7621583 rv Ontwerp nieuwe gemeenschappelijke regeling Beschermd Wonen Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

Ontwerpnieuwegemeenschappelijke regeling Beschermd WonenZuidKennemerland, IJmond en Haarlemmermeer mr. Charlotte van der Meij Femke Immerman 25 april 2023

Raadsvergadering Raadsvoorstel nummer

7621583 1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college besluit de raad voorte stellen om: 1. in te stemmen met de zienswijze ophet ontwerpvoorde nieuwegemeenschappelijke regeling Beschermd WonenZuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer, opgenomenin bijlage 3. 2. Samenvatting

Eind 2021 is beslotenhet Gemeenschappelijk Orgaan Beschermd Wonen(GO BW) ZuidKennemerland, IJmond en Haarlemmermeer opte richten (2021.0003060). Doorhet uitstel van de doordecentralisatie Beschermd Wonen(X.2022.05367) is de gemeenschappelijke regeling (GR) bij het GO BW nog niet in werking getreden. Doorontwikkelingenin het inkooptrajectzijn bovendien inhoudelijke wijzigingen gewenst. In het ontwerpvoorde nieuweGR zijn de samenwerkingsafsprakenalleen nog ophoofdlijnen vastgelegd. Uitwerking gebeurt in onderliggende stukken,de belangrijkste zijn een dienstverleningshandvest en een bijdrageverordening. Hierdoor kan flexibeler ingespeeld worden optoekomstige ontwikkelingen.Het ontwerpvoorde nieuweGR en de bijbehorende toelichting zijn opgenomenin bijlage 1 en 2. De onderliggende stukkenworden de komende periode uitgewerkt. Volgens de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is het verplicht om het ontwerpvoorde nieuweGR toe te zenden aan de raden vooreen zienswijze. We stellen voorals zienswijze mee te geven dat de nieuweGR alleen vastgesteld kan worden als opdat momentookde inhoud van de onderliggende stukkenvaststaat. Ook moet duidelijk zijn welke wijzigingen nodig zijn, als beslotenwordt vanaf 2025 taakgericht in te kopen.Zodat volledig transparantis welke (financiële)verplichtingen de afspraken in de GR met zich meebrengen. De zienswijze ophet ontwerpis opgenomenin bijlage 3.

Tegelijk met dit raadsvoorstel wordt een brief aan de raad gezonden, waarin de ontwikkelingen in het regionale inkooptrajectvoorBeschermd Wonen(BW) en Maatschappelijke Opvang (MO) nader worden toegelicht (X.2023.02589).

OntwerpnieuweGemeenschappelijke Regeling Beschermd WonenZuid-Kennemerland, IJmond en

pagina 2

Haarlemmermeer

3.

Uitwerking

3.1 Wat willen we bereiken? Wat is de aanleiding,context?

Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijkvoorBW. De bekostiging looptnuvia de centrumgemeenteHaarlem, maar het Rijk wil deze middelen gaan uitkerenaan alle gemeenten, opbasis van een nieuwverdeelmodel. Gelijktijdig wordt het woonplaatsbeginselBW ingevoerd, waardoor gemeenten financieelverantwoordelijk worden voorBW van hun eigen inwoners. Het doel van deze 'doordecentralisatie' is dat gemeenten meer ruimte krijgen om, opbasis van hun lokale situatie, zorg opmaat en dichtbij voorhun meest kwetsbare inwonerste organiseren. Zodat mensenmet een psychische kwetsbaarheid, met passende ondersteuning, zo gewoonmogelijk kunnenwonenin hun eigen omgeving en in de buurtvan hun sociale netwerk. De middelen voorBW worden over een periode van tien jaar geleidelijk (her)verdeeld over alle gemeenten, zodat de noodzakelijkeveranderingen geleidelijk en zorgvuldig doorgevoerd kunnenworden. Gedurende deze transitieperiode, maar ookdaarna, is regionale samenwerking essentieel en opeen aantal puntenookverplicht gesteld door het Rijk. Eind 2021 is daarom beslotenhet GO BW opte richten (2021.0003060). In de GR bij het GO BW zijn onder andere afspraken vastgelegd over sturing, de organisatie, taken die worden uitgevoerd en de financiën. Sinds het besluit tot het treffen van de GR hebben zich echter zowel landelijk als in de regio ontwikkelingenvoorgedaan, die van invloed zijn opde GR.

