Bijlage 1 Beleid commerciële voorzieningen Haarlemmermeer 'Samen groeien: ruimte voor ontmoeting en ondernemerschap'

Beleid commerciële voorzieningen Haarlemmermeer Samen groeien: ruimte voor ontmoeting en ondernemerschap

Colofon Tekst, vormgeving en drukwerk Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Telefoon 0900 1852 E-mail info@haarlemmermeer.nl Internet www.haarlemmermeer.nl

Fotografie Foto titelblad: K. van der Veer

december 2025

2

Gemeente Haarlemmermeer

Inhoudsopgave Samenvatting ..............................................................................................................................................................5 1. 1.1 1.2 1.3

Inleiding ............................................................................................................................................................9 Waarom een beleid commerciële voorzieningen? .......................................................................................... 9 Wat zijn commerciële voorzieningen? .......................................................................................................... 10 Waarvoor wordt het beleid commerciële voorzieningen gebruikt? ............................................................. 10

2.1 2.2 2.3 2.4

Uitgangssituatie: hoe staat Haarlemmermeer ervoor? ................................................................................... 13 Het belang van commerciële voorzieningen ................................................................................................. 13 Huidige voorzieningenstructuur Haarlemmermeer ...................................................................................... 13 Belangrijkste opgaven en strategie ............................................................................................................... 14 Beleidscontext ............................................................................................................................................... 18

3.1 3.2 3.3 3.4 3.5 3.6

Visie: waar zetten we op in? ........................................................................................................................... 22 Bestaande centra versterken, nieuwe wijken een eigen hart ....................................................................... 22 Ruimte voor initiatief: ondernemers maken het verschil .............................................................................. 24 Van winkelgebied naar ontmoetingsplek: een hart van de buurt ................................................................. 24 Meer horeca, meer levendigheid: concentratie, kwaliteit en vernieuwing .................................................. 24 Basis op orde in alle centra: schoon, veilig en bereikbaar ............................................................................. 26 Slim ruimtegebruik: consumentgerichte functies horen thuis in de centra .................................................. 26

2.

3.

4.

Koers: wat betekent dit voor de centra? ......................................................................................................... 29 Hoofddorp ..................................................................................................................................................... 29 Stadscentrum Hoofddorp ...................................................................................................................................... 29 Wijk- en buurtverzorgende centra ........................................................................................................................ 32 Gebiedsontwikkelingen Hoofddorp....................................................................................................................... 33 4.2 Nieuw-Vennep ............................................................................................................................................... 34 Centrum Nieuw-Vennep ........................................................................................................................................ 34 Wijk- en buurtverzorgende centra in Nieuw-Vennep ........................................................................................... 36 Gebiedsontwikkeling Nieuw-Vennep West ...........................................................................................................

37 4.3 Badhoevedorp ............................................................................................................................................... 37 Centrum Badhoevedorp ........................................................................................................................................ 37 Wijk- en buurtverzorgende centra Badhoevedorp................................................................................................ 38 4.4 Zwanenburg ................................................................................................................................................... 39 4.5 Cruquius ......................................................................................................................................................... 39 Boulevard Cruquius ............................................................................................................................................... 39 Gebiedsontwikkelingen Cruquius .......................................................................................................................... 40 4.6 Dorpskernen ..................................................................................................................................................

41 Rijsenhout, Spaarndam en Vijfhuizen ................................................................................................................... 41 Gebiedsontwikkeling Lisserbroek .......................................................................................................................... 41 4.7 Dubbeldorpen ................................................................................................................................................ 42 4.8 Speciale retailgebieden ................................................................................................................................. 42 Schiphol Plaza ........................................................................................................................................................ 42 Sugar City en Amsterdam The Style Outlets .......................................................................................................... 42 4.1

5.

3

Beleids- en toetsingskaders ............................................................................................................................ 45 Rol van de gemeente ............................................................................................................................................. 45 5.1 Beleidskader detailhandel ............................................................................................................................. 45 Supermarkten ........................................................................................................................................................ 46 Detailhandel buiten de hoofdstructuur ................................................................................................................. 47 Perifere detailhandel (PDV) ................................................................................................................................... 47 Grootschalige detailhandel (GDV) ......................................................................................................................... 47 Kringloopwinkels op bedrijventerreinen ............................................................................................................... 48

Gemeente Haarlemmermeer

Afhaalpunten ......................................................................................................................................................... 48 Detailhandel bij knooppunten en transferia ......................................................................................................... 48 Handel in vervoer- en transportmiddelen (auto’s, boten, caravans) .................................................................... 49 Handel in vervoer- en transportmiddelen (auto’s, boten, caravans) mogen zich alleen vestigen op de bedrijventerreinen. We zullen nieuwe bedrijven in transport en vervoersmiddelen specifiek in het omgevingsplan benoemen, waarmee de (ondersteunende) detailhandel gekoppeld wordt aan de functie. Ondergeschikte detailhandel ................................................................................................................................ 49 Blurring (functiemenging) ..................................................................................................................................... 49 Detailhandel als ondergeschikte activiteit ............................................................................................................ 49 5.2 Beleidskader horeca ......................................................................................................................................

49 Zelfstandige horeca ............................................................................................................................................... 49 Horeca-categorieën: juiste horeca op de juiste plaats .......................................................................................... 50 Ruimte voor vernieuwing en uitgaan voor jongeren ............................................................................................. 50 Ondergeschikte horeca ......................................................................................................................................... 50 Terrassen ............................................................................................................................................................... 51 Tegengaan van ondermijning in horeca ................................................................................................................ 51 5.3 Beleidskader commerciële dienstverleners ................................................................................................... 51 Zelfstandige commerciële dienstverleners ........................................................................................................... 51 Selectief met commerciële dienstverlening op werklocaties ................................................................................

52 Aan huis verbonden beroeps- en/of bedrijfsuitoefening ...................................................................................... 52 Ondergeschikte commerciële dienstverlening ...................................................................................................... 52 5.4 Beleidskader ambulante handel (markt en standplaatsen) ........................................................................... 53 5.5 Beleidskader motorbrandstoffenverkooppunten en energiedragers ........................................................... 53 Voorzieningen bij motorbrandstoffenverkooppunten en zelfstandige snellaadvoorzieningen ............................ 54 Omdat de functie van een motorbrandstoffenverkooppunt verandert wordt meer ruimte voor multifunctionele voorzieningen geboden door ruimere mogelijkheden. ......................................................................................... 54 5.6 Overige beleidskaders ................................................................................................................................... 55 Behoud van diversiteit en ontmoetingsfunctie in centra ...................................................................................... 55

4

6.

Uitvoeringsagenda .......................................................................................................................................... 57

7.

Bijlage ............................................................................................................................................................. 61 Bijlage 1: Overzicht plannen commerciële voorzieningen .......................................................................................... 61 Bijlage 2: Kenmerken supermarkten ........................................................................................................................... 62 Bijlage 3: Definities ...................................................................................................................................................... 62 Bijlage 4: Marktruimteberekeningen (DPO’s) ............................................................................................................. 64

Gemeente Haarlemmermeer

Samenvatting Haarlemmermeer groeit hard – waarschijnlijk naar meer dan 200.000 inwoners in 2040. Dat vraagt om een toekomstbestendige structuur van winkels, horeca en dienstverleners. Commerciële voorzieningen hebben een groot maatschappelijk en economisch belang. Sinds het vorige beleid commerciële voorzieningen uit 2020 is de gemeente en de wereld veranderd. Er spelen nieuwe visies, kaders en gebiedsontwikkelingen en het consumentengedrag is veranderd. Met het beleid 'Samen groeien: ruimte voor ontmoeting en ondernemerschap' biedt Haarlemmermeer een actueel kader voor de ontwikkeling van commerciële voorzieningen. In dit beleid streven we naar sterke, toekomstbestendige en levendige voorzieningencentra. We bouwen vooral voort op bestaande pijlers en leggen enkele nieuwe accenten. Het beleid is in samenwerking met ondernemers en vastgoedeigenaren tot stand gekomen.

