Bijlage 1 - Investeringsstrategie Schaalsprong wonen 2023

Werkzaamheden aan Hyde Park. Hyde Park draagt in grote mate bij aan de bouwproductie van de gemeente. Er zijn nu ruim 1.500 woningen in aanbouw.

Investeringsstrategie Schaalsprong wonen 2023 15 maart 2023

Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl

Fotografie Voorbladfoto: Kees van der Veer Afbeelding 1: Danny de Casembroot Afbeelding 2: Kees van der Veer Afbeelding 3: Kees van der Veer Afbeelding 4: Danny de Casembroot

maart 2023

2

Inhoudsopgave Samenvatting ..............................................................................................................................................................5 1

Inleiding .......................................................................................................................................................... 11 De Schaalsprong .............................................................................................................................................. 11 De Investeringsstrategie.................................................................................................................................. 12 1.2.1 Wonen .................................................................................................................................................... 13 1.2.2 Infrastructuur en mobiliteit .................................................................................................................... 13 1.2.3 Bovenplans groen ................................................................................................................................... 13 1.2.4 Maatschappelijke voorzieningen ............................................................................................................ 13 1.3 De Investeringsanalyse ....................................................................................................................................

14 1.4 Aanleiding van deze actualisatie ..................................................................................................................... 14 1.5 Leeswijzer ........................................................................................................................................................ 15 1.1 1.2

2 2.1

3

Context Investeringsstrategie ......................................................................................................................... 16 Nieuwe beleidscontext .................................................................................................................................... 16 2.1.1 Wonen .................................................................................................................................................... 16 2.1.2 Mobiliteit ................................................................................................................................................ 21 2.1.3 Bovenplans groen ................................................................................................................................... 23 2.1.4 Maatschappelijke voorzieningen ............................................................................................................ 24

Een grote opgave ............................................................................................................................................ 25 Uitvoeringsfocus en potentiegebieden ........................................................................................................... 25 Wonen ............................................................................................................................................................. 28 3.2.1 Terugblik ................................................................................................................................................. 29 3.2.2 Vooruitblik .............................................................................................................................................. 31 3.3 Mobiliteit ......................................................................................................................................................... 32 3.3.1 Terugblik ................................................................................................................................................. 32 3.3.2 Vooruitblik ..............................................................................................................................................

32 3.4 Bovenplans groen ............................................................................................................................................ 34 3.4.1 Terugblik ................................................................................................................................................. 35 3.4.2 Vooruitblik .............................................................................................................................................. 35 3.5 Maatschappelijke voorzieningen .................................................................................................................... 36 3.5.1 Terugblik ................................................................................................................................................. 36 3.5.2 Vooruitblik .............................................................................................................................................. 37 3.1 3.2

4

Samenwerking met overheden, marktpartijen en woningbouwcorporaties ................................................... 41 Partners ........................................................................................................................................................... 41 4.1.1 Wonen .................................................................................................................................................... 43 4.1.2 Mobiliteit ................................................................................................................................................ 43 4.1.3 Bovenplans groen ................................................................................................................................... 44 4.1.4 Maatschappelijke voorzieningen ............................................................................................................ 44 4.2 Subsidies van derden ...................................................................................................................................... 44 4.2.1 Wonen ....................................................................................................................................................

45 4.2.2 Mobiliteit ................................................................................................................................................ 45 4.2.3 Bovenplans groen ................................................................................................................................... 45 4.2.4 Maatschappelijke voorzieningen ............................................................................................................ 46 4.3 Lobby-opgave .................................................................................................................................................. 46 4.3.1 Wonen .................................................................................................................................................... 46 4.3.2 Mobiliteit ................................................................................................................................................ 47 4.3.3 Bovenplans groen ................................................................................................................................... 47 4.3.4 Maatschappelijke voorzieningen ............................................................................................................ 47 4.1

3

5

Risico’s en vervolgstappen .............................................................................................................................. 48 5.1 Risico’s ............................................................................................................................................................. 48 5.2 Vervolgstappen ............................................................................................................................................... 51 5.2.1 Wonen .................................................................................................................................................... 52 5.2.2 Mobiliteit ................................................................................................................................................ 53 5.2.3 Bovenplans groen ................................................................................................................................... 53 5.2.4 Maatschappelijke voorzieningen ............................................................................................................ 53

Bijlage: Beleidscontext .............................................................................................................................................. 54

4

Samenvatting Inleiding De gemeente Haarlemmermeer heeft in het Coalitieakkoord 2022 – 2026 de ambitie uitgesproken om tot 2040 minimaal 20.000 woningen te bouwen. Daarvan is in de nieuwste MRA Woondeal, getekend op 15 maart 2023, de inspanningsverplichting afgesproken dat er tot en met 2030, 13.400 1 woningen worden opgeleverd. Dit betekent dat er ten opzichte van de huidige woningvoorraad tot en met 2030 ongeveer twintig procent wordt bijgebouwd. Naast woningen moeten er daardoor ook (bovenplanse) voorzieningen worden gerealiseerd zoals mobiliteitsmaatregelen, groen en maatschappelijke voorzien ingen. Dit alles bij elkaar betekent een schaalsprong voor de gemeente. Wij bouwen deze woningen niet zelf, dat doen ontwikkelaars, beleggers en corporaties. Om in beeld te brengen wat deze schaalsprong betekent voor de gemeente en welke investeringen wan neer noodzakelijk zijn, is een investeringsstrategie met bijbehorende investeringsanalyse opgesteld. Samen vormen zij de rapportage van het programmabureau Schaalsprong wonen. De investeringsstrategie beschrijft de strategie van onze gemeente om de ambitie van minimaal 20.000 woningen tot 2040 te verwezenlijken. Met de investeringsstrategie hebben we een instrument in handen om deze ambitie binnen de gemeente integraal te kunnen begeleiden en realiseren.

De investeringsanalyse geeft inzicht in de financiële uitwerking van de investeringsstrategie. De investeringsanalyse is een bijlage van deze investeringsstrategie en is geheim verklaard. In januari 2022 is de eerste Investeringsstrategie Schaalsprong wonen 2021 met bijbehorende Investeringsanalyse vastgesteld door de raad (RV 2021.0002603). In dit besluit is opgenomen dat beide documenten vanaf 2023 tweejaarlijks worden geactualiseerd. Voor u ligt de eerste actualisatie.

Aanleiding actualisatie Het actualiseren van de Investeringsstrategie en -analyse uit 2021 is nodig om verschillende redenen:

1

•

Er is meer duidelijkheid gekomen over aangevraagde subsidies, waaronder de voorlopige Rijksgelden via het BO MIRT 2, waardoor er meer inzicht is in de financiële (on)mogelijkheden van de gemeente.

•

De gebiedsontwikkeling Spoorzone Hoofddorp (voorheen Stationsgebied Hoofddorp) 3 is toegevoegd aan het programma Schaalsprong wonen. Om voor toekomstige bewoners van de Spoorzone Hoofddorp compenserend recreatief groen te kunnen realiseren is PARK21, gedeeltelijk (fase 1: basisstructuur Parklaag, 134 hectare en fase 2: definitieve inrichting Parklaag 282 hectare ) onderdeel van Spoorzone Hoofddorp, en daarmee onderdeel van de Investeringsstrategie en analyse.

•

Nieuwe inzichten en actualiteiten, maar ook nieuwe of aanvullende beleidskaders, leiden tot nieuwe maatregelen. Dit kan ook wijziging van kosteninschatting tot gevolg hebben. Dit geldt zowel

De bouwopgave van 13.400 woningen bevat het plan Schuilhoeve. De Raad van State heeft dit bestemmingsplan in december 2022 nietig verklaard. Hierdoor kan de geplande bouw van 700 woningen voorlopig niet doorgaan. De gemeente beraadt zich hoe nu verder met de ontwikkeling van Schuilhoeve. In de communicatie hanteren we een aantal van 13.400 (mogelijk – 700) op te leveren woningen tot en met 2030.

