! Hoofddorp.........................................................................................................................................
46 IHP Pedologisch Instituut (PI) de Ster Hoofddorp......................................................................................................................48 IHP Integraal Kindcentrum Buitenplaats Nassaupark Hoofddorp.................................................................................. 50 IHP Basisschool De Zwaan Zwanenburg......................................................................................................................................... 52 Sporthal Lincolnpark................................................................................................................................................................................. 54 Verhuizing bibliotheek Nieuw-Vennep............................................................................................................................................
56 PARK21................................................................................................................................................................................................................58 Herinrichting kruispunten nabij Sloterbrug....................................................................................................................................62 Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM)........................................................................................................................................64 Venneperweg.................................................................................................................................................................................................67 Doorfietsroute De Hoek...........................................................................................................................................................................
68 Herinrichting Schipholweg......................................................................................................................................................................70 Weg om de Zuid............................................................................................................................................................................................72 Hoofddorp-Noord AM Locatie Infra................................................................................................................................................. 74 Pionier-Bols Bovenwijks.............................................................................................................................................................................76 Pionier-Bols Inrichting Openbare Ruimte....................................................................................................................................... 78 Ringdijk en Ringvaart................................................................................................................................................................................ 80 Stadspark.........................................................................................................................................................................................................
82 Vernieuwing Openbare Ruimte............................................................................................................................................................84 Programma Riolering en Stedelijk Water (PRSW)...................................................................................................................... 88 Wijkvernieuwing Welgelegen................................................................................................................................................................ 92 Renovatie Bennebroekerbrug...............................................................................................................................................................95 Spoorzicht Noord......................................................................................................................................................................................... 97 Gemeentehuis............................................................................................................................................................................................... 99 Warmte- en koudeopslag....................................................................................................................................................................
102 Overige investeringen en kredietaanpassingen.......................................................................................................................104
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 1
Bijlagen.................................................................................................................................................................................................. 105 Bijlage 1: Nog te autoriseren kredieten..........................................................................................................................................106 Bijlage 2: Actualisatie investeringen................................................................................................................................................108 Bijlage 3: Investeringsplan 2026 - 2030......................................................................................................................................... 109 Bijlage 4: Investeringen lange termijn perspectief..................................................................................................................120
2 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
Begrippenlijst Hieronder staan enkele begrippen die van belang zijn voor dit document. Investeringen Uitgaven om duurzame kapitaalgoederen (bruggen, wegen, gebouwen en dergelijke) te verkrijgen of te realiseren. Deze kapitaalgoederen gaan meerdere jaren mee en leiden tot kapitaallasten. We maken onderscheid in: • investeringsplan: dit zijn de investeringen die zijn opgenomen in het investeringsplan 2026-2030. De rente en afschrijvingslasten hiervan zijn verwerkt in het meerjarenbeeld; • nieuwe investeringen: dit zijn nieuwe investeringen die binnen de periode van het huidige meerjarenbeeld vallen en waarvoor via de voorjaarsrapportage krediet wordt aangevraagd. De rente- en afschrijvingslasten hiervan worden verwerkt bij de voorjaarsrapportage; • lange termijn investeringen: dit zijn zowel vervangingsinvesteringen als lange termijn investeringen die buiten de periode van het meerjarenbeeld vallen. De begrippen lichten we verder toe in het hoofdstuk Strategisch perspectief. Krediet Het totale budget dat benodigd is voor een investering noemen we krediet. We maken onderscheid in: • geautoriseerd krediet: het totale bedrag dat voor een investering beschikbaar is gesteld door de raad. Dit bedrag wordt verdeeld in jaarschijven.
Per kalenderjaar wordt een jaarschijf vrijgegeven; • vrijgegeven investering: de jaarschijf van een krediet dat voor het onderhavige jaar is vrijgegeven om te besteden; • nog te autoriseren krediet: een krediet dat door de raad nog moet worden goedgekeurd; • verschuiving investering: het doorschuiven van een vrijgegeven jaarschijf van een krediet van een begrotingsjaar naar een ander begrotingsjaar. Kapitaallasten Dit zijn de rente- en afschrijvingslasten samen. De afschrijvingslasten starten in het jaar ná gereedkomen van de investering. De rentelasten worden berekend over de boekwaarde van de investeringen per 1 januari met de vastgestelde rekenrente. Omdat de boekwaarde jaarlijks daalt als gevolg van de afschrijvingen dalen ook de rentelasten. Bruto investeringen Het totale investeringsbedrag zonder aftrek van bijdragen van derden of bijdragen uit reserves. Netto investeringen Het totale investeringsbedrag ná aftrek van bijdragen van derden en bijdragen uit reserves. Met dit nettobedrag worden de te dekken kapitaallasten berekend. Bijdrage derden De financiële middelen die van andere partijen, onder andere medeoverheden, worden ontvangen om een project (deels) te bekostigen. De reden van verstrekking is omdat een project bijdraagt aan de realisatie van de beleidsdoelen van die partij.
Raadsbevoegdheid De gemeenteraad is uit hoofde van het budgetrecht bevoegd om kredieten te autoriseren, vrij te geven, aan te passen of te verschuiven. Risico’s Dit zijn mogelijke gebeurtenissen die een negatief effect kunnen hebben op het bereiken van de gemeentelijke doelstellingen of gebeurtenissen die mogelijk een gevaar kunnen vormen voor het adequaat uitvoeren van de gemeentelijke taken.
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 3
Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Een hoger percentage duidt op een hogere financiële weerbaarheid van de gemeente. Het is de meest omvattende globale indicator van de vermogenspositie. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de totale inkomsten (baten) en is hiermee een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Lasten schuldpositie De mate van (in)flexibiliteit van de begroting wordt beïnvloed door de rente- en afschrijvingslasten, die gedekt moeten worden. Hoe hoger dit aandeel is, hoe minder mogelijkheid er is om middelen in te zetten voor andere prioriteiten.
4 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
Inleiding Aanleiding Onze gemeente heeft naast de grote opgave van gebiedsontwikkeling en inrichting van de openbare ruimte ook een stevige beheeropgave voor de komende jaren. De investeringen volgend uit de gebiedsontwikkelingen zijn gekoppeld aan het bouwen van 20.000 woningen tot 2040 (Coalitieakkoord 2022 – 2026). Gezien de grootte van de opgave is het noodzakelijk om de (financiële) impact op lange termijn inzichtelijk te maken. Een dergelijke rapportage moet bijdragen aan een betere besluitvorming in (mogelijk) te maken keuzes en de impact hiervan op de investeringsruimte. Deze rapportage noemen wij het Strategisch Perspectief Investeringen (SPI). Product in ontwikkeling De eerste editie van het SPI is in het voorjaar van 2024 uitgebracht. Hierin zijn alle lopende- en toekomstige investeringen (het investeringsvolume) over een periode van 17 jaar geïnventariseerd en in beeld gebracht. Het gaat hierbij om investeringen van ambitie (lange termijnperspectief) naar plan tot uitvoering. In deze editie voegen wij de projectfases toe. Samenhang planning- en controlcyclus Het SPI wordt twee keer per jaar gelijktijdig met de voor- en najaarsrapportage gepresenteerd. In het SPI worden de voorgestelde mutaties met een bijgestelde stand van de geautoriseerde investeringen weergeven.
