b1. RKC Opvolgonderzoek Woonbeleid 2022

Vroeg begonnen, veel gewonnen Opvolgonderzoek Woonbeleid

gemeente Haarlemmermeer

RKC Haarlemmermeer- Onderzoek Jeugdzorg - Versie voor bestuurlijk wederhoor

Inhoudsopgave 1.

INLEIDING . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.1 Waarom woonbeleid?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.2 Wat onderzocht de RKC in 2017?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.3 Wat is de reikwijdte van dit opvolgonderzoek?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.4 Hoe heeft de RKC dit opvolgonderzoek uitgevoerd? . . . . . . . . . . . . . . . . 3 1.5 Wat leest u in deze notitie? . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 4

2.

BEVINDINGEN OVER DE RAADSBEHANDELING VAN WOONBELEID. . . . . . . . . 5 2.1 Collegenota’s, amendementen en moties in de raad over woonbeleid. . . . 5

3.

BEVINDINGEN OVER DE OPVOLGING VAN HET RAADSBESLUIT. . . . . . . . . . . 6 3.1 Wat heeft de raad besloten in 2018?. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 6 3.2 Hoe heeft het college het besluit en de aanbevelingen opgevolgd? . . . . . 7 3.3 Samenvatting van de bevindingen . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9

4.

CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11

5.

BESTUURLIJKE REACTIE. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 12

6.

NAWOORD. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 16

BIJLAGEN . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17 Bijlage 1 - Mogelijke maatregelen om te komen tot een meer divers en passend woningaanbod per subthema.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Bijlage 2 – Lijst met collegenota’s en moties in de raad van februari 2018 tot oktober 2021. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 20

Rekenkamercommissie Haarlemmermeer Februari 2022 2

1. Inleiding De Rekenkamercommissie Haarlemmermeer (hierna: RKC) heeft besloten in 2021 een opvolgonderzoek uit te voeren naar woonbeleid. In dit opvolgonderzoek toetst de RKC of de door de raad aangenomen aanbevelingen naar aanleiding van een eerder onderzoek van de RKC daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

1.1

Waarom woonbeleid?

De RKC maakt een bewuste keuze voor welke onderzoeken zij een opvolgonderzoek doet. Het ingewikkelde en urgente vraagstuk rondom de grote woningvraag en passende woonruimte maakt dat de RKC een opvolgonderzoek van het onderzoek naar woonbeleid Ruimte voor verbetering? uit 2017 relevant acht voor de raad. Een andere reden voor dit opvolgonderzoek is dat sturing op het woonbeleid niet alleen is veranderd maar ook ingewikkelder lijkt te zijn geworden sinds het rekenkameronderzoek van 2017. De woningmarkt in Haarlemmermeer staat niet op zichzelf: de gemeente stemt het woonbeleid en de woningbouwopgave regionaal af met andere overheden. Binnen de Metropool Regio Amsterdam (MRA) wordt ingezet op de bouw van 250.000 woningen tot 2040, waarvan ruim 20.000 in Haarlemmermeer. Hierin trekt de gemeente op met de provincie, de MRA en AM-regio1. Wonen is voor de gemeente Haarlemmermeer ook een ingewikkeld beleidsterrein vanwege de geluidsnormen en stikstofbeperkingen rondom Schiphol. De gemeente heeft beperkte directe mogelijkheden om te sturen op het aanbod van woningen, maar kan hier wel invloed op uitoefenen.

1.2

Wat onderzocht de RKC in 2017?

De centrale onderzoeksvraag uit het onderzoek uit 2017 naar woonbeleid was: In hoeverre speelt de gemeente in op de huidige situatie op de woningmarkt, wat is de invloed die de gemeenteraad daarop kan uitoefenen en in hoeverre is het woonbeleid toekomstbestendig? Voor een uitgebreide beschrijving van de vraagstelling, resultaten, conclusies, aanbevelingen en bestuurlijke toezeggingen van het oorspronkelijke onderzoek uit 2017 verwijzen we u naar de website van de RKC.

1.3

Wat is de reikwijdte van dit opvolgonderzoek?

In dit opvolgonderzoek toetst de RKC: • hoe de gemeenteraad van Haarlemmermeer woonbeleid behandelt; • in hoeverre het college het besluit van de raad over het RKC-onderzoek uit 2017 heeft uitgevoerd. Het opvolgonderzoek beperkt zich tot deze twee punten.

1.4

Hoe heeft de RKC dit opvolgonderzoek uitgevoerd?

De RKC heeft gesprekken gevoerd met de ambtelijke contactpersoon en de verantwoordelijk teammanager voor het woonbeleid. Daarnaast heeft de RKC documenten bestudeerd. De RKC heeft tevens een tijdlijn gemaakt met collegenota’s, amendementen en moties die in de raad zijn gepasseerd in de periode februari 2018- oktober 2021 (bijlage 2).

1. Bron: Programmabegroting 2021-2024

3

1.5

Wat leest u in deze notitie?

In hoofdstuk 2 gaan we in op het overzicht van collegenota’s, moties en amendementen die in de raad gepasseerd zijn. In hoofdstuk 3 toetsen we de aanbevelingen aan het college. Per aanbeveling geeft de RKC aan in hoeverre aan de aanbeveling is voldaan. In hoofdstuk 4 trekt de RKC conclusies uit dit opvolgonderzoek en doet ze nieuwe aanbevelingen aan raad en college. Hoofdstuk 5 bevat de bestuurlijke reactie van het college op dit opvolgonderzoek en hoofdstuk 6 tenslotte een kort nawoord van de RKC.

