8356457 rv Plan van Aanpak participatieproces wind op land

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

Plan van Aanpak participatieproceswind opland mr. Charlotte van der Meij Floorhooge Venterink 7 november 2023

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

8356457

1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college besluitde raad voorte stellen om: 1. in te stemmen met het ontwerpen van het participatieproceswind opland conform scenario 3: informeren, participeren, peilen; 2. in te stemmen met het plan van aanpak om tot een kader te komen van spelregels voor wind opland, waaronder; a. de invulling van de regierol van de gemeenteraad onder meer via een in te richten online themadossier; b. het via een raadsvoorstel vaststellen van de spelregels tot een gemeentelijk kader en de definitieve werkwijze van de peiling; c. de organisatie van excursies en spelregelbijeenkomsten, een peiling en een zienswijzeprocedure vooralle betrokkenen om gezamenlijk tot spelregels te komen. 2. Samenvatting Op 10 juni 2021 heeft de gemeenteraad met een amendement besloten om een concreet zoekgebied voorwindenergie aan te wijzen in Haarlemmermeer-Zuid. Sindsdien zijn er verschillende stappen gezet om te onderzoeken wat mogelijk is. Daarnaast heeft de raad kaders gesteld bij participatieen bepaald dat er aan draagvlak moet worden gewerkt voorhet windzoekgebied. Samen heeft dit geleid tot dit voorstelvoorhet vervolg, waarin we de omgeving, initiatiefnemers en belanghebbenden informeren en we samen met alle betrokkenen spelregels opstellen voorhet windzoekgebied Haarlemmermeer-Zuid.

De concept-spelregels en definitieve werkwijze voorde peiling (eenmalig voordit proces)bieden we vervolgens in een raadsvoorstel ter vaststelling aan de raad aan. Daarna leggen we de spelregels voorin een peiling aan alle betrokkenen bij het windzoekgebied. Tegelijkertijd kunnen de betrokkenen een zienswijze indienen opde concept-spelregels. Na de peiling en zienswijzeprocedure stelt de gemeenteraad de definitieve spelregels vast en biedt hij ze vervolgens aan de provincie NoordHolland (provincie) aan, die bevoegd gezag is vooreen eventuele vergunning. Doel hiervan is om ervoorte zorgen dat een plan vooreen windpark mede wordt beoordeeldaan de hand van de spelregels.

Plan van Aanpak participatieproceswind opland

pagina 2

3. Uitwerking 3.1 Wat is de aanleiding? Op 21 september2023 heeft de gemeenteraad de kaders vastgesteld die tijdens de sessie 'Wind opland' op13 juli 2023 zijn besproken (8217786).Het gaat om de onderstaande kaders. 1. Kader 'Wat willen we ophalen'. a. De raad wil het draagvlak onder de inwoners creëren voorwindturbines in het zoekgebied Haarlemmermeer-Zuid. b. De raad wil het draagvlak onder de inwoners in relatie tot randvoorwaarden aan een windpark in het zoekgebied Haarlemmermeer-Zuid ophalen, middels een participatieproces. 2. Kader'Wie willen we bereiken'. De raad wil de inwoners en ondernemers bereiken uit de woonplaatsen die in een bepaalde straal rond het zoekgebied Haarlemmermeer-Zuid wonen. 3. Kader 'Wie is er verantwoordelijk voorhet proces'. De gemeente neemt de verantwoordelijkheid voorhet participatieprocesdat bijdraagt aan een advies aan de provincie. 4. Kader 'Wat doen we met de opbrengst'. De uitkomstvan het participatieprocesdient leidend te zijn voorde nadere besluitvorming. Bij een eensgezinde inbreng vanuit de omgeving neemt de raad de randvoorwaarden vooreen windpark over en geeft die mee aan de provincie. Als de inbreng niet eensgezind is, weegt de raad de opbrengsten uit het participatieprocesen besluitde raad zelf over de randvoorwaarden die hij wil meegeven aan de provincie. 5. Voorkeursscenario.