Medio 2022 heeft het Rijk beslotende invoeringvan het woonplaatsbeginselen het nieuwe verdeelmodel uit te stellen naar 1 januari 2024 (X.2022.05367).Als gevolg van het uitstel is de GR nog niet in werking getreden. Dit is onwenselijk,omdat hierdoor de samenwerking tussen gemeenten, die nodig is om de doordecentralisatie in onzeregio vorm te geven, nog niet formeel van kracht is. We willen als regio zo snel mogelijk invullinggeven aan de gewenste beweging van beschermd wonennaar beschermd thuis. Daarom willen we, ookals de wettelijke doordecentralisatie nogmaals uitgesteld wordt, in ieder geval per 2024 kunnenstarten met de regionale samenwerking. Hiervooris aanpassing van de GR nodig. Ook in het regionale inkooptrajectvoorBW en MO (2021.0003016, 2022.0000612) hebben zich ontwikkelingenvoorgedaan die van invloed zijn opde afspraken in de GR. Op basis van de gesprekken met zorgaanbieders, die de afgelopen periode hebben plaatsgevonden, zijn we tot de voorlopigeconclusiegekomen dat een 'taakgerichte uitvoeringsvariant'het meeste bijdraagt aan het doel van de doordecentralisatie. Dit houdt in dat een integrale opdracht wordt verstrekt aan ééncontractpartner(samenwerkingsverband van aanbieders), die wordt bekostigd opbasis van een vast taakbudget.

Dit past niet binnende (financiële)samenwerkingsafsprakenin de huidige GR, omdat die afspraken uitgaan van bekostiging van zorgkostenopcliëntniveau (resultaatgerichte bekostiging). Ook vraagt een taakgerichte uitvoeringsvariantzeer zorgvuldige voorbereiding. Om te zorgen dat hier voldoende tijd vooris, heeft de gemeente Haarlem de huidige contractenverlengd naar 1 januari 2025. Zie voormeer informatiede brief aan de raad over het regionale inkooptraject,die gelijktijdig met dit raadsvoorstel wordt verzonden (X.2023.02589). Aanpassing huidige GR noodzakelijk Doorbovenstaande ontwikkelingenis de GR, waartoe eind 2021 is besloten,achterhaald. Aanpassing is nodig, maar heeft wel wat voetenin aarde. In de GR was heel precies beschreven welke taken aan het GO BW worden opgedragen en wat de financiëlesamenwerkingsafspraken zijn. De gedachte was dat dit veel zekerheid zou bieden voorde samenwerking. Nu blijkt echter dat het ookzorgt voorongewensteinflexibiliteit omdat, mede als gevolg van de nieuweWgr, vooriedere wijziging van de GR een bestuurlijkprocesnodig is, dat zes tot negen maanden

OntwerpnieuweGemeenschappelijke Regeling Beschermd WonenZuid-Kennemerland, IJmond en

pagina 3

Haarlemmermeer

duurt. De kans bestaat dat zich in de toekomstopnieuw (onverwachte) ontwikkelingen voordoen,die invloed hebben opde manier waaropwe willen of kunnensamenwerken in de regio. Om te voorkomendat de GR steeds opnieuwmoet worden aangepast, wordt de GR nu anders opgezet. Welkdoel wordt nagestreefd?

Om BW voorde inwonersper gemeente en in de regio als geheel te waarborgen zijn goede samenwerkingsafsprakennodig tussende gemeenten in onzeregio. De GR moet een stevige juridische basis bieden voordeze afspraken, maar ookflexibel genoeg zijn om in te kunnen spelenoptoekomstige (onvoorziene) ontwikkelingen. 3.2 Wat gaanwe daarvoordoen?

