Bijlage 1 Beleidsplan Schuldhulpverlening 2026-2029

Schuldhulpverlening 2026-2029 Schulden voorkomen, aanpakken en oplossen

Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl

december 2025

2

Gemeente Haarlemmermeer

Inhoudsopgave Voorwoord ..................................................................................................................................................................4 1.

2.

Inleiding ............................................................................................................................................................5 Leeswijzer ...................................................................................................................................................................... 5 Ontwikkelingen.................................................................................................................................................6 Landelijke ontwikkelingen: basisdienstverlening als fundament .................................................................... 6 Cijfermatig beeld ..................................................................................................................................................... 6 Vroegsignalering ...................................................................................................................................................... 7 2.2 Lokale ontwikkelingen: Haarlemmermeer in beweging .................................................................................. 8 2.1

3.

4.

Visie ..................................................................................................................................................................9 Meetbaar doel............................................................................................................................................................... 9 Wat gaan we doen? ........................................................................................................................................ 10 Schulden voorkomen ..................................................................................................................................... 10 Schulden aanpakken en beperken ................................................................................................................. 11 Vroegsignalering .................................................................................................................................................... 11 4.3 Schulden snel en duurzaam oplossen............................................................................................................ 11 4.4 Jongeren ........................................................................................................................................................ 12 4.1 4.2

3

5.

Kwaliteit ......................................................................................................................................................... 13

6.

Financiën ........................................................................................................................................................ 14

Gemeente Haarlemmermeer

Voorwoord Wij hebben de wettelijke taak om de schuldhulpverlening voor onze inwoners te organiseren. Tot nu toe werd de uitvoering daarvan belegd bij een externe partij. Vanaf 1 januari 2026 nemen wij als gemeente zelf de schuldhulpverlening op ons om dichter bij onze inwoners te staan en ze nog beter te kunnen bedienen. Op deze wijze worden zij ook beter geleid naar ons eigen lokale minimabeleid. Wij zijn voortaan zelf verantwoordelijk voor de intake, stabilisatie en nazorg. Dit is een belangrijke stap waarmee we inwoners beter kunnen helpen om op een duurzame manier uit de financiële problemen te komen. Maar dat is niet alles, we zetten nog een belangrijke stap. Komende jaren bouwen we verder aan deze ontwikkeling met dit nieuw beleidsplan dat voor u ligt. In dit plan staan drie duidelijke doelen centraal: 1. Schulden voorkomen Voorkomen is beter dan genezen. Daarom zetten we nog meer in op preventie. Denk aan gastlessen op scholen, zodat jongeren leren omgaan met geld. Ook willen we inwoners eerder bereiken met informatie en advies. 2. Schulden aanpakken en beperken Als er toch schulden ontstaan, willen we die snel signaleren. Vroegsignalering helpt om problemen klein te houden. We werken hierbij samen met partners zoals woningcorporaties en zorgverzekeraars. 3. Schulden snel en duurzaam oplossen We gaan de schuldhulpverlening zelf uitvoeren voor inwoners.

Ondernemers kunnen terecht bij een gespecialiseerde partij. Wat eerder goed werkte, zetten we voort. Zo maken we van de pilot ‘EropAf’ een vaste aanpak. Daarmee voorkomen we huisuitzettingen en bieden we hulp aan huis. We zijn trots op de samenwerking met onze vrijwilligersorganisaties. Zij spelen een belangrijke rol in het ondersteunen van mensen met financiële zorgen. In de komende periode willen we deze samenwerking versterken en verbeteren. Met dit plan zetten we een stap vooruit. We willen dat iedereen mee kan doen in onze samenleving, zonder zorgen over geld. Samen met onze partners en vrijwilligers gaan we ons inzetten voor een toekomst met perspectief en zonder problematische schulden. Charif El Idrissi MSc Wethouder Werk & Inkomen