De raad geeft een ruime mate van invloed aan de participanten en neemt met de rol van regisseur de eindverantwoordelijkheid voorhet participatieprocesdat het college organiseert. Met de bovenstaande punten 1 tot en met 4 zijn de kaders voorhet doel, de doelgroepen en de mate van invloed van de omgeving in het participatieproces voorafgegeven en kan het college het participatieplan uitwerken. Binnen deze kaders is het vervolgprocesuitgewerkt in het bijgevoegde plan van aanpak participatieproceswind opland voorhet zoekgebied Haarlemmermeer-Zuid. Deze werkwijze geldt alleen voordit proces. Wat is de context? Op 10 juni 2021 heeft de gemeenteraad, met een amendement, besloten om een concreet zoekgebied voorwindenergie aan te wijzen in Haarlemmermeer-Zuid (2021.0000778). Sindsdien zijn verschillende stappen gezet om de mogelijkheden in beeld te brengen. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd, er heeft een marktconsultatie plaatsgevonden, er zijn gesprekken gevoerd met belanghebbenden en samen met de provincie is een verkenning gestart naar het meest logische en transparante procesvoorhet vervolg. Deze verkenning is vastgelegd in een intentieverklaring (7398291). Over deze stappen is de gemeenteraad geïnformeerd via twee brieven (X.2023.01206 en X.2023.03410). Vanzoekgebied tot uitvoering Voorhet overzicht schetsen we het procesvanaf de vaststelling van de RES 1.0.

Vanaf dat moment tot eventuele uitvoering van een windpark zijn grofweg zes fasen te onderscheiden. Deze worden hieronder beschreven.

Plan van Aanpak participatieproceswind opland

pagina 3

Op de eerste drie fases kan de gemeente invloed uitoefenen, vanaf fase 4 neemt de provincie als bevoegd gezag het voortouw.

A Fase1: Onderzoeken(afgerond):Als gemeente hebben we verschillende onderzoeken uitgevoerd en laten uitvoeren. Er is (nader) onderzoek gedaan naar de ruimtelijke inpassing en een natuuronderzoek is uitgevoerd. De vier denkrichtingen Infra, Landmark, A4 en Midden vormden de basis voorhet onderzoek. De onderzoeken laten zien dat het zoekgebied veel uitdagingen kent. Ze schetsen aandachtspunten en risico's voorhet vervolg, waar een initiatiefnemer rekening mee moet houden in zijn plannen. De onderzoeken zijn globaal voor het hele gebied. Een initiatiefnemer zal altijd locatie-specifiekonderzoek moeten doen wanneer er zicht is opeen gedetailleerd plan met concrete locaties voorde windturbines. Daarnaast is er een marktconsultatie georganiseerd om de animo uit de markt te peilen en te onderzoeken of de inzet van overheidsgronden gezien wordt als een randvoorwaarde voorde ontwikkeling van een eventueel windpark. Deze stap is afgerond. Fase2: Uitgangspunten(afgerond):De gemeenteraad heeft aanvullende kaders gesteld bij participatie en zijn rol in het proces(8217786)bepaald. Die zijn uitgewerkt in dit raadsvoorstel. Samen met de andere benoemde uitgangspunten en kaders, vormen deze de basis voorhet vervolg. Fase3: Participatieproces: In dit raadsvoorstel lichten we de drie mogelijke scenario's voorhet totale participatieprocestoe.

Dit omvat - in eerste instantie - zowel het informeren, het participeren over de spelregels en de peiling. Wij nemen in dit procesde leiding en de gemeenteraad heeft de regierol. Na fase 3 hebben wij minder invloed. Wij hebben met name een rol in toezien opde participatie en het proces. Fase4: Planontwikkeling:Een initiatiefnemer betrekt belanghebbenden bij de planvorming, werkt de nodige onderzoeken uit en komt met een passend aanbod voorlokaal eigenaarschap. Fase5: Vergunning: De provincie beoordeelthet plan en verleent de benodigde vergunningen. Hierbij maakt de provincie idealiter gebruik van de opgestelde randvoorwaarden in het participatieprocesvan de gemeente. Fase6: Uitvoering:Na de ruimtelijke procedurekan de uitvoering starten. Daarbij wordt de omgeving goed opde hoogte gehouden van de voortgang. Na realisatie blijft de omgeving betrokken via de uitvoering van het aanbod voorlokaal eigenaarschap. In dit raadsvoorstel schetsen we drie mogelijke scenario's voorfase 3. Welkescenario's zijn er voor hetparticipatieproces? Zoals aangegeven zijn er drie scenario's mogelijk voorde invulling van fase 3. Deze zijn gebaseerd opwat is uitgewisseld in de raadsessie van 13 juli 2023. Het gaat om de volgende scenario's:

pagina 4

Plan van Aanpak participatieproceswind opland

1. Peilen,(eventueel) informerenen participerenoverde spelregels. Dooreerst een gemeentebrede peiling te organiseren, is meteen duidelijk ofwe verder moeten gaan met het onderzoeken van de zoekgebieden. Bij een meerderheid tegen windturbines, wordt ons advies aan de provincie dat er geen draagvlak is om een vergunning af te geven voor windturbines in Haarlemmermeer. Bij de vaststelling van de participatiekaders doorde gemeenteraad is bevestigd dat het procesvan de peiling wordt geïnspireerd opde lokale referendumverordening. Deze aanpak moet dan worden verfijnd, onder andere opinwoners die deel kunnen nemen aan de peiling, vraagstelling en datum. Afhankelijk van de uitkomstvan de peiling gaan we betrokkenen nader informeren over wind opland en starten we het procesom spelregels voorwind opland opte stellen. 2. Informeren,peilenen (eventueel) participerenoverde spelregels. Dit is feitelijk een tussenvorm, waarbij we eerst inzetten ophet goed informeren van alle betrokkenen. Er moet daarbij aandacht zijn voornut en noodzaak van windturbines, en de uitgevoerde onderzoeken. Na deze fase kunnen betrokkenen beter geïnformeerd een antwoord geven in de peiling. Afhankelijk van de uitkomstvan de peiling vervolgen we met het procesom spelregels voorwind opland opte stellen. 3. Informeren,het participatieproces overde spelregels doorlopen en peilen.

In dit scenario doorlopenwe gezamenlijk met de betrokkenen een procesen formuleren we spelregels opbasis van samen opgedane kennis. Daarna volgt een peiling over het draagvlak voor wind opland én over de opgestelde spelregels. Vanuit gelijke en gezamenlijk opgedane kennis kunnen betrokkenen in die peiling aangeven of ze vooroftegen windturbines zijn en welke randvoorwaarden daarbij van belang zijn. Het gaat dan dus niet alleen over een 'ja' of 'nee'. In onderstaande tabel is per scenario aangegeven voor-en nadelen het scenario heeft. Scenario1. Peilen

O" c <D 4-* (/) E o .iÉ 4—> '5 QJ ~o 4-J

<D

c c V. flj 4-* U.

3 QJ

-i-2

QJ

tXO

4-»

ro

5

Bij een eensgezinde uitkomst vóórwind opland start het procesvan informeren en opstellen van spelregels. De gemeenteraad legt een eensgezind advies over de spelregels vooraan de provincie. Bij een eensgezinde uitkomst tegen wind opland besluitde gemeenteraad dit advies aan de provincie voorte leggen. Er worden geen spelregels opgesteld.

wat er gebeurt met de uitkomsten en welke

Scenario2. Informerenen peilen Na het informeren wordt bij een eensgezinde uitkomst vóórwind opland het procesvoorhet opstellen van spelregels gestart. De gemeenteraad legt een eensgezind advies over de spelregels vooraan de provincie. Bij een eensgezinde uitkomsttegen wind opland besluitde gemeenteraad dit advies aan de provincie voor te leggen. Er worden geen spelregels opgesteld.

Scenario3. Informeren, participerenen peilen Na het informeren, start het participeren waarin spelregels voorwind opland worden opgesteld samen met alle betrokkenen. Bij een eensgezinde uitkomstneemt de gemeenteraad dit over. Anders oordeeltde gemeenteraad zelf. Dit kan zowel vóórals tegen windturbines zijn. De gemeenteraad legt dit advies vooraan de provincie.

