8384049 bwn Samenwerkingsagenda 2023-2025 en monitor sociaal domein

gemeente Haarlemmermeer

nota vanB&W

onderwerp

Samenwerkingsagenda 2023-2025 en monitorsociaal domein

mr. Charlotte van der Meij, Charif El Idrissi MSc 17 oktober 2023 Inlichtingen Hans Blok(+31235674807) 8384049 Registratienummer

Portefeuillehouders

Collegevergadering

1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college heeft besloten om: 1. de Samenwerkingsagenda 2023-2025 'Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer' met een concrete uitwerkingvan de vier opgavenuit het algemeen beleidskader sociaal domein (meedoen stimuleren, bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en gezond leven makkelijker maken) vast te stellen; 2. in te stemmen met het voorstel vooreen nieuwe monitorsociaal domein; 3. deze notater informatie te zenden aan de raad. 2. Samenvatting

In het raadsvoorstel 'Algemeen beleidskader sociaal domein' (7532520) van 4 april 2023 kondigden we aan dat we in het najaar van 2023, in de vorm van een samenwerkingsagenda, met een concrete uitwerkingvan het algemeen beleidskader sociaal domein (hierna: beleidskader) zouden komen. Ook kondigden we aan met een voorstel vooreen nieuwe monitorsociaal domein te komen, ter vervangingvan de Transformeermonitor. In de samenwerkingsagenda 2023-2025 'Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer' (hierna: agenda) vertalen we wat we in het beleidskader van planzijn in concrete activiteiten. Een extern bureau ontwikkelde vooronseen voorstel vooreen nieuwe monitorsociaal domein, inclusief een voorstel vooreen nieuwe opzet van het (jaarlijks) verplichte cliëntervaringsonderzoekJeugd en Wet maatschappelijke ondersteuning(Wmo). Voorde agenda en het voorstel voorde nieuwe monitorhebben we opverschillende momenten en verschillende manieren inbrengopgehaald. Dat deden we bij een grootaantal betrokkenen, waaronder de raad, inwoners,ervaringsdeskundigen, de Participatieraad, samenwerkingspartnersen onze eigen ambtelijke organisatie. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?

In het beleidskader staan vier opgavencentraal die we de komende jaren prioriteit geven in het sociaal domein. De opgavenzijn: meedoen stimuleren, bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en gezond leven makkelijker maken. We kiezen er daarbij bewust voorer vooralte zijn voorinwonersin een kwetsbare situatie. Per opgavebenoemen we in de agenda activiteiten die hieraan duidelijk bijdragen.

Samenwerkingsagenda 2023-2025 en monitorsociaal domein

Pagina2

In het beleidskader staan ookleidende principeswaarmee we in het sociaal domein vanuitde bedoeling (meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer) willen werken. Leidende principes geven richtingaan de manier waaropwe (samen)werken, met oogvoorde menselijke maat. En helpen om 'het goede te doen'. De leidende principeszijn: luisteren, doen wat nodigis, samenwerken opbasis van vertrouwen en ruimte geven aan de kracht in de samenleving. In de agenda geven we aan hoe we gericht met leidende principesaan de slag gaan. In het beleidskader zijn uitgangspunten geformuleerd voormeten in het sociaal domein, met als hoofdregel: meet met mate, niet alles wat ertoe doet is meetbaar en niet alles wat meetbaar is doet ertoe. Op basis van deze hoofdregel hebben we door een extern bureau een voorstel voor een nieuwe monitorsociaal domein laten ontwikkelen, waaronder een voorstel vooreen nieuwe opzet van het (jaarlijks) verplichte cliëntervaringsonderzoekJeugd en Wmo. Op basis van dit voorstel houdenwe in de komende jaren in het sociaal domein de vinger aan de pols. 3.2 Wat gaanwe daarvoordoen?

In de agenda vertalen we wat we in het beleidskader

van planzijn in concrete activiteiten.

