Bijlage 1 Ontwikkelkader Spoorzone Hoofddorp versie 24-09-2024

Definitief concept 24 sept 2024

Ontwikkelkader

‘Een perspectief voor toekomstgerichte stedelijkheid’

Colofon

Het Ontwikkelkader Spoorzone Hoofddorp is opgesteld door de gemeente Haarlemmermeer in samenwerking met de provincie Noord-Holland en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Met de Metropoolregio Amsterdam, Vervoerregio Amsterdam, ProRail, NS en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft afstemming plaatsgevonden. Het Ontwikkelkader is geen formeel plandocument. Er kunnen geen rechten aan worden ontleend.

Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon: 0900 1852 Email: info@haarlemmermeer.nl www.Haarlemmermeer.nl www.Spoorzonehoofddorp.nl

Versie: 24 september 2024 2

4. Stad van de toekomst

Inhoud

4.1 Flexibel en adaptief 4.2 Natuurinclusief, klimaatbestendig en gezond 4.3 Bijna Energie Neutrale Wijk 4.4 Geluidadaptief

Voorwoord

4

Inleiding

5

Leeswijzer

6

1. Spoorzone versterkt Hoofddorp 7 1.1 1.2 1.3 1.4

Het speelveld Unieke positionering Ambitie Een uitdagende opgave

2. Polder ontmoet stad 2.1 stationsplein en Geniedijk 2.2 Polderstructuur 2.3 Stedelijkheid 2.4 Rijke functiemix

3. Stad van de verbinding 3.1 360 graden 3.2 Mobiliteit en netwerken 3.3 Netwerkeigenschappen per modaliteit

8 9 10 10

12 13 14 15 17

20 19 20 21

25 26 26 30 31

5. Verbonden deelgebieden 32 5.1 Multimodale Knoop Hoofddorp 5.2 Stationskwartier - Interactieve stad 5.3 Graan voor Visch Zuid - Productieve stad

33 35 37

6. Spoorzone in tijd 6.1 Belang van fasering 6.2 Belang van samenwerking 6.3 Verdere planuitwerking

40 41 43 44

7. Stedelijk programma 7.1 Programmatische opgave 7.2 Bandbreedte programma

8. Spelregels 8.1 Polder ontmoet stad 8.2 Stad van de verbinding 8.3 Stad van de toekomst 8.4 Multimodale Knoop Hoofddorp 8.5 Stationskwartier 8.6 Graan voor Visch Zuid

45 46 48

53 54 57 58 59 60 61

3

Voorwoord Hoofddorp groeit door en zal snel meer dan 100.000 inwoners tellen. Voor deze inwoners, maar ook voor andere inwoners van Haarlemmermeer, werknemers én voor bezoekers willen we een levendig Hoofddorp creëren waar je op een prettige manier kan wonen, werken en verblijven. Spoorzone, het gebied met bedrijven en kantoren rond het station van Hoofddorp, biedt hiervoor een unieke kans. Door dit gebied in de komende twintig jaar stapsgewijs te veranderen, kunnen we hier ruimte bieden aan maximaal 10.000 woningen en 11.000 arbeidsplaatsen. Tenminste 50% van de nieuwe woningen zal in het sociale en betaalbare segment vallen. En waar Haarlemmermeer nu vooral een woningaanbod kent van grondgebonden eengezinswoningen, voegen we met de bouw van appartementen in Spoorzone een nieuw, veelgevraagd type woning toe. In de nabije omgeving van de woningen zorgen we ook voor een goede infrastructuur en voldoende (maatschappelijke) voorzieningen.

We bouwen bij het station en geven het station zelf een kwaliteitsimpuls. Zo bieden we optimale mogelijkheden voor het gebruik van openbaar vervoer voor onze inwoners, werknemers en bezoekers. Samen met Hyde Park en het stadscentrum zal Spoorzone een vergroot en versterkt centrumgebied voor Hoofddorp vormen. We maken goede verbindingen in het gebied en naar de omgeving, met name voor langzaam verkeer en openbaar vervoer. Hoofddorp wordt hiermee nog beter verbonden. Een grote gebiedsontwikkeling als Spoorzone brengt ook grote investeringen met zich mee. Daar staan we als gemeente niet alleen voor. De huidige druk op de woningmarkt zorgt ervoor dat het Rijk, de provincie en de regio bereid zijn om mee te investeren in de ontwikkeling van Spoorzone. Mede daarom

is dit het moment om de ontwikkeling van Spoorzone ter hand te nemen. Een belangrijke eerste stap hierin is het maken van een toekomst perspectief waarmee we richting geven aan de invulling van het gebied. Voor u ligt het Ontwikkelkader Spoorzone Hoofddorp. Hierin staan uitgangspunten voor de toekomst van Spoorzone over 20 jaar. Dat betekent dat er informatie in staat over een programma op hoofdlijnen (wonen, werken, voorzieningen). Maar ook over hoe we in de toekomst ruimte maken voor openbaar vervoer, voetgangers, fietsers en automobilisten. En we geven belangrijke kaders mee, onder andere op het gebied van duurzaamheid en groen. We zijn ervan overtuigd dat we met het Ontwikkelkader inspiratie kunnen bieden en richting kunnen geven voor iedereen die in Spoorzone Hoofddorp aan de slag wil.

4

Inleiding Aanleiding ontwikkeling Spoorzone Hoofddorp Haarlemmermeer kent een groot tekort aan woningen. Ook zijn er veel gezinswoningen en weinig woningen voor jongeren, ouderen en kleine gezinnen. De ontwikkeling van Spoorzone Hoofddorp (hierna: Spoorzone) draagt bij aan vermindering van het tekort aan woningen, grotere diversiteit van leefmilieus en de toevoeging van arbeidsplaatsen in Haarlemmermeer. Met de realisatie van maximaal 10.000 woningen en ruimte voor 11.000 arbeidsplaatsen in de nabijheid van het station past de ontwikkeling van Spoorzone in de aanpak waartoe werd besloten de gemeentelijke Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040. In de Verdichtingsvisie is vastgelegd dat de grote

woningbouwopgave wordt aangepakt door te verdichten in de bestaande kernen. Deze gemeentelijke verstedelijkingsstrategie sluit aan bij de koers die Rijk en regio hebben vastgesteld in de verstedelijkingsstrategie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA). De aanpak van rijk en regio voor verstedelijking

N

en mobiliteit, het programma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid, vormt de basis van de regionale koers voor de metropoolregio. Binnen dit programma wordt de nieuwbouw van woningen in centrumgebieden rondom openbaar vervoersknooppunten bevorderd. Dat gebeurde in het deelprogramma Bereikbare Steden. Doelstelling daarvan is om het woningtekort terug te dringen en het gebruik van openbaar vervoer te stimuleren. Stationsgebied Hoofddorp, met daarin Spoorzone, is één van de projecten binnen deze aanpak. In het Stationsgebied is de realisatie van 15.500 woningen voorzien waarvan maximaal 10.000 in Spoorzone. De ontwikkeling van Spoorzone krijgt ook extra aandacht binnen het rijksbeleid voor de ruimtelijke ontwikkeling van Nederland. Haarlemmermeer maakt deel uit van de NOVEX-gebiedsuitwerking Metropoolregio Amsterdam en NOVEX Schiphol, twee van de zestien aangewezen NOVEX-gebieden. De regionale verstedelijkingsstrategie, het MRA Verstedelijkingsconcept 2050, is in dat kader opgesteld. De gemeenteraad van Haarlemmermeer heeft hiermee op 20 januari 20221 ingestemd. Het Verstedelijkingsconcept streeft naar een toekomstbestendige en evenwichtige metropool met meerdere kernen. Deze koers schept tot 2050 binnen de MRA ruimte voor 325.000 extra woningen, met aandacht voor complete en duurzame steden in een vitaal landschap.

Ook de transitieopgaven voor mobiliteit, energie en klimaat zijn belangrijke onderdelen van het verstedelijkingsconcept.

De ontwikkeling van Spoorzone past in die aanpak en draagt bij aan economische diversiteit, een betere balans tussen wonen en werken, en voorziet in een substantiële hoeveelheid woningbouw en werkgelegenheid. Hoofddorp wordt zo versterkt als stad en als één van de centrumgebieden van de MRA buiten Amsterdam. De ontwikkeling van Spoorzone richt zich ook op het verlengen van de metro naar Schiphol en Hoofddorp, de MIRT-verkenning OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer. Daardoor kan het gebied rondom station Hoofddorp en de toekomstige metrohalte zich ontwikkelen tot een hoogstedelijk gebied met diverse functies en een hoge bebouwingsdichtheid en ruimtegebruik. De uitbreiding en intensivering van het openbaar vervoer biedt zo nieuwe mogelijkheden voor de ontwikkeling van het gebied.