4

2. Bevindingen over de raadsbehandeling van woonbeleid Dit hoofdstuk beschrijft het aantal collegenota’s, amendementen en moties die in de raad zijn gepasseerd in de periode februari 2018 - oktober 2021 (§ 2.1.).

2.1

Collegenota’s, amendementen en moties in de raad over woonbeleid

Om inzicht te krijgen in de raadsbehandeling van woonbeleid heeft de RKC een overzicht gemaakt van collegenota’s, amendementen en moties over het woonbeleid die in de raad zijn gepasseerd in de periode vanaf de bekrachtiging van de aanbevelingen uit het RKC onderzoek (februari 2018) tot aan de start van dit vervolgonderzoek (oktober 2021) (bijlage 2). In deze bijlage is aangeduid op welke manier collegenota’s zijn aangeboden aan de raad: • ter besluitvorming • ter bespreking • ter informatie De raad kan zelf ervoor kiezen om collegenota’s op een andere manier dan voorgesteld te behandelen. De raad gaat immers over zijn eigen agenda. Het (moeten) aanpassen van de agenda vormt wel een drempel voor de raad om aan het stuur te komen. Als het college een nota ter besluitvorming aanbiedt zet hij de raad direct aan het stuur. De sturingsmogelijkheden zijn het geringst als het college een nota ter informatie aanbiedt omdat er dan geen bespreking in de raad volgt. Uit tabel 1 komt naar voren dat de nota’s die het college aanbiedt aan de raad veelal ter informatie zijn; dertien van de drieëntwintig in genoemde periode. Vijf nota’s werden ter bespreking voorgelegd en over eveneens vijf nota’s vond besluitvorming plaats in de raad. De RKC heeft niet onderzocht of de wijze van passeren van nota’s in de raad de juiste was vanuit de rolverdeling tussen raad en college.

Het valt op dat de raad zelf in de genoemde periode geen amendementen heeft ingediend. Dus ook niet bij de vaststelling van het woonbeleid (in het woonbeleidsprogramma 2019-2025). Wel heeft de raad in de onderzochte periode de uitvoering proberen bij te sturen door het indienen van elf moties waarvan hij het merendeel (zeven) heeft aangenomen (bijlage 2). Tabel 1 – Aantal in de raad gepasseerde collegenota’s, moties en amendementen in de periode 02-18 t/m 10-21

Nota’s aangeboden door college

Totaal

Ingebracht door de raad

Ter besluitvorming

Ter bespreking

Ter informatie

Amendementen

Moties

5

5

13

0

11

5

3. Bevindingen over de opvolging van het raadsbesluit Dit hoofdstuk beschrijft achtereenvolgens: • wat de raad in februari 2018 heeft besloten over het rekenkameronderzoek (§ 3.1.); • hoe het college dit besluit tussen februari 2018 en oktober 2021 heeft opgevolgd (§ 3.2.) en • wat samengevat de belangrijkste bevindingen zijn (§ 3.3.).

3.1

Wat heeft de raad besloten in 2018?

Tabel 2 geeft een overzicht van de aanbevelingen in het RKC-onderzoek uit 2017 en het besluit dat de raad op 8 februari 2018 nam over dit onderzoek. Tabel 2 – Aanbevelingen naar aanleiding van RKC-onderzoek woonbeleid

Oorspronkelijke formulering

Gewijzigde formulering

Aanbeveling 1

Vertaal de regionale ontwikkelingen en Ongewijzigd overgenomen beleidsdoelen naar de lokale situatie in Haarlemmermeer op basis van de woningbehoefte - nu en in de toekomst - naar doelgroep en woningtype en in kwalitatieve en kwantitatieve zin.

Aanbeveling 2 Geamendeerd beslispunt

Betrek de raad bij het maken van prestatieafspraken met de woningcorporaties. In een dergelijke opzet komt de raad tot een (meer)jaarlijkse cyclus waarin hij op basis van de jaarlijkse monitor (Bestuurlijke Voortgangsrapportage (BVR), het Meerjarenperspectief Grondzaken (MPG) en de monitor prestatieafspraken) aan het college kaders meegeeft en daarmee ‘aan de knoppen zit’.

Aanbeveling 3

In de beleidscyclus en voor elk beleidsstuk dat Ongewijzigd overgenomen de raad ontvangt steeds de relatie tussen de beleidsdoelen, de instrumenten, de prestatieindicatoren en de resultaten te leggen en op projectniveau aan te geven hoe deze inspanningen zich tot de doelen verhouden. Dit geeft overzicht en houvast voor de gemeenteraad en de samenwerkingspartners in het maken van keuzes of stellen van prioriteiten, controle en bijsturing.

Gewijzigd in: Betrek de raad vooraf bij het maken van de raamovereenkomst met de woningcorporaties. In een dergelijke opzet komt de raad tot een 4-jaarlijkse cyclus waarin hij op basis van de vastgestelde woonvisie, woonagenda, het woonbehoefte-onderzoek, en de jaarlijkse monitor het college kaders meegeeft. Het college maakt op basis hiervan afspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties, welke worden opgenomen in de 4-jaarlijkse raamovereenkomst.