Aan de hand hiervan worden de kapitaallasten en indien nodig de exploitatielasten van het begrotingsjaar geactualiseerd. De mutaties worden verwerkt in de voor- en najaarsrapportage. Daarmee is het SPI een onderdeel van de gemeentelijke planning- en controlcyclus. Gezien deze werkwijze is het logisch dat volgtijdelijk eerst het SPI wordt vastgesteld en daarna de voor- of najaarsrapportage. In de Financiële verordening Haarlemmermeer 2023 tweede wijziging (12685206) is beschreven wat de werkwijze is voor het opnemen van nieuwe uitbreidings- of vervangingsinvesteringen in het investeringsplan, waarbij het uitgangspunt is dat de raad zijn kaderstellende rol op het gebied van investeringen kan invullen en keuzes kan maken. Om die reden worden beslispunten nog niet cijfermatig verwerkt in de tabellen.
Voor eventuele (bij)sturing is een aantal momenten van belang: • voorjaarsrapportage: reserveren budgetruimte voor kapitaal- en exploitatielasten van voorgenomen nieuwe investeringen; • programmabegroting: voor het autoriseren van investeringen tot € 2 miljoen die starten in het nieuwe begrotingsjaar, én in uitzonderingsgevallen voor het autoriseren van nieuwe investeringen die niet voorzien waren bij de voorjaarsrapportage; • tussentijds separaat raadsvoorstel: voor het autoriseren van grote investeringen (€ 2 miljoen en hoger); • separaat raadsvoorstel: voor het autoriseren van investeringen in spoedeisende gevallen. Een spoedeisende investering is altijd Onvoorzien, Onvermijdelijk en Onuitstelbaar.
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 5
1. Strategisch perspectief De functie van het SPI is tweeledig namelijk een rapportage- en een (mogelijke) sturingsfunctie. We bieden een doorkijk van zeventien jaar. Het SPI maakt hiermee beheersing, sturing, besluitvorming en verantwoording van en over gemeentelijke investeringsvraagstukken mogelijk. De verschillende investeringsagenda’s (mobiliteit en Schaalsprong) en de investeringsprogramma’s Integraal Huisvestingsprogramma onderwijs (IHP), Vernieuwing Openbare Ruimte (VOR) brengen we onder andere samen in één rapportage. We beginnen dit strategische perspectief met een overzicht van alle investeringen in een totaaloverzicht. We zetten dit af tegen de beschikbare ambtelijke capaciteit door een gemiddeld gerealiseerd bedrag van investeringen in de afgelopen jaren. In het hoofdstuk Financiële positie vertalen we de impact van alle investeringen op de financiële kengetallen. Vervolgens werken we de investeringen uit per onderwerp. Om dit goed te kunnen duiden lichten we de gehanteerde begrippen toe. Soorten investeringen In het SPI onderscheiden we drie soorten investeringen: 1. Investeringen in het investeringsplan: Dit zijn alle investeringen van het Investeringsplan 2026-2030. Veel investeringen bevinden zich in de voorbereidende of uitvoeringsfase.Grotendeels is het krediet door de raad beschikbaar gesteld, het deel dat nog te autoriseren is staat in bijlage 1.
De investeringen vallen binnen de looptijd van het huidige meerjarenbeeld en lopen, afhankelijk van de planning, door in het jaar of de jaren erna. In deze gevallen is het restantbedrag geraamd in het laatste jaar van het meerjarenbeeld. Daarnaast hebben we een aantal investeringen waar de voorbereiding valt in de jaren van het meerjarenbeeld en de uitvoering daarna. In dit geval is het investeringskrediet opgenomen in het lange termijn perspectief. Investeringen met een bedrag boven de € 2 miljoen worden toegelicht in het hoofdstuk 'Lopende investeringen boven € 2 miljoen en hoger'. 2. Nieuwe investeringen: Dit zijn nieuwe investeringen die binnen de looptijd van het huidige meerjarenbeeld vallen. De investeringen worden bij de Voorjaarsrapportage 2026 aangevraagd. De financiële effecten (kapitaallasten) van deze investeringen worden bij de voorjaarsrapportage in het meerjarenbeeld verwerkt met de verwachte opleverdatum als ingangsdatum. Als de raad niet instemt met deze voorstellen, vervallen de kapitaallasten. 3. Investeringen lange termijn perspectief : Dit zijn zowel vervangingsinvesteringen als lange termijn investeringen die zowel binnen als buiten het meerjarenbeeld vallen.
De raad is over alle lange termijn investeringen via beleidsvoorstellen (van onder andere Investeringsagenda's) geïnformeerd maar besluitvoming over of autorisatie van een krediet heeft nog niet plaatsgevonden. Besluitvorming hierover vindt de komende jaren met separate voorstellen plaats. De financiële effecten (kapitaallasten) van deze investeringen zijn nog niet verwerkt in het meerjarenbeeld. De financiële effecten gebruiken we wel voor het berekenen van een drietal indicatoren in het hoofdstuk Financiële positie.
6 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
Lange termijn perspectief In dit hoofdstuk brengen we het volume van alle investeringen van reguliere vervangingsinvesteringen tot investeringen die gepaard gaan met ambities in beeld. De ambities zijn onder andere investeringen die voortvloeien uit de programma’s Schaalsprong, Spoorzone, Stadscentrum en de komst van de Hoogwaardig openbaar vervoer (HOV) verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer. We zetten dit af tegen de beschikbare ambtelijke capaciteit door dit te vergelijken met een gemiddeld gerealiseerd bedrag van investeringen in de afgelopen jaren. In het hoofdstuk Financiële positie vertalen we de impact van alle investeringen op de financiële kengetallen. In voorgaande SPI's waren zowel de focus als potentie gebieden volledig meegenomen in de cijfers. Met de vaststelling van de Investeringsstrategie en -analyse schaalsprong Wonen (12848270) (IVA) zijn de focus gebieden vastgesteld. In de IVA zijn daarnaast ook de potentie en voorraadgebieden inzichtelijk gemaakt. In dit SPI hebben we alleen maatregelen horende bij de focusgebieden en de potentie gebieden Nieuw-Vennep West en Cruquius Werfkwartier (behorende bij de eerste 1.000 woningen) verwerkt. Voor deze twee gebieden zijn we verplichtingen aangegaan met externen vandaar dat deze naast de focusgebieden zijn verwerkt in de cijfers.