4

Gemeente Haarlemmermeer

1. Inleiding De maatschappelijke impact van schulden is groot en raakt meerdere leefgebieden, waaronder gezondheid, werk, opvoeding en wonen. We zien een toenemende complexiteit in de schuldenproblematiek, mede als gevolg van economische ontwikkelingen zoals inflatie en stijgende kosten van levensonderhoud. In de Haarlemmermeer willen we financiële problemen waar mogelijk voorkomen en, als deze zich voordoen, effectief, tijdig en duurzaam oplossen. Dit doen wij aan de hand van drie doelen: schulden voorkomen, schulden aanpakken en beperken en schulden snel en duurzaam oplossen. Het vaststellen van een beleidsplan schuldhulpverlening is een verplichting die voortvloeit uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). In deze wet (Artikel 2) is de verplichting opgenomen om een beleidsplan vast te stellen dat richting geeft aan de integrale schuldhulpverlening aan de inwoners van een gemeente. Het plan kent een maximale looptijd van vier jaar. Met dit beleidsplan voldoen we aan deze wettelijke verplichting. Het beleidsplan Schuldhulpverlening 2026–2029 bouwt voort op eerder ingezette beleidslijnen binnen het sociaal domein, zoals vastgelegd in het algemeen beleidskader sociaal domein (7532520) Meedoen mogelijk maken. Ook gebruiken we de uitkomsten van de Evaluatie van Schuldhulpverlening in 2023 en de pilot Eropaf (11390553).

Tot slot geeft dit beleidsplan verdere invulling aan het raadsbesluit (10178897) Toekomstbestendige inrichting van schuldhulpverlening, om de schuldhulpverlening als gemeente (deels) zelf te gaan uitvoeren. Dit beleidsplan is opgesteld met behulp van input van verschillende betrokkenen, zoals Humanitas, MeerWaarde, Schuldhulpmaatje en hun ervaringsdeskundigheid. Tijdens deze gesprekken zijn diverse perspectieven, ervaringen en knelpunten binnen de huidige schuldhulppraktijk besproken. De waardevolle inzichten die hieruit naar voren kwamen, zijn waar mogelijk meegenomen. Deze bijdragen hebben geholpen om een breder en realistischer beeld te krijgen van de uitdagingen en behoeften in de schuldhulpverlening.

Leeswijzer Eerst gaan we in op landelijke en lokale ontwikkelingen op het gebied van schuldhulpverlening (hoofdstuk 1). Daarna zetten wij onze visie op schuldhulpverlening en de daarbij horende doelen uiteen (hoofdstuk 2). Vervolgens beschrijven we wat wij concreet gaan doen en wat wij niet kunnen doen (hoofdstuk 3), de daarbij behorende financiën (hoofdstuk 4), en tot slot hoe wij de kwaliteit van schuldhulpverlening borgen (hoofdstuk 5).

5

Gemeente Haarlemmermeer

2. Ontwikkelingen 2.1

Landelijke ontwikkelingen: basisdienstverlening als fundament

De afgelopen jaren is er op nationaal niveau veel aandacht voor schulden en het voorkomen daarvan. De meest in het oog springende verandering is de aanpassing van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), waarbij de aflosperiode bij een schuldregeling is verkort van 36 naar 18 maanden. Daarnaast zijn er twee programma’s gepresenteerd om de schuldhulpverlening te verbeteren: het in maart 2024 ondertekende actieplan Basisdienstverlening Schuldhulpverlening 1 en het in juni 2025 gepresenteerde Nationaal Programma Armoede en Schulden (NPAS)2 Het programma NPAS is een bundeling van grotendeels bestaande initiatieven op het gebied van armoede en schulden. Voor schulden betreft dit met name onderdelen uit het eerder ondertekende bestuurlijke akkoord rondom de basisdienstverlening. Deze basisdienstverlening moet ervoor zorgen dat elke gemeente de schuldhulpverlening op een basisniveau brengt. Hierbij valt te denken aan het ondertekenen van het Convenant Lokale Overheid (CLO), het landelijk verder ontwikkelen van het Schuldenknooppunt, het aansluiten bij de Landelijke Pauzeknop en het uniform en gestandaardiseerd verzamelen en delen van data (DDAS)3. Er wordt onderscheid gemaakt tussen onderdelen die nu al kunnen worden ingezet en onderdelen die pas op de (middel)lange termijn kunnen worden toegepast.

Dit onderscheid bestaat omdat sommige onderdelen technisch nog verder moeten worden ontwikkeld, maar ook omdat er sprake is van gemeentelijke beleidsvrijheid. Wij hebben het CLO al ondertekent en delen op dit moment al de data via DDAS. In de toekomst zijn we voornemens om ook aan te sluiten bij de ander ontwikkelingen van de basisdiensterverlening. Landelijk is er sprake van een duidelijke beleidsverschuiving in de richting van vroegsignalering en preventie binnen de schuldhulpverlening.