5

Ontwikkelkader

Samenwerking

In het verlengde van bovengenoemde verstedelijkingsstrategie heeft de gemeente haar visie op de ontwikkeling van het stationsgebied in het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp2 en het Gebiedsplan Hoofddorp3 verwoord en verbeeld. Die visie is nu uitgewerkt in dit Ontwikkelkader voor Spoorzone. Het Ontwikkelkader wordt gebruikt als richtinggevend kader voor de geleidelijke verandering en ontwikkeling van Spoorzone in de komende twintig jaar. Het bevat de ruimtelijk-programmatische basis om de komende jaren, samen met publieke en private partners, verder te werken aan de geleidelijke verandering van Spoorzone.

Het Ontwikkelkader richt zich hierbij specifiek op de deelgebieden Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid. Het biedt houvast en flexibiliteit voor Spoorzone als geheel en voor de deelgebieden waarvoor later uitwerkingen zoals stedenbouwkundige plannen opgesteld zullen worden.

De ontwikkeling van Spoorzone is een omvangrijke en complexe opgave waar alle overheidslagen en stakeholders belang bij hebben. Gemeente, provincie en Rijk streven voor Spoorzone naar een onderlinge samenwerking waarbij een op-timale balans tussen regie, slagvaardigheid en risicodeling uitgangspunten zijn. Het Ontwikkelkader is tot stand gekomen in nauwe afstemming met de provincie Noord-Holland en het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, waarbij NS, ProRail, Bureau Spoorbouwmeester, VRA en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat hebben bijgedragen aan de uitgangspunten voor de Multimodale Knoop Hoofddorp (MKH).

Bij de realisatie van Spoorzone spelen vooral particuliere grondeigenaren, ontwikkelaars en corporaties een centrale rol. De gemeente neemt een meer sturende rol aan als grote grondeigenaar in het Stationskwartier en een meer faciliterende rol in Graan voor Visch Zuid, waar het grondeigendom sterk versnipperd is. Om strategische grip op de grond te krijgen en het gebied gefaseerd, in clusters te kunnen ontwikkelen, in samenwerking met andere grondeigenaren, marktpartijen en corporaties, heeft de gemeente de Wet voorkeursrecht gemeenten voor Spoorzone gevestigd.

Relatie met bestaand beleid Dit Ontwikkelkader is opgesteld in lijn met bestaande visies en beleid van de gemeente Haarlemmermeer. Het geeft invulling aan het gemeentelijk beleid voor een schaalsprong op het gebied van wonen, economie en mobiliteit. Met het omvangrijke woonprogramma van maximaal 10.000 woningen draagt Spoorzone namelijk substantieel bij aan de schaalsprong die Haarlemmermeer maakt met de woningbouw. Met ruimte voor 11.000 arbeidsplaatsen is het ook gericht op het versterken van de economie en het vergroten van de diversiteit aan werklocaties. Tot slot bouwt het, met een verbeterd openbaar vervoerprofiel en de voorgestelde mobiliteitsoplossingen, voort op de kansen die de verbrede Weg om de Zuid biedt voor de ontsluiting van Hoofddorp. Het vigerende beleid gaat boven het Ontwikkelkader. Ook als beleid wordt aangescherpt en ambities worden verhoogd. Het Ontwikkelkader kan aanleiding zijn voor ander beleid in de toekomst. Bij nieuw beleid vervallen de ontwerpprincipes uit dit Ontwikkelkader en worden de eisen bijgesteld naar het nieuwe beleid.

Vastgesteld door de gemeenteraad in 2022, 2022.0000047 2 Vastgesteld 2021, 2021.0001986 3 Vastgesteld 2021, 2021.0002847 1

Deze afbeelding is indicatief. Er kunnen geen rechten aan ontleend worden.

6

Spoorzone versterkt Hoofddorp De ontwikkeling van Spoorzone versterkt Hoofddorp als stad. Een divers en onderscheidend hoogstedelijk woon- en werkmilieu met een eigen identiteit en in aanvulling op het stadscentrum en Hyde Park maakt Spoorzone én Hoofddorp aantrekkelijk op meerdere schaalniveaus. Het station, de Multimodale Knoop Hoofddorp, vervult hierin als entree van het gebied een belangrijke rol.

7

1.1 Het speelveld Geografische scope Graan voor Visch Zuid

De gebiedsafbakening van Stationsgebied Hoofddorp vond plaats in het kader van de aanpak Bereikbare Steden. Stationsgebied beslaat ruwweg het gebied in een straal van 1200 meter rondom het station. Het bestaat uit de deelgebieden Stationskwartier, Graan voor Visch Zuid, Hyde Park, Stadscentrum Hoofddorp (Stadscentrum), Roosevelt Park, Beukenhorst Oost, Schiphol Trade Park/Mixity (STP) en Zonneveld (na 2030). MKH

Stationskwartier

Omdat voor Stadscentrum, Hyde Park en Roosevelt Park de planvorming al is voltooid en de bouw is gestart, is er geen aanleiding om daar plannen voor te maken. Spoorzone is het deel van Stationsgebied waar de planvorming nog moet starten of nog gaande is. Spoorzone bestaat daarmee nu concreet uit:

Beukenhorst Zuid

• Stationskwartier; N

• Multimodale Knoop Hoofddorp (afgekort en hierna gebruikt: MKH); • Graan voor Visch Zuid; • Beukenhorst Oost en Zuid (Beukenhorst Zuid is toegevoegd vanwege het raakvlak met de ontwikkeling ten oosten van de MKH);

Grip op het geheel

• Schiphol Trade Park/Mixity.

Het Ontwikkelkader omvat niet het totaal van Spoorzone; het richt zich specifiek op de ontwikkeling van de deelgebieden Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid. Het is belangrijk de ruimtelijke en programmatische samenhang van de gehele Spoorzone te bewaken. Daarom worden in dit hoofdstuk alle kwadranten van Spoorzone kort beschreven. Specifieke aandacht gaat daarbij uit naar de gewenste verbindingen tussen de deelgebieden. Het tegengaan van de barrièrewerking van vooral het spoor is een opgave die voor de ontwikkeling van alle kwadranten belangrijk is. Ook wordt vanuit Spoorzone de verdeling van het programma over alle deelgebieden gecoördineerd. Dat is een in de tijd doorlopende activiteit en vindt buiten het kader van dit Ontwikkelkader plaats. Zo blijft er zicht op de samenhang van het geheel van Spoorzone.

Stationsgebied

Spoorzone

Het Ontwikkelkader geeft een heldere karakterisering van de vier kwadranten in Spoorzone en bevat gedetailleerde beschrijvingen van twee deelgebieden: Stationskwartier met MKH en Graan voor Visch Zuid. Deze gebieden zijn aangewezen voor woningbouw en worden in ontwikkeling gebracht in samenhang met de verlenging van de metro (de MIRT-verkenning OV-verbinding Amsterdam-Haarlemmermeer, hierna: metro). De toekomst van het station Hoofddorp als MKH wordt verder uitgewerkt in relatie tot de metro en de ontwikkeling van Spoorzone. Het Ontwikkelkader speelt een grote rol in het sturen op en afstemmen van deze ontwikkelingen.

De twee overige deelgebieden: Schiphol Trade Park/Mixity en Beukenhorst Oost worden in het Ontwikkelkader niet uitgewerkt. Ze hebben wel raakvlakken als het gaat om het verdelen van vooral het werkprogramma over de deelgebieden en bij het ontwikkelen van de identiteit van Spoorzone als geheel. Voor Mixity stelt SADC een visie op die voorziet in verdichting nabij het station vanwege de komst van de metro. Daarmee volgt SADC dezelfde lijn van verdichting als het Ontwikkelkader. De toekomstige herontwikkeling van Beukenhorst Oost biedt mogelijkheden voor betere afstemming en samenhang tussen beide Beukenhorsten. Voor die herontwikkeling kan te zijner tijd een separaat plan worden opgesteld. Op lange termijn kan Zonneveld mogelijk worden toegevoegd aan Spoorzone. De ontwikkeling van dit gebied hangt af van de beëindiging van het huidige ruimtegebruik en de toekomst van de N201. Om Zonneveld optimaal te ontwikkelen, zijn aanpassingen aan de N201 noodzakelijk. We onderzoeken deze aanpassingen en mogelijke beperkende factoren zoals het Luchthavenindelingbesluit (LIB), luchtkwaliteit en geluid, in overleg met betrokken partijen. Ontwikkeling van Zonneveld wordt niet verwacht vóór 2030.