2

Via het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transpo rt (BO MIRT) geeft het Rijk aan hoe zij de bereikbaarheid, veiligheid en ruimtelijke inrichting van Nederland wil bevorderen met Rijksgelden. De Rijksgelden worden met voorrang verdeeld over de NOVEX-gebieden, waar Haarlemmermeer als onderdeel van MRA West deel van uitmaakt.

3

De gebiedsontwikkeling Stationsgebied Hoofddorp heet nu Spoorzone Hoofddorp. Hierdoor zijn de namen van de twee deelgebieden Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid beter te onderscheiden binnen deze gebiedsontwikkeling.

5

voor de gebiedsontwikkelingen als voor beleid voor mobiliteit, groen en maatschappelijke voorzieningen. •

We zien dat er sprake is van capaciteitstekorten binnen onze gemeente en bij derden.

De punten hierboven vragen om focus in het programma om de ambitie van minimaal 20.000 woningen in de periode tot 2040 (12.700 tot en met 2030) te kunnen realiseren. Daarbij is vooral de financiële positie van de gemeente van belang. Deze is daarom doorgerekend in de Investeringsanalyse. De gemeenteraad zoekt verder in het kader van de methode-Duisenberg naar een meer integraal overzicht van beleid op het gebied van wonen (X.2020.06807). Dit heeft een directe samenhang met beleid rondom mobiliteit, groen en maatschappelijke voorzieningen. De Investeringsstrategie geeft hier invulling aan.

Uitvoeringsfocus en potentiegebieden Toevoegen Spoorzone Hoofddorp aan programma Schaalsprong wonen De gebiedsontwikkeling Spoorzone Hoofddorp is in het kader van het Rijksprogramma Bereikbare Steden aangewezen als stedelijk (openbaar) vervoersknooppunt waar extra woningbouw in hoge dichtheden kan worden gerealiseerd. Deze potentie ontstaat onder andere door de (mogelijke) doortrekking van de OVverbinding Amsterdam-Hoofddorp. Hierover heeft het Rijk tijdens het BO MIRT in november 2022 financiële afspraken gemaakt met de regio (X.2022.07632). De focus van het Rijk, de provincie Noord-Holland en de VRA (en bijbehorende subsidiëring) is hiermee op de gebiedsontwikkeling Spoorzone Hoofddorp komen te liggen. Hierdoor is automatisch het accent van de Investeringsstrategie en -analyse op de Spoorzone Hoofddorp komen te liggen (en van Haarlemmermeer West afgegaan) en is Spoorzone Hoofddorp toegevoegd aan het programma Schaalsprong wonen. Focus op haalbaarheid In de Investeringsstrategie en -analyse uit 2021 werd uitgegaan van een ‘reguliere’ Schaalsprong van 21.000 woningen tot en met 2040, met de nadruk op Haarlemmermeer West, Hoofddorp Zuid (De Parken), Hoofddorp Noord en Hoofddorp Stadscentrum. Daarnaast werd een mogelijkheid van 10.000 e xtra woningen in Spoorzone Hoofddorp (voorheen Stationsgebied Hoofddorp) benoemd.

Het uitgangspunt was destijds dat de onrendabele investeringen bij de ontwikkeling van Spoorzone Hoofddorp volledig gedekt zouden worden uit rijksbijdragen behorend bij het programma Bereikbare Steden. Deze subsidiemogelijkheid is niet meer aanwezig en is vervangen door Rijksgelden in het kader van de BO MIRT voor mobiliteitsmaatregelen voor zowel de Schaalsprong als Spoorzone Hoofddorp. In november 2022 heeft de voorlopige toekenning hiervan plaatsgevonden (X.2022.07632). Deze toekenning en bijhorende voorwaarden voor cofinanciering leiden tot de conclusie dat er onvoldoende middelen zijn voor de benodigde investeringen behorend bij woningbouwontwikkeling in alle gebieden van de Schaalsprong. Daarom hebben wij de opgave van de Investeringsstrategie uit 2021 moeten heroverwegen met als uitgangspunt om binnen de financiële kaders van de Investeringsstrategie van 2021 te blijven . Dit heeft geleid tot de aangepaste focus op een aantal gebiedsontwikkelingen met daarnaast potentiegebieden. Meerdere scenario’s zijn verkend. Hier is een haalbaar scenario uit voortgekomen dat de basis vormt voor deze Investeringsstrategie en -analyse.

In dit scenario ligt de focus op de ontwikkeling van de lopende woningbouwprojecten in Nieuw-Vennep (Nieuwe Kom en Pionier-Bols), Hoofddorp Zuid, Hoofddorp Noord, Hoofddorp Stadscentrum, Hoofddorp Hyde Park, Badhoevedorp, Cruquius Wickevoort, en overige kleinere projecten. Dit is grotendeels conform de Investeringsstrategie uit 2021. Daarnaast wordt ingezet op de eerste fase Spoorzone Hoofddorp en de eerste fase van Lisserbroek. Tezamen vormt dit de uitvoeringsfocus, die voorkomt uit een combinatie van onze inspanningsverplichting uit de MRA Woondeal en de financiële mogelijkheden van de gemeente. Mede door het uitblijven van subsidietoekenningen van het Rijk en andere partijen, hebben we NieuwVennep West, Cruquius Zwaanshoek, Post van Krayenhoff, Spoorzone Hoofddorp tweede fase en Lisserbroek tweede fase aangemerkt als potentiegebieden. Deze gebieden kunnen in potentie toegevoegd worden aan de uitvoeringsfocus. Over de mogelijkheden voor woningbouw met bijbehorende voorzieningen in deze potentiegebieden vinden gesprekken plaats tussen het Ministerie van BZK en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W), de provincie Noord-Holland, de Vervoersregio Amsterdam (VRA), 6

marktpartijen en de gemeente. Daarin vinden ook gesprekken plaats over de kwaliteit van de woonmilieus en woningaantallen binnen deze locaties. Hierover worden medio 2023 de eerste resultaten verwacht. Een mogelijkheid op een bijdrage uit de Woningbouwimpuls-subsidie of start-bouwimpuls 4 blijft bestaan. Onderstaande visualisatie geeft een indicatie van de woningbouwlocaties, verdeeld naar uitvoeringsfocus (rood) en potentiegebieden (geel).

Een indicatie van de woningbouwlocaties verdeeld naar uitvoeringsfocus (rood) en potentiegebieden (geel)

Raming Investeringsanalyse op basis van 100 procent productiebehoefte De Investeringsanalyse gaat uit van een lager woningaantal. Op basis van ervaringen in de planningen van de provincie Noord-Holland geldt de vuistregel dat er minimaal 130 procent plancapaciteit nodig is in om vertraging op te vangen en om tot 100 procent van de productiebehoefte te kunnen komen . De plancapaciteit geeft een actuele indicatie van de capaciteit aan woningbouwplannen in onze gemeente. Het gaat hierbij om harde (vastgestelde) en zachte (potentiële) woningbouwplannen. De 100 procent productiebehoefte is het uitgangspunt van de Investeringsanalyse en draagt daarmee bij aan financieel realistische woningbouwprognoses.

4

Het Rijk heeft eind april 2023 de start-bouwimpuls aangekondigd, bedoeld om stagnerende woningbouwprojecten los te trekken. Geld dat gereserveerd was voor de Woningbouwimpuls wordt deels ingezet voor de start -bouwimpuls. De subsidie moet nog nader worden uitgewerkt.

7

In aansluiting op de MRA Woondeal kiezen we voor het benoemen van een inspanning om plancapaciteit te realiseren tot en met 2030 en na 2030. We sluiten ook aan bij de inspanningsverplichting uit de MRA Woondeal om tot en met 2030, 13.400 5 woningen op te leveren.