Cijfermatig beeld In 2024 had 8,9% van de Nederlandse huishoudens te maken met geregistreerde problematische schulden. In onze gemeente lag dit iets lager, namelijk op 8,7% (zie figuur 1). De afgelopen tien jaar heeft onze gemeente altijd onder het landelijk gemiddelde gelegen. De laatste vier jaar zien we echter dat we langzaam naar het landelijk gemiddelde toegroeien (zie figuur 2). Op dit moment zien we landelijk dat het aantal huishoudens met problematische schulden iets boven het percentage ligt van tien jaar geleden. Waar vóór corona en de energiecrisis een geleidelijke daling zichtbaar was, is er vanaf 2021 juist weer een stijging te zien in het percentage huishoudens met problematische schulden.

1

Bestuurlijke afspraken voor basisdienstverlening schuldhulpverlening Kamerbrief Nationaal Programma Armoede en Schulden d.d. 6 juni 2025 3 Convenant Lokale Overheid: Lokale overheden (waaronder gemeenten) spreken af incassomaatregelen te pauzeren en bij voorbaat akkoord te gaan met schuldregelvoorstellen, zodat inwoners sneller financiële rust krijgen. Schuldenknooppunt: Dit is een digitaal platform dat gegevensuitwisseling tussen schuldhulpverleners en schuldeisers automatiseert en veilig maakt. Hierdoor kunnen schulden sneller en efficiënter worden geregeld, zonder handmatig papierwerk of vertraging. Landelijke pauzeknop: Dit is een systeem waarmee schuldhulpverleners tijdelijk een pauze kunnen aanvragen op incassomaatregelen bij aangesloten schuldeisers. Zo krijgen mensen met schulden tijdelijk rust terwijl hun financiële situatie wordt onderzocht en een schuldregeling wordt voorbereid. 2

6

Gemeente Haarlemmermeer

Figuur 1; Bron: CBS

Figuur 2; Bron: CBS

Vroegsignalering Vroegsignalering is een belangrijk onderdeel van de schuldhulpverlening. In 2024 waren er landelijk 4,0 signalen per 1.000 inwoners per maand. Dit leidde bij 20% van de signalen tot contact met inwoners. Van deze contacten resulteerde 35% in een hulpacceptatie. 7

Gemeente Haarlemmermeer

In onze gemeente waren er 3,6 signalen per 1.000 inwoners per maand. Dit leidde bij 13% van de meldingen tot contact, waarvan 24% uiteindelijk resulteerde in een hulpacceptatie. Als gemeente scoren wij hiermee onder het landelijk gemiddelde. In hoofdstuk 4 Wat gaan wij doen? gaan wij in op hoe wij de voegsignalering willen verbeteren.

2.2

Lokale ontwikkelingen: Haarlemmermeer in beweging

De gemeente Haarlemmermeer volgt de landelijke koers, maar vertaalt deze naar lokaal beleid. In 2023 is het beleidskader Sociaal Domein – Meedoen mogelijk maken (7532520)door de gemeenteraad vastgesteld. Op basis daarvan is ook de schuldhulpverlening verder ontwikkeld. De belangrijkste ontwikkeling van de afgelopen jaren is het besluit om per 1 januari 2026 de intake, stabilisatie en nazorg binnen de schuldhulpverlening zelf uit te voeren (Raadsbesluit 10178897 – Toekomstbestendige inrichting van de schuldhulpverlening). Daarnaast hebben wij de afgelopen jaren ingezet op het verbeteren van de kwaliteit van de schuldhulpverlening. In 2024 is de raad hierover geïnformeerd via de Evaluatie van de schuldhulpverlening in 2023 en de pilot Eropaf (11390553). Naar aanleiding van de evaluatie hebben we onderzocht waarom in onze gemeente het uitval percentage na aanmelding hoog is. Hier is geen eenduidig antwoord op te geven. Uit de evaluatie bleek ook dat de aanpak Eropaf werkt en succesvol is. Van de tot en met 2024 137 aangemelde ontruimingen zijn 121 voorkomen. Een structureel vervolg is daarom meegenomen in het beleidsplan. Ook hebben wij ingezet op een betere samenwerking met ketenpartners binnen de schuldhulpverlening. Zowel de individuele organisaties als de samenwerking met Samen Sterker Tegen Armoede.