Ontwikkelkader 8

1.2 Unieke positionering

Verstedelijkingsconcept Metropoolregio Amsterdam 2050

Om te definiëren voor welke toekomstige gebruikers Spoorzone wordt gemaakt, is de positionering van het gebied uitgewerkt: welke bewoners gaan er wonen, welke bedrijven vestigen zich en welke bezoekers komen straks naar Spoorzone? In de positionering wordt vooral ingezet op de lokale, regionale (grootstedelijke) en internationale kansen. Nationaal is de positie van Hoofddorp en Spoorzone ten opzichte van andere steden in de MRA of Nederland minder onderscheidend.

Spoorzone

N

0

Aanpak Bij de totstandkoming van het Ontwikkelkader zijn onderzoeken verricht op specifieke thema’s. Het ging daarbij om de ruimtelijke en stedenbouwkundige hoofdstructuur, groen en water, het gemengde stedelijk programma, het mobiliteitsconcept, klimaatadaptatie, geluid, energie en positionering. De resultaten van deze onderzoeken zijn geïntegreerd in het Ontwikkelkader. Op deze wijze is de haalbaarheid van de ambities van het Verdichtingsplan Stationsgebied Hoofddorp onderzocht. Het Ontwikkelkader biedt hiermee het robuuste ruimtelijk raamwerk om de ambities waar te maken; om Spoorzone te transformeren naar een divers, gemengd stedelijk gebied met hoge dichtheid en hoge ruimtelijke kwaliteit.

5.000

10.000

15.000

20.000

Spoorzone wordt grotendeels ontwikkeld voor woningzoekenden uit Hoofddorp en de Metropoolregio die in een stedelijke omgeving nabij Schiphol willen wonen. Samen met Hyde Park en het stadscentrum gaat Spoorzone een vergoot en versterkt centrumgebied voor Hoofddorp vormen. Goede verbindingen naar de omgeving en de andere kernen in Haarlemmermeer, met name voor langzaam verkeer en openbaar vervoer, helpen om die rol van centrumgebied en woongebied op lokaal niveau waar te maken. Het noordelijk deel van het Stationskwartier en heel Graan voor Visch Zuid worden vooral voor de lokale woningzoekenden ontwikkeld. Die zullen niet alleen uit Hoofddorp afkomstig zijn. Ook ouderen, jongeren en kleine gezinnen uit bij voorbeeld Nieuw-Vennep of Badhoevedorp kunnen hier een woning vinden. Kleinschalige (lokale) bedrijven kunnen, mits inpasbaar, in Graan voor Visch Zuid aanwezig blijven.

Entree tot de Metropoolregio Spoorzone heeft ook een functie voor de regio. Het is de entree tot de Metropoolregio Amsterdam uit zuidwestelijke richting. De openbaar vervoerverbinding naar Amsterdam wordt door de komst van de metro veel beter. Dwars daarop ligt Spoorzone op de verbinding van Zuid-Kennemerland en de Bollenstreek naar Aalsmeer en verder; aan de N201 die als een derde ring rond de zuidkant van Amsterdam loopt. De goede positie in de regio zal woningzoekenden uit de regio aantrekken. Ook biedt Spoorzone een aantrekkelijk vestigingsmilieu voor bedrijven

en instellingen uit bijvoorbeeld Amsterdam, Leiden of Greenport Aalsmeer. Instellingen voor hoger onderwijs of andere regionale voorzieningen vinden in Hoofddorp een logische vestigingsplaats. Herontwikkeling van Beukenhorst Oost op de langere termijn zal het gebied aantrekkelijk kunnen maken voor vestiging van bedrijven en instellingen uit de regio. Op internationaal niveau is Spoorzone onderdeel van Enter NL, de internationale entree tot Nederland. Dat gebied loopt van Amsterdam Zuidas naar Schiphol en Station Hoofddorp. Veel internationaal georiënteerde bedrijven en instellingen zijn hier gevestigd. Ook in Hoofddorp zijn nu al rond het station vele internationale (hoofd-)kantoren en instellingen te vinden. Met de ontwikkeling van Spoorzone wordt deze internationale positie verder versterkt. Rond het station zal een belangrijk deel van de nieuwe arbeidsplaatsen een internationaal karakter hebben. De verlenging van de metro naar Hoofddorp zal ook bewoners vanuit de regio en expats aantrekken om hier te gaan wonen: in directe verbinding met Schiphol en de Zuidas. Vooral de omgeving van het station met zijn dynamische karakter is voor die doelgroep aantrekkelijk. Aan het stationsplein zijn een hotel en goede vergaderen congresfaciliteiten voor de internationale markt passend.

Ook STP/Mixity is goed gepositioneerd om internationale bedrijven en instellingen aan te trekken, evenals delen van Beukenhorst Oost als dat in de toekomst wordt herontwikkeld.

9

1.3 Vertaling van de ambitie Het ontwikkelen van een divers, gemengd hoogstedelijk milieu in aanvulling op het stadscentrum en de goede multimodale bereikbaarheid versterken Hoofddorp als stad. Zoals in de inleiding uiteengezet verbetert zo de kwaliteit van leven in Hoofddorp en levert het een bijdrage aan het beperken van onnodige of ongewenste verplaatsingen in de regio. Dit is een volgende, grote stap in de historische ontwikkeling van Hoofddorp. Eerst werd het Kruisdorp een nieuwe stad: het werd groeikern en VINEX-locatie en had een belangrijke functie in het bieden van woonruimte voor Zuid-Kennemerland, Amsterdam en Schiphol. Ook werd ruimte geboden voor de groei van de bedrijvigheid die door de luchthaven werd gegenereerd. Nu wordt een volgende stap gezet in de stedelijke ontwikkeling. Deze ambitie wordt in drie thema’s uitgewerkt:

• ‘Polder ontmoet stad’: hoe maak je een stedelijk gebied dat een onmiskenbare eigen identiteit heeft in verbondenheid met de polder? Stedelijke diversiteit wordt gecombineerd met de cultuurhistorische kwaliteiten van het karakteristieke, oorspronkelijke patroon van waterlopen, dat het poldergrid wordt genoemd, en de Geniedijk (hoofdstuk 2); • ‘Stad van de verbinding’: hoe wordt Spoorzone ingebed in bestaande en nieuw te maken netwerken van ruimte, mobiliteit en groen: hoe verbind je Spoorzone met de omliggende gebieden? En hoe maak je, omgekeerd, voor de gebiedsontwikkeling goed gebruik van de verbindingen op lokaal, regionaal en internationaal niveau (hoofdstuk 3); • ‘Stad van de toekomst’: hoe wordt Spoorzo-

1.4 Een uitdagende opgave De opgave is groot en divers. Transformatie en verdichting van een bestaand stedelijk gebied is complex en uitdagend. Dat de deelgebieden van Spoorzone nu een heel verschillend karakter hebben en ook in de toekomst hun eigen signatuur moeten behouden, maakt de uitdaging om er een samenhangend stedelijk gebied van te maken nog groter. Het Ontwikkelkader biedt ook hiervoor een solide basis: een hoofdstructuur om de samenhang te borgen en ruimte voor flexibiliteit in de deelgebieden. Hieronder volgt een korte beschrijving van de huidige situatie van alle deelgebieden van Spoorzone en wat er in hoofdlijnen staat te gebeuren.

Multimodale Knoop Hoofddorp Multimodale Knoop Hoofddorp is het kernproject van Spoorzone. Met de aanleg van de Schipholspoorlijn kreeg Hoofddorp begin jaren tachtig van de vorige eeuw een bescheiden halte. Met het verdubbelen van de Schiphol-spoortunnel naar vier sporen werd de halte een station waar later ook de Zuidtangent als Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV) ging stoppen. Met

N

Graan voor Visch Zuid Stadscentrum

ne toekomstbestendig, hoe maak je een gebied dat voorsorteert op toekomstige eisen en condities, dat flexibel en aanpasbaar is, klimaatbestendig en duurzaam (hoofdstuk 4).

Stationskwartier Hyde Park MKH Mixity Schiphol Trade Park

Zonneveld

Beukenhorst Oost

Polder ontmoet stad (1)

Stad van de verbinding (2)

Stad van de toekomst (3)

De unieke samensmelting van aanwezige en nieuwe contrasten. Hoogstedelijke diversiteit komt samen met het poldergrid en de Geniedijk.