Uitgangssituatie: hoe staat Haarlemmermeer ervoor? De markt voor commerciële voorzieningen ontwikkelt zich dynamisch. In lijn met de landelijke trend zijn er bijvoorbeeld minder winkels dan voorheen. We zien een toename van bezorg- en afhaalhoreca en afname van zakelijke dienstverleners zoals bankkantoren en reisbureaus. De leegstand in de gemeente Haarlemmermeer is relatief laag. Het leegstandspercentage ligt onder het landelijk gemiddelde. Hierdoor zijn er weinig beschikbare panden voor nieuwe commerciële voorzieningen of doorgroei van bestaande ondernemingen. In het bijzonder in de wijk- en buurtcentra zijn er nauwelijks panden beschikbaar. Door de schaalsprong die Haarlemmermeer gaat maken groeit de vraag naar winkels, horeca en commerciële dienstverleners. Er komen waarschijnlijk zo’n 40.000 tot 55.000 inwoners bij de komende 15 jaar. Het voorzieningenaanbod in de gemeente moet meegroeien met deze schaalsprong. De behoefte neemt het sterkst toe in de dagelijkse detailhandel, zoals supermarkten. Hier voorzien we in door dagelijkse voorzieningen te programmeren in nieuwe voorzieningencentra en het bestaande aanbod te optimaliseren. Voor recreatieve detailhandel spelen diverse plannen in Stadscentrum Hoofddorp in op de behoefte die gaat ontstaan. Ook de vraag naar doelgerichte detailhandel stijgt.

Dit type detailhandel zit vooral op Boulevard Cruquius en op sommige bedrijventerreinen. We gaan onderzoeken of er op deze locaties ook in de toekomst voldoende ruimte beschikbaar is. Het horeca-aanbod in Haarlemmermeer blijft wat achter bij vergelijkbare gemeenten. Zo zijn er relatief weinig eet- en drinkgelegenheden. Dit is deels te verklaren door het ontbreken van een historische binnenstad, waar van oudsher veel horeca-aanbod zit. Met de groei van het aantal inwoners en stijgende bestedingen in de horecabranche ontstaat er potentie voor extra horeca. Voor het doorgroeien van de horeca zijn verblijfskwaliteit, sfeer en concentratie belangrijke randvoorwaarden. Ook binnen de commerciële dienstverlening zijn er kansen voor versterking. Het huidige aanbod blijft wat achter bij vergelijkbare gemeenten, mede door een tekort aan geschikte ruimtes in de voorzieningencentra. Hierdoor zien we dat dienstverleners uitwijken naar bedrijventerreinen. Door de bevolkingsgroei neemt de vraag naar commerciële dienstverleners de komende jaren toe. Dit soort diensten hebben een belangrijke functie en voorzien in de behoefte van inwoners. Hiervoor bieden we ruimte in nieuwe en bestaande centra. Sinds het vorige beleid commerciële voorzieningen zijn er geen nieuwe voorzieningencentra ontwikkeld, met uitzondering van Amsterdam The Style Outlets.

De spreiding van huidige voorzieningencentra over de gemeente is goed. Alle voorzieningencentra hebben een belangrijke functie en voorzien in een duidelijke behoefte. Er is geen aanleiding om het aantal commerciële voorzieningen af te bouwen in bepaalde centra. Vanwege de woningbouwopgave is het juist noodzakelijk om de hoofdstructuur uit te breiden met enkele nieuwe locaties. Grotere woningbouwprojecten krijgen dan ook een eigen voorzieningencentrum, zoals Lisserbroek en Graan voor Visch Zuid en Lincolnpark in Hoofddorp.

5

Gemeente Haarlemmermeer

Visie: waar zetten we op in? Het beleid voor commerciële voorzieningen is opgebouwd rondom zes pijlers. Deze pijlers geven richting aan de keuzes die we maken en bieden houvast bij het ontwikkelen van vitale, aantrekkelijke en toekomstbestendige voorzieningencentra. In onderstaand figuur staan de zes pijlers en bijbehorende uitgangspunten:

Koers: wat betekent dit voor de centra? Voor alle voorzieningencentra in de gemeente Haarlemmermeer is een heldere koers uitgewerkt. Deze koers vormt de basis voor de verdere ontwikkeling van de centra de komende jaren. In het Beleid commerciële voorzieningen kiezen we voor een geconcentreerde hoofdstructuur. Hierbinnen onderscheiden we verschillende typen centra, elk met een eigen schaal, functie en profiel. De koers per centrum sluit hier op aan. Zo hebben alle centra een duidelijke rol binnen het geheel. De aanpak is overzichtelijk: per kern worden alle voorzieningencentra behandeld. We starten met de grootste kern Hoofddorp en behandelen vervolgens alle kernen in de gemeente. Zo ontwikkelt het Stadscentrum van Hoofddorp zich van een centrum gericht op wonen en winkelen naar een volwaardig stedelijk hart met een breed palet aan functies. Ook het centrum van Nieuw-Vennep wordt de komende jaren klaargemaakt voor de toekomst. Er spelen diverse ontwikkelingen die de kwaliteit en aantrekkelijkheid van het centrum versterken. In dit centrum zijn drie deelgebieden te onderscheiden met elk een eigen karakter en sfeer. De wijk- en buurtverzorgende centra in Haarlemmermeer vervullen een sleutelrol in het dagelijkse leven van bewoners. Ze vormen het hart van een wijk. Een plek waar inwoners elkaar ontmoeten. De basis is er op orde; de centra zijn schoon, heel en veilig.

Naast boodschappen doen is er ruimte voor een brede diversiteit aan functies, zoals horeca, dienstverleners en maatschappelijke voorzieningen. Boulevard Cruquius is de belangrijkste locatie voor doelgerichte aankopen, van woonwinkels tot tuincentra en van badkamerzaken tot bouwmarkten. Voor grote aankopen zijn gemak, overzicht en keuze belangrijk. Daar zetten we op in. We houden vast aan de huidige branchering en versterking van de bovenregionale trekkracht. De uitwerking van de koers van alle overige centra staat in hoofdstuk vier van het beleid.

6

Gemeente Haarlemmermeer

Beleids- en toetsingskaders Haarlemmermeer zet in op een sterke en geconcentreerde hoofdstructuur. Dit betekent dat commerciële voorzieningen zoveel mogelijk worden gebundeld in de voorzieningencentra. Zo blijven de centra aantrekkelijk en toekomstbestendig. Binnen de centra bieden we volop ruimte om te ondernemen, nu én in de toekomst. Het beleidsuitgangspunt voor commerciële voorzieningen buiten de bestaande en gewenste structuur is dat deze worden gerespecteerd en kunnen blijven bestaan. Sommige voorzieningen functioneren goed of zelfs beter op een locatie buiten de voorzieningencentra. Hiervoor zijn aanvullende beleidslijnen opgenomen. De beleids- en toetsingskaders die zijn opgenomen in het beleid commerciële voorzieningen geven duidelijkheid over wat wel en niet mogelijk is.