Wonen Heel Nederland wordt geconfronteerd met een woningtekort. Haarlemmermeer vormt hierop geen uitzondering. De vraag naar woningen is in onze regio zelfs groter dan in de rest van Nederland. Het is belangrijk dat iedereen een passende woning kan vinden in onze gemeente. Er wordt prioriteit gegeven aan het bouwen van sociale en betaalbare huur- en koopwoningen voor starters en jonge gezinnen, zodat de doorstroming binnen de gemeentelijke huizenmarkt wordt bevorderd. We kiezen hierbij voor het behoud van het landelijke karakter in de kleine dorpen en verdichting in d e gebieden rondom NS-stations en Rnethaltes zoals in Hoofddorp. In 2022 hebben we aan ruim honderd woningbouwprojecten gewerkt en is er veel voortgang geboekt. We hebben ruim 700 woningen opgeleverd, er zijn elf anterieure overeenkomsten gesloten en zeven bestemmingsplannen en –wijzigingen onherroepelijk geworden. Voor 2023 en 2024 verwachten we dat er jaarlijks ruim 1.000 woningen kunnen worden opgeleverd. Hiermee halen we, naar grote waarschijnlijkheid, de opgave om in deze coalitieperiode minimaal 3.00 0 woningen op te leveren. Van deze opgeleverde, en op te leveren woningen, valt een steeds groter aandeel in de categorie betaalbaar. Hier is nadrukkelijk aandacht voor.

Mobiliteit Het uitgangspunt voor onze mobiliteitsopgave is dat we een twintig minuten gemeente willen zijn. Alle belangrijke dagelijkse voorzieningen moeten voor iedereen binnen twintig minuten bereikbaar zijn. Hierbij blijft de bereikbaarheid met alle vervoersmiddel en gewaarborgd. Binnen de woonkernen wordt voorrang gegeven aan fietsers en voetgangers. (Hoogwaardig) openbaar vervoer (HOV) wordt geoptimaliseerd en autoverkeer wordt zo snel mogelijk van en naar de hoofdstructuur geleid. Vanuit de voorlopige MIRT toekenning zullen de nodige aanpassingen gedaan worden om Hoofddorp Stadscentrum en de Spoorzone zo goed mogelijk te ontsluiten voor de nieuwe bewoners. Ook zal een deel van het geld bij voorkeur worden ingezet om de Nieuwe Bennebroekerweg aan te pakken, één van de maatregelen die voor de leefbaarheid en doorstroming van zowel Hoofddorp als andere kernen belangrijk is. Hierover worden op dit moment gesprekken gevoerd met het Rijk en de Vervoersregio Amsterdam (VRA). Voor de gebieden die op onze potentielijst staan is mobiliteit en ontsluiting één van de belangrijkste struikelblokken. Er worden onderzoeken opgestart om in integraliteit te bekijken hoe we deze gebieden het best kunnen ontsluiten, op een manier dat deze voldoen aan de uitgangspunten voor mobiliteit zoals wij die hebben gedefinieerd.

Ook wordt er naar aanleiding van de voorlopige MIRT toekenning verder onderzoek gedaan naar de OV-verbinding Amsterdam-Hoofddorp (beter bekend als het doortrekken van de metro Noord-Zuidlijn).

Bovenplans groen Voor woningbouwprojecten zijn er twee soorten groen van belang: het groen dat binnen de woonwijk wordt aangelegd en het bovenplans groen. Bovenplans groen is wederom een verzamelterm voor diverse vormen van groen. Het kan gaan om specifieke natuur die niet, of beperkt, toegankelijk is voor mensen, maar ook om recreatie- en of parkgroen waar weinig ruimte is voor natuurlijk en ecologisch groen. Nu er flinke woningbouw gepland is, is het van belang om voldoende aandacht te schenken aan bovenplans groen. De druk binnen onze gemeente op de huidige recreatiegebieden is groot en zal verder toenemen met het groeien van het aantal inwoners als gevolg van onze schaalsprong. Er is daarom een minimum- (200 m 2 ) en een streefambitie (400 m 2 ) groen per nieuw gebouwde woning. Een deel van de bovenplanse 5

In de Woondeal staat de inspanningsverplichting van 13.400 woningen. Dit aantal bevat het plan Schuilhoeve. De Raad van State heeft dit bestemmingsplan nietig verklaard. We bouwen hierdoor mogelijk 700 woningen minder, waardoor we dan uitkomen op 12.700 woningen tot en met 2030.

8

groenopgave wordt gerealiseerd in PARK21. Dit grootschalig groen- en recreatiegebied van bruto 1.000 hectare, is toegevoegd aan het programma Schaalsprong wonen. Hiermee realiseren we voldoende recreatief groen voor de bewoners van de Spoorzone.

Maatschappelijke voorzieningen Maatschappelijke voorzieningen zijn voorzieningen voor (primair, speciaal en voortgezet) onderwijs, opvoeding en kinderopvang, verenigingssporten, cultuur (bibliotheek, theater, podia, culturele educatie centra), zorg (eerstelijnszorg, ziekenhuizen, verzorgingshuizen), welzijn (wijkcentra, jongerencentra) en overheidsvoorzieningen zoals een gemeentehuis, politie en brandweer. Zij spelen allemaal een belangrijke rol in de gezondheid van onze inwoners en de leefbaarheid en veiligheid in de wijken. Het huidige culturele aanbod is, bij het bijbouwen van minimaal 20.000 woningen, voldoende om de vraag op te vangen. De opgave voor kinderopvang, medische voorzieningen, beweegvriendelijke leefomgeving en het ontmoeten en spelen in de openbare ruimte regelen we in de nadere planuitwerking van de gebiedsontwikkelingen en bestemmingsplannen. De concrete opgave wat betreft maatschappelijke voorzieningen voor het programma Schaalsprong wonen beperkt zich hiermee tot het realiseren van nieuwe onderwijs- en sportvoorzieningen. Hierbij gaan we er wel vanuit dat de welzijnsfuncties worden ondergebracht in deze onderwijs- en sportvoorzieningen.

Samenwerking met partners Om onze ambitie te kunnen verwezenlijken zoeken we samenwerking met partners. Dit zijn veelal andere overheidsinstanties, of maatschappelijke en commerciële organisaties, zoals Staatsbosbeheer, woningcorporaties of marktpartijen. De samenwerking is onder andere van belang omdat we in grote mate afhankelijk zijn van de bijdragen van partners voor financiële dekking van de investeringen, maar ook omdat voorzieningen zoals mobiliteitsmaatregelen en bovenplans groen soms over de gemeentegrenzen heen reiken. We hebben als gemeente subsidierelaties met onder andere het Rijk en de provincie Noord-Holland. Voor onze ambitie is het van belang om in beeld te hebben welke subsidies zijn aangevraagd, welke tot nu toe zijn toegekend en welke subsidies aangevraagd kunnen worden. Dit heeft ook gevolgen voor onze lobbyopgave. Als gemeente willen we integraal communiceren naar onze partners over onze strategie en zichtbaar zijn op plekken waar dat nodig is.

Risico’s en vervolgstappen Om onze ambitie te verwezenlijken is het zaak om risico’s in zicht te hebben, inclusief beheersmaatregelen om deze te ondervangen. Met de kennis van nu zijn er vijf belangrijkste risico’s te benoemen (de beheersmaatregelen zijn beschreven in hoofdstuk vijf). Overige risico’s zijn opgenomen in de bijlage van de Investeringsstrategie: 1.

Marktontwikkeling leidt tot problemen in de haalbaarheid van woningbouwprojecten : De stijging van de bouwkosten en de (hypotheek)rente, en de daling van de koopkracht kunnen leiden tot lagere verkoopprijzen van woningen in met name het dure segment. De aan passing van het woningwaarderingsstelsel per 1 januari 2024 leidt tot meer regulering in het middenhuursegment. Door deze ontwikkelingen kan de businesscase van marktpartijen onder druk ko men te staan. Dit kan vervolgens weer leiden tot vertraging en minder kostenverhaal. Vertraging kan ertoe leiden dat we de inspanningsverplichting uit de MRA Woondeal en het BO MIRT niet nakomen.