De sterke stedenbouwkundige, landschappelijke en infrastructurele relaties die aan alle kanten op drie schaalniveaus worden aangegaan.

Dankzij duurzame, natuurinclusieve en klimaatbestendige gebiedsontwikkeling.

Beukenhorst Oost-Oost

10

Werk

met een metmet eigen eeneen eigen boomsoort, eigen boomsoort, boomsoort, zodatzodat elke zodat lijn elkezijn elke lijn lijn zijnzijn eigenheid eigenheid krijgt.krijgt. Door Door verschillende verschillende kleuren kleuren eigenheid krijgt. Door verschillende kleuren en verschijningsvormen, en verschijningsvormen, wisselend wisselend over de over de de en verschijningsvormen, wisselend over seizoenen. seizoenen. seizoenen. Werk

De Productieve stad Graan voor Visch (Zuid) Lokaal: wonen & werken Regionaal: wonen & werken Internationaal: -

Lokaal: Regionaal: werken Internationaal: werken, verblijven & ontmoeten

De Interactieve stad Stationskwartier Lokaal: wonen Regionaal: wonen Internationaal: wonen, werken & interactie

Lokaal: werken Regionaal: werken, verblijven & onderwijs Internationaal: -

Werk

Onderwijs Onderwijs

Zakendistrict / innovatie Beukenhorsten

De 4 kwadranten in Spoorzone Hoofddorp, waarvan in dit document een uitwerking te vinden is voor de deelgebieden Graan voor Visch Zuid en Stationskwartier.

de komst van de metro (de verlengde Noord/Zuidlijn) wordt het station uitgebreid met een metroperron; de bushaltes krijgen een nieuwe plek binnen dit knooppunt. Het wordt een multimodaal knooppunt dat voor een veel grotere overstapfunctie wordt ingericht. Het station wordt de herkenbare entree tot Hoofddorp en Spoorzone voor de openbaar vervoer reiziger.

Stationskwartier interactieve stad

Graan voor Visch Zuid Productieve stad

Stationskwartier heette tot voor kort Beukenhorst West. Het was een kantorenpark dat in de jaren tachtig van de vorige eeuw is gebouwd. Die kantoren worden nu en in de nabije toekomst voor het overgrote deel gesloopt. In een deel van het voormalige Beukenhorst West wordt nu Hyde Park met ongeveer 3.800 appartementen gebouwd. Het resterende deel wordt Stationskwartier: een gemengd stedelijk gebied in aansluiting op het station. Het wordt het meest hoogstedelijke deel van Spoorzone en is voor wat betreft functies en voorzieningen complementair aan het stadscentrum. In het bruisende Stationskwartier vormt het levendige stationsplein het kloppende hart van interactie tussen bewoners, werknemers en bezoekers. Deze ontmoetingsplek bepaalt het karakter van het gebied, met bewuste en spontane interacties waardoor de buurt een dynamische, ‘interactieve stad’ wordt.

Graan voor Visch Zuid is een bedrijvengebied dat wordt getransformeerd naar een gemengd stedelijk gebied. Het gebied krijgt een ander karakter dan het Stationskwartier. Het ligt verder van de MKH dus de dichtheid wordt iets lager. Hier zijn ook grondgebonden woningen mogelijk, naast appartementen. Het gebied wordt in de toekomst gekarakteriseerd door de menging van wonen met vooral lokale en regionale bedrijven. Het grondeigendom is nu versnipperd. De ontwikkeling zal daarom een meer organisch karakter hebben: kleinere ontwikkelclusters dan in Stationskwartier en ontwikkeling vindt meer verspreid in de tijd plaats. Graan voor Visch Zuid wordt een ‘productieve stad’; een buurt waar gewoond en gewerkt wordt.

Werk

Onderwijs

Onderwijs Onderwijs

Werk

Voorzieningen Voorzieningen Voorzieningen

Voorzieningen Voorzieningen Voorzieningen

Woningen

Woningen Woningen

Woningen

Woningen Woningen

Werk

Werk

Werk

Werk

Onderwijs

Onderwijs Onderwijs

Onderwijs

Onderwijs Onderwijs

Werk

Typologie en programma

Onderwijs

80m

80m 80m

80m Voorzieningen 80m 80m Voorzieningen Voorzieningen

Voorzieningen

Werk

60m 60m

Stationskwartier Stationsgebied Stationsgebied Stationsgebied

Werk

Onderwijs

Onderwijs Onderwijs

Werk

Voorzieningen Voorzieningen Voorzieningen

80m Voorzieningen 80m 80m Voorzieningen Voorzieningen

60m

Werk

looproute tussen station en vergt het nader onderzoek naar geluidsaspecten van t wegverkeer en op basis van functiemix ook van bedrijvi

Werk

Woningen

Woningen Woningen

Werk

Werk

Onderwijs

Onderwijs Onderwijs

Werk

80m Voorzieningen 80m 80m Voorzieningen Voorzieningen 60m

60m 60m

60m

Graan voor Visch Zuid Graan Graan voor Graan Visch voorvoor Visch ZuidVisch Zuid Zuid

60m 60m

Centrum Centrum Centrum Centrum

Woningen Werk 80m

MIXITY

Werk

over in de route naar het winkelhart, dwars door het Stadspark. De voetganger kan zo Woningentussen meerdere routes naar het kiezen stadscentrum. Onderwijs

Onderwijs

80m 80m

80m 60m

80m 80m

60m 60m

Schiphol Schiphol Trade Schiphol Trade Park Trade Campus Park Park Campus Campus Schiphol Trade Park Campus

80m 60m

60m 60m

Beukenhorst Beukenhorst Beukenhorst Oost Oost Oost Beukenhorst Oost

80m 80m 60m

60m 60m

Zonneveld Zonneveld Zonneveld Zonneveld

Voorzieningen

Voorbeeld uitwerking verschillende bouwblokken per deelgebied. Deze benadering Stationsgebied zorgtStationsgebied voor samen42 42 42 Ontwikkelraamwerk Ontwikkelraamwerk Ontwikkelraamwerk Stationsgebied Hoofddorp Hoofddorp Hoofddorp hang, maar is adaptief op flexibiliteit en diversiteit. Verdere uitwerking volgt in dit Ontwikkelkader.

Beukenhorst Oost, Oost-Oost en Zuid Beukenhorst Oost is een kantorengebied uit de jaren negentig van de vorige eeuw. De 80m gebouwen voldoen steeds minder aan de eisen van vandaag en herontwikkeling kan 60m binnen een jaar of tien opportuun worden. Dan zou het gebied verdicht kunnen worden en de kwaliteit van de gebouwen en de openbare ruimte worden verbeterd. Dat zal het gebied beter positioneren als een locatie die door zijn kwaliteit en stedelijk karakter aantrekkelijk is voor internationale en groot80m stedelijke (hoofd)kantoren. De delen van het gebied die verder van de knooppunten van 60m openbaar vervoer liggen, kunnen met een lagere dichtheid voor de regionale markt worden ontwikkeld. Hier is een mix met hoogwaardige bedrijvigheid denkbaar.

52

52

Beukenhorst Oost valt buiten de scope van het Ontwikkelkader, maar er wordt wel aandacht besteed aan betere verbindingen tussen Beukenhorst Oost enerzijds en Stationskwartier en het station anderzijds. Met het Ontwikkelkader kan ook beter worden ingespeeld op de programmatische samenhang van de toekomstige initiatieven.

Beukenhorst Oost-Oost heeft de bestemming kantoren en is nog niet ontwikkeld. De uitdaging is om het met Beukenhorst Oost samen een eenheid te laten worden. Beukenhorst Zuid is een recent gerealiseerd kantorengebied dat nog niet volledig ontwikkeld is. Het zal alleen in de directe nabijheid van het station eventueel een paar aanpassingen ondergaan.

Ontwikkelraamwerk Station

Schiphol Trade Park en Mixity Schiphol Trade Park/Mixity betreft de noordelijke rand van het grootschalige Schiphol Trade Park (STP). STP is nu in ontwikkeling voor vooral logistieke bedrijven. De noordelijke rand heeft een ander karakter: SADC stelt voor dit gebied, met het oog op de komst van de metro, een visie op voor verdichting. Hier zijn vooral kantoren en andere functies voorzien, gericht op de internationale markt. Er wordt aandacht besteed aan de ruimtelijke koppeling van Mixity aan de Geniedijk en het station ten behoeve van de samenhang.