Dit doen wij bijvoorbeeld via het ketenoverleg armoede en schulden, maar ook door te faciliteren in onderlinge gesprekken.

8

Gemeente Haarlemmermeer

3. Visie Wij willen een gemeente zijn waarin inwoners, ongeacht hun financiële situatie of eventuele schulden,– de mogelijkheid hebben om actief deel te nemen aan het (maatschappelijke) leven. Dit doen wij door schulden te voorkomen en, wanneer er toch schulden ontstaan, deze aan te pakken en te beperken en snel en duurzaam op te lossen. Daarmee minimaliseren we de impact van financiële problemen op de gezondheid en het welzijn van onze inwoners. Dit sluit aan bij het beleidskader Sociaal Domein – Meedoen mogelijk maken (7532520) en vertaalt de daarin opgenomen uitgangspunten naar praktische en concrete acties binnen de schuldhulpverlening. Iedere inwoner, ongeacht achtergrond of inkomen, moet de kans hebben om financieel zelfredzaam te zijn en perspectief te hebben op een schuldenvrije toekomst. De nadruk ligt daarbij niet alleen op het bieden van oplossingen voor de korte termijn, maar ook op het creëren van duurzame perspectieven en structurele oplossingen, zodat de kans kleiner wordt dat iemand opnieuw in de schulden raakt. De uitgangspunten vertalen zich in drie concrete actielijnen: • Schulden voorkomen. • Schulden aanpakken en beperken. • Schulden snel en duurzaam oplossen.

Meetbaar doel We formuleren het volgende meetbare doel, waarop aan de gemeenteraad wordt gerapporteerd. Met het zelf uitvoeren van de schuldhulpverlening verwachten wij dat de kwaliteit van de dienstverlening zal verbeteren. Hierbij is wel een grens in wat we kunnen verbeteren, aangezien binnen de huidige budgettaire kaders niet alles mogelijk is. Wij streven er daarom naar om, net als voorheen, onder het landelijk gemiddelde van het aantal huishoudens met problematische schulden te blijven.

9

Doelstelling

Indicator

2024

Doel 2029

Schulden voorkomen

Percentage huishoudens met problematische schulden

8,7%

Wij blijven onder het landelijk gemiddelde.

Gemeente Haarlemmermeer

4. Wat gaan we doen? Vanuit de drie actielijnen – schulden worden zoveel mogelijk voorkomen, schulden worden zo laag mogelijk gehouden en schulden worden snel opgelost – zetten wij de komende jaren verschillende acties in om onze doelen te bereiken. We realiseren ons dat de uitvoering van deze ambities tijd, samenwerking en doorzettingsvermogen vraagt. Door in te zetten op continuïteit en innovatie bouwen we voort op de stappen die de afgelopen jaren zijn gezet om de schuldhulpverlening in onze gemeente verder te verbeteren. Ons streven is om zoveel mogelijk inwoners perspectief te bieden op een schuldenvrije toekomst. Om invulling te geven aan wat wij wel en niet gaan doen, hanteren wij de volgende principes. Allereerst doen wij wat minimaal wettelijk verplicht is. Daarnaast gaan wij door met de huidige activiteiten waarvan we weten dat ze binnen onze gemeente effectief zijn. Dit vullen we aan met maatregelen die budgetneutraal kunnen worden uitgevoerd. Niet alle initiatieven die eerder zijn aangedragen door de gemeenteraad of andere betrokkenen kunnen worden uitgevoerd. Deze principes hanteren wij zodat er focus en samenhang ontstaat binnen wat wij uitvoeren. En daarnaast omdat het binnen de budgettaire kaders niet mogelijk is om alles te doen, en dus keuzes moeten worden gemaakt in wat wel en niet kan.

Wij hebben er bijvoorbeeld voor gekozen om ons niet aan te sluiten bij het Jongeren Perspectief Fonds en Geldfit. De acties die wij gaan uitvoeren hebben wel raakvlakken met deze activiteiten.