Dit heeft onder andere tot effect dat de lange termijn investeringen vanaf 2031 met een bruto totaalbedrag afneemt met € 140 miljoen. We tonen de opbouw van de totale investeringsportefeuille in een bruto- en nettoweergave in onderstaande grafieken in blokken van vijf (het lopende jaar plus het meerjarenbeeld) en vier jaar. We delen de investeringsvolume op in drie investeringssoorten; investeringen die reeds zijn opgenomen in het investeringsplan 2026-2030, nieuwe investeringen en investeringsambities op korte en lange termijn. Bruto en netto weergave van de investeringsportefeuille
Figuur 1 Bruto investeringsportefeuille gegroepeerd op soort investering inclusief gemiddelde realisatie
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 7
Figuur 2 Netto investeringsportefeuille gegroepeerd op soort investering
De voorgenomen nieuwe investeringen worden bij de Voorjaarsrapportage 2026 voorgelegd aan de raad. Beschouwing investeringsvolume Het totale investeringsvolume zetten we af tegen het gemiddeld gerealiseerde investeringsvolume van de afgelopen vijf jaar. In deze periode is jaarlijks gemiddeld € 73,4 miljoen bruto gerealiseerd. Dit zou betekenen dat we per blok van vier jaar gemiddeld € 293,6 miljoen kunnen realiseren. De blauwe lijn in de grafiek Bruto investeringsportefeuille geeft dit weer. Indien de blauwe lijn als norm wordt gehanteerd voor de haalbaarheid van de investeringen in zowel financiële zin als in uitvoeringscapaciteit, dan is het geambieerde investeringsvolume te hoog. Echter de realisatiegraad van de investeringen was de afgelopen jaren gemiddeld 58% van de primaire begrotingen. Met dit gegeven kunnen de nu opgenomen investeringsvolumes worden geïnterpreteerd. Investeringen per onderwerp De totale investeringsportefeuille werken we uit in een detaillering van de investeringssoorten naar onderwerp. De bruto- en nettoinvesteringen (per blok van vijf en daarna vier jaar) staan in kolommen naast elkaar weergegeven.
8 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
900.000
61.082
800.000
54.566 43.082
700.000
92.812 18.215 119.984
99.010
500.000
59.437 43.997
96.079
38.999 35.092
20.105 30.447 18.215
20.105
103.311
51.642
20.243
86.121
103.311
200.000 310.924
158.970
100.000
42.038
36.000
28.000
42
28.000
20 20 39 ut o
20 35 et to N
Br
ut o
20 35
-
-
20 31 et to N
100.000
29.000
20 38
20 38
20 34
20 34 ut o
Br
N et to
20 26
20 31
-
-
20 30
20 30 20 26
18.833
100.000
30.000
0
19.804 30.417
18.833
182.015
Br
196.376 74.960
to
43.576
180.869
100.000
Br u
19.804 30.417
42
189.039
20
119.984
-
300.000
20 39
164.833
et to
400.000
N
Bedragen x € 1.000
600.000
Mobiliteit Vervanging openbare ruimte IHP Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen Maatschappelijk vastgoed Overig ICT en Huisvesting Figuur 3 Investeringen per onderwerp
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 9
Fasering en categorisering In het SPI voorjaar 2024 is aangekondigd dat dit product nog in ontwikkeling is, dat gefaseerd wordt uitgewerkt in drie stappen. Met voorliggend SPI wordt invulling gegeven aan de tweede fase. In deze fase kijken we niet alleen naar investeringen, maar ook naar de projectfasering. Projecten worden ingedeeld in vier fasen. Deze fasen worden hieronder volgordelijk toegelicht. Daarnaast voegen we een viertal nieuwe categorieën toe om de afweging en prioritering van investeringen te ondersteunen. Deze indeling geeft inzicht in de aard en mate van verplichting van investeringen en biedt hiermee aanvullende stuurinformatie. Deze lichten we na de projectfaseringen hieronder toe. Vervolgens wordt één en ander gevisualiseerd door middel van een aantal grafieken waarin een aantal gegevens gecombineerd worden. Projectfasering Projecten doorlopen vier fasen. De projectfasering laat zien welke stappen een project doorloopt: van initiatief tot realisatie. Per fase is vastgelegd welke bestuurlijke besluitvorming nodig is en wat de rol is van het college van B&W en de raad. Zo is duidelijk wanneer besluiten nodig zijn en welke stappen nodig zijn om een project uit te voeren. Wenselijkheidsfase In deze fase wordt bekeken of een initiatief wenselijk is. Ook wordt bepaald of het kan doorgroeien tot een project.
Er wordt een integrale afweging gemaakt op basis van strategie, beleid en praktische zaken, zoals uitvoerbaarheid en beschikbare capaciteit. Belangrijke vragen zijn: • moet dit initiatief nu worden uitgevoerd? • past het binnen het bestaande beleid en programma’s? Het college van B&W neemt een besluit met een nota van B&W over het al dan niet doorgaan naar de haalbaarheidsfase inzet van middelen die de raad al beschikbaar heeft gesteld. Soms wordt ook een raadsvoorstel aan de raad voorgelegd, bijvoorbeeld bij gemeentelijk vastgoed of brede beleidskaders. De raad heeft in deze fase vooral een kaderstellende en informerende rol. Haalbaarheidsfase In deze fase wordt onderzocht of het initiatief uitvoerbaar is en op welke wijze dit kan. Er wordt gekeken naar ruimtelijke mogelijkheden, financiële haalbaarheid, juridische kaders en organisatorische uitvoerbaarheid. Ook wordt een projectcontract opgesteld. Hierin staan afspraken over de sturing en beheersing van het project. Op basis hiervan vindt ambtelijke besluitvorming plaats over het projectcontract en de doorgang naar de volgende fase. De fase wordt afgerond met een nota van B&W (projectvoorbereidingsbesluit).
Soms is extra besluitvorming nodig via een nota van B&W, bijvoorbeeld als er ook een Intentieovereenkomst (IOK) wordt opgesteld.Als extra middelen of beleidskeuzes nodig zijn, wordt een raadsvoorstel (projectvoorbereidingsbesluit) aan de raad voorgelegd. Kaderstellende fase In deze fase worden de inhoudelijke en financiële kaders van het project bepaald. Deze fase wordt afgerond met een raadsvoorstel, waarin de raad de kaders vaststelt en het benodigde krediet beschikbaar stelt. . Met een raadsvoorstel wordt dit ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Indien van toepassing wordt aanvullend besluitvorming via een nota van B&W (een anterieure overeenkomst (AOK)) voorgelegd. Uitwerkingsfase In deze fase wordt het project uitgevoerd binnen de vastgestelde kaders. De fase bestaat uit voorbereiding, uitvoering en overdracht. Voorbeelden van werkzaamheden zijn:
10 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
• • • •
maken van een voorlopig en definitief ontwerp; uitvoeren van aanbestedingsprocedures; doorlopen van juridische trajecten; en de feitelijke uitvoering van het project
Het college van B&W is verantwoordelijk voor de uitvoering en besluitvorming binnen de kaders. Als er afwijkingen zijn van de kaders (zoals contractvorming met marktpartijen, een realisatieovereenkomst (ROK)), worden deze voorgelegd met een nota van B&W. Gaat het om kaderstellende afwijkingen? Dan wordt een raadsvoorstel aan de raad voorgelegd. Flexibiliteit in fasering Hoewel de fasering een logische volgorde kent, kunnen projecten in de praktijk uit meerdere deelprojecten bestaan die zich in verschillende fasen bevinden. Dit kan betekenen dat besluitvorming op verschillende momenten plaatsvindt. Dit vraagt om flexibiliteit in zowel de inrichting van de besluitvorming als in de uitvoering. De gekozen systematiek biedt ruimte om hier flexibel mee om te gaan, waarbij de rolverdeling tussen college en raad leidend blijft Categorisering van investeringen Om investeringen beter te kunnen prioriteren en sturen, zijn de projecten onderverdeeld in vier hoofdcategorieën. Deze categorieën maken inzichtelijk waar de investeringen vandaan komen, welk type verplichting of noodzaak eraan ten grondslag ligt, en welk economisch/technisch karakter ze hebben.