Ontwikkelraamwerk Station

11

Polder ontmoet stad Veelzijdigheid is de kracht van Spoorzone Hoofddorp. Bruisende pleinen, (internationale) bedrijvigheid, diversiteit aan stedelijke woonvormen en een rijke mix aan voorzieningen gaan hand in hand met de Geniedijk, weidse vergezichten en historische ankerpunten. Juist de prikkelende contrasten bepalen de identiteit.

12

2.1 stationsplein en Geniedijk Het station is door haar verbindende rol binnen Spoorzone geschikt om het hoogwaardige beeldbepalende element van Spoorzone te worden en zo bij te dragen aan het versterken van de identiteit van Spoorzone en Hoofddorp. Station en stationsplein in verbinding met de Geniedijk kunnen samen een opvallend element worden dat zich qua vormgeving internationaal kan onderscheiden. Reizen gaat hier samen met verblijven, drukte met rust, toekomst met verleden en stad met polder. Eén van de uitdagingen is het transformeren van Spoorzone tot een stedelijk gebied met een onmiskenbare eigen identiteit, verbonden aan de polder. Zoals uit de naam Spoorzone al blijkt, zijn het spoor en het station beeldbepalende elementen in het gebied. Het station, straks een multimodaal knooppunt, en het toekomstige stationsplein vor-

men samen het kloppend hart van Spoorzone. Het is voor de OV-reiziger de entree tot Hoofddorp. De transformatie van het station naar een multimodale knoop biedt kansen het knooppunt en de directe omgeving ruimtelijk tot één samenhangend geheel te maken. Het stationsplein vormt de centrale openbare ruimte. Een levendig en bruisend plein met een sterke eigen identiteit. Het

leeft overdag en ‘s avonds omdat er diverse mensen bij elkaar komen: bewoners, werknemers en bezoekers, jong en oud, met een lokale, grootstedelijke of internationale achtergrond. De bebouwing aan het plein ondersteunt deze functie als dynamische, aantrekkelijke groene ruimte waar de reizigers en bewoners goed uit de voeten kunnen en het verblijf aangenaam is. Stedelijkheid krijgt hier een internationaal en een Haarlemmermeers karakter. Het geeft Hoofddorp een dynamisch en groen gezicht. Aan de zuidzijde raakt het station bijna de Geniedijk. Die is onderdeel van de Stelling van Amsterdam, een historische verdedi-

Vergroot Stadspark

Het stationsplein met station

gingslinie die deel uitmaakt van het UNESCO werelderfgoed. Het is een belangrijke landschappelijke en recreatieve verbinding. Door spoor en weg is de Geniedijk in Spoorzone nu onderbroken. De ambitie is om dit deel van de Geniedijk als cultuurhistorisch element weer voelbaar aanwezig te laten zijn. De bijzondere combinatie met het station kan worden geaccentueerd door een herkenbare hoogwaardig vormgegeven verbinding toe te voegen, zoals bijvoorbeeld een brug voor langzaam verkeer. Het station wordt op deze wijze ook een aantrekkelijke toegangspoort tot de Stelling van Amsterdam.

Geniedijk

Passerelle Zwolle, als groene verbinding over het spoor, Karres en Brands 13

Geniedijk herstellen en bestemmen als toegangspoort en recreatieve route verbonden aan station Hoofddorp De Stelling van Amsterdam

Herstellen van snedes in de Geniedijk

De Geniedijk, die deels door de Spoorzone loopt, maakt deel uit van de Stelling van Amsterdam.

Het verbijzonderen van de Geniedijk rondom de Van Heuven Goedhartlaan en het herstellen, doormiddel van een iconische brug, van de snede in de dijk bij het

Toegangspoorten op De Stelling van Amsterdam

Segmenten in recreatief netwerk

Station Hoofddorp wordt de toegangspoort tot de Stelling van Amsterdam. Andere OV-haltes kunnen ook worden getransformeerd tot herkenbare entrees tot de Stelling.

Door de route in segmenten op te delen ontstaan er aantrekkelijke deeltrajecten. De Stelling van Amsterdam en daarmee ook de Geniedijk transformeert zo in een belangrijk recreatief netwerk.

2.2 Polderstructuur Kenmerkend voor Haarlemmermeer is het poldergrid: de water- en groenstructuur van de polder die ook de wegenstructuur lang heeft bepaald. In Spoorzone is dit historische poldergrid nu grotendeels verdwenen en is de Geniedijk onderbroken. De verstedelijking van het gebied biedt de kans om die cultuurhistorische waarden weer terug te halen. Daarom heeft de voorgestelde stedenbouwkundige structuur het poldergrid als basis. De grote ruimtelijke structuren die zich al in het gebied bevinden, worden verbreed zodat ze prominenter aanwezig zijn. Ze worden onderdeel van de beleving van Spoorzone: de Geniedijk, de Kagertocht en de polderlinten. De Kruisweg wordt bij de aansluiting op de N201 weer zoveel mogelijk in haar historische tracé teruggebracht. Dankzij herstel van het poldergrid worden ook aanwezige landschappelijke elementen zoals het Stadspark, het Geniepark en PARK21 verbonden. Het Stadspark wordt vergroot met het gebied ten zuiden van de Geniedijk dat vrijkomt doordat de Van Heuven Goedhartlaan daar een stadsstraat wordt. Er komt een landschappelijke hiërarchie in vijf niveaus als verfijning van het poldergrid zoals op de afbeelding op de volgende pagina

is weergegeven. Dat levert een aaneengesloten netwerk van groen en water op, geschikt en aantrekkelijk voor alle inwoners van Haarlemmermeer. De grote bouwblokken van Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid worden goed op de grote structuren en de lange lijnen van het poldergrid gericht. Bomenrijen versterken die grote structuren en levendige plinten dragen bij aan het stedelijke karakter. Op de cultuurhistorische basis van het kenmerkende poldergrid wordt de nieuwe Spoorzone gebouwd. Nadere studie moet uitwijzen hoe het Hoofddorpse karakter ook verder in de verschijningsvorm van Spoorzone vormgegeven kan worden. Dit gebied zal in alle opzichten ook eigentijds en toekomstgericht zijn. Het toekomstgerichte van Spoorzone komt in hoofdstuk 4 verder aan de orde.

Spoorzone

Bestaande situatie

Toekomstige situatie

Van Heuven Goedhartlaan doorsnijdt de Geniedijk

Herstel Geniedijk en verbinding van dijk over het spoor, terugbrengen Kagertocht

14

2.3 Stedelijkheid Spoorzone wordt een hoogstedelijk, gemengd gebied dat binnen de scope van het Ontwikkelkader uit twee verschillende deelgebieden bestaat. Stationskwartier vormt samen met Hyde Park en het stadscentrum het vergrote en versterkte centrumgebied van Hoofddorp met het stadspark als groen hart. Spoorzone wordt complementair aan het stadscentrum. Een hoogstedelijk gebied met (deels) een internationale allure zonder dat het met het stadscentrum concurreert.

Kruisweg

k Gen iedij

Van Heuven Goedhartlaan

Hoofdvaart

Kagertocht 1. Ruimtelijke systemen 2. Stadslijnen 3. Serie van parken en pleinen 4. Openbare ruimte deelgebied N

5. Groen op blokniveau

Landschappelijke hiërarchie in een verbonden netwerk In het Ontwikkelkader wordt Hoofddorp benaderd op vijf verschillende schaalniveaus, van groot tot klein en van landschap tot openbare ruimte, vanuit de verschillende buurten en tot gebouwgebonden groen. Door de schaalniveaus als een reeks van types in beeld te brengen kunnen de kansen per type optimaal benut worden. De positie in het landschappelijke netwerk is bepalend voor de verdere uitwerking van de ontwerpopgaves.