2.

De gevolgen van de aankomende wet Versterking regie Volkshuisvesting : In het wetsvoorstel is het streven opgenomen om twee derde betaalbaar te bouwen in nieuwbouw, in ons gemeentelijk beleid is het uitgangspunt minimaal vijftig procent betaalbaar. Dit kan leiden tot businesscases die financieel onhaalbaar worden en daarmee tot vertraging, te weinig gemeentelijk kostenverhaal en lagere bijdragen aan de Reserve Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH). De Reserve RIH is één van de gemeentelijke dekkingsbronnen voor de investeringsopgave bij het programma Schaalsprong wonen.

9

3.

Beperkte investeringsruimte gemeente: Voor het uitvoeren van de investeringen die nodig zijn voor de Schaalsprong wonen zullen nieuwe leningen moeten worden aangegaan en zal de schuldpositie van de gemeente verslechteren. Aan de hand van de kernindicatoren, zoals opgenomen in de notitie Schuldpositie 2023 (2023.7282099) wordt bewaakt of de schuldpositie beperkt blijft binnen (kritische) grenzen. Dit om te voorkomen dat (andere) investeringen uitgesteld of geannuleerd moeten worden.

4.

Vertraging door complexe grondverwerving: Het in eigendom hebben van grond is van belang voor de realisatie van de minimaal noodzakelijke (bovenplanse) voorzieningen. Grondverwerving is een risico als dit niet tijdig en strategisch gebeur t. Het kan leiden tot vertraging in de uitvoering van de voorzieningen en de investeringen die daarmee gepaard gaan.

5.

Regelgeving rondom ruimtelijke thema’s zoals geluid, stroom, stikstof, bodem en water is aan verandering onderhevig en complex: De regelgeving kan een risico vormen voor de onderbouwing van onder andere een bestemmingsplan en leidt tot onzekerheid over het wel of niet door kunnen gaan van een woningbouwproject of de vertraging hiervan.

Voor het programma Schaalsprong wonen zijn verschillende vervolgstappen geformuleerd. Deze komen veelal voort uit de risico’s. Vervolgstappen zijn onder andere: •

Een studie naar Haarlemmermeer West met het Rijk, de provincie Noord-Holland, de VRA, marktpartijen en gemeenten om te onderzoeken wat er nog aan woningbouw mogelijk is, na afwijzing van de MIRT-subsidieaanvraag voor dit gebied;

•

We werken aan de contouren van het landschapsplan Haarlemmermeer West. Deze wordt met prioriteit verder uitgewerkt voor het gebied ten noorden van Lisserbroek;

•

Er zijn diverse onderzoeken waar in 2023 aan gewerkt wordt. Twee belangrijke zijn de uitwerking van de verdubbeling van het voorkeurstracé van de Bennebroekerweg en de planstudie van het HOV langs Hoofddorp Zuid en Nieuw Vennep West.

•

Er wordt dit jaar een Uitvoeringsprogramma groen en een Investeringsagenda mobiliteit voorgelegd ter besluitvorming aan de gemeenteraad. Een investeringsprogramma voor Sport wordt eind dit jaar ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad.

•

Met de schaalsprong verandert het gezicht van onze gemeente. Er is een verdieping gewenst in de betekenis hiervan voor onze huidige en toekomstige inwoners, ondernemers, werknemers en bezoekers. Deze verdieping noemen wij: “De mens centraal”.

•

Wij gaan met onze nieuwe subsidiemedewerkers onderzoeken voor welke overige (Europese) subsidies wij kansen zien om aanvragen in te dienen.

•

We werken aan het Positioneringsdocument "Haarlemmermeer van morgen" als ondersteuning in ons lobbytraject. Dit leidt vervolgens tot een communicatieplan voor komend jaar met communicatiemiddelen.

•

In overeenstemming met de Raadsmotie ‘BVR wonen, tweemaal per jaar ’ leveren wij twee keer per jaar een Bouwmonitor op, waarbij deze één keer per jaar gecombineerd word t met de Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen.

•

Voor de uitwerking van de benodigde groen, mobiliteitsmaatregelen en maatschappelijke voorzieningen werken we een verwervingsstrategie uit.

•

In 2024 werken we de volgende actualisatie van de Investeringsstrategie- en analyse uit waarbij besluitvorming is voorzien in de gemeenteraad in 2025.

10

1 Inleiding We hebben in het Coalitieakkoord 2022 – 2026 de ambitie uitgesproken om tot 2040 minimaal 20.000 woningen te bouwen, waarvan 3.000 in deze collegeperiode. Daarbij is in de nieuwste MRA Woondeal 6 afgesproken dat er tot en met 2030, 13.400 woningen 7 worden opgeleverd. Dat betekent dat er ten opzichte van de huidige woningvoorraad tot en met 2030 ongeveer twintig procent wordt bijgebouwd. Naast woningen moeten er daardoor ook (bovenplanse) voorzieningen worden gerealiseerd zoals mobiliteitsmaatregelen, groen en maatschappelijke voorzieningen. Kortom, een heuse schaalsprong ! Wij bouwen woningen niet zelf. Dat doen ontwikke laars, beleggers en corporaties. Om in beeld te brengen wat deze schaalsprong betekent voor de gemeente en welke investeringen wanneer noodzakelijk zijn, is een investeringsstrategie met bijbehorende investeringsanalyse opgesteld. Samen vormen zij de rapportage van het programmabureau Schaalsprong wonen. In januari 2022 is de eerste Investeringsstrategie Schaalsprong wonen 2021 met bijbehorende Investeringsanalyse vastgesteld door de raad (RV 2021.0002603). In dit besluit is opgenomen dat beide documenten vanaf 2023 tweejaarlijks worden geactualiseerd. Voor u ligt de eerste actualisatie.

1.1 De Schaalsprong We staan aan het begin van een schaalsprong in onze gemeente. Tot 2040 komen er minimaal 20.000 woningen bij. Naar verwachting groeit Haarlemmermeer van ongeveer 160 duizend inwoners in 2022 naar ongeveer 200 duizend inwoners in 2040. Dit heeft effect op onze bestaande en toekomstige inwoners, ondernemers, werknemers en bezoekers. Voor ons staat de mens centraal. We zorgen ervoor dat we bouwen en aanleggen wat past bij de behoeften van zowel de toekomstige als de huidige mens. We zetten in op de bouw van inclusieve wijken. Naast woningen, realiseren we nieuwe (bovenplanse) voorzieningen zoals mobiliteitsmaatregelen, grootschalig recreatief groen en maatschappelijke voorzieningen. Hiermee ontsluiten we de nieuwe woningen en voorzien we onze inwoners van een prettige leefomgeving. De minimaal 20.000 woningen worden tot 2040 in fases gerealiseerd aan de hand van meerdere gebiedsontwikkelingen en woningbouwprojecten . Deze liggen verspreid over de gemeente. Op meerdere locaties in Haarlemmermeer worden woningen gebouwd. Figuur 1 geeft met geel een indicatievan waar de woningbouwprojecten liggen. Figuur 1: In het geel een indicatie van de gebiedsontwikkelingen in de gemeente Haarlemmermeer.

6

MRA Woondeal, 15 maart 2023

7

De bouwopgave van 13.400 woningen bevat het plan Schuilhoeve. De Raad van State heeft dit bestemmingsplan in december 2022 vernietigd. Hierdoor kan de geplande bouw van 700 woningen voorlopig niet doorgaan en bouwen we dan 12.700 woningen. De gemeente beraadt zich hoe nu verder met de ontwikkeling van Schuilhoeve.