Investeringen met een reeds aangegane verplichting Hier worden alle investeringen gebundeld waarvoor al juridische of financiële verplichtingen zijn aangegaan, zoals: • anterieure overeenkomst (AOK), • samenwerkingsovereenkomst (SOK) • realisatieovereenkomst (ROK) • ontvangen of toegezegde subsidies/rijksbijdragen (bijvoorbeeld BO-MIRT) inclusief eventuele terugbetalingsverplichtingen Investeringen als gevolg van wet- en regelgeving Alle investeringen die voortvloeiend uit wet- en regelgeving die de functionaliteit of duurzaamheid van onze bezittingen verbeteren, getoetst aan geldende normen. Dit zien we vooral terug bij investeringen in bestaand vastgoed (bijvoorbeeld duurzaamheidsmaatregelen) of vervangingsinvesteringen zoals onderwijshuisvesting. Uitbreidingsinvesteringen Dit zijn alle investeringen die als wenselijk zijn opgenomen in het lange termijn perspectief, maar waarvoor nog geen concreet projectplan is uitgewerkt. Dit zijn vaak wel investeringen die betrekking hebben op een volledige toekomstige gebiedsontwikkeling. Het betreft hier over het algemeen investeringen in maatschappelijk voorzieningen en supra bovenwijks groen.
Het is bij deze categorie van belang dat bij een gebiedsontwikkeling wordt gekeken dat er voldoende middelen beschikbaar zijn voor een evenwichtige invulling in zowel mobiliteitsmaatregelen, als maatregelen in supra bovenwijks groen én maatschappelijke voorzieningen. Op dit moment geeft deze categorie hier onvoldoende inzicht in. Er is extra aandacht nodig om dit inzichtelijk te maken en om dit te kunnen waarborgen. In een volgend SPI zullen we met een voorstel hiertoe komen. Vervangingsinvesteringen Dit zijn investeringen die betrekking hebben op vervanging van bestaande bezittingen, gericht op levensduur en continuïteit, opgenomen in het lange termijn perspectief, op basis van het activabeleid, die buiten het reguliere meerjarenbeeld vallen.
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 11
10
2
10
2
21
21
1
1
65
Niet van toepassing Uitbreiding Verplichting Vervanging Wet- en regelgeving
65
Figuur 4 Bruto totaaloverzicht per categorie
Figuur 5 Netto totaaloverzicht per categorie
In een aantal grafieken maken we de gegevens inzichtelijk: 1. Figuur 6 geeft een totaaloverzicht per categorie; 2. Figuur 9 geeft inzicht in de projectfasering; 3. Figuur 10 geeft per categorie inzicht in de projectfasering. In bovenstaande Figuur 4 wordt de totale bruto investeringsportefeuille weergegeven en in Figuur 5 de netto investeringsportefeuille in percentages naar de verschillende cateforieën. Van de totale bruto investeringsportefeuille heeft ruim de helft (53% ) van de plannen/maatregelen betrekking op vervangingsinvesteringen. Daarnaast heeft 24% betrekking op uitbreidingsinvesteringen voornamelijk als gevolg van de schaalspong. Verder is voor 14%van de maatregelen verplichtingen met externen aangegaan en 7% is als gevolg van wet- en regelgeving. In Figuur 6 hieronder worden deze maatregelen in blokken van vier jaar in de tijd weergegeven. De categorie 'niet van toepassing' betreft voorbereidende gebiedsontwikkelingen. 1.000.000
46.099
750.000 330.811
52.248
500.000 270.528 257.353 55.475
250.000 179.022
0
35.883 297.911
238.233
33.999
2026 - 2030 Niet van toepassing
18.768
2031 - 2034 Uitbreiding
Verplichting
262.699
73.248
35.694
2035 - 2038
2039 - 2042
Vervanging
Wet- en regelgeving
Figuur 6 Totaaloverzicht per categorie in de tijd
Bovenstaande grafiek Figuur 6 laat in blokken van vijf en vier jaar zien hoe de verschillende maatregelen per categorie in tijd zijn weggezet. Te zien valt dat in elk blok een aanzienlijk deel van de investeringen in de categorieën uitbreiding- en vervangingsinvesteringen vallen. Dit duidt op een sterke strategische opgave, maar ook op een relatief hoog abstractieniveau van de investeringsportefeuille. Tegelijkertijd is in de eerste vijf jaar een substantieel deel juridisch (verplichtingen) gebonden wat beleidsvrijheid en ruimte beperkt.
12 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
8
2
12
49
34
56
Figuur 7 Bruto totaaloverzicht projectfasering in procenten weergegeven
48
Haalbaarheidsfase Kaderstellende fase NVT Uitwerkingsfase Wenselijkheidsfase
Figuur 8 Netto totaaloverzicht projectfasering in percentage
Bovenstaand wordt in Figuur 7 de totale bruto investeringsportefeuille weergegeven en in Figuur 8 de netto investeringsportefeuille verdeeld naar de verschillende projectfaseringen. Van de totale bruto investeringsportefeuille zit ruim de helft (56%)van alle maatregelen in de wenselijkheidsfase. Dit komt onder andere doordat de scope van deze tabellen 2026 tot en met 2042 is . 1.000.000
750.000
247.101
500.000 403.831
467.427
250.000
269.426 33.999
0
111.421
143.875
37.636
2026 - 2030 Haalbaarheidsfase
2031 - 2034 Kaderstellende fase
NVT
234.275
120.500
100.000
2035 - 2038
2039 - 2042
Uitwerkingsfase
Wenselijkheidsfase
Figuur 9 Totaaloverzicht per projectfase
In bovenstaande grafiek Figuur 9 wordt in blokken van vijf en vier jaar zichtbaar gemaakt in welke jaren in de verschillende projectfasering (bruto) is geraamd. Hiervoor geldt dat er in elk blok een aanzienlijk deel van de investeringen valt in de wenselijkheid en haalbaarheidsfase. Dit is vanwege de scope en voor maatregelen die betrekking hebben op de lange termijn, die wel wenselijk zijn, maar waar nog geen concreet plan voor is uitgewerkt en nog geen besluitvorming over heeft plaatsgevonden.