Plan van Aanpak participatieproceswind opland

a. Initiatiefnemers weten sneller waar ze aan toe zijn. b. Afhankelijk van uitkomstis procesvan informeren en participeren niet nodig, dit scheelt in de kosten en tijd.

a. We maken een start met het creëren van draagvlak voorwindenergie. b. We bieden alle betrokkenen de mogelijkheid om vooraf geïnformeerd te worden over wind opland. c. Initiatiefnemers weten relatief snel waar ze aan toe zijn.

a. We voeren een uitgebreid procesuit om draagvlak te creëren voorwindenergie. b. We bieden alle betrokkenen de mogelijkheid om vooraf geïnformeerd te worden over wind opland. c. We komen de intentie-afspraak met provincie na over een helder en transparant procesvoor windzoekgebied. d. De provincie kan als bevoegd gezag besluiten een windpark toe te staan, mét spelregels van Haarlemmermeer. e. Dit procesdoet recht aan de kaders en regierol bij wind op land van de gemeenteraad.

a. We creëren geen draagvlak voorwindenergie. b. We bieden betrokkenen niet de mogelijkheid om goed geïnformeerd te worden over wind opland. c. We geven betrokkenen geen kans om spelregels voorwind opland te formuleren. d. We komen de afgesproken intentie met provincie niet na over een helder en transparant procesvoorwindzoekgebied. e. Provincie kan als bevoegd gezag alsnog besluiten een windpark toe te staan, maar dan zonder spelregels van Haarlemmermeer. f. Eerst peilen doet geen recht aan kaders en regierol bij wind opland waar gemeenteraad voorheeft gekozen.

a. We geven betrokkenen geen kans om spelregels voorwind opland te formuleren. b. We komen de afgesproken intentie met provincie niet na over helder en transparant procesvoor windzoekgebied. c. Provincie kan als bevoegd gezag alsnog besluiten een windpark toe te staan, maar dan zonder spelregels van Haarlemmermeer. d. Alleen informeren en peilen doet geen recht aan kaders en regierol bij wind opland waar gemeenteraad voorheeft gekozen.

a. Het risico bestaat dat - na het informeren, opstellen van spelregels en een peiling - de uitkomsttoch is om de provincie te adviseren tegen wind opland. b. Het risico bestaat dat de kosten voorhet volledige proces zijn gemaakt zonder zekerheid over de uitkomst. c. Initiatiefnemers zitten relatief lang in onzekerheid over wind op land. d. Er worden relatief de meeste kosten gemaakt voorhet proces van informeren, spelregels opstellen en peilen.

Voordelen Nadelen

pagina 5

Watis ons voorstel? Het voorstelis om voorscenario 3 te kiezen: informeren, het participatieprocesover de spelregels doorlopenen peilen. Met dit voorstelgeven wij navolging aan: 1) de opdracht in het amendement om de mogelijkheden voorwindturbines in het zoekgebied verder te onderzoeken, 2) de opdracht uit het coalitieakkoordom actief draagvlak te creëren en 3) de kaders die de gemeenteraad heeft gesteld bij participatieover wind opland. Bovendien geeft het opeen gedegen manier invulling aan de intentieafspraak met de provincie om een transparant en logisch procesvoorwind opland in te richten. Doorgezamenlijk spelregels opte

Plan van Aanpak participatieproceswind opland

pagina 6

stellen en het draagvlak hiervoorte peilen, kan een goed onderbouwdadvies aan de provincie als bevoegd gezag over wind opland worden meegegeven. 3.2 Wat gaanwe daarvoordoen? Met de keuze voorscenario 3 starten we met het informeren van alle betrokkenen om daarna samen met hen tot spelregels te komen voorhet windzoekgebied Haarlemmermeer-Zuid. De concept-spelregels bieden we samen met de definitieve werkwijze voorde peiling in een raadsvoorstel aan de gemeenteraad ter vaststelling aan. Daarna leggen we de conceptspelregels in een peiling vooraan alle betrokkenen bij het windzoekgebied. Vanuit het gezamenlijke proceskunnen betrokkenen in de peiling aangeven ofze vooroftegen windturbines zijn en welke randvoorwaarden daarbij van belang zijn. Tevens kunnen betrokkenen via een zienswijze input meegeven opde doorde gemeente geformuleerde concept-spelregels en daardoor invloed uitoefenen ophoe de uitkomsten van de spelregelbijeenkomsten worden verwerkt. De uiteindelijke spelregels bevatten de voorwaarden waarop betrokkenen vinden dat het wenselijk en verantwoord is dat er een windpark komt. Vervolgens stelt de gemeenteraad de spelregels vast. Daarna worden de spelregels aangeboden aan de provincie met het verzoek deze nadrukkelijk toe te passen bij de beoordeling van een vergunningsaanvraag van een eventueel windpark.