1. Ruimtelijke systemen: Op het hoogste schaalniveau leggen de ruimtelijke systemen zoals de Geniedijk, Geniepark, de polderlinten, tochten en vaarten een verbinding met het omringende landschap. Deze structuren overstijgen de verschillende deelgebieden en vormen een doorlopend netwerk voor ecologie, water en recreatieve activiteiten als fietsen, skaten en wandelen. 2. Stadslijnen: Een stevig netwerk van belangrijke langzaamverkeersroutes met als doel de huidige barrières tussen buurten te doorbreken. De stadslijnen zorgen voor houvast en verbondenheid en verbinden tevens belangrijke ecologische verbindingszones op wijkniveau. Stadslijnen zijn belangrijke groen-blauwe-aders ter ondersteuning van fiets- en wandelroutes. 3. Serie van parken en pleinen: De parken en pleinen zijn maximaal groen, waar

Het stadscentrum heeft een lokale en regionale functie. Spoorzone koppelt voorzieningen aan het station en bedient de eigen bewoners, werknemers en zakelijke bezoekers verbonden aan de bedrijven die zich daar vestigen. Ook wordt met ontmoetingsfuncties ingespeeld op de optimale bereikbaarheid vanuit Schiphol en Amsterdam met de metro. De oorspronkelijke polderstructuur wordt een raamwerk voor stedelijke diversiteit: juist omdat het raamwerk robuust is, laat de invulling met bebouwing ruimte voor varia-

tie, flexibiliteit en verandering in de tijd. De stedelijke diversiteit en functiemenging zijn het grootst in de nabijheid van het station. Naar de randen van het gebied nemen de diversiteit en dichtheid af.

Bouwhoogte De stationsomgeving wordt met de toevoeging van de metrohalte de logische plek om een hoogstedelijke omgeving te maken. De functiemenging rond het stationsplein is groot en de bouwhoogte loopt op tot acht

mogelijk met water, en vormen een aangename plek voor ontmoeting, spelen en verblijven. De identiteit van de plekken verschilt, maar ze leveren elk een belangrijke bijdrage aan de natuurbeleving in de stad, het vergroten van de biodiversiteit en de leef- en woonkwaliteit. 4. Openbare ruimte per deelgebied: Een fijnmazig netwerk van openbare straten biedt toegang tot de adressen van functies en woningen. De dichtheid en de opbouw van de stedenbouw zorgt voor variatie tussen de deelgebieden en diversiteit in het karakter van de straat, met ruimte voor biodiversiteit, waterberging en verkoeling. 5. Groen op blokniveau: Groene binnenhoven met semi-openbare dwaalroutes door de blokken als aanvulling op de openbare ruimte.

Studiegebied MKH

N

15

á tien bouwlagen met bijzondere accenten. Hoogteaccenten bieden herkenbaarheid, leesbaarheid en geluidwering (hoofdstuk 4). De hoogte wordt door het LIB beperkt tot 40 meter. Verder van het station neemt met de diversiteit en dichtheid ook de bouwhoogte af. Graan voor Visch Zuid kent dan ook een lagere dichtheid en gemiddelde bouwhoogte dan Stationskwartier. Naar de randen van Spoorzone wordt de aansluiting bij de omgeving gevonden. Voor de bouwblokken wordt gekozen voor het concept van het zogenaamde superblok. Dat is een bouwblok dat is samengesteld uit een aantal kleinere deelblokken. Het is formeel en hoogstedelijk van karakter aan de randen en heeft een kleinere schaal met meer individuele gebouwen daar binnenin. De gebouwen binnen het superblok kunnen heel verschillende functies hebben: wonen, werken, winkelen, dienstverlening in vele vormen. Dit maakt ook meervoudig ruim-

tegebruik mogelijk. Door de balans tussen diversiteit en herkenbare eenheid wordt het gevoel van gemeenschap en identiteit versterkt. Hiermee wordt hoogstedelijkheid gecombineerd met de schaal en het karakter van Hoofddorp, wat bijdraagt aan de specifieke identiteit van Spoorzone, namelijk ‘Polder ontmoet stad’.

Reuring, Rust en Ruis Om samenhang in het gebied en verbondenheid met de omgeving te krijgen, wordt doelgericht omgegaan met intensiteit en functiemenging. Zo worden drie zones geïntroduceerd; reuring, rust en ruis. Reuring is een zone met prettige levendigheid en drukte. Middelpunten in deze zone zijn de pleinen, waaronder het stationsplein, en het stadscentrum. In de zone van reuring is de diversiteit aan functies het grootst en de verbindende routes worden gekenmerkt door levendige plinten.

Daar staan gebieden tegenover die juist worden gekenmerkt door rust. De prikkels zijn er duidelijk minder en er wordt overwegend gewoond. Langs het spoor en in gebieden waar de menging tussen wonen en werken het grootst is, is sprake van ruis. Zo wordt een gebied gecreëerd dat op verschillende manieren is gemengd en samenhang biedt met het stadscentrum. Dit is aantrekkelijk voor toekomstige bewoners, bedrijven en gebruikers. Het biedt veel keuze, er is voor ieder wat wils.

Reuring, Kings Cross Londen, Engeland

Bij stedelijkheid hoort beloopbaarheid en verblijfskwaliteit. Daarvoor is de openbare ruimte vooral bedoeld. Het is ruimte voor verblijf en beweging met veel minder nadruk op verkeersstromen. Verbindingen voor voetgangers en fietsers krijgen veel aandacht. Auto’s worden geleid naar de parkeervoorzieningen aan de randen van de wijk waardoor de publieke ruimte in Spoorzone beschikbaar blijft voor aangenaam verblijf. Dat maakt hoge dichtheid van bebouwing mogelijk in combinatie met veel ruimte voor groen en water en zorgt voor een publieke ruimte met een hoge verblijfskwaliteit.

Rust, Le parc de Billancourt Parijs, Frankrijk

N

Ruis, Ile de Nantes, Nantes Frankrijk 16

2.4 Rijke functiemix In het verleden werden stedelijke functies van elkaar gescheiden om hinder te voorkomen. Tegenwoordig is het inzicht dat menging goed mogelijk is en juist bijdraagt aan de levendigheid van de stad. Diversiteit in functies en meervoudig gebruik is een kwaliteit, op korte afstand wonen, werken, ontspannen, sporten en uitgaan draagt bij aan de kwaliteit van leven. Differentiatie van verschillende vormen van functiemix zijn verbonden aan de zones van reuring, rust en ruis. De indeling van de zones is niet gebaseerd op functies, maar op stedelijke kwaliteiten: de stedelijke levendigheid van reuring tegenover de rust zones waar meer in stilte wordt gewoond. De ruis zone is juist door de grotere aanwezigheid van vormen van (milde) hinder geschikt voor bijvoorbeeld atelierwoningen. Zo wordt een grote diversiteit aan leefmilieus binnen Spoorzone samengebracht.

Diversiteit in wonen Hoofddorp wordt nu vooral gekenmerkt door grondgebonden gezinswoningen met tuinen. In Spoorzone worden juist meer stedelijke woningen aangeboden: appartementen in stedelijke bouwblokken, studio’s en zorgwoningen. Woningen die aantrekkelijk zijn voor ouderen (waaronder ‘empty nesters’), jongeren en kleinere huishoudens. Zo worden deze groepen niet meer ‘gedwongen’ om in een groot huis te blijven wonen of om buiten Hoofddorp een woning te zoeken. Voordeel is dat daarmee de doorstroming op de woningmarkt toeneemt.

Coolhaven in Rotterdam, door Little C.

Het woonprogramma biedt nieuwe mogelijkheden voor in- en doorstroom binnen de gemeente Haarlemmermeer. Aanvullend zal dit gebied ook inwoners vanuit de regio en expats aantrekken. Dat zal vooral in Stationskwartier het geval zijn. Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid mikken grotendeels op dezelfde doelgroepen. Wel zal de balans door de verschillende karakters van beide kwadranten net anders uitvallen. Waar Stationskwartier zich meer oriënteert op de wereld buiten de Ringvaart, daar kijkt Graan voor Visch Zuid, waar aan de westzijde ook nog grondgebonden woningen kunnen komen, meer naar Hoofddorp.

Kas & Co, generatiewonen in Utrecht

Minimaal vijftig procent van de woningen zal in het zogeheten betaalbare segment vallen. In elk deelproject binnen zowel Stationskwartier als Graan voor Visch Zuid bestaat het woningbouwprogramma uit ten minste dertig procent sociale huurwoningen en ten minste twintig procent middeldure huur en betaalbare koop. Er worden eisen opgesteld voor een nadere differentiatie binnen deze prijssegmenten en voor de kwaliteit waaraan de woningen in de verschillende segmenten moeten voldoen. Het is van belang dat betaalbare woningen langdurig betaalbaar blijven. Eigendomsvormen zoals wooncoöperaties en financieringsconstructies zoals KoopStart kunnen hierbij helpen.

De diversiteit van het woningbestand in Hoofddorp wordt zo vergroot. Dit sluit goed aan bij de demografische ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld vergrijzing.