De GR wordt zodanig opgezet dat hij flexibel genoeg is om in te spelenopde toekomstige ontwikkelingenen per 1 januari 2024 in werking kan treden. Ook als de wettelijke doordecentralisatie opnieuwuitgesteld wordt en ongeacht de keuzes die we maken in het inkooptraject.Gezien het grote aantal wijzigingen dat dit met zich meebrengt, wordt de huidige GR ingetrokkenen wordt een nieuweGR opgesteld. Het ontwerpvoorde nieuweGR en de bijbehorende toelichting zijn opgenomenin bijlage 1 en 2. Hieronder worden de belangrijkste wijzigingen ten opzichte van de huidige GR kort toegelicht. GR ophoofdlijnen, uitwerkingin onderliggende stukken In de nieuweGR zijn zowel de financiëlesamenwerkingsafsprakenals de afspraken over taakuitvoeringvan het GO alleen nog ophoofdlijnen benoemd. Een nadere uitwerking van deze afspraken wordt opgenomenin onderliggende stukken.De belangrijkste zijn 1) een dienstverleningshandvest, waarin de taken die het GO namensde gemeenten uitvoert gedetailleerd zijn vastgelegd en 2) de bijdrageverordening en financiëleverordening, waarin afspraken zijn vastgelegd over de bijdrage van iedere gemeente aan de kostenvan de taakuitvoering door het GO BW, verevening van (zorg)kostentussengemeenten, middelen voor innovatieen de omgang met de reserve van het GO BW.

Vooreen wijziging van de afspraken in het dienstverleningshandvest, de bijdrageverordening en de financiëleverordening is een unaniembesluit van het GO BW voldoende. Het is dus niet langer nodig om de GR daarvoor te wijzigen. Hiermee is de zeggenschap van alle gemeenten over taken en financiënvan het GO BW geborgd. Daarnaast wordt een voorgenomenwijziging van de bijdrageverordening eerst vooreen zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden voordat hier een besluit over wordt genomendoor het GO BW. Daarmee is ookde betrokkenheid van de raden geborgd. In de nieuweGR zijn in het kader van de flexibiliteit de datums verwijderd en is rekening gehouden met de verwachte doordecentralisatie van Maatschappelijke Opvang (MO). Hierdoor bestaat de mogelijkheid te zijner tijd te besluitenom afspraken over uitvoeringen bekostiging van MO toe te voegen aan de GR. Ook hiervoor is overigens een unaniembesluit van het GO BW nodig. Uitwerkingvoor2024 in lijn met eerdere afspraken De komende periode worden het dienstverleningshandvest, de bijdrageverordening en de financiëleverordening voor2024 opgesteld. Uitgangspunt hierbij zijn de (financiële)afspraken die in de initiëleGR waren opgenomen(zie bijlage 4). Voor2024 zijn daarnaast aanvullende afspraken nodig.

Ervan uitgaande dat het woonplaatsbeginselen het nieuweverdeelmodel per 2024 worden ingevoerd, krijgen we vanaf dat momenteigen middelen voorBW vooronzeeigen inwoners.Doordat de huidige contracten worden verlengd tot 2025, blijft Haarlem echter nog verantwoordelijkvoorhet betalen van alle zorgfacturenvoorBW.

OntwerpnieuweGemeenschappelijke Regeling Beschermd WonenZuid-Kennemerland, IJmond en

pagina 4

Haarlemmermeer

Vanaf2025 mogelijkwijzigingen De huidige samenwerkingsafsprakenzijn gebaseerd opbekostiging van zorgkostenop cliëntniveau.Als beslotenwordt per 2025 te starten met taakgerichte contractering, dan moetende financiëlesamenwerkingsafspraken hierop aangepast worden. De komende periode wordt dit uitgewerkt. De gewijzigde afspraken worden verwerkt in een nieuwe bijdrageverordening voor2025, die in de loopvan 2024 zal worden voorgelegd vooreen zienswijze. Kanttekeningen en risico's

Gemeentenmoetenbinnenhet GO BW unanieminstemmenmet (wijzigingen in) de bijdrageverordening en het dienstverleningshandvest, hierdoor is het risico klein dat besluiten worden genomenwaar wij niet achter staan. De voorwaarde dat een unaniembesluit nodig is vooreen wijziging, maakt het ookkwetsbaar ophet momentdat binnenhet GO BW onenigheid ontstaat. Een enkele gemeente kan dan een besluit blokkeren.Overigens is in de huidige situatie ooktoestemming nodig van alle raden, voorde GR gewijzigd kan worden. 3.3 Wat mag het kosten?

Aan de uitvoeringvan deze nota zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. Afsprakenover de bijdrage van de gemeente Haarlemmermeer aan de taakuitvoeringvan het GO BW worden verder uitgewerkt in de Bijdrageverordening 2024 en in de hierop gebaseerde ontwerpbegroting2024-2026 van het GO BW, die na de zomer aan de raden worden aangeboden vooreen zienswijze. De bijdrage van de gemeente Haarlemmermeer aan het GO BW wordt bekostigd uit de middelen voorBeschermd Wonendie wij vanaf 2024 ontvangenvan het Rijk. Uitgangspunt is dat de bijdrage past binnendeze middelen. Watzijn definanciële risico's?