4.1

Schulden voorkomen

Door schulden komt de bestaanszekerheid onder druk te staan en maakt het moeilijker om mee te doen en gezond te leven. Het is daarom van groot belang dat schulden door preventieve maatregelen zoveel mogelijk worden voorkomen. •

•

•

•

10

Inzet van vrijwilligersorganisaties In de gemeente zijn verschillende organisaties actief die inwoners ondersteunen op het gebied van financiën en schulden. Van deze mogelijkheden wordt nu nog niet altijd voldoende gebruikgemaakt of naar doorverwezen. Voor inwoners met financiële vragen of met kleinere schulden sluit dit laagdrempelige aanbod goed aan. We hebben in 2024 een werksessie georganiseerd om deze samenwerking vorm te geven en zullen dit waar nodig continueren. Wij zorgen voor voortdurende aandacht voor dit aanbod – onder andere van Humanitas en SchuldHulpMaatje – en verwijzen actief door wanneer dit een passend aanbod is voor de inwoner. Deze ondersteuning helpt inwoners hun financiën op orde te krijgen voordat de situatie escaleert. De grenzen van de inzet van vrijwilligers worden daarbij nadrukkelijk onderkend: zij zijn waardevol, maar niet onbeperkt inzetbaar. Als gemeente zetten wij in op coördinatie en zorgen we ervoor dat professionele begeleiding beschikbaar is wanneer dat nodig is. Terugvalpreventie Nazorg vindt plaats tijdens een schuldhulpverleningstraject en heeft als doel om toekomstige schulden te voorkomen. Wij zorgen ervoor dat inwoners na afloop van een schuldhulpverleningstraject – indien nodig – niet aan hun lot worden overgelaten. Wij willen dit samen met de vrijwilligersorganisaties uitvoeren, zodat inwoners laagdrempelig hulp kunnen vragen.

Wij starten de nazorg op in de laatste fase van het schuldregelen. Zo sluit de nazorg goed aan op het traject. Nazorg duurt tot een jaar na het afronden van het schulden afbetalen. Statushouders ontvangen financiële begeleiding Wanneer statushouders in onze gemeente worden gehuisvest, ontvangen zij naast maatschappelijke begeleiding ook financiële begeleiding. Deze begeleiding helpt hen om vertrouwd te raken met het Nederlandse financiële systeem, waaronder bijvoorbeeld toeslagen en de Belastingdienst, dit met als doel financiële problemen te voorkomen. Wanneer tijdens de begeleiding blijkt dat iemand extra ondersteuning nodig heeft, wordt doorverwezen naar passende hulp. Gebieds- en doelgroepgerichte initiatieven In onze diverse en uitgestrekte gemeente merken wij dat gerichte initiatieven nuttig zijn om schuldenproblematiek binnen specifieke doelgroepen of gebieden aan te pakken. Een voorbeeld hiervan is de Opaallaan, waar onder jonge bewoners schuldenproblematiek speelt. Hiervoor wordt projectmatig onderzocht hoe deze problematiek kan worden verminderd. Denk hierbij aan specifieke communicatie richting jongeren en het versterken van de samenwerking tussen betrokken partijen. Bij soortgelijke signalen in andere wijken of kernen bekijken wij, indien nodig samen met de gebiedsmanagers, of extra inzet gewenst

Gemeente Haarlemmermeer

•

4.2

is. Daarnaast hebben we aandacht voor de (grotere) afstand tussen sommige van onze kernen en het gemeentehuis en indien nodig passen we maatwerk toe om inwoners te helpen. Samenwerking (lokale) bedrijven Bij werkgevers willen we de bekendheid van de financiële hulp die er binnen onze gemeente is vergroten en hen de tools geven om werknemers hierover te spreken. Daarnaast willen we gezamenlijk met bedrijven inzetten op de preventie van schulden bij werknemers.