7

Gemeente Haarlemmermeer

Foto: D. de Casembroot

8

Gemeente Haarlemmermeer

1. 1.1

Inleiding Waarom een beleid commerciële voorzieningen?

Haarlemmermeer groeit. De komende jaren stijgt het aantal inwoners fors: van 165.000 in 2025 naar waarschijnlijk meer dan 200.000 in 2040. Deze groei heeft directe gevolgen voor de manier waarop we onze commerciële voorzieningen organiseren: winkels, horeca en commerciële dienstverleners. Deze schaalsprong vraagt om een toekomstbestendige voorzieningenstructuur die meebeweegt met de gemeente. Want commerciële voorzieningen zijn niet alleen van economische waarde, maar vormen ook plekken van ontmoeting, beleving en verbinding. In 2019 stelde de gemeenteraad het beleid ‘Commerciële voorzieningen: regels en ruimte’ vast. Dit beleid gaf richting aan de ontwikkeling van onze centra, met ruimte voor ondernemerschap, innovatie en kwaliteit. Inmiddels zijn we zes jaar verder. Veel gebiedsontwikkelingen zijn in een nieuwe fase beland, zoals Hyde Park, Lincolnpark, Lisserbroek en Nieuw-Vennep West. Tegelijkertijd zijn er nieuwe visies en kaders vastgesteld, zoals de Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040, Economische Koers en Visie Stadscentrum Hoofddorp 2040. Dit alles vraagt om een actualisatie van het bestaande beleid. Ook de wereld om ons heen verandert. Online winkelen, veranderend consumentengedrag en maatschappelijke trends hebben invloed op hoe onze centra functioneren. De horeca en dienstensector zijn volop in beweging.

Dit vraagt om een herijking van het bestaande beleid: wat werkt nog goed, wat moet worden aangescherpt, en waar liggen nieuwe kansen? Daarom presenteert de gemeente Haarlemmermeer het nieuwe beleid Samen groeien: ruimte voor ontmoeting en ondernemerschap. Dit beleid biedt een actueel kader voor de ontwikkeling van commerciële voorzieningen in onze gemeente. We geven inzicht in trends, cijfers en kansen, leggen bestaande plannen opnieuw langs de meetlat, en schetsen een koers per centrumgebied. We bouwen voort op de drie pijlers uit het vorige beleid: concentratie, kwalitatieve versterking en basis op orde. Tegelijkertijd leggen we nieuwe accenten, zoals het stimuleren van horeca, het versterken van de ontmoetingsfunctie en slim ruimtegebruik. Samen groeien betekent ook: samen werken. De gemeente wil dit beleid uitvoeren in nauwe samenwerking met ondernemers, vastgoedeigenaren, bewoners en andere partners. Want alleen door krachten te bundelen kunnen we zorgen voor levendige, bereikbare en toekomstbestendige centra – nu én in de toekomst.

Foto: K. van der Veer

9

Gemeente Haarlemmermeer

1.2

Wat zijn commerciële voorzieningen?

De winkelfunctie mengt steeds meer met andere economische activiteiten, zoals ambulante handel, horeca, dienstverlening, ambachten en dergelijke. Daarom spreken we in dit beleid over ‘commerciële voorzieningen’. Tot commerciële voorzieningen rekenen we detailhandel, horeca, commerciële dienstverlening en ambulante handel 1. • Detailhandel: dagelijks (supermarkt, bakker, slager), recreatief (kleding en mode, juwelier, vrije tijd, sport en spel) en doelgericht (bruin- en witgoed, wonen, tuincentra, bouwmarkten), overig (auto, boten, caravans, kringlopen en motorbrandstoffenverkooppunten). • Horeca (exclusief logiesaccommodaties zoals hotels, bed & breakfast en recreatiewoningen): Dranken (café, wijnbar, club, discotheek), eten (restaurant, lunchroom), fastservice (fastfood, grillroom), koffie en desserts (ijssalon, koffiebar, crêpes/wafels/donuts). • Commerciële dienstverlening: verhuur (verhuur van rijwielen, auto’s en gereedschappen), ambacht (edelsmid, kapper, nagelstudio, fotograaf, lijstenmaker, kleermaker, tattoo/piercing), financiële instelling, (bank servicepunt, goudinkoper), particuliere dienstverlening (makelaardij, uitzendbureau, stomerij, massagesalon). • Ambulante handel: weekmarkt en standplaatsen.

Naast bovenstaande commerciële voorzieningen zijn er ook andere (commerciële) functies die niet onder dit beleid vallen, maar wel van meerwaarde zijn voor de centrumgebieden en voorzien in een behoefte van inwoners en bezoekers. Denk hierbij aan fitnesszaken, maatschappelijke voorzieningen, dansscholen, logiesaccommodaties, vrijetijdsvoorzieningen, kinderopvang, kleinschalige werkfuncties en kantoren et cetera. Deze functies zijn geen onderdeel van dit beleid. Wel worden een aantal van deze functies meegenomen in de afwegingen over een gewenste functiemix. In het vorige beleid uit 2019 is ook beleid geformuleerd voor motorbrandstoffenverkooppunten en energiedragers. Deze zijn niet geactualiseerd. We bestendigen het beleid uit 2019. In een apart traject wordt bekeken of actualisatie wenselijk en nodig is. Omdat het oude beleid wordt ingetrokken, zijn die regels wel opgenomen in paragraaf 5.5.

1.3

Waarvoor wordt het beleid commerciële voorzieningen gebruikt?

Het beleid Samen groeien: ruimte voor ontmoeting en ondernemerschap is een richtinggevend kader voor de ontwikkeling van commerciële voorzieningen in Haarlemmermeer. Het wordt gebruikt om initiatieven te toetsen, gebiedsontwikkelingen vorm te geven en keuzes te maken over de programmering van centra. Daarmee is het beleid een belangrijk instrument voor zowel de gemeente als ondernemers, vastgoedeigenaren en andere betrokkenen. Concreet wordt het beleid ingezet voor: • Toetsing van initiatieven: nieuwe plannen voor winkels, horeca of commerciële dienstverlening worden beoordeeld op basis van dit beleid. Past het initiatief binnen de hoofdstructuur? Draagt het bij aan levendige en toekomstbestendige centra? Is er voldoende draagvlak en ruimtelijke kwaliteit? • Sturing in gebiedsontwikkelingen: bij de ontwikkeling van nieuwe wijken en transformatiegebieden, zoals Hyde Park, Lincoln Park en Spoorzone Hoofddorp, biedt het beleid kaders voor het programmeren van voorzieningen. Zo zorgen we dat nieuwe bewoners toegang hebben tot een passend aanbod van voorzieningen. Het is van belang dat nieuwe gebieden complementair zijn aan de bestaande centra. Zo voorkomen we dat de bestaande centra overbelast raken óf worden weggeconcurreerd door overmatig aanbod in de nieuwe centra.