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 13
In de volgende grafiek zijn de hierboven gedefinieerde categorieën en projectfasering aan elkaar gekoppeld. 1.400.000
1.200.000
1.000.000 561.020
800.000
600.000
400.000 56.531
596.138
53.392
4.790
Uitbreiding
Vervanging
66.330
200.000 133.106
0
467.573
179.867
19.892
Wet en regelgeving Haalbaarheidsfase
Verplichting Kaderstellende fase
NVT
Uitwerkingsfase
Wenselijkheidsfase
Figuur 10 Totaaloverzicht per categorisering verdeeld naar projectfasering
Figuur 10 laat zien dat het merendeel van de investeringen zich bevinden in de categorieën uitbreidingen vervangingsinvesteringen. Daarnaast geldt dat voor bijna alle categorieën een aanzienlijk deel nog in de wenselijkheidfase zit. Dit betekent dat de raad, ondanks deze kaders, een belangrijke rol heeft in het stellen van prioriteiten en het sturen op fasering en versnelling. Algemene conclusie Zoals in het vorige hoofdstuk inzichtelijk is gemaakt overstijgt het totaal aan voorgenomen investeringen de beschikbare financiële ruimte. Dit maakt bijsturing middels integrale aanpak noodzakelijk. Hiermee wordt een evenwichtige en uitvoerbare investeringsagenda gecreëerd waarbij voldoende ruimte is voor alle vier de investeringscategorieën. Zoals weergegeven betreft een aanzienlijk deel van de investeringen, vervangingsopgaven en uitbreidingsinvesteringen. De mogelijkheden om binnen de vervangingsopgaven te sturen zijn beperkt maar wel mogelijk. Dit zit met name in het faseren of temporiseren van projectenen het bijsturen in de huidige kwaliteit. Mochten hier keuzes uit voortkomen zal bestaand beleid hierop aangepast moeten worden. Met de actualisatie van het IHP is hierin reeds eerder een eerste stap in gezet. De categorie uitbreidingsinvesteringen biedt daarentegen meer keuzeruimte, maar vraagt om zorgvuldige afweging.
Voor deze investeringen geldt dat deze voor een deel verder uitgewerkt moeten worden voordat definitieve realisatie mogelijk is. Onvoldoende investeringen in deze categorie kunnen
14 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
leiden tot een onevenwichtige gemeente bijvoorbeeld door tekorten aan groen- en maatschappelijke voorzieningen. Ook investeringen met een verplichting vanwege subsidies (zoals BO-MIRT) moeten voor een deel nog verder uitgewerkt worden zoals de Weg om de Zuid. Ook binnen deze categorie is de sturingsruimte gering maar niet onmogelijk, tenzij we financiële consequenties accepteren waaronder claims van ontwikkelende partijen en af te zien van toegekende subsidies. Het verkregen inzicht in de investeringscategorieën, in samenhang met de fasering van investeringen, biedt aanvullende sturingsinformatie (zie geheime bijlage). Verdere uitwerking hiervan is noodzakelijk om bestuurlijke keuzes te onderbouwen en prioritering mogelijk te maken.
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 15
Financiële positie Investeringen hebben invloed op zowel de exploitatie door de kapitaallasten (rente en afschrijvingen) als op de schuldpositie. Om de schuldpositie beheersbaar te houden zijn indicatoren ontwikkeld. Voor de integrale afweging van de investeringsruimte worden de indicatoren in dit SPI doorgerekend. Een dergelijke doorrekening kent onzekerheden. Hoe verder we in de tijd kijken, hoe groter de onzekerheden worden. Zo moet ook het SPI worden beschouwd als indicatief. In de Notitie Schuldpositie 2023 (7282099) zijn de spelregels en de indicatoren voor het beoordelen van de schuldpositie beschreven. Voor de drie indicatoren (lasten schuldpositie, netto schuldquote, solvabiliteit) in samenhang geldt: • 1 rode indicator: verhoogde waakzaamheid, aandacht voor schuld; • 2 rode indicatoren: sterk verhoogde waakzaamheid, speciale aandacht op verlaging schuld; • 3 rode indicatoren: direct inzetten van het handelingsrepertoire noodzakelijk, met als doel versnelde afbouw van schuld. De financiële haalbaarheid beoordelen we aan de hand van de drie genoemde indicatoren. De betekenis van deze indicatoren zijn beschreven in de begrippenlijst. In dit SPI zijn deze indicatoren doorgerekend tot 2042. In grafieken wordt zichtbaar gemaakt hoe de indicatoren zich ontwikkelen tot en met het jaar 2042.
Uitgangspunten Om de indicatoren te kunnen doorrekenen hanteren we de volgende uitgangspunten: 1. alle investeringen uit het investeringsplan bij de Programmabegroting 2026-2029; 2. de bruto investeringen uit het lange termijn perspectief; 3. de geraamde netto-opbrengsten uit de grondexploitaties (standlijn 1 januari 2026). Daarnaast hanteren we de volgende aannames: • een gemiddelde afschrijvingstermijn van 30 jaar voor de investeringen lange termijn perspectief; • de vaste schuld daalt omdat gerealiseerde investeringen afgeschreven worden; • de inkomsten uit de algemene uitkering gemeentefonds en de onroerendzaakbelastingen (ozb) stijgen door groei woningen en inwoners; • we houden (behalve bij het IHP) geen rekening met toekomstige indexatie van investeringen; • we rekenen met een rekenrente van 2% vanaf 2026 en 3% vanaf 2030. Binnen de programmabegroting hanteren we een afslag op de kapitaallasten van 42,5% omdat we meer investeringen ramen dan we daadwerkelijk kunnen realiseren. We laten daarom in onderstaande grafieken het verloop van de drie indicatoren zien bij een realisatiegraad van 57,5%, (grafiek links) en bij een volledige investeringsraming van 100% (grafiek rechts).
Het verloop van de indicatoren ontwikkelt zich met de investeringen van het SPI als volgt: Lasten schuldpositie Rente- en afschrijvingslasten (kapitaallasten) zijn vaste verplichtingen en moeilijk te beïnvloeden, het gaat immers om aflossing van schulden en de rentelasten die daarbij horen. Rentelasten zijn bovendien onderhevig aan fluctuaties en kunnen hoger worden bij een stijgende rente. Hoe hoger het aandeel van kapitaallasten in de begroting, hoe minder mogelijkheid er is om middelen in te zetten voor andere prioriteiten. In onderstaande grafieken wordt het aandeel van de kapitaallasten weergegeven in een percentage van de begroting.
16 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
Figuur 11 Indicator lasten schuldpositie bij 57,5% realisatie (links) en bij 100% realisatie (rechts)
Bij zowel een realisatie van 57,5% als bij 100% relisatie stijgt de indicator lasten schuldpositie maar blijft oranje. Netto schuldquote De netto schuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlasten ten opzichte van de eigen middelen en is hiermee een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote.
Figuur 12 Indicator netto schuldquote bij 57,5% realisatie (links) en bij 100% realisatie (rechts)
De indicator netto schuldquote schiet in beide gevallen, zowel bij 57,5% investeringen als bij 100%, al in 2028 in het rood. Solvabiliteit De solvabiliteit geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Een hoger percentage duidt op een hogere financiële weerbaarheid van de gemeente. Het is de meest omvattende globale indicator van de vermogenspositie.