11

Samenvattend zijn de woningbouwdoelen als volgt: Periode

Opgeleverd aantal woningen

Vastgelegd in

Periode 2022 tot en met 2030

13.400 ( mogelijk -700 MRA Woondeal woningen i.v.m. Schuilhoeve)

Periode 2020 tot 2040

Minimaal 20.000

Coalitieakkoord 2022 - 2026

* Aantallen kunnen niet bij elkaar opgeteld worden.

Programma Schaalsprong wonen De bouwopgave van minimaal 20.000 woningen tot 2040 wordt sinds 2017 gecoördineerd vanuit het programmabureau Schaalsprong wonen. Dit programma heeft als doel de versnelling van de woningbouw in de gemeente integraal te faciliteren en begeleiden, inclusief de daarvoor minimaal noodzakelijke voorzieningen, zoals de (hoofd)infrastructuur, groen en maatschappelijke voorzieningen (scholen en sportvoorzieningen). Het programma omvat meerdere gebiedsontwikkelingen en woningbouwplannen die onderling (financieel) verbonden zijn en elkaar beïnvloeden. Daarom is centrale aansturing over het geheel van deze ontwikkelingen en plannen nodig. De investeringsstrategie- en analyse rapporteren integraal over de voortgang van het programma. Het programma Schaalsprong wonen is een omvangrijke opgave die vraagt om voldoende kwalitatieve en kwantitatieve capaciteit. In de Voorjaarsrapportage 2021 is een jaarlijks budget van € 600.000 beschikbaar gesteld voor de jaren 2022 en 2023 voor het programmabureau Schaalsprong wonen. Voor 2024 en verder is een vervolginzet gewenst. Dit gaat onder andere over de afstemming met de MRA, de provincie en het Rijk, maar ook over het actualiseren van de vervolgstappen zoals genoemd in de investeringsstrategie uit 2021.

Dit is van belang om he t proces van de Schaalsprong verder te kunnen uitrollen en daar waar mogelijk te kunnen versnellen. Daarom wordt voor 2024 en 2025 voorgesteld om bij de integrale afweging van de Voorjaarsrapportage 2023 een wederom budget voor het uitvoeren van de vervolg-werkzaamheden mee te nemen. Onderstaande tabel, uit de aanvraag Voorjaarsrapportage 2023, laat zien wat er voor de grote programma’s (Schaalsprong wonen, Spoorzone Hoofddorp, Noord -Zuid lijn en Hoofddorp Stadscentrum) wordt aangevraagd. Tabel 1: Overzicht besloten en voorgestelde programmakosten voor 2023 tot en met 2027.

Omschrijving

(bedragen x € 1.000)

2023

2024

2025

2026

2027

Reeds besloten en verwerkt in programmabegroting: Programmakosten prioritaire programma's

4.518 1.680

2.119 2.119 2.119

Programmakosten grote woningbouwprojecten

1.032

3.397

3.247

Totaal middelen

5.550

5.077

5.366 2.119 2.119

Nu voorgesteld

1.2 De Investeringsstrategie De investeringsstrategie beschrijft de strategie van onze gemeente om de ambitie van minimaal 20.000 woningen tot 2040 te verwezenlijken. Met de investeringsstrategie hebben we een instrument in handen om deze ambitie binnen de gemeente integraal te kunnen begeleiden en realiseren. De strategie bestaat uit: •

Inzicht in de woningbouwopgaven en de minimaal noodzakelijke (bovenplanse) investeringen in mobiliteitsmaatregelen, groen en maatschappelijke voorzieningen en hoe deze opgaven er concreet uitzien;

•

Inzicht in de positie van de gemeente Haarlemmermeer ten opzichte van derden, zoals de MRA, de provincie en het Rijk, inclusief subsidieaanvragen en -toekenningen en de lobby-opgaven;

•

Inzicht in de risico’s bij het uitvoeren van de woningbouwopgaven en de minimaal noodzakelijke (bovenplanse) investeringen voor mobiliteit, groen en maatschappelijke voorzieningen ;

•

De vervolgstappen. 12

Uitgangspunten Het algemene uitgangspunt van de investeringsstrategie is: bouwen waar het verantwoord kan en groei in samenhang, zodat de gemeente Haarlemmermeer een prettige gemeente blijft om te wonen, recreëren en werken. De eerste Investeringsstrategie en -analyse uit 2021 hebben een aanzet gegeven voor de strategie die wij als gemeente volgen in het verwezenlijken van onze ambitie. Per beleidsveld zijn destijds uitgangspunten opgesteld, die uitgaan van een minimale variant. Deze uitgangspunten gelden ook voor de Investeringsstrategie 2023. Per beleidsveld worden hieronder de belangrijkste uitgangspunten benoemd.

1.2.1

Wonen

De uitgangspunten voor wonen waren: •

Wij faciliteren woningbouw en geven de ontwikkelaars kaders mee waarbinnen ze woningen mogen ontwikkelen. Deze kaders gaan over waar ontwikkeld kan worden en wat het programma is. Het gaat hierbij onder andere over het woningbouwprogramma en de invulling van de openbare ruimte. We hechten daarbij een groot belang aan de realisatie van betaalbare woningen.

•

Wij zijn verantwoordelijk voor de toetsing van de plannen van ontwikkelaars aan de stedenbouwkundige kaders én overige beleidsplannen/wet- en regelgeving die van toepassing zijn op een gebied.

1.2.2

Infrastructuur en mobiliteit

In 2021 spraken we nog niet over mobiliteitsmaatregelen, ma ar over infrastructurele maatregelen. De infrastructurele uitgangspunten waren: •

We leggen een focus op de aantoonbaar noodzakelijke maatregelen bij de selectie van bovenplanse infrastructuur. Dit zijn de investeringen in (gemeentelijke) infrastructuur die op basis van de huidige inzichten nodig zijn om de realisatie van nieuwbouwwoningen juridisch-planologisch te kunnen onderbouwen.

•

Maatregelen op wegen van derden (zoals provincie Noord-Holland) hebben wij niet opgenomen in de lijst met infrastructurele maatregelen.

•

Per gebiedsontwikkeling zal worden gekeken of de benodigde infrastructuur verder geoptimaliseerd kan worden onder voorwaarde dat er sprake blijft van een goed woon- en leefklimaat.

1.2.3

Bovenplans groen

Ook voor bovenplans groen is er een duidelijk uitgangspunt vastgelegd: •

1.2.4

Gebaseerd op onderzoek leggen we vast dat 200 m 2 groen per nieuwe woning een realistisch minimumaantal vierkante meters bovenplans groen is. Daarom is deze norm vastgelegd, met een wensnorm van 400 m 2 per woning. Meer vierkante meters groen is mogelijk met financieringsmogelijkheden (subsidies) van derden.

Maatschappelijke voorzieningen

Bij maatschappelijke voorzieningen is uitgegaan van de volgende uitgangspunten: •

Bestaande accommodaties worden niet één op één geëxtrapoleerd naar de nieuwe woonwijken. Het uitgangspunt is optimalisatie te organiseren in gebruik.

•

We zetten in op multifunctioneel ruimtegebruik in sporthallen, kantines en scholen, en wegen per gebiedsontwikkeling de noodzaak tot uitbreiding van dorps - en wijkcentra af;

•

Voor buitensport worden de investeringen voor de bouw en aanleg van de accommodaties pas aangevraagd als de structurele behoefte is onderbouwd (door bewegingsonderwijs en/of verenigingen). Hierbij zijn de bestaande gemeentelijke uitgangspunten vo or (buiten)sportvoorzieningen gehanteerd.

13

•

Sporthallen: Een voorstel voor het beschikbaar stellen van middelen wordt voorgelegd in de integrale afweging van de voorjaarsrapportage op het moment dat de behoefte volgt uit de woningbouw ontwikkeling, niet vooraf bij de besluitvorming van de gebiedsontwikkeling.