• Ruimtelijke en economische afwegingen: het beleid helpt bij het maken van keuzes over waar functies het beste tot hun recht komen. Consumentgerichte functies horen thuis in centra, terwijl werkfuncties behouden moeten blijven op bedrijventerreinen. Dit draagt bij aan een logische en duurzame ruimtelijke ordening. • Samenwerking en afstemming: het beleid vormt de basis voor gesprekken met ondernemers, vastgoedeigenaren en bewoners. Het biedt duidelijkheid over de koers van de gemeente en maakt het mogelijk om gezamenlijk te werken aan levendige, bereikbare en aantrekkelijke centra. • Onderbouwing van omgevingsplan en visies: het beleid wordt gebruikt bij het opstellen van het omgevingsplan, gebiedsvisies en andere beleidsdocumenten. Het zorgt voor samenhang en consistentie in de ruimtelijke ontwikkeling van Haarlemmermeer. Het beleid is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met betrokkenen uit de gemeente en externen. Tijdens het proces zijn meerdere participatiemomenten georganiseerd om kennis, ervaringen en ideeën op te halen. • Interne klankbordgroep: binnen de gemeente is een interne klankbordgroep samengesteld met beleidsadviseurs. • Externe klankbordgroep: er zijn vier sessie georganiseerd met een externe klankbordgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van ondernemersverenigingen, winkeliers, horecaondernemers en vastgoedeigenaren. 1

10

De hier gehanteerde definities kunnen verschillen met de definities in het omgevingsplan. Gemeente Haarlemmermeer

Hun input heeft geholpen om het beleid beter te laten aansluiten op de praktijk en de behoeften van ondernemers. Bewoners: ook het perspectief van bewoners is meegenomen. Hiervoor is gebruikgemaakt van gegevens uit het Koopstromenonderzoek Randstad & Noord-Brabant, waarin enquêtes van bewoners in Haarlemmermeer over het winkel- en bezoekgedrag van inwoners zijn afgenomen. Ook is gesproken met alle gebiedsmanagers, die signalen van bewoners hebben gedeeld. Daarnaast is een specifieke enquête onder ondernemers en jongeren afgenomen over wensen en behoeften naar avondhoreca, waarbij ook de Jongerenraad specifiek is benaderd om input te leveren. Het conceptbeleid is twee maal informeel voorgelegd aan de Adviescommissie Detailhandel Noord-Holland (ADNH). De adviescommissie heeft haar advies vastgelegd in een brief aan het college van Gedeputeerde Staten d.d. 28 november 2025. De adviescommissie adviseert positief op basis van de aangeleverde stukken en toelichting, mits de gemeente een aantal aandachtspunten van de adviescommissie in ogenschouw neemt en opneemt in de definitieve versie van het beleid. Deze aandachtspunten zijn veelal tekstueel van aard. Eén aandachtpunt is meer inhoudelijk en beleidsmatig van aard en gaat over een de mogelijke invulling van het terrein van Sugar City met een grootschalige supermarkt.

Wij hebben de opmerkingen van de ADNH ter harte genomen en de tekst van het beleid op bepaalde onderdelen aangepast (zie voor Sugar City paragraaf 4.8).

•

•

1.4

Leeswijzer

Dit beleidsdocument is opgebouwd om helder en overzichtelijk inzicht te geven in de koers van de gemeente Haarlemmermeer voor commerciële voorzieningen. Het is bedoeld voor iedereen die betrokken is bij de ontwikkeling van onze centra: van gemeentelijke beleidsmakers tot ondernemers, vastgoedeigenaren en bewoners. Het document is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 1 – Inleiding Hier lees je waarom dit beleid wordt opgesteld, wat de aanleiding is, en hoe het proces is verlopen. Ook leggen we uit wat we onder commerciële voorzieningen verstaan en waarvoor dit beleid wordt gebruikt. Hoofdstuk 2 – Uitgangssituatie: hoe staat Haarlemmermeer ervoor? Dit hoofdstuk schetst de huidige situatie: hoeveel voorzieningen zijn er, hoe functioneren ze, en wat zijn de belangrijkste opgaven en trends die we zien. De inzichten zijn gebaseerd op het Analysedocument Commerciële Voorzieningen Haarlemmermeer (separaat document). Dit analysedocument vormt een bouwsteen voor het beleid en bevat: actuele cijfers over aanbod, leegstand en functiemix; trends en ontwikkelingen in detailhandel, horeca en commerciële dienstverlening; marktruimteberekeningen per deelgebied; prognoses op basis van woningbouwplannen en inwonersgroei; benchmarkgegevens en koopstromenonderzoek. Hoofdstuk 3 – Visie: waar zetten we op in? In dit hoofdstuk presenteren we de zes pijlers van het beleid.

Deze vormen de kern van onze aanpak en geven richting aan de keuzes die we maken. Denk aan het versterken van bestaande centra, ruimte voor ondernemers, meer horeca en het slim benutten van ruimte. Hoofdstuk 4 – Koers: wat betekent dit voor de centra? Hier gaan we per kern in op de koers en plannen voor de verschillende centra in Haarlemmermeer. Zo krijg je een concreet beeld van wat er speelt in Hoofddorp, Nieuw-Vennep, Badhoevedorp en andere gebieden. Hoofdstuk 5 – Beleids- en toetsingskaders Dit hoofdstuk bevat de beleidskaders voor detailhandel, horeca, commerciële dienstverlening, ambulante handel, motorbrandstoffenverkooppunten en energiedragers en overige beleidskaders. Deze kaders geven duidelijkheid over wat wel en niet mogelijk is en vormen het toetsingskader voor nieuwe initiatieven. Hoofdstuk 6 – Uitvoeringsagenda Hier vertalen we het beleid naar concrete acties. Per pijler benoemen we wat we gaan doen, wat het oplevert en met wie we samenwerken. Hoofdstuk 7 – Bijlagen bij hoofdrapport In de bijlagen vind je aanvullende informatie, zoals een overzicht van de plannen voor nieuwe commerciële voorzieningen, kenmerken van supermarkten en een begrippenlijst. Het analysedocument is separaat opgeleverd. Een overzicht van de in dit document gebruikte begrippen en hun definities is opgenomen in bijlage 3. 11

Gemeente Haarlemmermeer

Foto: J. Engelchor

12

Gemeente Haarlemmermeer

2. Uitgangssituatie: hoe staat Haarlemmermeer ervoor? In dit hoofdstuk schetsen we de uitgangssituatie van Haarlemmermeer. Hoe staat de gemeente ervoor? In het eerste gedeelte van dit hoofdstuk zetten we de huidige structuur uiteen. In het tweede deel bespreken we de belangrijkste opgaven en conclusies. Deze komen voort uit het analysedocument.

2.1

Het belang van commerciële voorzieningen

Commerciële voorzieningen vervullen een grote economische en maatschappelijke waarde in Haarlemmermeer. Ze dragen bij aan de leefbaarheid, voorzien in de dagelijkse behoefte van inwoners en leveren een significante bijdrage aan de werkgelegenheid. Ouderen maken een praatje bij de groenteboer, jongeren halen een koffie to go bij de lokale lunchroom en gezinnen bezoeken op zaterdag de boekhandel, de kapper en de ijssalon. Deze ontmoetingen zorgen voor levendigheid en versterken de sociale cohesie. Het voorzieningenniveau moet aansluiten bij de inwoners van Haarlemmermeer. Een goed voorzieningenniveau maakt de gemeente en haar kernen aantrekkelijk om in te wonen en werken. Op dit moment beschikt de gemeente Haarlemmermeer over ruim 1.200 commerciële voorzieningen met een totale oppervlakte van zo’n 350.000 m² wvo (winkelvloeroppervlak). Hierbinnen is de detailhandel de grootste groep, met ruim 650 winkels. De tweede groep is horeca: er zijn ruim 300 horecavestigingen in Haarlemmermeer. De kleinste groep is commerciële dienstverlening. In totaal zijn circa 260 dienstverleners actief in de gemeente.