Schulden aanpakken en beperken

Het duurt vaak lang voordat mensen hulp zoeken bij financiële problemen, waardoor schulden hoog kunnen oplopen. Ons doel is dat inwoners met (beginnende) schulden ons zo vroeg mogelijk weten te vinden, en dat wij op onze beurt mensen met schulden ook zo vroeg mogelijk bereiken en helpen. •

•

Gebruikmaken van gegevens van het CAK Het CAK (voorheen Centraal Administratie Kantoor) voert verschillende financiële regelingen uit op het gebied van zorg en welzijn, zoals het innen van eigen bijdragen voor de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Wet langdurige zorg (Wlz). Daarnaast worden mensen die zes maanden of langer geen zorgpremie betalen, door hun zorgverzekeraar aangemeld bij het CAK voor de regeling bestuursrechtelijke premie zorgverzekering. Wij gaan gebruikmaken van deze gegevens: de zogenoemde CAK-lijst. Dit is een overzicht van personen die langer dan zes maanden hun zorgverzekering niet hebben betaald en is daarmee een vorm van laat-signalering als aanvulling op vroegsignalering. Deze lijst vormt voor ons een belangrijke vindplaats van inwoners die nog niet bekend zijn binnen de schuldhulpverlening. Verbetering van de samenwerking in de keten De gemeente heeft al waardevolle ervaringen opgedaan via het ketenoverleg armoede en schulden om de samenwerking tussen vrijwilligersorganisaties, maatschappelijk werk en bewindvoerders te versterken. De komende jaren willen wij deze samenwerking verder verbeteren – zowel binnen het ketenoverleg als via afzonderlijke bijeenkomsten over specifieke thema’s met specifieke partners.

We maken daarbij nadrukkelijk gebruik van de suggesties die zijn opgehaald om deze samenwerking verder te versterken, met oog voor ieders rol en expertise.

Vroegsignalering •

4.3

Vroegsignalering gaan wij op termijn zelf uitvoeren Uit hoofdstuk 2 Ontwikkelingen blijkt dat onze gemeente een verbeterslag kan maken ten opzichte van andere gemeenten op het gebied van vroegsignalering. Op dit moment wordt vroegsignalering vormgegeven via de methode Vroeg Eropaf. Met Vroeg Eropaf krijgen mensen, afhankelijk van de hoogte van de schuld, een kaartje, sms’je of een huisbezoek, waarbij hulp bij het oplossen van schulden wordt aangeboden. In 2024 heeft Berenschot een aanvullend onderzoek uitgevoerd naar vroegsignalering. Het advies luidt om dit onderdeel van de schuldhulpverlening – zodra de organisatie daar klaar voor is – zelf op te pakken, al dan niet in combinatie met een externe partij. Het is niet logisch om vroegsignalering extern te beleggen, terwijl de intake van schuldhulpverlening zelf intern wordt uitgevoerd. Dit zorgt voor een extra overdrachtsmoment. Uit het onderzoek blijkt bovendien dat wij vroegsignalering momenteel slechts beperkt laten uitvoeren. Wanneer wij het bereik substantieel willen vergroten, vraagt dat niet alleen om een andere organisatorische inrichting, maar ook om extra financiële middelen. Medio 2027 wordt een plan uitgewerkt voor de inrichting van vroegsignalering. Indien dit vanwege het financiële kader nodig is, leggen wij dit plan aan de gemeenteraad voor.

Schulden snel en duurzaam oplossen

Het melden voor hulp bij schulden is voor veel mensen een grote en moeilijke stap. Voordat zij deze stap zetten, hebben zij vaak al een langere en zware periode achter de rug. Ons doel is dat mensen die zich melden voor hulp, zo snel mogelijk worden geholpen — niet alleen direct na aanmelding, maar ook in de fases die daarop volgen. •

11

Schuldhulpverlening inwoners Per 1 januari 2026 voeren wij zelf de intake, stabilisatie en nazorg uit binnen de schuldhulpverlening. Wij willen deze dienstverlening zo laagdrempelig mogelijk aanbieden binnen onze mogelijkheden. Dit betekent concreet bijvoorbeeld wanneer iemand niet aanwezig is bij een afspraak, we contact opnemen waarom dit het geval was. Zo proberen we iemand alsnog te laten komen. We laten iemand niet vallen. De overige onderdelen van de schuldhulpverlening worden uitgevoerd door een externe partij. We zetten in op een goede samenwerking, met onder andere een warme overdracht tijdens het traject van de gemeente, zodat inwoners bij alle onderdelen – zowel die van de gemeente als die van externe partij – goede