6

Aanbeveling 4

De BVR 2018 (meerjarig) beter te structureren, met een heldere terugkoppeling over de realisatie van de gestelde doelen aan de raad, dan wel afwijkingen hierin en een helder inzicht in de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de woningvoorraad.

Ongewijzigd overgenomen

Uit de tabel blijkt dat de raad drie aanbevelingen ongewijzigd overnam en instemde met een gewijzigd beslispunt.

3.2

Hoe heeft het college het besluit en de aanbevelingen opgevolgd?

Hieronder geven we aan wat het college in de periode heeft gedaan met het (gewijzigde) beslispunt en de drie aanbevelingen. Dit doen we via de volgende structuur: • Overgenomen aanbeveling: Hoe luidt het besluit of de aanbeveling? • Beoordeling: Vindt de RKC dat het college heeft voldaan aan het besluit of de aanbeveling? • Toelichting: Waarop baseert de RKC deze beoordeling?

3.2.1

Opvolging aanbeveling 1

Overgenomen aanbeveling Vertaal de regionale ontwikkelingen en beleidsdoelen naar de lokale situatie in Haarlemmermeer op basis van de woningbehoefte - nu en in de toekomst - naar doelgroep en woningtype en in kwalitatieve en kwantitatieve zin. Beoordeling Het college heeft voldaan aan deze opdracht. Toelichting In de nota Schaalsprong Wonen van augustus 2018 heeft het college invulling gegeven aan deze opdracht van de raad. De nota Schaalsprong Wonen ‘geeft richtinggevende uitspraken ter onderbouwing van het woonprogramma voor de bouw van 20.000 woningen en maakt het mogelijk om de ontwikkelrichting voor Haarlemmermeer per locatie uit te werken naar woontypologieën en woonmilieus.’ Deze nota is ter bespreking naar de raad gegaan. Bij het uitwerken van de ontwikkelrichtingen is uitgegaan van de woningbehoefte in Haarlemmermeer. Er zijn verschillende onderzoeken2 die de woningbehoefte in de gemeente in kaart brengen: • Haarlemmermeer neemt deel aan het WiMRA (Wonen in de MRA). Elke twee jaar wordt dit onderzoek uitgevoerd door middel van een schriftelijke enquête onder inwoners van alle deelnemende gemeenten. • Daarnaast zijn er onderzoeken op basis van modellen gebaseerd op bevolkingsprognoses van de provincie. Resultaten uit de onderzoeken zijn in nota’s verwerkt. De onderzoeksrapporten zelf zijn niet aan de gemeenteraad aangeboden.

2.

Hoofdstuk 8 van bijlage 1 van het woonbeleidsprogramma geeft de woningbehoefte op basis van deze onderzoeken weer.

7

3.2.2

Opvolging geamendeerd beslispunt (was aanbeveling 2)

Geamendeerd beslispunt Het college opdracht te geven de raad vooraf te betrekken bij het maken van de raamovereenkomst met de woningcorporaties. In een dergelijke opzet komt de raad tot een 4-jaarlijkse cyclus waarin hij op basis van de vastgestelde woonvisie, woonagenda, het woonbehoefte-onderzoek, en de jaarlijkse monitor aan het college kaders meegeeft. Het college maakt op basis hiervan afspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties, welke worden opgenomen in de 4-jaarlijkse raamovereenkomst. Beoordeling Het college heeft voldaan aan deze opdracht. De raad heeft geen aanvullende kaders gesteld. Toelichting Het college heeft in de Nota inzet meerjarige prestatieafspraken3 invulling gegeven aan deze aanbeveling. Deze nota is vastgesteld door het college. Op 24 september 2020 heeft het college een bijeenkomst georganiseerd voor de raad. Op de agenda stond onder andere deze Nota inzet meerjarige prestatieafspraken. De nota is ter bespreking aan de raad aangeboden. De raad heeft geen aanvullende kaders gesteld door het indienen van moties.

3.2.3

Opvolging aanbeveling 3

Overgenomen aanbeveling Het college opdracht te geven om in de beleidscyclus en elk beleidsstuk steeds de relatie tussen de beleidsdoelen, de instrumenten, de prestatie-indicatoren en de resultaten te leggen en op projectniveau aan te geven hoe deze inspanningen zich tot de doelen verhouden. Dit geeft overzicht en houvast voor de gemeenteraad en de samenwerkingspartners in het maken van keuzes of stellen van prioriteiten, controle en bijsturing. Beoordeling Het college heeft niet voldaan aan deze opdracht. Toelichting De RKC heeft niet kunnen vaststellen dat het college in nota’s over het woonbeleid een duidelijke relatie legt tussen beleidsdoelen, maatregelen en resultaten. Naar de mening van de RKC zijn de zeven onderscheiden ‘hoofdopgaven’ in het woonbeleidsprogramma nu -met uitzondering van het kwantitatieve doel om 20.000 woningen tot 2040 te bouwen waarvan de helft betaalbaar- onvoldoende specifiek en meetbaar. Anders gezegd: het is bij de meeste doelen onvoldoende helder welke maatschappelijke effecten Haarlemmermeer nastreeft, hoe Haarlemmermeer deze effecten meet en hoe hoog de gemeente hierbij de lat legt. Ter illustratie twee voorbeelden van weinig specifieke en/of meetbare doelen uit het stuk: • ‘We willen bouwen in woonmilieus die passen bij de locatie waar gebouwd wordt en die aansluiten bij de huidige en toekomstige woonbehoefte’.