2.2

Huidige voorzieningenstructuur Haarlemmermeer

De gemeente Haarlemmermeer beschikt over een groot aantal voorzieningencentra die variëren in omvang en verzorgingsfunctie. We maken onderscheid tussen regionaal- en kernverzorgende centra, dorpsverzorgende centra, wijk- en buurtverzorgende centra en speciale centra. Figuur 1 geeft de spreiding van de voorzieningencentra in de gemeente weer. Hier volgt een beknopte toelichting: •

•

•

•

•

13

Stadscentrum Hoofddorp is het grootste en meest diverse centrum van Haarlemmermeer. Het Stadscentrum Hoofddorp loopt van Hyde Park in noordwestelijke richting door tot de Hoofdvaart en bestaat uit meerdere deelgebieden. Eén van deze gebieden is het winkelcentrum (Centrum Hoofddorp). Dit centrum is dé plek voor recreatief winkelen en bevat tevens een groot aanbod overige commerciële voorzieningen. Het trekt daarmee bezoekers uit de bredere regio. Op Boulevard Cruquius is een zeer uitgebreid aanbod perifere detailhandelsvestigingen (hierna: PDV) te vinden, waaronder veel landelijke winkelketens. Beide clusters hebben een regionaal verzorgende functie; de een gericht op recreatief winkelen, de andere op doelgericht winkelen. De kernverzorgende centra Nieuw-Vennep, Zwanenburg en Badhoevedorp zijn allen het grootste en meest relevante centrum binnen een grotere woonplaats. Deze centra hebben een kleinere omvang en aantrekkingskracht dan Stadscentrum Hoofddorp, maar overstijgen de dorpsverzorgende centra. In deze centra zien we een combinatie van dagelijks en (beperkt) recreatief winkelen met horeca en commerciële dienstverlening. De dorpsverzorgende centra Vijfhuizen, Spaarndam en Rijsenhout vervullen een belangrijke lokale verzorgingsfunctie, hoofdzakelijk gericht op inwoners uit de kernen zelf.

De reikwijdte van deze centra is kleiner dan de reikwijdte van stadscentrum Hoofddorp en bovenstaande kernverzorgende centra. Het belangrijkste bezoekmotief is boodschappen doen. In Hoofddorp, Nieuw-Vennep en Badhoevedorp zitten diverse wijk- en buurtverzorgende centra. Deze centra zijn een belangrijke voorziening voor inwoners uit de buurt. Het gaat om Getsewoud en Linquenda in Nieuw-Vennep, Floriande, Toolenburg, ’t Paradijs, Skagerhof, Pax en Graan voor Visch in Hoofddorp en Pa Verkuyllaan en Sloterweg in Badhoevedorp. Voor al deze centra geldt dat ze ondersteunend zijn aan een relevanter hoofdcentrum binnen eigen kern. Er zijn er twee speciale centra aan te wijzen in Haarlemmermeer. Dit zijn Amsterdam The Style Outlets en Schiphol Plaza. Amsterdam The Style Outlets is een outletcentrum met veel recreatieve winkelketens. Dit speciale centrum is onderdeel van het bredere gebied Sugar City. Schiphol Plaza is het winkelcentrum op Schiphol met winkels en horecazaken. Deze centra beschikken over een uniek en onderscheidend profiel en zijn niet onder te verdelen in de overige typologieën.

Gemeente Haarlemmermeer

•

Tot slot is er een aanzienlijke groep commerciële voorzieningen aanwezig op verspreide locaties in de gemeente. Deze voorzieningen liggen op een locatie buiten de bestaande structuur. Het gaat vooral om perifere detailhandel of voorzieningen aan snelweglocaties.

Figuur 1: huidige hoofdstructuur gemeente Haarlemmermeer

Bron: Stec Groep, 2025.

2.3

Belangrijkste opgaven en strategie

In onderstaande tabel staat een overzicht van de belangrijkste thema’s en opgaven die spelen in de gemeente Haarlemmermeer. We bespreken welke opgaven we zien en om welke strategie dit vraagt. De bevindingen uit tabel 1 komen voort uit het analyserapport. Hierin hebben we uitgebreid onderzoek gedaan naar het huidig functioneren van de voorzieningencentra in Haarlemmermeer. In bijlage 3 staat een overzicht van gebruikte begrippen hun definities. Tabel 1: belangrijkste opgaven en strategie commerciële voorzieningen Haarlemmermeer Opgave Wat zien we? Om welke strategie vraagt dit? Inzetten op 1. Het aantal commerciële voorzieningen De onder druk staande winkelmarkt functieverbreding in de daalt. In totaal gaat het om een afname vraagt om gericht concentratiebeleid. centra van 7% (meetdatum vorig beleid) in de Detailhandel is gebaat bij clustering: zo hele gemeente. De sterkste daling zien we profiteren winkels van elkaars klanten en in de detailhandel. Vooral recreatieve worden combinatiebezoeken winkels en zelfstandig ondernemers gestimuleerd. Daarnaast vraagt de grote hebben het zwaar. Maar ook het aantal inwonerssprong die de gemeente maakt horecazaken en commerciële om het behouden van het bestaande dienstverleners nam af. Terwijl het aantal aanbod en het toevoegen van nieuw commerciële voorzieningen de afgelopen aanbod.

In nieuwe gebiedsontwikkelingen vijf jaar daalde, nam het aantal inwoners dient voldoende ruimte gereserveerd te van de gemeente Haarlemmermeer in worden voor commerciële voorzieningen. dezelfde periode juist aanzienlijk toe Waar mogelijk kunnen de bestaande (+6%) en zal de komende jaren verder voorzieningencentra ruimer 14

Gemeente Haarlemmermeer

toenemen. Daarmee ontstaat er extra marktruimte voor commerciële voorzieningen, waaronder detailhandel. De marktruimte voor dagelijkse detailhandel groeit het hardst. 2.De diversiteit van het aanbod staat onder druk. Er zijn fors minder commerciële voorzieningen in de gemeente en in de meeste gevallen worden achterbleven panden omgebouwd tot woning. Ook verdwijnen er kleinschalige, lokale speciaalzaken en diensten doordat supermarken opschalen en daarbij naastgelegen panden overnemen. In zijn totaliteit zijn er nu minder panden met een commerciële functie dan vijf jaar geleden. Dit terwijl het aantal inwoners juist fors is gegroeid. Het gevolg: het aantal consumentgerichte en economische functies daalt en de diversiteit van het aanbod staat onder druk. 3. Er zijn volop commerciële voorzieningen buiten de hoofdstructuur. Bijvoorbeeld op bedrijventerreinen of in woonwijken. Opvallend is de grote hoeveelheid horeca en dienstverleners buiten de hoofdstructuur: 40% van deze voorzieningen ligt op een verspreide locatie. Voor sommige functies is een locatie buiten de structuur passend. Tegelijkertijd zorgt clustering in centra voor synergie, aantrekkingskracht en levendigheid. Het is belangrijk om bij nieuwe initiatieven zorgvuldig af te wegen wat de beste locatie is in de gemeente. 4. De leegstand in Haarlemmermeer is relatief laag.