Figuur 13 Indicator Solvabiliteit bij 57,5% realisatie (links) en bij 100% realisatie (rechts)
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 17
Een solvabiliteit tussen de 20% en 50% beschouwen wij als een oranje positie, dit is al enkele jaren de stand van zaken. Zakt de solvabiliteit onder de 20% dan spreken we van een rode indicator, in bovenstaande grafiek weergegeven door de rode lijn. In het geval we alle bekende investeringen meetellen dan zien we de indicator solvabiliteit in 2033 naar rood verkleurt. Als we de realisatiegraad verlagen naar 57,5% dan wordt de indicator rond 2034 kritisch maar zakt daarna niet substantieel verder. Conclusie/samenvatting Mochten we alle bekende investeringen volgens de huidige inschattingen realiseren dan staan alle drie de indicatoren eind 2041 in het rood. Volgens het beleid uit de notitie schuldpositie (2023) is direct inzetten van het handelingsrepertoire noodzakelijk, met als doel versnelde afbouw van schuld. Als we de bekende investeringen berekenen met 57,5% vanwege de lagere realisatiegraden die we in het verleden hebben gerealiseerd dan zien we enkel één rode indicator vanaf 2028. Bij dit scenario hoort niet direct een handelingsperspectief tot afbouwen schuld, maar verhoogde waakzaamheid met aandacht voor de schuld. We moeten hierbij beseffen dat de gebruikte cijfers indicatief zijn en soms ver in de tijd vooruit liggen. Investeringen kunnen in de tussentijd fors duurder worden of juist naar beneden worden bijgesteld.
Ook kunnen in de tijd andere doelen belangrijk worden. Ondanks dit soort onzekerheden kunnen we wel met zekerheid stellen dat (bij)sturing op de investeringen op dit moment al noodzakelijk is. Het bijstellen van het IHP in een vorige SPI is een eerste stap hierin geweest . De tweede stap is met de vaststelling van de investeringsanalyse en -strategie Schaalsprong Wonen gezet. We rekenen nu alleen met investeringen volgend uit de woningbouwlocaties die als focusgebieden zijn aangemerkt en de potentiegebieden Nieuw-Vennep West en Cruquius Werfkwartier. Dit heeft een verbeterd beeld opgeleverd, zoals in bovenstaande tabellen zichtbaar is, maar aanvullende stappen blijven benodigd. Uit het SPI blijkt dat de huidige ontwikkelingen en de bijbehorende planning een te groot beslag leggen op zowel de beschikbare financiële middelen als de ambtelijke capaciteit. Onze uitvoeringskracht staat al onder hoge druk en deze druk zal naar verwachting de komende jaren alleen maar verder toenemen. De omvang en samenloop van maatschappelijke opgaven, ruimtelijke ontwikkelingen en vervangingsinvesteringen vragen daarom om duidelijke bestuurlijke keuzes en een zorgvuldige afweging tussen ambities, middelen en uitvoeringscapaciteit Dit doen we langs drie bestuurlijke lijnen: wat doen we, wie doet het en hoe organiseren we het slimmer.
Ter ondersteuning hiervan zet de gemeente in op de verdere ontwikkeling van portfoliomanagement langs twee sporen. In het eerste spoor wordt een kwantitatieve analyse uitgevoerd van de capaciteitsbehoefte binnen de ruimtelijke projectenportefeuille. Daarmee ontstaat meer inzicht in de verhouding tussen bestuurlijke ambities, programmering en beschikbare uitvoeringscapaciteit. In het tweede spoor worden uitvoeringsprogramma’s opgesteld voor de verschillende onderwerpen en thema’s, voorzien van een realistische en uitvoerbare fasering. Daarbij wordt rekening gehouden met financiële haalbaarheid, reeds aangegane verplichtingen, contractuele afspraken, beschikbare capaciteit en relevante bestuurlijke afwegingen. Met deze aanpak wordt de sturing op de gemeentelijke projectportefeuille verder versterkt en ontstaat een integraler inzicht in de uitvoerbaarheid, prioritering en fasering van gemeentelijke investeringen en opgaven. Dit biedt aanvullende sturingsinformatie voor de drie benoemde bestuurlijke lijnen en ondersteunt het maken van onderbouwde bestuurlijke keuzes. Naast het signaleringsinstrument SPI monitoren we de indicatoren ook binnen diverse producten van de P&C cyclus en ook bij ieder groot investeringsbesluit dat genomen wordt.
Bij elke nieuwe bruto investering die we laten vaststellen vanaf € 25 miljoen wordt inzichtelijk gemaakt wat de impact is op de schuldpositie en de drie indicatoren. Deze informatie nemen we op in het raadsvoorstel voor de kredietaanvraag. De raad kan dan de afweging maken tussen nut en noodzaak enerzijds en schuldpositie anderzijds. De grenswaarde is op € 25 miljoen gesteld omdat alleen bij dergelijk grote bedragen effect op de indicatoren kan worden verwacht.
18 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
2. Perspectief per onderwerp In dit hoofdstuk geven we per onderwerp een overzicht van de investeringsambities die we tot 2042 verwachten. De investeringen zijn onderverdeeld in de volgende onderwerpen: • integraal huisvestingsplan onderwijs (IHP); • maatschappelijk vastgoed; • vervanging openbare ruimte (waaronder Vernieuwing openbare ruimte (VOR)); • mobiliteit (waaronder het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM) en mobiliteitsmaatregelen als gevolg van de woningbouwopgave); • maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen (maatregelen als gevolg van de woningbouwopgave); • investeringen op het gebied van ICT & huisvesting. Over bijna alle onderwerpen is de raad via beleidsvoorstellen (van onder andere Investeringsagenda's) geïnformeerd en besluitvorming vindt de komende jaren mogelijk plaats. De investeringen zijn ingedeeld naar hun primaire indeling zodat herkenbaarheid en aansluiting behouden blijft. Zo blijft een schoolgebouw dat nodig is voor woningbouwopgave, onderdeel van het IHP en niet van de woningbouwopgave. Mobiliteitsinvesteringen rondom de Schaalprong zijn opgenomen bij het onderwerp Mobiliteit Wonen. Investeringen in de groen- en maatschappelijke voorzieningen, als gevolg van de Schaalsprong, maken onderdeel uit van het onderwerp Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen.
Omdat de meeste investeringen nog ver in de toekomst liggen, zijn de bedragen onzeker en indicatief (VOR en UPM). Ook zijn de bedragen onderhevig aan factoren als indexatie (behalve bij het IHP), stijgende materiaalkosten en capaciteit en vragen nadere uitwerking in een later stadium. Indeling SPI Onderstaand schema toont de opbouw van het SPI. Elk onderwerp lichten we toe met een inleidende tekst over het beleid dat aan de investeringsambities ten grondslag ligt. Ook wordt de onderverdeling in rubrieken verder toegelicht. Naast het bruto investeringsbedrag vermelden we mogelijke (dekkings-)middelen. Dit tonen we in twee grafieken, bruto en netto. Als er geen dekkingsmiddelen zijn zijn de beide grafieken aan elkaar gelijk.