• ‘We streven naar gemengde wijken; naar woningtype, inkomen en gezinssamenstelling’.

3.

Nota van B&W 2020.0001977

8

Ook maakt het college niet expliciet welke resultaten of prestaties (die moeten bijdragen aan deze doelen) de gemeente Haarlemmermeer wil boeken en via welke indicatoren het college meet of deze prestaties worden geleverd. Dit maakt het lastig voor de raad om te controleren of doelen worden gehaald en prestaties worden geleverd. Informatie over woonbehoeften en over de ontwikkeling van de woonvoorraad is aanwezig, maar als de beleidsdoelen niet voldoende specifiek en meetbaar zijn, is het voor zowel college als raad lastig om het beleid zo nodig (bij) te sturen.

3.2.4

Opvolging aanbeveling 4

Overgenomen aanbeveling Geef het college opdracht de BVR 2018 (meerjarig) beter te structureren, met een heldere terugkoppeling over de realisatie van de gestelde doelen, dan wel afwijkingen hierin en een helder inzicht in de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de woningvoorraad. Beoordeling Het college heeft deels voldaan aan deze opdracht. Toelichting In de Bestuurlijke Voortgangsrapportage Wonen (BVR) rapporteert het college jaarlijks over de ontwikkelingen op de woningmarkt en over de resultaten van de Haarlemmermeerse inspanningen in het woonbeleid. De BVR beoogt inzicht te bieden in de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de woningvoorraad. Sinds 2018 bevat de BVR meer kwantitatieve informatie dan daarvoor. De RKC vindt dat daarmee voldoende inzicht wordt gegeven in de ontwikkeling van de woningvoorraad. De RKC constateert echter dat de raad nog onvoldoende kan sturen op het woonbeleid doordat de doelen onvoldoende specifiek en meetbaar zijn en de relatie tussen doelen, maatregelen en resultaten nog onvoldoende helder is (zie aanbeveling 3).

3.3

Samenvatting van de bevindingen

Tabel 3 vat de uitkomsten van dit hoofdstuk samen. Tabel 3 – Opvolging aanbevelingen en beslispunt door het college

(Gewijzigde) formulering

Oordeel RKC

Aanbeveling 1

Vertaal de regionale ontwikkelingen en beleidsdoelen naar de lokale situatie in Haarlemmermeer op basis van de woningbehoefte - nu en in de toekomst - naar doelgroep en woningtype en in kwalitatieve en kwantitatieve zin.

Voldaan

Aanbeveling 2 Geamendeerd beslispunt

Betrek de raad vooraf bij het maken van de raamovereenkomst met de woningcorporaties. In een dergelijke opzet komt de raad tot een 4-jaarlijkse cyclus waarin hij op basis van de vastgestelde woonvisie, woonagenda, het woonbehoefte-onderzoek, en de jaarlijkse monitor het college kaders meegeeft. Het college maakt op basis hiervan afspraken met de woningcorporaties en huurdersorganisaties, welke worden opgenomen in de 4-jaarlijkse raamovereenkomst.

Voldaan

9

Aanbeveling 3

In de beleidscyclus en voor elk beleidsstuk dat de raad ontvangt steeds de relatie tussen de beleidsdoelen, de instrumenten, de prestatie-indicatoren en de resultaten te leggen en op projectniveau aan te geven hoe deze inspanningen zich tot de doelen verhouden. Dit geeft overzicht en houvast voor de gemeenteraad en de samenwerkingspartners in het maken van keuzes of stellen van prioriteiten, controle en bijsturing.

Aanbeveling 4

De BVR 2018 (meerjarig) beter te structureren, met een heldere Deels voldaan terugkoppeling over de realisatie van de gestelde doelen aan de raad, dan wel afwijkingen hierin en een helder inzicht in de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkeling van de woningvoorraad.

Niet voldaan

10

4. Conclusies en aanbevelingen Op basis van de bevindingen in dit opvolgonderzoek trekt de RKC de volgende conclusies: 1.

Het college heeft van de vier aanbevelingen/beslispunten uit het RKC onderzoek uit 2017 er twee opgevolgd, één deels opgevolgd en één niet opgevolgd.

2. De woonbehoeften van bewoners en de kwalitatieve en kwantitatieve ontwikkelingen op het vlak van wonen zijn redelijk tot goed in beeld. 3. De raad stelt nu in beperkte mate kaders bij het maken en vaststellen van nieuw of gewijzigd woonbeleid. De raad heeft in de onderzochte periode geen amendementen ingediend op vast te stellen woonbeleid. Wel heeft hij diverse moties ingediend die gaan over hoe het college eerder vastgesteld beleid uitvoert. 4. De doelen van het huidige woonbeleid van de gemeente Haarlemmermeer zijn onvoldoende specifiek en meetbaar. Ook is het niet duidelijk hoe maatregelen causaal moeten bijdragen aan het behalen van beleidsdoelen. Deze onduidelijkheid over hoe het beleid zou moeten werken, maakt het moeilijk voor de raad om het woonbeleid te beoordelen, te controleren en bij te sturen.

De RKC doet op basis van deze conclusies de volgende aanbevelingen aan de raad (aanbeveling 1) en het college (aanbevelingen 2 en 3): 1.