De afgelopen jaren schommelt de leegstand net boven frictieniveau (4-5%). De leegstand is het hoogst in de Amsterdam The Style Outlets. Dit gebied heeft een uniek profiel en een eigen positie in de gemeente. Ook in centrum Nieuw-Vennep (9%) en Badhoevedorp (13%) is de leegstand relatief hoog. De leegstand in Stadscentrum Hoofddorp (6%) is sterk ondergemiddeld voor dit type centrum. In de wijk- en buurtverzorgende centra is er nauwelijks sprake van leegstand. 5. De supermarkten in Haarlemmermeer zetten in op schaalvergroting. Het aantal supermarkten in de gemeente bleef de afgelopen jaren stabiel. Toch kwam er ruim 2.600 m² wvo supermarkt bij. Dit betekent dat de gemiddelde supermarkt

15

Gemeente Haarlemmermeer

geprogrammeerd worden. Het voorzieningenaanbod in de gemeente moet meegroeien met de groeiende behoefte als gevolg van de inwonersgroei. Het is belangrijk om attractieve, levendige en economisch vitale centra te houden. Daarom moeten consumentgerichte functies behouden blijven en/of versterkt worden. Succesvolle centra beschikken over een brede functiemix, bestaande uit winkels, horeca, cultuur, leisure, diensten, sport, maatschappelijke voorzieningen, zorg en werkfuncties. Er zijn commerciële panden getransformeerd naar wonen. Nu is het is belangrijk dat panden hun economische functie behouden. Daarom zijn we, op de begane grond (in de plint), terughoudend met transformatie van commerciële ruimtes naar andere functies, zoals woningen. Zo behouden we de diversiteit van aanbod in onze voorzieningencentra. Commerciële voorzieningen worden bij voorkeur binnen de hoofdstructuur geplaatst. Dit betekent zorgvuldige omgang met solitaire ontwikkelingen. Idealiter dragen nieuwe initiatieven bij aan de hoofdstructuur. Ook is het belangrijk om bestaande aanbieders te verleiden tot verplaatsing naar de hoofdstructuur. Voor sommige functies zijn uitzonderingen, zoals voor horeca in het buitengebied of volumineuze detailhandel. Voor functies op bedrijventerreinen sluiten we aan bij de Ruimtelijk Economische Uitwerking Werklocaties (11897030). De leegstand in Haarlemmermeer is relatief laag.

Wel zijn er specifieke gebieden die om actie vragen. In centrum Nieuw-Vennep en Badhoevedorp is de leegstand te hoog. Deze centra zijn echter in afwachting van enkele grootschalige ontwikkelingen die mogelijk een positief effect hebben op de leegstand. Amsterdam The Style Outlets vraagt om een specifieke strategie, dit gebied functioneert zelfstandig binnen de hoofdstructuur. De wijk- en buurtverzorgende centra zitten juist zo goed als vol: hier is zelfs sprake is van ruimtegebrek. De supermarktbranche is sterk in beweging. Er is een concurrentiestrijd gaande en veel supermarkten zoeken naar mogelijkheden voor schaalvergroting. Dit zet het economisch draagvlak voor kleinschalige speciaalzaken onder druk.

Bevorderen van horecasector

groter is dan voorheen. Deze ontwikkeling ligt in lijn met de landelijke trend van schaalvergroting onder supermarkten. 1. Het horeca-aanbod in Haarlemmermeer blijft achter. Dit blijkt uit een benchmark met vergelijkbare gemeenten en een vergelijking met landelijke gemiddelden. Vooral in de centra is het horeca-aanbod ondergemiddeld. Verklaringen hiervoor zijn het ontbreken van een historische binnenstad (met van oudsher veel horecaaanbod) en de oriëntatie van inwoners op andere, nabijgelegen steden met een sterk horeca-aanbod, zoals Haarlem en Amsterdam.

2. Het horeca-aanbod in de centra van Haarlemmermeer is versnipperd. Het ontbreekt de gemeente aan historisch gegroeide kernen waar horeca zich van nature heeft kunnen concentreren. Hierdoor zijn er weinig horecaclusters en ontbreekt het aan kritische massa. Dit is een van de oorzaken waardoor het horeca-aanbod in de gemeente achterblijft.

Voorzieningen groeien mee met de schaalsprong van Haarlemmermeer

16

Gemeente Haarlemmermeer

3. Het kwaliteitsniveaus van de centra gaat achteruit. Dit is naar voren gekomen tijdens het participatietraject voor dit beleid. De afgelopen jaren is de kwaliteit van de openbare ruimte afgenomen. Dit heeft een negatieve impact op de verblijfskwaliteit en beleving van centra. Dit heeft mede te maken met dat een aantal centra in afwachting zijn van gebiedsontwikkeling en bouwactiviteiten, zoals centrum Badhoevedorp, NieuwVennep en Stadscentrum Hoofddorp. 1. Haarlemmermeer maakt een forse inwonersgroei door. De komende 15 jaar komen er zo’n 40.000 tot 55.000 inwoners bij in Haarlemmermeer. Dit blijkt uit de inwonersprognose (gemeente Haarlemmermeer, 2024). In diverse gebiedsontwikkelingen is er nog onzekerheid over de definitieve woningaantallen; daarom rekent de bevolkingsprognose met twee verschillende scenario’s (70% en 100%). 2. Het aanbod commerciële diensten is sterk onder niveau. Dit blijkt uit een benchmark met vergelijkbare gemeenten en landelijke gemiddelden. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn het gebrek aan

Om de supermarktstructuur gezond te houden is gericht beleid nodig. Niet alle supermarktinitiatieven kunnen doorgaan. Dit vraagt om het actief stimuleren en faciliteren van de horecasector. De horecasector wordt steeds belangrijker voor het goed functioneren van centrumgebieden. Het verlengt de verblijfsduur en draagt bij aan de winkelbeleving. Het is belangrijk om ruimte te bieden in het omgevingsplan voor nieuwe concepten en het faciliteren van mengvormen van horeca met andere functies, zoals detailhandel en diensten. Ook in de toekomstige hoogstedelijke gebieden heeft horeca een belangrijke functie (zoals Stationskwartier en Hyde Park). De ontmoetingsfunctie is hier extra van belang gezien de hoge concentratie (kleine) woningen en alleenwonenden. De horecasector is gebaat bij clustering omdat het zorgt voor levendig, kwalitatief en concurrerend aanbod. Dit vraagt om gerichte keuzes in de programmering. Zo functioneren restaurants het best aan plein en locaties met sfeer. Bezorgdiensten passen beter aan de rand van een centrum. Ook kent de gemeente recreatiegebieden waar horeca goed passend is. Het uitgangspunt: de juiste horeca op de juiste plaats. Het is zaak om het kwaliteitsniveau van de centra op niveau te houden en te versterken. De basis moet op orde zijn: ‘schoon, heel en veilig’.

Investeringen in de openbare ruimte, zoals meer groen en sfeer, betere verlichting, meer ontmoetingsplekken dragen direct bij aan de verblijfskwaliteit van centra.

Het voorzieningenaanbod moet in de pas blijven lopen met het aantal inwoners. Gezien de omvang van diverse gebiedsontwikkelingen en de verwachte inwonersgroei is het noodzakelijk om de hoofdstructuur uit te breiden met diverse nieuwe locaties. Dit is van belang om zowel te voldoen aan de behoeften van nieuwe inwoners als om overbelasting van de bestaande centrumgebieden te voorkomen. Dit vraagt om een ruimtelijke verkenning of dienstverleners meer ruimte kunnen krijgen in de bestaande centra. Dit kan door middel van een verdichtingsstudie. Ook moet er voldoende ruimte

commerciële ruimtes in de centra, de relatief hoge huren en de planmatige opbouw en het ontbreken van een historische binnenstad. In de huidige situatie is er behoefte aan extra aanbieders. Door de grote inwonersgroei stijgt de behoefte richting 2040. 3. Stevige marktruimte voor extra horeca in Haarlemmermeer. In de huidige situatie blijft het aanbod circa 20% achter ten opzichte van vergelijkbare gemeenten en landelijke gemiddelden. Er zijn relatief weinig restaurants en cafés en veel fastservice-zaken. Richting 2040 is er aanzienlijke ruimte voor groei. Mede door de inwonersgroei. Afhankelijk van de ambitie en de inwonersgroei gaat het om 6.600 tot 16.000 m² wvo.