•

Het realiseren van bewegingsonderwijs (gymzalen) en onderwijshuisvesting zijn wettelijke verplichtingen.

1.3 De Investeringsanalyse De Investeringsanalyse geeft inzicht in de financiële uitwerking van de Investeringsstrategie. De Investeringsanalyse vormt de basis voor de te maken financiële keuzes. De Investeringsanalyse gaat in op de benodigde investeringen bij de realisatie van minimaal 20.000 woningen tot 2040 en de financiële dekking die hier tegenover staat. Hierbij wordt uitgegaan van de huidige inzichten. Inzet van gemeentelijke dekkingsmiddelen leidt tot activering van investeringen op de gemeentelijke balans en beïnvloedt de investeringsruimte en daarmee de schuldpositie van de gemeente. De effecten op de investeringsruimte moeten worden meegewogen in het maken van de financiële keuzes. Daarom is in de Investeringsanalyse ook de investeringsruimte beschouwd. De Investeringsanalyse is een bijlage van deze Investeringsstrategie en is geheim verklaard. Op het moment dat wordt voorgesteld één van de gemeentelijke dekkingsbronnen van de Schaalsprong voor een investering in te zetten, wordt door de Toetsingscommissie Schaalsprong en Ruimtelijke Investeringen Haarlemmermeer (RIH) beoordeeld of dit past binnen de kaders van de dekkingsbronnen en binnen de kaders van de Investeringsstrategie en Investeringsanalyse Schaalsprong wonen.

1.4 Aanleiding van deze actualisatie Het actualiseren van de Investeringsstrategie en -analyse uit 2021 is nodig om verschillende redenen: •

Met de gemeenteraad is afgesproken dat elke twee jaar de Investeringsstrategie en bijbehorende Investeringsanalyse worden geactualiseerd;

•

Er is meer duidelijkheid gekomen over aangevraagde subsidies, waaronder de voorlopige Rijksgelden via het BO MIRT 8, waardoor er meer inzicht is in de financiële (on)mogelijkheden van de gemeente.

•

De gebiedsontwikkeling Spoorzone Hoofddorp (voorheen Stationsgebied Hoofddorp) 9 is toegevoegd aan het programma Schaalsprong wonen. Om voor toekomstige bewoners van de Spoorzone Hoofddorp compenserend recreatief groen te kunnen realiseren is PARK21, gedeeltelijk onderdeel van Spoorzone Hoofddorp, en daarmee onderdeel van de Investeringsstrategie en -analyse.

•

Nieuwe inzichten en actualiteiten, maar ook nieuwe of aanvullende beleidskaders, leiden tot nieuwe maatregelen. Dit kan ook wijziging van kosteninschatting tot gevolg hebben. Dit geldt zowel voor de gebiedsontwikkelingen als voor beleid voor mobiliteit, groen en maatschappelijke voorzieningen.

•

We zien dat er sprake is van capaciteitstekorten binnen onze gemeente en bij derden.

De punten hierboven vragen om focus in het programma om de ambitie van minimaal 20.000 woningen in de periode tot 2040 (12.700 tot en met 2030) te kunnen realiseren. Daarbij is vooral de financiële positie van de gemeente van belang, deze is daarom doorgerekend in de Investeringsanalyse. De gemeenteraad zoekt daarnaast in het kader van de methode-Duisenberg naar een meer integraal overzicht van beleid op het gebied van wonen ( X.2020.06807). Dit heeft een directe samenhang met beleid

8

Via het Bestuurlijk Overleg Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (BO MIRT) geeft het Rijk aan hoe zij de bereikbaarheid, veiligheid en ruimtelijke inrichting van Nederland wil bevorderen met Rijksgelden. De Rijksgelden worden met voorrang verdeeld over de NOVEX-gebieden, waar Haarlemmermeer als onderdeel van MRA West deel van uitmaakt.

9

De gebiedsontwikkeling Stationsgebied Hoofddorp heet nu Spoorzone Hoofddorp. Hierdoor zijn de namen van de twee deelgebieden Stationskwartier en Graan voor Visch Zuid beter te onderscheiden binnen deze gebiedsontwikkeling.

14

rondom mobiliteit, groen en maatschappelijke voorzieningen. De Investeringsstrategie geeft hier invu lling aan.

1.5 Leeswijzer Deze Investeringsstrategie is als volgt opgebouwd: •

Hoofdstuk twee gaat in op de nieuwe beleidscontext van de investeringsstrategie. Wat is de nieuwe beleidscontext per beleidsveld van de gemeente, het Rijk, de provincie en de MRA? In de bijlage is een bredere beleidscontext geschetst per beleidsveld op chronologische volgrode.

•

Hoofdstuk drie beschrijft op welke gebiedsontwikkelingen onze focus ligt om de schaalsprong te realiseren. Vervolgens maken we de vertaalslag naar de opgave: Wat betekent deze focus voor wonen, mobiliteit, groen en maatschappelijke voorzieningen? We reflecteren per beleidsveld op de focus uit de eerste Investeringsstrategie en werpen een blik op de toekomst . Per beleidsveld wordt de opgave omschreven en geconcretiseerd. Ook wordt aandacht besteed aan de invulling binnen de ambtelijke organisatie, de bestuurlijke besluitvorming en het monitoren van de opga ve.

•

Hoofdstuk vier geeft inzicht in de positie van de gemeente Haarlemmermeer ten opzichte van derden. We beschrijven welke partners betrokken zijn bij het behalen van onze ambitie en brengen in beeld welke subsidies zijn aangevraagd, welke tot nu toe zijn toegekend en welke subsidies aangevraagd kunnen worden. Ook wordt beschreven wat de lobby-opgave van de gemeente is;

•

Hoofdstuk vijf beschrijft de vijf belangrijkste risico’s bij het uitvoeren van de opgaven zoals gepresenteerd in hoofdstuk drie tot en met vier, inclusief de beheersmaatregelen om deze risico’s te ondervangen. Het hoofdstuk gaat vervolgens in op de vervolgstappen voor het programma Schaalsprong wonen. Overige risico’s zijn beschreven in de Investeringsanalyse.

In dit document wordt, waar relevant, verwezen naar de Investeringsanalyse. Omdat er op de Investeringsanalyse een geheimhouding ligt, is deze verwijzing globaal.

15

2 Context Investeringsstrategie Dit hoofdstuk gaat in op de nieuwe beleidscontext van de investeringsstrategie. Op de niveaus van het Rijk, de provincie Noord-Holland en de MRA zijn de afgelopen jaren woningbouwambities geformuleerd en plannen gemaakt om meer regie op de woningbouw te krijgen (Figuur 2). Deze plannen hebben invloed op onze woningbouwopgave en op ons gemeentebeleid. Wat zijn deze plannen en hoe spelen we hierop in? De nieuwe beleidscontext beperkt zich tot het beleid wat in de afgelopen twee jaar is vastgesteld. Dit is nieuw beleid ten opzichte van de beleidscontext van de Investeringsstrategie 2021. In de bijlage is een bredere beleidscontext geschetst per beleidsveld in chronologische volgorde. In deze bijlage is de nieuwe beleidscontext niet opgenomen. De gemeenteraad heeft in het kader van de methode-Duisenberg aanbevelingen geformuleerd op het gebied van wonen (X.2020.06807). Een van de aanbevelingen is het beleid rondom Wonen meer integraal te presenteren. Dit heeft een directe samenhang met beleid rondom mobiliteit, groen en maatschappelijke voorzieningen. Dit hoofdstuk geeft hier samen met bijlage 1 invulling aan.