Oefen als raad vooral invloed uit op het moment dat het college nieuw woonbeleid voorbereidt. De RKC adviseert de raad juist in de fase dat het college nieuw beleid voorbereidt scherp te zijn en invloed uit te oefenen, zoals door het meegeven van kaders aan het college of door onvoldragen beleid terug te sturen. Hier geldt het spreekwoord: Vroeg begonnen, veel gewonnen.

2. Ondersteun als college de raad door het raadsvoorstel ‘Versterken informatiewaarde van de raad’ in de praktijk te brengen. Het college kan de raad in zijn kaderstellende en controlerende rol ondersteunen door conform het raadsvoorstel Versterken informatiewaarde van de raad (aangenomen op 28 april 2021): • bij nieuw beleid een beleidstheorie, nul-waarde en streefwaarde voor het maatschappelijk beoogde doel op te stellen en hierover met de raad in gesprek te gaan. • per raadsvoorstel waarin (geactualiseerd) beleid wordt voorgesteld keuzes voor beleidsindicatoren aan de raad voor te leggen. 3. Onderzoek als college welke alternatieve maatregelen kunnen bijdragen aan het behalen van woondoelen. De gemeente heeft beperkte directe mogelijkheden om te sturen op het aanbod van woningen, maar kan hier wel invloed op uitoefenen. Het woononderzoek4 dat de Rekenkamer Metropool Amsterdam heeft uitgevoerd, geeft inzicht in maatregelen die mogelijk zijn. De RKC adviseert het college te onderzoeken welke maatregelen (nog meer) kunnen bijdragen aan het behalen van de doelen en de inzichten te betrekken bij nieuw of bij te stellen beleid.

4.

Zie voor een overzicht van maatregelen bijlage 1

11

5. Bestuurlijke reactie

12

13

14

15

6. Nawoord De RKC dankt het college voor zijn reactie en is verheugd dat het college de twee aanbevelingen die aan hem zijn gericht overneemt. Wel heeft de RKC moeite de reactie van het college op de toetsing van de derde aanbeveling (uit het onderzoek van 2017) te doorgronden. De RKC vindt dat het woonbeleid is gediend met een duidelijke relatie tussen maatschappelijke doelen, maatregelen en resultaten, evenals indicatoren om doelen en resultaten te meten. Bij omvangrijke en complexe opgaven zoals het woonbeleid is de invloed van de gemeente op het bereiken van maatschappelijke doelen veelal begrensd. Juist in die gevallen is het belangrijk om expliciet te zijn over de doelen (wat willen we bereiken voor de samenleving van Haarlemmermeer?) en over de (beperkte) invloed van beleid (hoe kunnen we als gemeente hieraan bijdragen?). Deze helderheid over de (beperkte) invloed van de gemeente op de doelen draagt bij aan realisme en bewustwording, een goede besluitvorming vooraf en het voorkomen van teleurstelling achteraf bij college, raad, inwoners en andere partijen in de samenleving.

16

Bijlagen

17

Bijlage 1 - Mogelijke maatregelen om te komen tot een meer divers en passend woningaanbod per subthema. N.B. Een toelichting op de iedere maatregel staat in het online rapport van Rekenkamer Metropool Amsterdam (RMA), zie ‘gedetailleerde bevindingen’, en daaronder ‘inzet van maatregelen’. Sturingsthema bouwen Subthema

Mogelijke maatregelen

Ruimtelijk instrumentarium

Stuur op woningsegmenten en bouwwensen via het bestemmingsplan. Maak functieverandering meer mogelijk in bestemmingsplan. Gebruik doelgroepenverordening om sociale woningbouw af te dwingen. Leg afspraken vast in anterieure overeenkomsten. Stel specifieke locatie-eisen via het exploitatieplan. Verminder de eisen in het Bouwbesluit. Pas verdichting toe. Sta bouwen in het buiten- of groengebied toe. Gebruik parkeernormen om de te realiseren woningen te sturen.

Grondbeleid

Pas actief grondbeleid toe. Pas passief faciliterend grondbeleid toe. Pas actief grondbeleid toe via Wet voorkeursrecht en onteigening. Gebruik gedifferentieerde grondprijs. Stel specifieke voorwaarden in erfpachtcontracten. Herzie bestaande afspraken in erfpachtcontracten. Rek de uitpondtermijn op. Stuur op kavelontwikkeling via tenders. Maak gebruik van grondruil. Stimuleer publiek-private samenwerking bij ontwikkeling van een bouwlocatie.

Locaties

Breid de planvoorraad uit. Versnel de bouwproductie. Stel vrije kavels beschikbaar voor zelfbouw. Stimuleer het realiseren van wooncoöperaties.

Samenwerken

Voer overleg met marktpartijen en corporaties. Neem barrières en belemmeringen weg voor investeerders en beleggers. Maak gebruik van de samenwerkingstafel. Stel zwarte lijst van ontwikkelaars op.

18

Sturingsthema wonen Subthema

Mogelijke maatregelen

Huurprijs

Zet je in voor aanpassingen in het woningwaarderingsstelsel. Zet je in om de liberalisatiegrens aan te passen. Zet je in om regionale verschillen in het huurbeleid toe te staan. Wijs vrijkomende woningen passend toe. Maak huurstijgingen inkomensafhankelijk. Stel huurcontracten op met een flexibele huurprijs. Pas een gedifferentieerd huurprijsbeleid toe. Geef minima korting op de huurprijs. Zet je in om het systeem voor de huurtoeslag aan te passen. Voer een noodknop middenhuur in.