Doordat de bijdrageverordening en het dienstverleningshandvest nog niet uitgewerkt zijn en niet helder is wat de verwachte wijzigingen zijn in de (financiële)samenwerkingsafspraken,als per 2025 gekozen wordt vooreen taakgerichte uitvoeringsvariant,is niet duidelijk wat de (financiële)consequenties zijn van de nieuweGR vooronzegemeente. In de voorgestelde zienswijze is daarom opgenomendat we pas kunneninstemmenmet de nieuweGR als de definitieve inhoud van de bijdrageverordening, de financiëleverordening en het dienstverleningshandvest voor2024 vaststaat en er duidelijkheid en overeenstemmingis over de verwachte wijzigingen voor2025 en verder. Uitgangspunt is en blijft dat BW wordt bekostigd vanuiten past binnende bijdrage die wij daarvoor van het Rijk ontvangen. 3.4 Wie is daarvoorverantwoordelijk?

Het college is bevoegd tot het aangaan van de GR, onder de voorwaarde dat de raad hiervoor toestemming verleent. Binnenhet college is de portefeuillehouderZorg en Welzijn het eerste aanspreekpunt. 3.5 Welkeoverigerelevante informatieis beschikbaar?

Besluitvormingsproces Dit raadsvoorstel betreft nog niet het besluit tot vaststelling van de nieuweGR. Het ontwerp voorde nieuweGR wordt in lijn met de Wgr door de colleges van de acht gemeenten uit de regio eerst voorgelegd aan de raden vooreen zienswijze. De raden wordt gevraagd om binnen een periode van acht weken een zienswijze in te dienen. Dit is niet verplicht, maar wel mogelijk.

OntwerpnieuweGemeenschappelijke Regeling Beschermd WonenZuid-Kennemerland, IJmond en

pagina 5

Haarlemmermeer

Zienswijzenworden verzameld en meegenomen bij het opstellenvan de definitieve GR. De definitieve GR wordt in het vierde kwartaal van 2023 ter besluitvormingvoorgelegd aan het college, onder de voorwaarde dat de raad hiervoor toestemming verleent. De gemeenteraad kan deze toestemming alleen weigeren als de GR in strijd is met het recht of het algemeen belang. Het dienstverleningshandvest, de bijdrageverordening 2024 en de ontwerpbegrotingvan het GO BW 2024-2026 worden voorde zomer voorgelegd aan de colleges. De bijdrageverordening en de ontwerpbegrotingworden vervolgens aan de gemeenteraden aangeboden vooreen zienswijze. Participatie encommunicatie De raden van de deelnemende gemeenten zijn in september 2022 met een brief (X.2022.05367) en via een informatievebijeenkomst geïnformeerd over het uitstel van de wettelijke doordecentralisatie BW en de stand van zaken in onzeregio. In mei 2023 wordt een webinar georganiseerd vooralle raden in de regio, waarin de in dit raadsvoorstel beschreven ontwikkelingennader worden toegelicht. Omdat dit raadsvoorstel betrekking heeft opeen 'technische' wijziging van de GR, is de Participatieraad Haarlemmermeer niet actief betrokken.De Participatieraad is en wordt wel betrokkenbij de inhoudelijke uitwerking van de doordecentralisatie. Dit geldt ookvoor zorgaanbieders BW, maatschappelijke partnersen ervaringsdeskundigen.

3.6 Wanneeren hoe zal de raad/hetcollegeoverde voortgangworden geïnformeerd?

In het vierde kwartaal van 2023 zal de definitieve GR worden voorgelegd aan de colleges en raden van de acht gemeenten in de regio Zuid-Kennemerland, IJmond en Haarlemmermeer. 4. Ondertekening

ouders van de gemeentejHaarlemmermeer, de burgemeöster,

Marianm

ii/urmans-Wijdeven

Bijlage(n): 1.

OntwerpnieuweGR GO BW

2.

Toelichting bij het ontwerpvoorde GR GO BW

3.

Zienswijze gemeenteraad Haarlemmermeer ophet

4.

Overzicht financiëlesamenwerkingsafsprakeninitiële IR GO BW

werp voorde nieuweGR GO BW