Gemeente Haarlemmermeer

•

•

•

•

4.4

schuldhulpverlening ontvangen. Als er sprake is van inwonende minderjarige kinderen en ernstige schuldenproblematiek, kijken we altijd hoe dit gezin snel en zo goed mogelijk geholpen kan worden om verergering van de (schulden)situatie te voorkomen. We onderzoeken hoe we de andere fasen van het schuldhulpverleningsproces gaan inrichten. Dit betreft, naast intake, stabilisatie en nazorg, de onderdelen vroegsignalering, budgetbeheer, budgetcoaching en schuldregelen. Daarbij bekijken we onder andere of intern of extern beleggen de beste optie is. Dit doen we stapsgewijs, zodat we kunnen leren wat in onze gemeente het beste werkt. We beginnen hierbij met het uitwerken van vroegsignalering, die we zelf gaan uitvoeren. Schuldhulpverlening ondernemers De schuldhulpverlening voor ondernemers en ZZP’ers wordt uitgevoerd door een externe partij. Dit blijft zo, omdat schuldhulpverlening aan ondernemers specialistisch werk is. Een schuldhulpverlener die hierin is gespecialiseerd sluit het beste aan bij deze doelgroep. Saneringskrediet, tenzij Wij maken waar mogelijk gebruik van een saneringskrediet. Hierbij wordt een voorstel gedaan aan alle schuldeisers, die bij akkoord aan het begin van het traject worden afgekocht. De inwoner hoeft de schuld vervolgens alleen nog af te lossen aan één partij: de kredietbank.

Als gemeente staan wij garant voor de leningen van onze inwoners bij de kredietbank. Wij monitoren of het al dan niet aansluiten bij het waarborgfonds (dekt het risico dat een inwoner het krediet niet volledig terugbetaald) nodig is. Tot op heden zijn alle leningen bij de kredietbank door onze inwoners terugbetaald. Convenant bewindvoerders Bewindvoerders beheren en beschermen het geld en bezit van mensen die dit tijdelijk niet zelf kunnen, om hun financiële situatie op orde te houden. Bewindvoering kan zowel verplicht als vrijwillig worden ingesteld, maar in beide gevallen gebeurt dit via een verzoek aan de rechter. Het verschil zit in wie het bewind aanvraagt: bij verplichte bewindvoering doet een derde partij dit, zoals een familielid of hulpverlener, terwijl bij vrijwillige bewindvoering de betrokkene dit zelf aanvraagt. In beide situaties kan het bewind alleen worden beëindigd met toestemming van de rechter. Bewindvoerders vormen dus een belangrijke schakel in de keten van schuldhulpverlening. Een bewindvoerder betaalt rekeningen, regelt inkomen en bewaakt het budget. Iemand Door het opstellen van een convenant willen wij de samenwerking versterken, bijvoorbeeld door werkprocessen te verbeteren en afspraken te maken over de rolverdeling.

Voortzetting aanpak EropAf De Evaluatie van Schuldhulpverlening in 2023 en de pilot Eropaf (11390553) laat zien dat de aanpak Eropaf, die erop gericht is om huisuitzettingen te voorkomen, erg succesvol is. Bij EropAf gaan medewerkers van stichting Meerwaarde op huisbezoek om hulp aan te bieden en in gesprek met de woningbouwcorporatie om een ontruiming te voorkomen. Tot en met 2024 heeft dit 121 van 137 aangemelde ontruimingen voorkomen. Vanuit de gemeenteraad is de wens geuit om in te blijven zetten op deze aanpak. Wij continueren daarom de aanpak EropAf. Tegelijkertijd blijven wij de aanpak doorlopend verbeteren. Momenteel signaleren wij bijvoorbeeld recidive. Samen met Stichting Meerwaarde werken wij aan een plan van aanpak om dit terug te dringen.

Jongeren

Niet alle jongeren zijn zich voldoende bewust van hoe gemakkelijk schulden kunnen ontstaan en hoe snel deze problematisch kunnen worden. Zij staan vaak aan het begin van hun financiële zelfstandigheid en worden geconfronteerd met verleidingen en risico’s, zoals online aankopen, studieleningen of een flexibel inkomen. Daarom willen we jongeren actief ondersteunen bij het ontwikkelen van financiële vaardigheden en toekomstperspectief. We doen dit door: •