Woningvoorraad

Leg de minimale omvang sociale huurvoorraad vast. Maak afspraken over het aantal te verkopen of te liberaliseren woningen. Zet je in om de inkomensgrens voor de sociale woningvoorraad aan te passen. Maak afspraken met corporaties over de toewijzing van de vrije sector. Creëer meer ruimte voor corporaties om middensegment huur te realiseren. Plaats alle potentiële middensegment huurwoningen in de niet-DAEB-portefeuille. Ontwikkel als gemeente een eigen organisatie die woningen beheert en verhuurt. Verbeter de kwaliteit van woningen. Stimuleer wonen in impopulaire gebieden. Houd een meetboutennet in stand. Maak afspraken met woningcorporaties over welke wooncomplexen levensloopbestendig worden gemaakt.

Woonruimteverdeling

Pas de huisvestingsverordening aan op basis van schaarste. Zet de huisvestingsverordening in om de woningmarkt voor Haarlemmermeerders te beschermen. Verruim de toegang tot de sociale huurwoningmarkt naar andere regio’s. Stel regels vast voor het splitsen van woningen. Stel regels vast voor het onttrekken en samenvoegen van woningen. Stimuleer woningdelen. Pak illegaal woninggebruik aan. Benoem locaties en stel een business-case op voor tijdelijke huisvesting. Experimenteer met het verlenen van een intentie tot urgentie of het meegeven van een extra inschrijfduur. Stel regels op voor het bewonen van gekochte woningen. Maak afspraken met woningcorporaties over de huisvesting van kwetsbare en specifieke doelgroepen.

Huurbescherming

Zet je in voor de ontwikkeling van een nieuwe vorm van huurbescherming. Pas de mogelijkheid voor tijdelijke huurcontracten toe. Stimuleer doorstroming met behoud van huurprijs.

Financieel

Maak gebruik van objectsubsidies. Stel fondsen in voor (sociale) woningbouw. Creëer mogelijkheden voor een middensegment hypotheek. Ontwikkel een financieringsfaciliteit voor zelfbouw. Stel een starterslening in. Geef middeninkomens huursubsidie. Zet je in om de regeling rondom de verhuurderheffing aan te passen.

19

20

8 februari 2018

12 juni 2018

5 juli 2018

9 oktober 2018

11 dec 2018

11 dec 2018

2 juli 2019

31 oktober 2019

a

1

2

3

4

5

6

b

Datum document

Motie Flexwoningen

Nota van B&W 2019.0036465

Nota van B&W 2018.0078927

Nota van B&W 2018.0078924

Nota van B&W 2018.0061852

Raadsvoorstel 2018.0030238

Nota van B&W 2018.0034691

Motie

Documentnr

Woningbouwopgave MRA -ambitie Haarlemmermeer voor realisatie 20.000 woningen.

Met het raadsvoorstel geeft het college invulling aan twee inhoudelijke besluiten ter voorbereiding op de Omgevingswet: de Verordening fysiek domein en het Besluit vergunningvrij bouwen.

BVR Wonen 2019

Prestatieafspraken 2019 Haarlemmermeer Woonzorg Nederland

Draagt het college op om locaties te onderzoeken waar plaatsing van flexwoningen mogelijk is.

Ontwikkelingen woningmarkt 2019.

Aangenomen

Ter bespreking

Partijen hebben vastgelegd hoe zij omgaan met Ter informatie betaalbaarheid, beschikbaarheid van sociale huurwoningen, huisvesten bijzondere doelgroepen, kwaliteit en duurzaamheid, veiligheid en toegankelijkheid en wonen met zorg.

Ter informatie

Ter bespreking

Ter besluitvorming, deels ter informatie

Ter bespreking

Aangenomen

Het college te verzoeken om in het Programma Schaalsprong Haarlemmermeer te onderzoeken: Hoe het mogelijk is om instrumenten als grondbeleid en bestemmingsplannen in te zetten als instrument voor differentiatie van woonmilieus en tevens de reikwijdte van deze instrumenten te beschrijven in het programma Schaalsprong Haarlemmermeer. Ontwikkelingen op woningmarkt 2018 en resultaten van inspanningen in het woonbeleid.

Rol van de raad

Toelichting

Prestatieafspraken Partijen hebben vastgelegd hoe zij omgaan met Haarlemmermeer – DUWO nieuwbouw, verkoop, betaalbaarheid, huisvesten en Duwoners bijzondere doelgroep, kwaliteit en duurzaamheid en leefbaarheid en maatschappelijk vastgoed.