Participatieencommunicatie Participatie en communicatie zijn een belangrijk onderdeel van het proces.In de voorbereiding zijn de betrokkenen in kaart gebracht en betrokken. We informeren alle betrokkenen over de aanpak en nodigen hen uit om deel te nemen aan de excursies en spelregelbijeenkomsten. Daarnaast houden we iedereen gedurende het procesgoed geïnformeerd doorhet online themadossier. Regierol gemeenteraad De keuze voorde regierol in participatieover wind opland betekent dat de raad een belangrijke, actieve rol heeft. Om die te kunnen uitoefenen, blijven we de raad en betrokkenen actief informeren gedurende het participatieproces.Hiertoe richten we een online themadossier in waarin de voortgang van het opstellen van de spelregels te volgen is en conceptstukken worden gedeeld. Aanvullend houden we de gemeenteraad opde hoogte tijdens het participatieproces.Na dit raadsvoorstel over het plan van aanpak volgt een brief aan de raad met verslagen van de spelregelbijeenkomsten. Vervolgens stellen we de concept-spelregels open bieden we deze samen met de werkwijze van de peiling ter besluitvorming aan de raad aan. Daarna gaan we over tot de uitvoering van de peiling en de terinzagelegging, de mogelijkheid om zienswijzen in te dienen. Nadat wij de uitkomsthiervan hebben verwerkt in de spelregels bieden wij de spelregels aan de raad aan voordefinitieve vaststelling.

Bij een eensgezinde uitkomstvan het participatieproceswind opland stelt de raad deze spelregels onveranderd vast en biedt ze aan de provincie aan. De raad oordeeltzelf of er sprake is van 'eensgezindheid'. Wij zullen de resultaten uit de peiling aanvullen met een duiding, maar de beoordeling ofdie resultaten eensgezind zijn, laten wij aan de raad. De raad kan ooknog besluiten om de spelregels niet vast te stellen, omdat er onvoldoende draagvlak is en dit meegeven aan de provincie. Dit betekent echter niet automatisch dat er geen windpark komt. De provincie heeft de bevoegdheid om te beslissen of het initiatief wel of niet wordt vergund. Watzijn de argumenten? Omdat de provincie het bevoegd gezag is, besluiten wij niet zelf over het verlenen van de vergunning van een windpark in onze gemeente. Ook niet als blijkt dat er geen draagvlak is voor

Plan van Aanpak participatieproceswind opland

pagina 7

een windpark. Het participatieproceswind opland van scenario 3 geeft de mogelijkheid om samen met de omgeving te bepalen onder welke voorwaarden wij een windpark wél verantwoord en wenselijk vinden. Het gedegen procesvan dit scenario voldoetookaan de intentieafspraak met de provincie om een transparant en logisch participatieprocesin te richten. Met de hoopdat de provincie onze wensen en aandachtspunten meeneemt bij de beoordeling van een plan vooreen windpark. Als wij geen duidelijk beeld hebben van wat onze inwoners belangrijk vinden, kunnen wij dit ookniet meegeven aan de provincie. Daarnaast zullen de spelregels wellicht zwaarder wegen voorde provincie als blijkt dat een meerderheid van de participanten/inwoners zich kan vinden in de spelregels. Met het participatieprocesvan scenario 3 hebben we meer grip opde komst van een eventueel windpark en het (participatie)procesdaaromheen. Dooreen eigen procesin te richten nemen we als gemeente onze verantwoordelijkheid en vervullen we een verbindende en faciliterende rol tussen de belangrijkste spelers, de initiatiefnemers, de inwoners en andere belanghebbenden, en het bevoegd gezag de provincie. Watzijn de kanttekeningen en risico's? De provincie is het vergunningverlenend bevoegd gezag voorhet windpark. Er is geen zekerheid dat de provincie de aangeboden spelregels overneemt.