Activiteiten In de agenda volgenwe de indeling die we ookin het beleidskader hanteren. Hoofdstuk1 van de agenda bevat activiteiten die duidelijk bijdragen aan de opgaven:meedoen stimuleren, bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten, gezond leven makkelijker maken. Per opgavehebben we gekeken waar de activiteit het best past, waar het zwaartepunt ligt. Dat wil niet zeggen dat er geen raakvlakken zijn met de andere opgaven.Het gaat om activiteiten opverschillende beleidsterreinen. Activiteiten vatten we breed op.Het kan gaanom projecten, programma's,aanpakken,initiatieven, onderzoeken, de implementatie van nieuwe of herzieningvan bestaande wetgeving. Soms gaat het om accenten binnenspecifiek beleid. Met veel van deze activiteiten zijn we al bezig. Met andere gaanwe aan de slag. Ontwikkelingenvan buiten, waar we iets mee moeten, en goed passen binnenéénof meer opgavenuit het beleidskader, geven we ookeen plek in deze agenda. Bijvoorbeeld de herzieningvan de Participatiewet en de lokale vertaling van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord(IZA). Een aantal activiteiten (hoofdstuk2 van de agenda) komen voortuit eerdere aanbevelingen van de visitatiecommissie financiëlebeheersbaarheid sociaal domein. De agenda bevat ookactiviteiten die direct relateren aan beleid in andere domeinen dan het sociaal domein (hoofdstuk3).

Het gaat om een relatie met de Omgevingsvisie, woningbouw(ontwikkeling), dienstverlening en (sociale) veiligheid. In hoofdstuk4 lichten we apart activiteiten uit die een gebiedsgericht karakter hebben. Dit hoofdstukheeft een overlap met de activiteiten in hoofdstuk1 en 2. Kijkglas Een gezamenlijk kijkglas (zie de afbeelding opde volgende pagina)is vertrekpunt vooren biedt houvastin onsdagelijks werk. In onskijkglas zit bewust een volgorde. In beginsel gaanwe ervan uit dat inwonersvoorzichzelf en voorelkaar zorgen(grootstecirkel). We stimuleren dat inwonersgebruik maken van algemene en vrij toegankelijke voorzieningen(middelste cirkel). Voorwie ookdat geen oplossing biedt, zijn we er met persoonlijkezorgen hulpbij werk en inkomen(kleinste cirkel). Deze voorzieningenzetten we alleen in als dat echt nodigis. En als andere (voorliggende)oplossingen niet beschikbaar zijn of helpen. Waarbij we realistisch zijn als het gaat om de eigen kracht van inwonersin een kwetsbare situatie.

Samenwerkingsagenda 2023-2025 en monitorsociaal domein

Pagina3

Gezamenlijkkijkglas

Aan dit kijkglas voegen we twee focuspunten toe. Het zijn 'de vragen die we altijd stellen': 1.

Basisbehoeften eerst 'Heb je te eten en te drinken, geld om van te leven, geen schulden, een dak boven je hoofd, een goede gezondheid en een veilige thuisomgeving?'

In individuele gevallen zijn we er alert opdat aan deze basisbehoeften is voldaan. Als aan éénof meer van deze basisbehoeften niet is voldaan, kijken we samen met de inwonerhoe we de basis oporde kunnenkrijgen. 2.

Eigen kracht eerst 'Wat kunje zelf of met hulpvan anderen en wat kunnenwij aanvullend voorje doen?'