Schaalsprong Wonen

Verordening fysiek domein en besluit vergunningvrij bouwen

BVR Wonen 2018

Onderzoek differentiatie woonmilieus

Onderwerp

Bijlage 2 – Lijst met collegenota’s en moties in de raad van februari 2018 tot oktober 2021

21

19 november 2019

3 december 2019

4 december 2019

17 december 2019

14 januari 2020

16 januari 2020

7

8

9

10

11

c

Motie ‘een betaalbare woning is voor modaal een bekroning’

Nota van B&W 2020.0000024

Nota van B&W 2019.0058342

Nota van B&W 2018.0077424

Raadsvoorstel 2019.0058173

Raadsvoorstel 2019.0058049

Afsprakenbrief gemeente en ontwikkelaars inzake woonbeleid

Prestatieafspraken met woningcorporaties en huurders 2020

Prestatieafspraken 2019 met Ymere en Vereniging Huurders Haarlemmermeer

Huisvestingsverordening Haarlemmermeer 2018 eerste wijziging

Te onderzoeken of er in Haarlemmermeer locaties en/ of panden zijn waar woningen uit het koopsegment laag gebouwd kunnen worden; Indien er dergelijke locaties en/of panden bestaan, dit bij projectontwikkelaars onder de aandacht te brengen; In de rapportages aan de gemeenteraad de voortgang en resultaten van dit onderzoek op te nemen en toe te lichten.

Middels een afsprakenbrief komen ontwikkelaars (SRLEV n.v., BPD Ontwikkeling b.v. en de Samenwerkende Grondeigenaren Binnenturfspoor) en gemeente overeen dat het huidige woonbeleid van toepassing zal blijven voor het maken van afspraken omtrent het woonprogramma.

Het college geeft de prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties over de uitvoering van het gemeentelijke woonbeleid weer.

Partijen hebben vastgelegd hoe zij omgaan met de thema’s samenwerking en verbinding, beschikbaarheid sociale huurwoningen, betaalbaarheid, kwaliteit en duurzaamheid en samenleving.

Het college stelt de raad voor de Huisvestingsverordening gemeente Haarlemmermeer 2018 - eerste wijziging, vast te stellen.

Woonbeleidsprogramma De Woonagenda Haarlemmermeer (2015.0011692) Haarlemmermeer 2019en de Nota Wonen 2015-2018 Haarlemmerliede en 2025: Het verschil maken Spaarnwoude (RUI 14/019) zijn niet langer actueel. Het college wil een nieuwe integrale visie op het wonen vast laten stellen door de raad.

Verworpen

Ter informatie

Ter informatie

Ter informatie

Ter besluitvorming

Ter besluitvorming

22

16 januari 2020

24 maart 2020

28 mei 2020

30 juni 2020

25 aug 2020

25 aug 2020

d

12

e

13

14

15

Nota van B&W 2020.0001977

Nota van B&W 2020.0001988

Nota van B&W 2020.0001449

Motie vreemd ‘Ruimer denken over tiny houses’

Nota van B&W 2020.0000561

Motie ‘laat sociaal wonen de Haarlemmeer belonen’

Ter bespreking

Het college heeft besloten op basis van het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 (2019.0058049) de inzet vast te stellen voor de meerjarige prestatieafspraken 2021-2023 die wij in 2020 zullen maken met de woningcorporaties Ymere, Eigen Haard, DUWO en Woonzorg en de huurdersverenigingen.

Inzet meerjarige prestatieafspraken met woningcorporaties en huurders

Ter bespreking

Ontwikkelingen woningmarkt 2020

BVR 2020

Ter info

Verworpen

Ter info

Pilot voor het faciliteren van de bouw van flexwoningen om een flexibele schil aan de woningmarkt toe te voegen in de sociale sector.

Op bestuurlijk en ambtelijk niveau met de initiatiefnemers in gesprek te gaan om te kijken op welke manier de initiatieven wel doorgang kunnen vinden; Bij elk bezwaar dat tegen een initiatief ingebracht kan worden constructief, in nauwe samenwerking met de initiatiefnemers, te zoeken naar oplossingsrichtingen; De raad op de hoogte te houden op het gebied van de bouw van nieuwe woningen, met specifieke aandacht voor flexwoningen, tiny houses / circulaire woningen.

Tijdelijk afwijken van bestemmingsplannen, max 15 jaar flexwonen ipv 10.

Verworpen

Pilot Flexwonen

Flexwonen

In aanvulling op de 50/50-regel in de periode van het woonbeleids-programma 2019-2025 het percentage sociale huurwoningen in Haarlemmermeer van nog geen 23% te brengen op een percentage van 30% ten opzichte van het totaal aantal woningen in de rapportages aan de gemeenteraad de voortgang m.b.t. dit percentage terugkerend op te nemen en toe te lichten.

23

3 september 2020

22 oktober 2020

8 december 2020

9 februari 2021

11 februari 2021

f

g

16

17

h

Motie Woningbouw Cruquius – Zwaanshoek

Raadsvoorstel 2021.0000184

Nota van B&W 2020.0003201

Motie vreemd ‘Starterslening voor elke plek’

Motie vreemd ‘Niet meer maar minder speculatie’

Raadsvoorstel voor een nieuwe woonruimteverdeling

Prestatieafspraken met woningcorporaties en huurders 2021-2023

Ter besluitvorming

Ter informatie

Aangenomen

Aangenomen De voorkeur van de Raad kenbaar te maken aan betrokken partijen en mee te nemen in de verdere uitwerking van de deelgebieden binnen de gebiedsontwikkeling Cruquius. Hiertoe in de door de ontwikkelaars van de woning-bouw op te stellen “Mobiliteit-gebiedsvisie” een scenario op te laten nemen waarbij geen grootschalige uitbreiding van het bestaande winkelaanbod plaats vindt. Eventuele (zwaarwegende) bezwaren hiertegen kenbaar te maken aan de Raad.

Het college besluit de raad voor te stellen om in te stemmen met het beleidsvoorstel 'een sociale huurwoning zoeken verandert.'