4. Inwonersgroei leidt tot forse behoefte aan extra dagelijkse detailhandel. Op gemeenteniveau is er in de huidige situatie al behoefte aan extra dagelijkse detailhandel. De komende tien jaar groeit deze behoefte stevig door de komst van tienduizenden nieuwe inwoners. In totaal gaat het om 21.500 tot 27.5000 m² wvo afhankelijk van de inwonersgroei (scenario 1 of 2). De marktruimte verschilt sterk per deelgebied. 5. De recreatieve detailhandel blijft een kwetsbaar segment. Toch is er ook veel dynamiek in deze markt. De afgelopen jaren kenmerkten zich door faillissementen vanwege anders winkelen (internet) en naweeën van de pandemie. Maar ook juist door winkelopeningen van nieuwe formules. De marktruimte voor recreatieve detailhandel is op gemeenteniveau verzadigd. In de huidige situatie is er sprake van een overaanbod. Door de grote toename van het aantal inwoners stijgt de marktruimte in 2040 tot bandbreedte van 165 tot 9.090 m² wvo.

6. Het aanbod doelgerichte detailhandel in de gemeente Haarlemmermeer functioneert uitstekend. Dit komt met name door Boulevard Cruquius. Het centrum heeft een bovenregionale aantrekkingskracht. Er is amper leegstand. De huidige marktruimte voor doelgerichte detailhandel is positief. Er ontstaat een substantiële behoefte aan uitbreiding. De marktruimte in 2040 bedraagt circa 39.000 tot 52.800 m² wvo.

17

Gemeente Haarlemmermeer

geprogrammeerd worden voor dienstverleners in nieuw te ontwikkelen centra. Commerciële dienstverleners concentreren zich binnen de hoofdstructuur. Dit vergroot de levendigheid, trekt nieuwe doelgroepen aan en voegt bezoekmotieven toe. Het versterken van de horecasector is niet alleen een kwantitatieve, maar ook kwalitatieve opgave. Het vraagt om een gerichte strategie die inzet op diversificatie van het aanbod. Horeca inzetten als structuurversterking in de hoofdcentra en toekomstige hoogstedelijke gebieden in de spoorzone om levendigheid om synergie met detailhandel en overige functies te versterken. Ook vraagt het om (soepele) planologische kaders om innovatieve concepten mogelijk te maken. Er staan diverse grootschalige gebiedsontwikkelingen op de planning. Dagelijkse detailhandel en specifiek supermarkten voorzien in de primaire behoefte van inwoners en hebben een cruciale functie. In meerdere plannen is er voldoende marktruimte en draagvlak voor de ontwikkeling van nieuwe, dagelijkse centra. Dit is belangrijk voor de leefbaarheid en om overbelasting van bestaande centra tegen te gaan. Het primaat voor recreatieve detailhandel ligt in het winkelgebied van Stadscentrum Hoofddorp. De extra potentie die ontstaat door inwonersgroei zetten we in voor diverse plannen in stadscentrum Hoofddorp.

In de overige bestaande centra zien we geen noodzaak extra recreatieve meters toe te voegen. In nieuw te ontwikkelen centra zien we potentie voor frequente recreatieve detailhandel. Dit zijn winkels waar mensen komen voor wekelijkse benodigdheden en huishoudelijke artikelen. Dit is een ander type dan niet-frequente detailhandel, waar mensen vooral winkelen voor hun plezier. Er is behoefte aan extra doelgerichte detailhandel. Conform het huidige beleid concentreert de doelgerichte detailhandel zich op Boulevard Cruquius en op sommige bedrijventerreinen. Onderzocht moet worden of er op deze locaties voldoende ruimte beschikbaar is om te voldoen aan de toekomstige behoefte in de gemeente. Mede vanwege de woningbouwopgave en bijbehorende vraag naar dit type detailhandel.

Juiste functie op de juiste plek

1. Er zijn veel commerciële voorzieningen aanwezig op bedrijventerreinen. Redenen hiervoor zijn de lagere huurprijzen en ruimtegebrek in de centra. Specifieke branches, zoals doelgerichte detailhandel, passen qua aard en omvang niet altijd in de centra, maar beter op locaties met meer ruimte. Dit type voorziening zit al op de juiste plek.

2. Het aantal commerciële dienstverleners op bedrijventerreinen neemt toe. We zien een toename van onder meer kappers en schoonheidssalons. Hoewel deze functies bijdragen aan het voorzieningenniveau, is deze ontwikkeling niet overal wenselijk. Het leidt tot verdringing van ruimte voor werkfuncties, extra verkeersbewegingen en een ongelijk speelveld met aanbieders in de centra.

2.4

We gaan voorwaarden hanteren voor commerciële voorzieningen op werklocaties en in gemengde woonwerkgebieden. Enerzijds doen we dit vanwege de wens voor functieverbreding in de centrumgebieden. Anderzijds vanwege het ruimtegebrek op werklocaties. Op werklocaties willen we wel voorzieningen mogelijk maken in het kader van het versterken van de leefbaarheid, bijdragen aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat en verhogen van de verblijfskwaliteit voor werknemers en bezoekers. We bekijken deze vraag in samenhang met de Ruimtelijk Economische Uitwerking Werklocaties Haarlemmermeer (zie hoofdstuk 5). Het is wenselijk om een selectiever vestigingsbeleid te hanteren voor commerciële dienstverlening op werklocaties. Door selectief te zijn in waar commerciële dienstverlening wordt toegestaan, wordt het principe ‘juiste functie op de juiste plek’ gehanteerd. Dit voorkomt ongewenste menging op monofunctionele bedrijventerreinen en zorgt voor een logische clustering van functies die elkaar versterken.

Beleidscontext

Het Beleid commerciële voorzieningen sluit aan op bestaande beleidskaders van de gemeente Haarlemmermeer. Hieronder staat een beknopte samenvatting van de belangrijkste beleidsstukken die betrekking hebben op commerciële voorzieningen. Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 (2021.0003036) In 2022 is de Omgevingsvisie Haarlemmermeer 2040 vastgesteld (2021.0003036). De Omgevingsvisie schetst de toekomst van de gemeente Haarlemmermeer. De ambitie is dat Haarlemmermeer groeit naar 200.000 inwoners in 2040. De omgevingsvisie is opgebouwd rond vier verhaallijnen: (1) wonen waar dorp en stad samenkomen, (2) economisch krachtig en divers, (3) ontspannen in het buitengebied en (4) slim en stevig verbonden met onze netwerken. Voor verschillende gebieden zijn gebiedsspecifieke opgaven geformuleerd. Daarnaast worden ambities en uitgangspunten van verschillende onderwerpen beschreven, zoals economie, luchtvaart, wonen, landschap en schone energie, die gelden voor heel Haarlemmermeer. De dorpen in de gemeente worden gewaardeerd om hun kleinschaligheid en voorzieningen op loopafstand. Het zijn gezellige woongebieden waar je elkaar tegenkomt op straat. Dit moet zo blijven. De grotere kernen worden wat meer 'stads' gemaakt doordat hier meer woningen en voorzieningen bijkomen. Daarnaast zijn er ook sociale netwerken tussen mensen. Deze zijn belangrijk voor de sociale cohesie en mentale gezondheid.