Mercado, Groningen, door De Zwarte Hond

Gestreefd wordt om meerdere generaties binnen een bouwblok te huisvesten, zodat ook in dat opzicht de diversiteit versterkt wordt. Dankzij wettelijke eisen zijn alle nieuwbouwwoningen geschikt voor de meeste mensen die op lichte zorg zijn aangewezen. Sommige bijzondere doelgroepen stellen echter nadere eisen aan de woning, de woonomgeving of aan een clustering van woningen. Voor Spoorzone wordt bepaald welke bijzondere doelgroepen er een plek kunnen krijgen en welke eisen dat stelt aan het project. . In de vervolgplannen zal aangegeven worden welke maatregelen worden genomen om het gebied aantrekkelijk en toegankelijk te maken voor bijvoorbeeld mensen met een beperking of een uitgebreidere zorgvraag.

Studie Groenewei, Nijestee i.s.m. Bureau Meerstad

Novacity, wonen en werken, door DSS+ 17

Diverse plinten met werkruimten, woningen en voorzieningen

Diversiteit in voorzieningen

Diversiteit in werkruimtes

Internationaal en regionaal programma

Waar mensen wonen en werken, zijn voorzieningen in de nabijheid nodig: denk aan (maatschappelijke) functies als scholen, winkels, sportscholen of horeca. Deze vergroten bovendien de levendigheid. Voor een belangrijk deel zijn deze functies te vinden in het nabije stadscentrum en aanpalende wijken. Voor een deel (bijvoorbeeld verzorgende functies en sportscholen) zijn ze al in de wijk aanwezig (met name Graan voor Visch Zuid). Voor een ander deel landen deze in de nieuwe wijken. Voorzieningen komen met name op de begane grond, geconcentreerd aan pleinen. Denk aan een basisschool of supermarkt. Deze levendige ‘plinten’ kunnen flexibel worden ingevuld. Met de geleidelijke groei en transformatie van de gebieden naar gemengde woon- en werkwijken groeit ook het draagvlak voor deze voorzieningen. Bijzonder aandachtspunt is dat voor de voorzieningen, zoals de eerstelijnsvoorzieningen, voldoende betaalbare ruimte beschikbaar komt.

De mix van bedrijvigheid in Graan voor Visch Zuid bestaat uit bestaande bedrijven die vanwege hun inpasbaarheid kunnen en willen blijven. Daarnaast kunnen middelgrote en grote bedrijven zich aan de rand van het gebied vestigen langs het spoor en tegenover bedrijvenpark De President. Verder in het gebied is ook de menging van wonen met werken mogelijk inclusief kleinschalige bedrijven en vormen van werken aan huis. Er kan worden gewerkt in huis, in de plint van een woonblok, in een deel van een bouwblok, in een groter collectief werkgebouw of in de zone waar bestaande bedrijven kunnen worden gehandhaafd.

De positie van Spoorzone in de regio biedt, met haar nabijheid tot Schiphol en de Zuidas, kansen voor internationale en regionale functies. De stedelijkheid en de aanwezigheid van internationale bedrijven, hotels, vergader- en congresfaciliteiten maken het aantrekkelijk voor lokale en regionale startups, regionale (hoger) onderwijsinstellingen en zakelijke evenementen.

Internationaal zakencentrum Enter NL De combinatie tussen een zakencentrum in Stationskwartier en Beukenhorst Oost zorgt voor een sociale en fysieke verbinding tussen beide gebieden. Congresfuncties en hotels kunnen het beste direct rondom het station worden gepositioneerd. Het zakencentrum heeft een wisselwerking met de voorzieningen in STP/Mixity.

Regionale bestemming In Stationskwartier zorgt de mix van kantoren met hotel(s) en vergader- en congresfaciliteiten voor een diversiteit aan vormen van werken en zakelijk ontmoeten. De verscheidenheid aan werken die ontstaat, draagt bij aan vergroting van de economische diversiteit van Hoofddorp.

Nabij het station en zichtbaar vanaf het stationsplein kan een bijzondere functie worden toegevoegd die werkt als publiekstrekker en als activator van Stationskwartier. Een toevoeging met bijvoorbeeld evenementen of sport binnen Beukenhorst Oost draagt bij aan de functiemenging in dit gebied. Dit programma kan mogelijk binnen de LIB-zone worden geplaatst aan de oostzijde van het spoor (Beukenhorst-Oost).

Stedelijke regionale onderwijscampus

Tietgen Dormitory in Kopenhagen, Denemarken, door Lundgaard & Tranberg Architects

Greenbizz, kantoor en evenementenruimte, Brussel, België

Een mogelijke instelling voor (hoger) onderwijs bevindt zich op loopafstand (maximaal tien, maar bij voorkeur vijf minuten) van het station. In Hyde Park worden ook studentenwoningen gerealiseerd. Uitwisselingen met bedrijven en instellingen in Beukenhorst-Oost en Zuid zijn kansrijk. Het heeft onze voorkeur om onderwijs en studentenwoningen in het gebied te clusteren. De bestaande onderwijsinstellingen in Graan voor Visch Zuid passen goed in de toekomstige functiemix en kunnen gehandhaafd blijven.

Leisure bestemming, voorbeeld Kings Cross London

Co-working met gedeelde voorzieningen: Kleinhandel in Groothandelsgebouw, Rotterdam

Multifunctioneel publiek onderwijsgebouw, Lochal Tilburg 18

Luchthavenindelingsbesluit Schiphol (LIB)

LIB zone (niet wonen)

Delen van Spoorzone liggen binnen de grenzen van het Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB). In het LIB staan veiligheids- en gezondheidsregels over de bestemming en het gebruik van gronden, zowel binnen het luchthavengebied als binnen het beperkingengebied rondom LIB_Schiphol__2018__Bijlage3_Beperking_Bebouwing_V1_UNION Schiphol. Per zone gelden andere beperkingen. Dit heeft effect op het programma en op de maximaal toegestane bouwhoogte. stationHoofddorp

2 km straal rond Station Hoofddorp

LIB_Schiphol__2018__Bijlage3_Beperking_Bebouwing_V1_UNION_Lines

1 sloopzone woningen vanwege externe veiligheid 2 sloopzone woningen vanwege geluid

3 beperkingengebied kwetsbare en beperkt kwetsbare objecten 4 beperkingengebied geluidgevoelige gebouwen 5 afwegingsgebied geluid en externe veiligheid Luchthavengebied

LIB 4: beperkingengebied geluidgevoelige gebouwen. In dit gebied zijn geen geluidsgevoelige gebouwen toegestaan, hierdoor zijn er beperkingen voor de ontwikkeling van (permanente) woningen, onderwijsinstellingen, ziekenhuizen, verpleeghuizen, verzorgingstehuizen, psychiatrische inrichtingen en kinderdagverblijven. Diverse werkfuncties zoals bedrijvigheid, kantoor, en hotel of short stay zijn in deze zone wel mogelijk.

Stationskwartier

Graan voor Visch Zuid

Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB)

LIB 5: afwegingsgebied geluid en externe veiligheid.

N

LIB zones over De Spoorzone

LIB4 beperkingengebied geluidgevoelige gebouwen Geen geluidgevoelige gebouwen toegestaan, zijnde: • • • • • •

Woningen (permanente woningen) Onderwijsgebouwen Ziekenhuizen en verpleeghuizen Verzorgingstehuizen Psychiatrische inrichtingen Kinderdagverblijf

uitzondering: toevoeging binnen bestaand stedelijk gebied van niet meer dan 25 woningen per bouwplan een geluidgevoelig gebouw ter vervanging van een bestaand geluidgevoelig gebouw LIB5 afwegingsgebied geluid en externe veiligheid buiten bestaand stedelijk gebied geen nieuwe woningbouwlocaties toegestaan 0,5

0,25

0

0,5

1

Kadaster, Esri, HERE, Garmin, INCREMENT P, USGS

Km

Milieuhinder

Milieu-effectrapportage

In de fasering van Graan voor Visch Zuid wordt rekening gehouden met de hindercontouren van bestaande bedrijven. In sommige gebieden kan pas woningbouw plaatsvinden als die hinder is weggenomen. Er kan ook sprake zijn van vergunde milieuruimte die niet wordt benut. Dan kan zogenaamde de-zonering ruimte bieden voor menging. Dat speelt onder andere bij de invloed van bedrijventerrein De President op Graan voor Visch Zuid. Maar op veel plaatsen is geen juridische of feitelijke tegenstrijdigheid en is functiemenging nu al mogelijk.