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 19
Figuur 14 Indeling SPI
Lange termijn investeringen Onderstaande grafiek is een detaillering van de investeringen lange termijn perspectief exlusief de lopende investeringen uit het investeringsplan (het oranje deel uit Figuur 1 en Figuur 1) en geeft het investeringsvolume weer per onderwerp. In de hoofdstukken hierna worden deze afzonderlijk toegelicht.
20 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
700.000
10.280 25.702
600.000
99.010
500.000
Bedragen x € 1.000
96.079
400.000
10.930 28.370 30.447
300.000
6.140 33.359
10.280 25.702
189.039
11.630
103.311
20.243
51.642
53.521
50.220
10.930 28.370
200.000
196.376
6.140 33.359
50.220 42.038
180.869 201.097
11.630
18.833 103.311
86.121
100.000
43.576
18.833
182.015
100.000
100.000
100.000
27.285 28.000
42
42
20
20
-
-
20 39 et to N
Br
ut o
20 35 et to N
28.000
20 39
-
20 35 ut o Br
Mobiliteit Vervanging openbare ruimte IHP Maatschappelijk vastgoed ICT en Huisvesting
29.000
20 38
20 38
20 34 -
N
et to
20 31
20 31 ut o Br
N et to
20 26
-
-
20 30
20 30 20 26 ut o Br
36.000
30.000
20 34
28.000
0
Maatschappelijke voorzieningen en bovenplans groen
Figuur 15 Lange termijn investeringen per onderwerp, bruto en netto weergegeven
Bij de uitwerking van elke type investering is een extra grafiek toegevoegd. In deze grafiek tonen we per investeringstype de categorisering en de projectfase. Wel moeten we ons realiseren dat hiermee nog niet de samenhang en balans tussen de verschillende typen investeringen duidelijk zichtbaar is. Dit geldt vooral bij uitbreidingsinvesteringen waar nog geen concreet plan voor uitgewerkt is. Dit benadrukt de noodzaak om een meer integrale afweging en sturing op een evenwichtige invulling van gebiedsontwikkelingen.
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 21
Mobiliteit Er ligt een grote uitdaging voor onze gemeente op het gebied van mobiliteit. Tegelijk is de woningbouwopgave groot. Nergens in Nederland is de druk op de woningmarkt zo hoog als in de Metropoolregio Amsterdam (MRA). In korte tijd moeten veel nieuwe woningen worden gebouwd. De totale behoefte in de MRA is 250.000 woningen tot 2040, waarvan 175.000 woningen moeten worden gebouwd vóór 2030. Om dit mogelijk te maken, is een aanzienlijke bereikbaarheidsinvestering nodig van alle MRA-partners. Zo ook in Haarlemmermeer. De verwachting is dat de druk op de verkeers- en vervoersnetwerken zal toenemen door alle nieuwe inwoners die Haarlemmermeer erbij gaat krijgen. Tevens worden de projectkosten hoger en stijgen de prijzen van grondstoffen en energie, mede als gevolg van geopolitieke conflicten. Dit betekent dat we scherpere keuzes moeten maken. Door in de investeringsagenda mobiliteit alle activiteiten, projecten en maatregelen op het gebied van mobiliteit in samenhang te presenteren maken we deze in de volle breedte inzichtelijk. De huidige Investeringsagenda Mobiliteit vertaalt de ambities uit de Mobiliteitsvisie Haarlemmermeer in concrete maatregelen. Door indicatoren te koppelen aan de vijf categorieën van de investeringsagenda monitoren we in hoeverre de maatregelen uit de Investeringsagenda bijdragen aan het behalen van deze ambities.
In december 2018 heeft de raad de Mobiliteitsvisie Haarlemmermeer (2018.0065348) vastgesteld. Aan de ambities uit de Mobiliteitsvisie geven we uitvoering met de Investeringsagenda Mobiliteit (7644588). De huidige investeringsagenda geeft inzicht in benodigde studies, initiatieven en projecten voor de komende vier jaar, met een doorkijk tot 2032. Dit jaar wordt een geactualiseerde Investeringsagenda Mobiliteit voorgelegd aan de raad voor de komende vier jaar. Uit deze geactualiseerde Investeringsagenda volgt jaarlijks het Uitvoeringsprogramma Mobiliteit (UPM). In de huidige investeringsagenda mobiliteit zijn de volgende vijf categorieën gedefinieerd: 1. Wonen: woon-werk pendel, bereikbaarheid van voorzieningen; 2. Leefbaarheid: ervaren verkeersoverlast, luchtkwaliteit rondom wegen, geluidsbelasting door wegverkeer; 3. Duurzame mobiliteit: aandeel elektrische vervoermiddelen, CO2-uitstoot door verkeer, aanbod en gebruik van laadpunten voor elektrische auto’s, aanbod deelmobiliteit; 4. Verkeersveiligheid: aantal verkeersongevallen, aantal ernstig verkeersgewonden en -doden, meldingen van verkeersonveilige situaties of locaties; 5. (Fiets)netwerken op orde : fietsparkeerdruk (centrum), vervoerwijzekeuze, fietsintensiteiten, aantal openbaar vervoer (OV)-reizigers, OV-reizigerstevredenheid, gemiddelde vertraging, verkeersintensiteiten.
In de huidige investeringsagenda is rekening gehouden met de wens van de raad om meer nadruk te leggen op de basis op orde en verkeersveiligheid. De mobiliteitsmaatregelen als gevolg van de woningbouwopgave zijn opgenomen onder de categorie Wonen. In het kader van het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT) hebben we op 29 juli 2024 de definitieve toekenning van een rijksbijdrage ontvangen voor mobiliteitsmaatregelen met een inspanningsverplichting gekoppeld aan de op te leveren woningbouw, waardoor er onder andere meer kansen zijn gecreëerd voor de ontwikkeling van Spoorzone eerste fase in Hoofddorp. Voorwaarde van deze subsidieregeling is dat de rijksbijdrage aangevuld wordt met regionale cofinanciering om de mobiliteitsmaatregelen te kunnen realiseren. De provincie draagt bij aan de Weg om de Zuid en de Vervoerregio Amsterdam (VRA) heeft een (indicatieve) bijdrage toegezegd. Voor de gemeentelijke bijdrage is bij de Voorjaarsrapportage 2025 besloten om hiervoor middelen te reserveren binnen de reserve Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH). In de weergave hieronder is rekening gehouden met verschillende dekkingsmiddelen. Voor externe dekkingsmiddelen geldt dat deze wel zijn toegezegd maar nog niet (volledig) ontvangen. Tevens is rekening gehouden met de dekking van ons nettodeel uit de reserves (RIH) en Schaalsprong.
Dit betekent niet per definitie dat de reserves op dit moment voldoende gevuld zijn, maar de verwachting is dat deze de komende jaren voldoende zullen groeien om ons deel te kunnen dekken. Voor de duidelijkheid van de grafieken hebben wij de investeringen van de rubriek Wonen in een eigen grafiek weergegeven. Voor de overige categorieën is nu nog géén zicht op externe dekking en zijn de grafieken bruto en netto gelijk. Daarom tonen we maar één grafiek.