2.1 Nieuwe beleidscontext 2.1.1

Wonen

Het Rijk NOVEX NOVEX staat voor Nationale Omgevingsvisie Extra. NOVEX geeft uitvoering aan de Nationale Omgevingsvisie (NOVI). Onderdeel van de NOVI is de aanwijzing van NOVEX-gebieden. In 2022 is de Haarlemmermeer als onderdeel van MRA West aangewezen als één van de zeventien grootschalige NOVEXverstedelijkingsgebieden. Deze gebieden vragen grote ruimtelijke transities. De NOVEX is ook gelinkt aan het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Rijksgelden in het kader van het MIRT worden met voorrang verdeeld over de NOVEX-gebieden. 10 Vanuit de NOVEX komt er beleid en wetgeving op het gebied van bodem, water en verduurzaming van de gebouwde omgeving. Door klimaatverandering lopen we tegen grenzen aan van water- en bodemsystemen. We doen een groter beroep op de ondergrondse infrastructuur, maar moeten ook voldoen aan Europese doelen op het gebied van waterkwaliteit en biodiversiteit.

10

Figuur 2: De woningbouwambities en de bijbehorende tijdlijn van de verschillende overheden.

Voor Haarlemmermeer zijn er nog drie andere NOVEX-thema’s van toepassing: NOVEX Schiphol, NOVEX Noordzeekanaal-gebied en NOVEX Groene Hart.

16

Er komt een gezamenlijk instrument voor regie op de ondergrond. Een ruimtelijke ordening van de ondergrond wordt verplicht. Dit wordt toegepast op projecten waar vanaf januari 2025 geen bestemmingsplan is. Een ander belangrijk punt is dat vijf tot tien procent van de polders voor waterberging moet worden gereserveerd. Hier ligt een opgave voor de gemeente om bodem en ondergrond in omgevingsvisies en omgevingsplannen op te nemen. Klimaatadaptief en Natuurinclusief bouwen, inrichten en beheren Voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving is in december 2022 door het Rijk de Handreiking Klimaatadaptief en Natuurinclusief bouwen, inrichten en beheren opgesteld. Dit geeft een landelijke maatlat voor klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen. Deze wordt vooruitlopend op de wetteli jke borging door verschillende overheden toegepast. Met ons klimaatbeleid en de Natuurvisie Haarlemmermeer 2040 (RV 2021.0000462) voldoen we naar verwachting aan deze maatlaat. Nationale Woon- en Bouwagenda Als land, maar ook als regio en gemeente staan we voor grote ruimtelijke opgaven, met name in de woningbouw. Het Rijk zet daarom met de Nationale Woon- en Bouwagenda, die in maart 2022 is gepresenteerd, in op meer regie op het woonbeleid en de woningbouwopgave. Het Rijk hanteert een programmatische aanpak, deze programma’s zijn gevisualiseerd in Figuur 3.

Figuur 3: De Nationale Woon- en Bouwagenda bestaat uit verschillende programma’s opgesteld. Bron: Nationale Woon- en Bouwagenda.

De Nationale Woon- en Bouwagenda streeft drie kerndoelen na: 1.

Beschikbaarheid: voldoende woningen voor iedereen. De bouw van 900.000 woningen tot en met 2030 met als streven twee derde betaalbaar (Figuur 2).

2.

Betaalbaarheid: woonlasten sluiten beter aan bij het inkomen. Het aantal huishoudens dat te hoge woonlasten draagt ten opzichte van hun inkomen neemt af.

3.

Kwaliteit: voldoende woningen voor aandachtsgroepen en ouderen, perspectief voor kwetsbare wijken en duurzame huisvesting bereikbaar voor iedereen.

17

Voor onze gemeente betekent dit onder andere dat er vanuit het Rijk meer regie wordt gevoerd op aantallen (betaalbare) woningen en woningen voor bijzondere aandachtsgroepen zoals ouderen, jongeren en statushouders. Met wetgeving zal regelgeving over het in de toekomst borgen van betaalbare woningen worden ingevuld. In de relatie met de provincie en het Rijk zal er meer overleg plaatsvinden over de groei van het aandeel betaalbare en daarbinnen sociale woningen in relatie tot de huidige woningvoorraad. Figuur 4 visualiseert de bestaande en nieuwe trajecten tussen de provincie Noord -Holland en de MRA, als gevolg van de Nationale Woon- en Bouwagenda. Deze trajecten en bijbehorende afspraken zijn van invloed op het gemeentelijk beleid.

Figuur 4: Visuele weergave van de bestaande en nieuwe trajecten en afspraken met het Rijk als gevolg van de Nationale Woon- en Bouwagenda

Provincie Noord-Holland Masterplan Wonen 1.5 en 2.0 In juni 2021 is het Masterplan Wonen 1.0 vastgesteld door de provincie Noord -Holland. De doelstelling van dit Masterplan is om de woningbouw in de provincie te versnellen en betaalbaar te houden. In het Masterplan is bepaald dat er in de provincie tot 2030 165.000 woningen moeten worden gebouwd (Figuur 2). Om dit te verwezenlijken wil de provincie gemeenten ondersteunen in de samenwerking met het Rijk. Dit gebeurt onder andere door te kijken hoe gemeenten financieel kunnen worden geholpen en welke kennis en expertise hiervoor nodig is. De provincie bekijkt daarnaast hoe de plannen passen in de ruimte. De mogelijkheden om de woningbouw te versnellen en betaalbaar te houden zijn verder uitgewe rkt in het Masterplan Wonen 1.5. In maart 2022 is het college van Gedeputeerde Staten over dit Masterplan geïnformeerd. Concrete maatregelen uit dit Masterplan zijn de flexibele schil, het benoemen van een bouwambassadeur als aanjager van de woningbouw 11 en het inrichten van gebiedsontwikkelteams die

11

Lex Brans is vanuit de MRA en provincie Noord-Holland aangewezen als (huidig) bouwambassadeur.

18

gemeenten helpen bij het versnellen van bouwprojecten. De 1.5 versie is een tussenstap naar het Masterplan Wonen 2.0. In dit Masterplan is onder andere uitgewerkt hoe zeventien grote gebiedsontwikkelingen extra worden ondersteund doormiddel van een investeringskader en de inzet van experts. Deze zeventien gebiedsontwikkelingen bestaan uit acht gebiedsontwikkelingen die vallen onder het programma Bereikbare Steden 12, waaronder de Spoorzone in Haarlemmermeer, en negen andere grote gebiedsontwikkelingen, waaronder Haarlemmermeer West. Het zittende college van Gedeputeerde Staten heeft dit Masterplan nog niet vastgesteld en laat dit over aan de nieuwe coalitie.

De MRA MRA Woondeal en het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting Op 15 maart 2023 hebben het Rijk, de provincies Noord-Holland en Flevoland en alle gemeenten in de MRA de nieuwe Woondeal ondertekend. De gemeenten in de MRA zetten zich gezamenlijk in voor de realisatie van 171.200 woningen tot en met 2030 (Figuur 2). De nieuwe Woondeal bouwt voort op de Woondeal uit 2019. Met de MRA is destijds ingezet op de bouw van 20.000 woningen tot 2040 in de gemeente Haarlemmermeer. In de nieuwe Woondeal hebben we aangegeven ons te wil len inspannen om 13.400 woningen (zie kader) op te leveren tot en met 2030. Correctie op aantal 13.400 woningen uit de MRA Woondeal In de Woondeal is de inspanningsverplichting afgesproken dat er tot en met 2030, 13.400 woningen worden opgeleverd in de gemeente Haarlemmermeer. De bouwopgave van 13.400 woningen bevat het plan Schuilhoeve. De Raad van State heeft dit bestemmingsplan in december 2022 nietig verklaard. Hierdoor kan de geplande bouw van 700 woningen voorlopig niet doorgaan. De gemeente beraadt z ich hoe nu verder met de ontwikkeling van Schuilhoeve. In deze Investeringsstrategie gaan we uit van 13.400 (mogelijk – 700) op te leveren woningen tot en met 2030. In de communicatie hanteren we ook dit aantal. De Woondeal legt nieuwe betaalbaarheidsgrenzen vast ten opzichte van ons huidige woonbeleid.