Deze vraag stellen we in individuele gevallen maar ookin het geval dat groepen inwonersof organisatieseen beroep oponsdoen voor(financiële)ondersteuning. Leidende principes Leidende principeszijn er niet vooroppapier, maar om tot leven gebracht te worden. In het sociaal domein gaanwe gericht aan de slag met leidende principes. De leidende principeszijn: luisteren, doen wat nodigis, samenwerken opbasis van vertrouwen en ruimte geven aan de kracht in de samenleving. Hoofdstuk5 somt per doelgroep de activiteiten opdie we in gang zetten. We maken onderscheid tussen eigen medewerkers en samenwerkingspartners. Volgenenbespreken vandevoortgang Het voorstel vooreen nieuwe monitorsociaal domein heeft als vertrekpunt de hoofdregel uit het beleidskader: meet met mate, niet alles wat ertoe doet is meetbaar, niet alles wat meetbaar is doet ertoe. In het voorstel staan de opgavenuit het beleidskader centraal: meedoen stimuleren, bestaanszekerheid herstellen, kansengelijkheid vergroten en gezond leven makkelijker maken. Naast tellen en signaleren is er in het voorstel aandacht voorvertellen en

Samenwerkingsagenda 2023-2025 en monitorsociaal domein

Pagina4

begrijpen. Het onderdeel tellen en signaleren doen we met een vaste set van (kwantitatieve) indicatoren per opgave. Dit moet zorgenvooreen basiskennis van het sociaal domein. Het onderdeel vertellen en begrijpen is een flexibeler en meer kwalitatief onderdeel, waarbij wij jaarlijks bepalen opwelk onderdeel wordt verdiept. Daarbij kunnenwe kiezen vooréén onderwerp per opgaveofvooréénonderwerp dat meerdere opgavenraakt. Op basis van dit voorstel stellen we elk jaar de monitorsociaal domein op.Samen met de raad bepalen we hoe we de nieuwe wijze van monitorenin het sociaal domein een plek geven in de Programmabegroting 2025-2028. Dat doen we in het kader van de methode Duisenberg. Het principevan signaleren en begrijpen hanteren we ookvoorhet cliëntervaringsonderzoek.In het huidige cliëntervaringsonderzoekJeugd en Wmo missen we de nodige duiding. Daarom hebben we een voorstel vooreen nieuwe opzet laten ontwikkelen dat naast tellen meer aandacht heeft voor vertellen. Nieuw is ookdat we vragenlijsten uitzetten bij inwonersdie een aanvraagvooreen voorzieninghebben gedaan (dus ookde inwonerswaarbij deze aanvraagis afgewezen). De doelgroep wijkt hiermee dus af van voorgaandejaren waarbij alleen inwoners zijn benaderd die ookdaadwerkelijk een voorzieninghebben gekregen. Jaarlijks bespreken we de voortgang opeen dag die we hiervoorapart organiseren:de 'dag van het sociaal domein'.

Op deze dag presenteren we de monitor.De monitoris startpuntvoor gesprek. Voordeze dag nodigenwe inwoners,ervaringsdeskundigen, raadsleden, leden van de Participatieraad, samenwerkingspartners en onze eigen ambtelijke organisatieuit. De dag staat in het teken van reflecteren, inspireren, leren en elkaar ontmoeten. Naast de inhoudelijke versterking die deze dag oplevert, levert deze dag ookde nodige verbinding op. Kanttekeningen en risico's

Een maatschappelijkvraagstukwaar we weinig invloed ophebben, maar dat wel van invloed is opalles wat we doen, is het tekort aan personeel. Dat zien we vooralin de zorg. Nu al en helemaal richtingde toekomst. Een simpele oplossing is er niet. Bij het uitvoeren van deze agenda is het goed dit in het achterhoofdte houden. Het centraal stellen van de maatschappelijke opgave(n)en het zich rondomdie opgave(n) organiserenis vrij nieuw voorons.Omdat we klaar willen zijn voorde uitdagingenvan morgen investeren we gericht in deze manier van samenwerken. Dat begint met investeren in onszelf. Een organisatieadviesbureau helpt onshierbij. Naast een uitgebreid leertraject vooreen kerngroepvan 25 adviseurs sociaal domein is er een verkorte basistrainingvoor overige adviseurs, managers, directie- en collegeleden. Van belang is dat de middelen voorhet sociaal domein meebewegen met de groei van de gemeente (areaalsystematiek). Zo zijn er middelen nodigvooralgemene voorzieningen, zoals onderwijs, sport,cultuuren welzijn. Maar ookpersonele capaciteit voorbijvoorbeeld dienstverlening in de sfeer van zorg,werk en inkomen.Hier is in de meerjarenbegroting al rekening mee gehouden, maar nogniet opalle onderdelen. Een voorbeeld van het laatste is de Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG).