22 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
61.695
60.000 50.024 49.267
46.498
43.876 43.876
40.000 29.188
28.728
20.000
20 42
2.450 2.450 2.450 2.450 2.450
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
0
20 41
5.950 4.950 4.450
20 40
7.920
20 39
Bedragen x € 1.000.
80.000
Wonen Figuur 16 Bruto weergave investeringen Mobiliteit - wonen
4.000
Bedragen x € 1.000.
3.283
3.000 2.450 2.450 2.450
3.450 3.033
3.033
2.450 2.450
2.450 2.450
2.450 2.450 2.450
2.450 2.450
2.000
1.000
20 42
41 20
0 20 4
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
0
Wonen Figuur 17 Netto weergave investeringen Mobiliteit - wonen
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 23
2.500 2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
2.170
Bedragen x € 1.000.
2.000 1.540
1.500
1.000
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
1.540
840
840
500
(Fiets-)netwerken op orde
Leefbaarheid
20 42
20 41
20 40
20 39
20 38
20 37
20 36
20 35
20 34
20 33
20 32
20 31
20 30
20 29
20 28
20 27
20 26
0
Verkeersveiligheid
Figuur 18 Bruto en netto weergave investeringen Mobiliteit (exclusief wonen) Tabel 1
Mobiliteit
Subcategorie
Specificatie
(Fiets-)netwerken op orde
Investering
6.160
6.160
6.160
6.160
Leefbaarheid
Investering
3.360
3.360
3.360
3.360
Verkeersveiligheid Mobiliteit Wonen
Mobiliteit
2026 - 2030 2031 - 2034 2035 - 2038 2039 - 2042
Investering
8.680
8.680
8.680
8.680
Investering
182.897
178.176
17.800
9.800
Bijdrage derden
-144.287
-160.798
-7.000
0
Dekking reserve
-28.809
-5.577
0
0
28.000
30.000
29.000
28.000
24 Gemeente Haarlemmermeer - Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026
In Figuur 19 geven we de categorie en projectfase weer. Voor mobiliteit geldt dat alle geplande maatregelen zich bevinden in de categorieën investeringen met een verplichting en uitbreidingsinvesteringen waarvan veel zich nog in de wenselijkheidsfase bevinden omdat er nog geen concreet plan is uitgewerkt of besluitvorming hierover heeft plaatsgevonden. De maatregelen die betrekking hebben op een verplichting zijn onder andere de BO-MIRT subsidies. 300.000
200.000
52.386
247.868
100.000 161.219
0
Wet en regelgeving Haalbaarheidsfase
Verplichting Kaderstellende fase
Uitbreiding NVT
Uitwerkingsfase
Vervanging Wenselijkheidsfase
Figuur 19 Maatregelen mobiliteit onderverdeeld in categorie en projectfasering
Strategisch Perspectief Investeringen voorjaar 2026 - Gemeente Haarlemmermeer 25
Vervanging openbare ruimte De Vernieuwing Openbare Ruimte (VOR) is het vervangingsprogramma voor de openbare buitenruimte. Het gaat om de vervanging van bestaande onderdelen van de openbare ruimte die aan het einde van de levensduur zijn en niet om de uitbreiding van het areaal. De VOR is in 2003 in het leven geroepen omdat in de bestaande onderhoudsbudgetten geen vervangingsbudgetten waren opgenomen. De VOR betreft bijvoorbeeld wegen (inclusief fietspaden en trottoirs), bomen en beplanting, civieltechnische kunstwerken (waaronder bruggen), openbare verlichting, verkeersregelinstallaties (VRI’s) en zebraoversteek-beveiligingsinstallaties, watergangen (duikers, beschoeiing en stuwen), sportvelden, speelvoorzieningen (ook in grootschalige recreatiegebieden), ANWB-bewegwijzering en parkeerautomaten. Voor zover deze onderdelen op begraafplaatsen en recreatiegebieden voorkomen, worden deze ook vervangen uit de VOR. De basis voor de investeringen zijn de Beheerplannen voor de Fysieke Leefomgeving (10164415), waarin voor een periode van vijf jaar is geraamd welke financiële middelen nodig zijn om de veiligheid te waarborgen en de kwaliteit van de leefomgeving te behouden. De komende periode zetten wij in op een gebiedsgerichte aanpak (wijkvernieuwing).
Programma Riolering en Stedelijk Water (PRSW) 2024-2028 Het Programma Riolering en Stedelijk Water (PRSW) 2024-2028 gemeente Haarlemmermeer (8414039) omvat een integraal plan waarmee wij invulling geven aan de zorgplichten voor afvalwater, hemelwater en grondwater en onze rol in de zorg voor oppervlaktewater. Hierbij spelen wij tevens in op klimaatverandering door klimaatadaptieve maatregelen. Hiermee dragen wij bij aan de doelstelling uit het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie dat Nederland in 2050 klimaatbestendig is ingericht. In het PRSW zijn de investeringen opgenomen voor de uitvoering van vervangings- en verbeteringsmaatregelen aan riolering, pompen en gemalen, grondwater, duikers, stuwen, beschoeiing. De projecten uit het PRSW worden gedekt uit de opbrengsten van de rioolheffing en vrijval van de voorziening tariefsegalisatie rioolheffing. Vandaar dat in de netto grafiek Figuur 21 deze categorie niet meer terugkomt. Gebiedsgerichte aanpak Bij de actualisering van de beheerplannen voor de fysieke leefomgeving en de vaststelling van het PRSW hebben wij vermeld dat wij, door de hoge vervangingsopgave vanwege de leeftijd van het areaal en de maatregelen om de openbare ruimte klimaatbestendig in te richten, werken aan een gebiedsgerichte aanpak die leidt tot wijkvernieuwing. Hierbij wordt voor de complete openbare ruimte in een gebied bepaald wat moet worden opgeknapt.
Bij maatregelen voor klimaatadaptatie is ook een zekere omvang nodig, omdat het watersysteem als geheel in beschouwing wordt genomen. Deze aanpak geeft ons ook de mogelijkheid om in de toekomst te kijken, verder vooruit te plannen en onze middelen efficiënter in te zetten. Efficiëntie hierin betekent kostenbesparing en daarnaast hebben inwoners door een gecombineerde aanpak minder overlast omdat de straat niet meerdere malen open moet voor vervangingen. Waar mogelijk passen wij de energietransitie in. Het project Welgelegen in Nieuw-Vennep is het eerste omvangrijke project waarin wij ervaring opdoen met deze werkwijze. Daarnaast werken wij aan de voorbereiding van de gebiedsgerichte aanpak in Rijsenhout en Spaarndam. Wij leggen de aanvraag van uitvoeringskredieten voor wijkvernieuwingsprojecten voor aan de raad in aparte raadsvoorstellen. Naast wijkvernieuwingsprojecten investeren wij jaarlijks in vervangingen en groot onderhoud vanuit de VOR en het PRSW.