•

•

12

Gastlessen op scholen Wij organiseren gastlessen op scholen, verzorgd door rolmodellen. Zij geven uitleg over financiële zaken en informeren jongeren over waar zij terechtkunnen bij problemen. Het programma wordt doorlopend aangepast aan de actualiteit. Informatie bij het bereiken van de achttienjarige leeftijd Wanneer jongeren achttien jaar worden, ontvangen zij van onze burgemeester een speciaal ontworpen kaart met een uitnodiging om via een QR-code een digitale checklist te bekijken. Deze checklist helpt hen inzicht te krijgen in wat zij zelf moeten regelen wanneer zij meerderjarig worden. Communicatie speciaal voor jongeren Wij zetten een gerichte informatiecampagne op voor jongeren met een tweeledig doel: het voorkomen van schulden en het wijzen van de weg naar hulp. Daarbij besteden we ook aandacht aan het doorbreken van het taboe rondom schulden en het vragen van hulp.

Gemeente Haarlemmermeer

5. Kwaliteit In de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs, artikel 2, lid 4, sub b) is vastgelegd dat in het beleidsplan moet worden aangegeven welke maatregelen de gemeenteraad en het college nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd. Op dit moment zijn wij kennislid van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK). De NVVK is de branchevereniging voor organisaties die zich bezighouden met schuldhulpverlening, financiële begeleiding, sociaal bankieren en bewindvoering. Zodra wij de schuldhulpverlening zelf gaan uitvoeren, willen wij volwaardig lid worden van de NVVK. De NVVK borgt de kwaliteit van haar leden door middel van periodieke controles op naleving van gedragscodes, modules en convenanten (audits). Onze schuldhulpverleners maken gebruik van de NVVKwerkbeschrijvingen en volgen regelmatig trainingen om hun kennis actueel te houden. Daarnaast stelt de gemeente Haarlemmermeer, via de kwaliteitsmedewerker Schuldhulpverlening, een kwaliteitsplan op met doelen en acties om de deskundigheid van de consulenten en daarmee de kwaliteit van de schuldhulpverlening te waarborgen. De uitvoering van dit beleidsplan en het zelf uitvoeren van schuldhulpverlening bieden onze inwoners het voordeel dat er meer integraal kan worden gekeken naar hun behoeften.

Wanneer aanvullende ondersteuning nodig is op het gebied van bijvoorbeeld werk en inkomen, zorg of jeugd, zijn de interne lijnen kort. Daarnaast zetten we in op een nog nauwere samenwerking met onze externe (vrijwilligers)partners. Hierdoor kunnen wij inwoners beter doorverwijzen naar deze partners, en andersom kunnen zij inwoners gericht naar ons toe leiden.

13

Gemeente Haarlemmermeer

6. Financiën Voor de schuldhulpverlening is op dit moment het volgende begroot: De kosten voor de uitvoering van het beleidsplan schuldhulpverlening worden geraamd op € 1.478.000 in 2026 en € 1.674.000 vanaf 2027. De kosten van de acties die wij willen gaan uitvoeren ziet er als volgt uit:

Kosten Uitvoering schuldhulpverlening gemeente Uitvoering schuldhulpverlening Verder Schuldhulpverlening ondernemers Erop af Vroegsignalering Jongeren preventie Projecten Totale kosten

2026 € 578.000 € 476.000 € 105.000 € 150.000 € 113.000 € 46.000 € 10.000 € 1.478.000

2027 € 757.000 € 493.000 € 105.000 € 150.000 € 113.000 € 46.000 € 10.000 € 1.674.000

2028 € 757.000 € 497.000 € 105.000 € 150.000 € 113.000 € 46.000 € 10.000 € 1.678.000

2029 € 757.000 € 497.000 € 105.000 € 150.000 € 113.000 € 46.000 € 10.000 € 1.678.000

De kosten worden gedekt uit het in de programmabegroting beschikbare budget van beleidsdoel D: het zorg dragen voor financiële bestaanszekerheid van het programma Zorg en werk, taakveld 6,3. Bij de implementatie van het zelf uitvoeren van de schuldhulpverlening is gebleken is dat niet alle kosten hiervoor mee zijn genomen in het onderzoek van Berenschot, bijvoorbeeld voor de aanschaf van een registratiesysteem en het structureel beheer hiervan. Deze kosten passen binnen het bovengenoemde beschikbare budget.

14

Gemeente Haarlemmermeer

15

Gemeente Haarlemmermeer