Die beweegt mee met het aantal uitkeringsgerechtigden in de gemeente, maar de personele lasten die hieraan verbonden zijn, worden niet uit de BUIG gedekt en zijn niet meegenomen in de areaalsystematiek. 3.3

Watmag het kosten?

Aan de uitvoeringvan deze notazijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. In het geval activiteiten in deze agenda aanleiding zijn voorextra kosten, dan is uitgangspunt dat we deze dekken uit het in de programmabegroting beschikbare budget van de programma'sZorgen Werk, Maatschappelijke Ontwikkelingen Wonen.

Samenwerkingsagenda 2023-2025 en monitorsociaal domein

Pagina5

Watzijn definanciële risico's?

Onze gemeente looptgeen vermeldenswaardige nota. 3.4

financiëlerisico's bij de uitvoeringvan deze

Wie is daarvoorverantwoordelijk?

Het college is verantwoordelijk voorde uitvoeringvan het beleid. Binnen het college zijn de portefeuillehouders Zorgen Welzijn en Werk en Inkomenaanspreekpunten. 3.5 Welkeoverigerelevante informatieis beschikbaar?

Op verschillende momenten haalden we inbrengopvoorde agenda en het voorstel voorde nieuwe monitorsociaal domein. We noemen hier de belangrijkste. Op 23 mei 2023 organiseerden we het Sociaal domeincafé 'Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer'. Met een grootaantal belanghebbenden gingenwe in gesprek over de doelen (hierna: opgaven)in het beleidskader: meedoen (stimuleren), bestaanszekerheid (herstellen), kansengelijkheid (vergroten), gezond leven (makkelijker maken), met vooral aandacht voorinwonersin een kwetsbare situatie. Ook gingenwe in gesprek over de leidende principesin het sociaal domein: luisteren, doen wat nodigis, samenwerken opbasis van vertrouwen en ruimte geven aan de kracht in de samenleving. En werkten we samen toe naar de vraag waarmee we (morgen)aan de slag gaan. Op 15 juni2023 organiseerden we een dialoogsessie met de raad over meten in het sociaal domein. Op 22 juni2023 organiseerden we vooreen breder gezelschap en onder begeleiding van een extern bureau een Wereldcafé over hetzelfde thema. Op de bijeenkomsten van 23 mei 2023 en 22 juni2023 was een vertegenwoordigingvan de Participatieraad aanwezig. Deze notazenden we ter informatie aan de Participatieraad. 3.6

Wanneeren hoe zal de raad/hetcollegeoverde voortgangworden geïnformeerd?

We vinden het belangrijk tussentijds stil te staan bij de voortgang van deze agenda. Daar organiserenwe jaarlijks apart een dag voor:de 'dag van het sociaal domein'. Voorhet eerst in 2024. Op deze dag presenteren we de monitor.De monitoris startpuntvoorgesprek. Voordeze dag nodigenwe de raad, inwoners,ervaringsdeskundigen, de Participatieraad, samenwerkingspartners en onze eigen ambtelijke organisatieuit. De dag staat in het teken van reflecteren, inspireren, leren en elkaar ontmoeten. Naast de inhoudelijke versterking die deze dag oplevert, levert deze dag ookde nodige verbinding op.In 2025 evalueren we het werken met een agenda, voorafgaandaan een nieuwe collegeperiode. 4. Ondertekening

Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,

Bijlage(n) • Samenwerkingsagenda 2023-2025 'Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer'. • Voorstel nieuwe monitorsociaal domein.