Specifiek bij het voorgestelde scenario 3 kan na het opstellen van de spelregels alsnog uit de peiling blijken dat er geen draagvlak voor wind opland is. Ook houdtdit scenario de initiatiefnemers het langst in onzekerheid voordat zij een plan vooreen windpark kunnen indienen bij de provincie. Het gezamenlijk opstellen van spelregels boektwel tijdwinst voorhet participatieprocesvan een mogelijk windpark. Ten slotte worden met het derde scenario relatief de meeste kosten gemaakt voorhet procesvan informeren, spelregels opstellen en peilen. 3.3 Watmag het kosten? De kosten voorde uitvoering van dit voorstelworden geraamd op€ 100.000. Dit bedrag bestaat uit de kosten voorde bijeenkomsten en procesbegeleiding, de facilitaire kosten, de communicatie richting alle betrokkenen inclusief het vertalen van rapporten naar begrijpelijke taal, het uitvoeren van de peiling en zienswijzeprocedure en de inrichting van een online themadossier. In de berekening van de kosten is er rekening mee gehouden dat de inkoop-btwcompensabel is. De kosten worden gedekt dooreen bijdrage van het Rijk. Deze bijdrage is toegezegd bij beschikking CDOKE-23-03447011 van 6 april 2023.

In de Voorjaarsrapportage2023 zijn de kosten en de bijdrage geraamd in de programmabegroting bij beleidsdoel B: Haarlemmermeer realiseert ruimtelijke projecten die bijdragen aan het maatschappelijke doel van het programma Ruimtelijke Ontwikkeling, taakveld 7.4. Watzijn definanciëlerisico's? Onze gemeente looptgeen vermeldenswaardige voorstel.

financiële risico's bij de uitvoering van dit

3.4 Wie is daarvoorverantwoordelijk? Het college geeft uitvoering aan het participatieproceswind opland. Daarnaast bieden wij de concept-spelregels voorde peiling en zienswijzeprocedure aan de gemeenteraad aan. De gemeenteraad besluitom na de peiling en zienswijzeprocedure de spelregels vast te stellen tot een gemeentelijk kader. Binnen het college is de portefeuillehouder Klimaat en Energie het eerste aanspreekpunt.

Plan van Aanpak participatieproceswind opland

pagina 8

3.5 Welkeoverigerelevante informatieis beschikbaar In fase 4 is het aan een initiatiefnemer om het plan vooreen windpark nader uit te werken. Een initiatiefnemer voert onderzoeken uit en organiseert participatie om te komen tot een concreet plan inclusief passend bod voorlokaal eigenaarschap. Ook zijn de onderzoeken nodig voorhet verkrijgen van de benodigde vergunningen. Een initiatiefnemer werkt zijn plan uit opbasis van de spelregels en de kaders van de gemeenteraad. Fase 4 eindigt met het indienen van het plan bij de provincie. In fase 5 beoordeeltde provincie het plan van de initiatiefnemer om te bepalen of de benodigde vergunningen worden verleend. Volgens de Omgevingswet verlooptdit via de projectprocedure. Wij kunnen de provincie informeren of het plan voldoetaan de spelregels. Fase 5 eindigt met het wel of niet verlenen van de toestemming voorhet windpark doorde provincie. In fase 6 wordt het windpark gerealiseerd (als de toestemming voorhet windpark is verleend). De uitvoering en de communicatie hierover ligt bij de initiatiefnemer. In de fasen 4 tot en met 6 is de rol van onze gemeente minder prominent dan in fase 3. Wij hebben met name een rol in toezien opde participatie en het proces,en in het afstemmen met de provincie om voorde belangen van de gemeente opte komen. Ook zal de gemeente blijven communiceren naar inwoners en andere belanghebbenden over de voortgang.

3.6 Wanneeren hoe zal de raad/hetcollegeoverde voortgangworden geïnformeerd? Gedurende het procesbetrekken we de gemeenteraad doorhet online themadossier. Nadat we de spelregels hebben opgesteld, de peiling en zienswijzeprocedure zijn uitgevoerd, bieden wij de spelregels aan de gemeenteraad aan ter vaststelling. Vervolgens biedt de raad het advies met spelregels aan de provincie aan. Daarna gaat de provincie verder in het procesmet fase 4 "van zoekgebied tot uitvoering". 4. Ondertekening