In het Woonbeleidsprogramma 2019-2025 (2019.0058049) is aangegeven dat wij meerjarige prestatieafspraken maken met de corporaties en huurdersvertegenwoordigers die in Haarlemmermeer actief zijn.

Binnen het beschikbare budget startersleningen te verstrekken voor de aankoop van een woning met een koopprijs tot aan de NHG grens, ongeacht waar deze woning in Haarlemmermeer staat of gebouwd wordt. Per kwartaal een kwart van het beschikbare jaarbudget voor startersleningen ter beschikking te stellen.

Inzichtelijk te maken voor de raad of genoemde Aangenomen problematiek speelt en of genoemde (en mogelijk andere) instrumenten daar een oplossing voor bieden; Hierover aan de raad een nota te presenteren, uiterlijk Q4 2020, op basis waarvan de raad kan besluiten of een sessie nodig is om de nota te bespreken om mogelijk tot vervolgacties over te gaan.

24

16 maart 2021

23 maart 2021

23 maart 2021

29 april 2021

11 mei 2021

11 mei 2021

18

19

20

i

21

22

Nota van B&W 2021.0000905

Nota van B&W 2021.0000953

Motie opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht

Nota van B&W 2021.0000561

Nota van B&W 2021.0000472

Nota van B&W / burgmeester 2021.0000490

Ter informatie

Ter informatie

Het college heeft besloten om in te stemmen met het Woonakkoord AmstelMeerlanden en provincie Woonakkoord tussen Amstelland-Meerlanden (AM) en de Noord-Holland 2021-2025 provincie Noord-Holland 2021-2025;

Aangenomen

Ter informatie

Ter informatie

De raad draagt het college op de mogelijkheden van opkoopbescherming en zelfbewoningsplicht te onderzoeken.

Het college stemt in met een flexwonen-project voor jongeren tot 28 jaar met tijdelijke wooncontracten waardoor het geschikt is voor vergunninghouders, en voor jongeren uit onze gemeente.

Het college trekt het 'Besluit vergunningsvrij bouwen Ter informatie Omgevingswet 2019' van 5 juni 2018 in (nota van B&W, 2018.0030238) en besluit op grond van artikel 6r van het Besluit uitvoering crisis- en herstelwet een aantal bouwwerken, opgenomen in de Bijlage aanwijzing vergunningsvrije bouwwerken maart 2021, op en rond de woning aan te wijzen als bouwwerken waar tot 1 januari 2022 geen omgevingsvergunning voor nodig is en deze dus vergunningsvrij te verklaren.

indien de raad binnen 4 weken na inkennisstelling geen wensen of bedenkingen heeft geuit, een gelimiteerde achtervangovereenkomst aan te gaan met het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) ten gunste van Ymere ter grootte van € 560 miljoen, met een looptijd tot en met 31 december 2023.

Met de ontwikkelaars van Lisserbroek Noord en Lisserbroek Binnenturfspoor heeft het college afspraken gemaakt over het van toepassing zijnde woonbeleid. Die afspraken zijn geldig tot 1 juni 2021. Wij besluiten nu, op verzoek van de ontwikkelaars, deze afspraak te verlengen tot 1 juni 2022.

Verlenging afspraken ontwikkelende partijen Lisserbroek

Toewijzingsmethodiek woonruimten TrackX / oude Vestiakantoor

Meer gebouwen vergunningvrij in Haarlemmermeer(20ste tranche Crisis en Herstelwet)

Achtervangovereenkomst Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) voor Ymere

25

11 mei 2021

16 september 2021

16 september 2021

23

j

k

Motie vreemd aan de orde van de dag: Ontruiming Cruquiusdijk

Motie herbestemming tot woonbestemming

Raadsvoorstel 2021.0000965

Intentieovereenkomst Nieuw-Vennep West en voorbereidingskrediet

Ter besluitvorming

De raad verzoekt het college: − vanuit het rechtszekerheids- en vertrouwensbeginsel, de begunstigingstermijn vooralsnog op 5 jaar te stellen; − zo spoedig mogelijk beleid op te stellen, waarmee het splitsen van woningen en onderverhuur wordt verruimd, zodat de bewoners aan de Cruquiusdijk duidelijkheid krijgen.

Aangenomen

De raad verzoekt het college een overzicht te maken van Verworpen alle gronden die eigendom zijn van de gemeente waar momenteel geen woonbestemming op zit en mogelijk kunnen worden herbestemd.

Het college stelt de raad voor een voorbereidingskrediet van € 366.000 te autoriseren en hiervan € 66.000 vrij te geven in 2022 voor de afronding van de haalbaarheidsonderzoeksfase van de ontwikkeling van Nieuw-Vennep West.

Colofon Foto omslag: De wijk TudorPark ligt tussen de Bennebroekerweg en de Toolenburgerplas in Hoofddorp-Zuid, Kees van der Veer Ontwerp: Sans Serif Opmaak: Mediaservice gemeente Haarlemmermeer Gemeente Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Tel 023 567 6015 rekenkamer@haarlemmermeer.nl www.haarlemmermeer.nl/rekenkamer Rekenkamercommissie Haarlemmermeer, februari 2022

26

gemeente Haarlemmermeer | Postbus 250 | 2130 AG Hoofddorp | Tel 023 567 6015 | rekenkamer@haarlemmermeer.nl