De gemeente zet daarom in op aantrekkelijke pleinen en andere ontmoetingsplekken. Economische koers Haarlemmermeer 2024: ‘van grijs groeien naar groen ontwikkelen’ (10973869) De Economische Koers Haarlemmermeer zet in op een trendbreuk: van kwantitatieve groei naar kwalitatieve ontwikkeling. De focus ligt op drie pijlers: diversificatie van de economie (naast Schiphol ook versterken van sectoren zoals ICT, zakelijke dienstverlening, life sciences en energie), selectiviteit in ruimtegebruik (schaarse ruimte vraagt om scherpe keuzes en verdichting) en kwaliteit boven kwantiteit (met nadruk op duurzaamheid, circulariteit, innovatie en aantrekkelijk werkgeverschap). Commerciële voorzieningen, zoals detailhandel en horeca, spelen hierin een ondersteunende rol door de leefbaarheid en het vestigingsklimaat te versterken en werklocaties aantrekkelijker te maken voor werknemers en bedrijven. Zo wil de gemeente de sterke economische positie behouden en toekomstbestendig maken, met oog voor lokale bedrijven en een goed vestigingsklimaat. 18

Gemeente Haarlemmermeer

Koers Werklocatiemarkt Haarlemmermeer: kwaliteit, selectiviteit en diversificatie (7963359) De Koers Werklocatiemarkt Haarlemmermeer (2023) licht toe hoe de gemeente wil inspelen op de snelle economische en demografische groei en de toenemende ruimtedruk. Waar vroeger voldoende ruimte beschikbaar was, vraagt de huidige situatie om strategische keuzes en een nieuw beleidskader. De koers richt zich daarom op drie speerpunten: kwaliteit, door te investeren in duurzame, innovatieve en aantrekkelijke werklocaties; selectiviteit, door zorgvuldig en gefaseerd ruimte toe te wijzen en niet elke vraag te honoreren; en diversificatie, door de economische basis breder te maken naast de luchthaven. Commerciële voorzieningen spelen hierbij een rol door functiemenging mogelijk te maken met bijvoorbeeld horeca en ondersteunende functies, waardoor werklocaties levendiger en aantrekkelijker worden. Het doel is een toekomstbestendige werklocatiemarkt die ruimte biedt aan verschillende sectoren en inspeelt op maatschappelijke en ruimtelijke opgaven, met een sterke focus op samenwerking met de markt en een integrale afweging van effecten op leefbaarheid, mobiliteit en bestaande centra. Ruimtelijke Economische Uitwerking Werklocaties (2025) (11897039) Het sturen op de Koers Werklocatiemarkt in de praktijk is uitgewerkt in de Ruimtelijk Economische Uitwerking Werklocaties (REUW).

Hierin zijn toekomstprofielen voor de werklocaties van Haarlemmermeer uitgewerkt op basis van de categorisering van de huidige situatie en de ambities voor de toekomstbestendige werklocaties. De toekomstprofielen werklocaties geven een eerste analyse en indeling van de Haarlemmermeerse werklocaties naar categorisering en profielen. Dit betreft nadrukkelijk een denkkader en een streven: de invulling van functies en voorzieningen wordt in de komende jaren verder gespecificeerd op basis van marktconsultaties, gesprekken met ondernemers en parkmanagement, en aanvullend onderzoek. Per categorie is uitgewerkt wat voor mix met verschillende typen bedrijvigheid en voorzieningen en op welke locaties een mix met woningbouw mogelijk is. De mate van functiemix met voorzieningen wordt voor elke categorie omschreven met een percentage. Categorieën met een hogere percentage zijn de Werkwijken, Multifunctionele Knooppuntlocaties, Stedelijke Werkmilieus en Internationale Toplocaties. Verder hebben overige locaties lagere niveaus van voorzieningen (0-5% van totaal bvo). Er zijn negen categorieën op hoofdlijnen uitgewerkt, die als uitgangspunt dienen om samen met de markt verder uit te werken. Bij werklocaties met lagere voorzieningsniveaus gaat het primair om functies die dienend zijn aan de werklocatie, zoals voorzieningen die werknemers ondersteunen of bijdragen aan het vestigingsklimaat.

Dit kunnen ook voorzieningen zijn die vanwege hun aard of schaal minder goed inpasbaar zijn in winkelgebieden, bijvoorbeeld omdat ze groot van omvang zijn of geluidsgevoelig (zoals sportscholen, padel- of tennisvoorzieningen of uitgaansgelegenheden). Zulke functies kunnen bijdragen aan vitaliteit en gezondheid en versterken de aantrekkelijkheid van de werklocatie, zonder te concurreren met voorzieningen die thuishoren in winkelgebieden. Voor locaties met hogere voorzieningsniveaus kan breder gekeken worden naar commerciële functies die bijdragen aan levendigheid, verblijfskwaliteit en aantrekkelijkheid voor werknemers en bezoekers, mits dit geen ongewenste concurrentie oplevert met centrumvoorzieningen. ‘Maak Ruimte met Ruimte’ In Haarlemmermeer is er niet veel ruimte, maar er is wel steeds meer ruimte nodig. Als gemeente willen we daar slim mee om gaan. Met ‘Maak Ruimte met Ruimte’ willen we bedrijven de mogelijkheid bieden een ruimte met verschillende functies op verschillende tijden van de dag te vullen. Dit noemen we meervoudig ruimtegebruik. Voor meer informatie, zie de bijgevoegde link Geef (uw) bedrijfsruimte meer functies | gemeente Haarlemmermeer. Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 (2022.0000047) De Verdichtingsvisie Haarlemmermeer 2040 schetst hoe de gemeente de forse groei van inwoners en banen slim en efficiënt wil opvangen.

In plaats van verdere uitbreiding ten koste van het open landschap wordt gekozen voor verdichting: het toevoegen van woningen en werkplekken binnen bestaande kernen en wijken. Verdichten is geen doel op zich, maar een middel om kwaliteiten te behouden en te versterken, samenhang te creëren en leefbaarheid te vergroten. Het uitgangspunt is compacte, hoogwaardige woon- en werkomgevingen met ruimte voor groen, recreatie en klimaatadaptatie. Daarbij wordt nadrukkelijk ingezet op functiemenging van wonen, werken en voorzieningen, zodat levendige en inclusieve stedelijke milieus ontstaan met draagvlak voor commerciële en maatschappelijke voorzieningen. Zo draagt de visie niet alleen bij aan het realiseren van de woningbouwopgave, maar ook aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig vestigingsklimaat.

19

Gemeente Haarlemmermeer

Investeringsstrategie Schaalsprong Wonen (77736120) De Investeringsstrategie Schaalsprong Wonen 2023 beschrijft hoe Haarlemmermeer de bouw van minimaal 20.000 woningen tot 2040 wil realiseren, waarvan 13.400 tot 2030 conform de MRA-woondeal. Naast woningbouw gaat het om noodzakelijke investeringen in mobiliteit, bovenplans groen en maatschappelijke voorzieningen, zodat nieuwe woonwijken goed ontsloten zijn en leefbaar blijven. Ten opzichte van de eerdere strategie uit 2021 ligt de nadruk nu sterker op de Spoorzone Hoofddorp en andere prioritaire locaties, mede door afspraken met het Rijk en de beperkte financiële middelen. Er wordt gestuurd op betaalbare woningen, multifunctioneel gebruik van voorzieningen en samenwerking met marktpartijen en overheden. Daarmee wordt de schaalsprong niet alleen een woningbouwopgave, maar ook een bredere investering in bereikbaarheid, groen en leef kwaliteit, met aandacht voor de rol van maatschappelijke en indirect commerciële voorzieningen in nieuwe stedelijke milieus. Aansluiting bij provinciaal detailhandelsbeleid Het beleid commerciële voorzieningen Haarlemmermeer sluit aan bij het provinciale beleid (detailhandelsbeleid 20252033).