De bovengrens van betaalbare koopwoningen blijft in 2023 gelijk aan de grens van 2022, namelijk € 355.000 . Deze bovengrens stijgt niet mee met de Nationale Hypotheek Grens (NHG) zoals in ons woonbeleid. 13 De bovengrens voor middeldure huurwoningen is in de Woondeal vastgelegd op € 1.000 per maand. Om aan de afspraken uit de Woondeal te voldoen, zullen wij in nieuwbouwprojecten deze betaalbaarheidsgrenzen daar waar mogelijk meenemen in anterieure overeenkomsten. We passen ons beleid aan op de nieuwe betaalbaarheidsgrenzen en leggen dit naar verwachting in 2024 aan de gemeenteraad voor. Op het moment dat de Wet in werking treedt zullen de daarin opgenomen betaalbaarheidsgrenzen het uitgang spunt zijn als deze afwijken van ons gemeentelijk beleid. In de Woondeal is het streven opgenomen om twee derde van de nieuwbouwwoningen in het betaalbare segment te realiseren. Deze inspanningsverplichting komt overeen met het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting. 14 Twee derde in het betaalbare segment is een hoger aandeel dan de vijftig procent uit ons huidige woonbeleid. Ook in lijn met het wetsvoorstel, geeft de Woondeal het streven aan dat alle gemeenten toegroeien naar een woningvoorraad die voor dertig procent uit sociale huurwoningen bestaat. De Woondeal en het wetsvoorstel lijken ruimte te geven om hier op het schaalniveau van de regio afspraken over te maken.

Omdat de woningvoorraad in onze gemeente voor 23 procent uit sociale huur besta at, ligt hier een inspanningsverplichting in de nieuwbouw. Het is echter niet realistisch dat de dertig procent in de gehele voorraad van Haarlemmermeer de komende decennia wordt gerealiseerd . De meeste 12

Het programma Bereikbare Steden is onderdeel van het Rijks- en regioprogramma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid (SBAB). Met Bereikbare Steden worden gebiedsplannen gemaakt waarin wonen, werken, openbare ruimte en bereikbaarheid samenkomen.

13

Nieuwsbericht Rijksoverheid “NHG-kostengrens stijgt naar € 405.000 in 2023, NHG-premie blijft 0,6%”, 11 oktober 2022

14

Tijdens het schrijven van de Investeringsstrategie is dit wetsvoorstel in consultatie.

19

nieuwbouwplannen gaan nu uit van dertig procent sociale huur. Dit ligt vast in (anterieure) overeenkomsten, Raadsbesluiten, bestemmingsplannen en subsidieaanvragen. We onderzoeken of, en hoe we deze inspanningsverplichting binnen onze gemeente kunnen invullen in bestaande en nieuwe plannen, al dan niet met financiële hulp vanuit het Rijk. Om tot de gewenste woningbouwproductie te komen, is de voortgang in de projecten die op korte termijn starten met de woningbouw belangrijker dan het openbreken van afspraken binnen lopende projecten. Het openbreken van afspraken kan leiden tot vertraging van de woningproductie omdat er overleg gevoerd moet worden om businesscases weer sluitend te krijgen. Bij projecten waarbij de plannen nog niet zo concreet zijn, is het wel de moeite waard om te bespreken hoe we het aandeel betaalbare woningen kunnen vergroten. Zowel in de Woondeal als in het wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting is opgenomen dat elke gemeente een volkshuisvestingsprogramma moet opstellen. In de Woondeal is afgesproken dat het streven is om dit programma in 2023 op te stellen (Figuur 4). In het wetsvoorstel is opgenomen dat het volkshuisvestingsprogramma voor 1 januari 2026 gereed moet zijn. We gaan hier als gemeente, in afstemming met de regio, dit jaar mee aan de slag. We verwachten dit in 2024 aan de raad voor te leggen.

De Woondeal legt ook duurzaamheidsdoelstellingen vast. Er is in een inspanningsverplichting afgesproken dat doelstellingen uit het convenant Toekomstbestendige Nieuwbouw uitgangspunt worden bij nieuwbouwprojecten. Een doelstelling is bijvoorbeeld dat minimaal de helft van de nieuwbouw circulair en industrieel moet worden gebouwd.

Gemeentebeleid Coalitieakkoord 2022 – 2026: Toekomstbestendig groeien In juni 2022 is het Coalitieakkoord 2022 – 2026 gepresenteerd. Op het thema wonen bouwt deze voort op het vorige Coalitieakkoord (2019-2022). In het huidige akkoord is, in lijn met de afspraken uit de Woondeal 2019, het streven opgenomen om tot 2040 minimaal 20.000 woningen te bouwen, waarvan 3.000 won ingen in de huidige raadsperiode. Daarbij wordt uitgegaan van minimaal vijftig procent betaalbare woningen. Als de gemeente een bijdrage uit de Woningbouwimpuls (Wbi) aanvraagt (zie paragraaf 4.2.1), is een aanvraag kansrijker als ingezet wordt op een hoger percentage betaalbare woningen dan de vijftig procent die in het huidige Woonbeleidsprogramma 2019 -2025 staat. Daarmee kan nog meer worden ingespeeld op de behoefte aan woningen voor starters, sociale huurwoningen en woningen voor mensen met een modaal inkomen. Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 In maart 2022 heeft de gemeenteraad de Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 (RV 2021.0003036) vastgesteld. De omgevingsvisie gaat over hoe wij in de toekomst door willen groeien van ongeveer 160.000 inwoners in 2022 naar ongeveer 200.000 inwoners in 2040. Ook is beschreven welke doelen de gemeente wil bereiken op dit gebied. Voor het beleidsveld wonen willen wij de volgende doelen bereiken: •

We willen door nieuwbouw mogelijk te maken, bijdragen aan een toegankelijke woningmarkt.

•

We willen een diverser aanbod van woonmilieus: van (sterk) stedelijk in Hoofddorp tot centrum dorps en landelijk in de kleinere kernen.

•

We willen meer diversiteit in prijs- en eigendomscategorieën; de beschikbaarheid van betaalb are woningen willen we vergroten.

•

We willen goede huisvesting voor verschillende doelgroepen.

•

We willen een vitale en kwalitatief goede woningvoorraad in aantrekkelijke wijken en kernen.

•

We willen een toekomstbestendige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving voor onze inwoners behouden en creëren.

20

Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 De Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 (2022.0000047) is een deeluitwerking van de Omgevingsvisie Haarlemmermeer. De visie beschrijft hoe Haarlemmermeer op sommige plaatsen meer stads wordt en waar ruimte is voor groen, recreatie en open polderlandschap. Hiermee wordt groei gefaciliteerd met binnenstedelijke verdichting waarmee Haarlemmermeer aantrekkelijk en leefbaar wordt gehouden. Visie Polderlinten en beeldkwaliteit voor de erven Polderlinten vormen verbindende lijnen in het landschap van de gemeente Haarlemmermeer. De erven binnen de linten zorgen voor bedrijvigheid en van oudsher liggen er belangrijke ontmoetingsruimten, zoals bij de kerken, scholen en in dorpscentra. Met de Visie Polderlinten en beeldkwaliteitsplan voor de erven (2022.00000056 en RV 2023.0007450714) zijn ontwikkelprincipes als handreiking ter inspiratie geformuleerd voor het beschermen en verder ontwikkelen van deze erven en l inten. Klimaatadaptatiebeleid Met het Klimaatadaptatiebeleid (2022.0000040) zijn kaders voor nieuwe ontwikkelingen en voor ons eigen onderhoud opgesteld. Hiermee beperken we de schade en (gezondheid)risico’s die kunnen ontstaan ten gevolge van klimaatverandering, zoals lange periodes van hitte en droogte, extreme buien en grotere kansen op overstromingen.