Naast de stedenbouwkundige uitwerking zijn planologische procedures nodig om ontwikkelingen mogelijk te maken. De milieugevolgen van de ontwikkeling van het gebied als geheel worden onderzocht in een milieueffectrapportage (mer). Hierin wordt de relatie gelegd met de andere (grootschalige) ontwikkelingen in Hoofddorp. Daarmee kunnen gemeentebreed en projectoverstijgend goed onderbouwde ruimtelijke besluiten worden genomen.

19

Stad van de verbinding Met de komst van de metro krijgt Spoorzone Hoofddorp er een belangrijke verbinding bij. De connectie met Schiphol en Amsterdam wordt verstevigd. Dit biedt kansen die we willen grijpen. Groene fiets- en wandelroutes zorgen voor een goede verbinding met de directe omgeving. Spoorzone wordt daarmee zowel een springplank als magneet voor inwoners van Haarlemmermeer, mensen uit de regio en internationale bezoekers.

20

3.1 360° verbonden Hoofdvaart

Geni ed

ijk

Spoorzone is strategisch gepositioneerd binnen de overkoepelende infrastructuurnetwerken, met HOV bus, metro, trein en een directe relatie met Schiphol waardoor het gebied sterk regionaal en internationaal is verbonden. Dit resulteert in een complete 360° -connectiviteit; Spoorzone is verbonden in alle richtingen.

Kagertocht

N

Het karakter en de ontwikkelingsmogelijkheden van Spoorzone als toekomstig stedelijk gebied worden voor een groot deel bepaald door de manier waarop het verbonden is: hoe de interne verbindingen het gebied tot een eenheid maken, hoe het met de directe omgeving is verbonden en hoe het in de vervoersnetwerken op de diverse schaalniveaus is verbonden. De eerste twee vormen van verbinding, intern en met de directe omgeving, zijn onderdeel van de gebiedsontwikkeling en worden voor een belangrijk deel nog gemaakt. De derde vorm van verbinding, die met de buitenwereld, is grotendeels een gegeven, hoewel ook daar aanvullende maatregelen nodig zijn om Spoorzone optimaal bereikbaar te maken. Binnen het plangebied wordt Spoorzone nu nog gekenmerkt door de scheidende werking van infrastructuur: de spoorlijn, de Van Heuven Goedhartlaan en zelfs de Geniedijk vormen barrières die de kwadranten van Spoorzone van elkaar scheiden.

Aantrekkelijke en veilige onderdoorgang voor voetgangers en fietsers.

In de nieuwe situatie maakt Spoorzone in alle windrichtingen verbinding met haar omgeving. Door de transformatie van de Van Heuven Goedhartlaan naar een stadsstraat binnen stedelijk gebied wordt de belangrijkste wegbarrière geslecht (zie paragraaf 3.3). Hier wordt een uitgebreid netwerk voor langzaam verkeer gerealiseerd, bestaande uit diverse fiets- en wandelroutes binnen en tussen de vier kwadranten. Ook wordt de band tussen Spoorzone, Hyde Park en het stadscentrum versterkt, waardoor ze samen één stedelijk centrumgebied vormen. Daarnaast wordt Spoorzone ook goed verbonden met PARK21, wat zorgt voor een optimale

toegang tot sport- en recreatiemogelijkheden. De routes volgen waar mogelijk de structuur van de polder. Om dit mogelijk te maken, zullen onder andere de onderdoorgangen onder het spoor getransformeerd worden tot ruime, lichte, veilige, goed vormgegeven passages die de onderlinge relaties binnen het gebied bevorderen. Mogelijk wordt nog een nieuwe onderdoorgang toegevoegd. Het station, waar treinen, metro’s en bussen bij elkaar komen, wordt vanuit alle richtingen goed bereikbaar voor voetgangers en fietsers. Voor auto’s blijft het bereikbaar voor het brengen en halen van reizigers. De lange polderlinten worden in de toekomstige ontwikkelingen benadrukt en gebruikt door hier entrees van gebouwen te maken. De deels herstelde Geniedijk gaat aansluiten op het vergrote stadspark en op de groene verbindingen waardoor een aaneengesloten groen netwerk ontstaat.

N

Een goed ontworpen station kan een verbindende factor worden tussen de deelgebieden en voorkomt dat het stationsplein te veel beheerst wordt door spoorweglawaai. 21

3.2 Mobiliteit en netwerken Dankzij het fijnmazige netwerk van fietsroutes is Spoorzone goed verbonden met de andere wijken van Hoofddorp en de voorzieningen. Doordat de barrières geslecht zijn en het station goede stallingsmogelijkheden heeft, is het veel aantrekkelijker geworden om met de fiets naar het station te gaan. Met bruggen over het water en door straten te verlengen worden de deelgebieden goed met elkaar verbonden, ook voor voetgangers.

De bruggen worden ontworpen als een familie van bruggen zodat ze een bijdrage leveren aan de kwaliteit van de open ruimte en de herkenbaarheid van het gebied. De toevoeging van dwarsverbindingen zorgt voor aantrekkelijke routes om te wandelen of te joggen. Zo wordt ook bijgedragen aan de gezondheid van de bewoners.

Nieuwe Bennebroekerweg

Spoorzone wordt ontwikkeld met een focus op fietsers en voetgangers. Het gebied blijft per auto bereikbaar, maar het doorgaande autoverkeer wordt buiten het gebied om geleid. OV-reizigers kunnen bij het station worden afgezet met de auto en parkeervoorzieningen aan de randen van de wijken zorgen voor goede bereikbaarheid. De straten en pleinen zijn grotendeels autovrij en auto’s zijn hier te gast. Deze aanpak creëert ruimte voor water- en groenvoorzieningen, waardoor wandelen en fietsen worden gestimuleerd.

Voor het openbaar vervoer is het station straks een helder en efficiënt knooppunt waar de reiziger zich goed kan oriënteren. Metro’s, treinen en bussen komen op éénhoog samen. Het station is direct verbonden met het stationsplein zodat het geheel niet alleen een goed functionerend knooppunt is, maar ook een prettige verblijfplaats.

A4

N

Gezonde woon- en werkomgeving

N

Concept toekomstig netwerk Hoofddorp gebaseerd op het concept Verkeersstructuurplan Hoofddorp

Ruimte voor voetgangers en fietsers 22

3.3 Netwerkeigenschappen per modaliteit Voetgangers

Fietsers

Openbaar vervoer

Voor de voetganger staat de beleving centraal. In het fijnmazige netwerk wordt een onderscheid gemaakt tussen stedelijke en groene routes, langere dwaalroutes en korte directe routes naar collectieve plekken zoals het station. Er wordt altijd een keuze uit routes aangeboden, voor verschillende gebruikers en op verschillende momenten van de dag.

Voor de fietsers worden aantrekkelijke routes over grotere afstand ontwikkeld. Het aantrekkelijke fietsnetwerk zorgt ervoor dat meer gebruikers van het station de fiets als voor- en natransport gebruiken. Rond het stationsplein zorgt een fietsruit ervoor dat het fietsverkeer van en naar het station op deze ruit geconcentreerd wordt. Het stationsplein wordt zo goed bereikbaar per fiets, maar is geen onderdeel van de doorgaande fietsroutes zodat er veel ruimte voor de voetganger is. De bewaakte fietsenstalling ligt dicht bij de stationsingang en is direct toegankelijk vanaf de fietsruit. De aanwezigheid van deelfietsen zorgt ervoor dat het gebruik van deelfietsen ook in het laatste deel van de reis een goed alternatief is.

Door het toevoegen van een metrohalte wordt het nieuwe station getransformeerd tot een multimodale knoop met een sterke positie in het regionale OV-systeem. Dit knooppunt zal niet alleen gebruikt worden door mensen uit nabijgelegen wijken, maar met de bus en fiets als voor- en natransport dient het als hét overstappunt voor reizigers vanuit de grotere regio. De werkhypothese voor de MKH volgend (zie paragraaf 5.1), zijn de bussen in de toekomst geconcentreerd op niveau +1. De busroutes naar het stadscentrum zullen hierop moeten worden aangepast. Voor de te kiezen route moet een nadere afweging worden gemaakt.

De voetganger krijgt op het stationsplein volop de ruimte. De routes van station naar het stadscentrum worden zo vormgegeven dat ze herkenbaar zijn en als vanzelfsprekend worden gebruikt. Alle deelgebieden worden goed verbonden met de omliggende wijken. Het netwerk voor de voetganger is vaak onderdeel van de keten ‘lopen-fiets’ of ‘lopen-bus’ of ‘lopen-deelmobiliteit’.