4. 10986869 Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

gemeente Haarlemmermeer

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer

Postbus 250 2130 AG Hoofddorp

Bezoekadres: Taurusavenue 100 Hoofddorp Telefoon 0900 1852

Cluster contactpersoon Doorkiesnummer

Financiën en Administratie de heer J.C. Teeuwen +31235676093

Uw brief Ons kenmerk 10986869 Bijlage(n) Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023 onderwerp Technische vragen Jaarstukken 2023

Verzenddatum

2 9 MEI 2024

Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u de beantwoording van de technische vragen die zijn gesteld met betrekking tot de Jaarstukken 2023. Op vrijdag 24 mei 2024 zijn nog vragen ontvangen van de fractie van HAP. De beantwoording van deze vragen volgt later. U bent van harte welkom om aanvullende technische vragen te stellen tijdens het inloopspreekuur op dinsdag 4 juni 2024 van 19:00 uur tot 20:00 uur in café 1852, gemeentekantoor Beukenhorst. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,

29‐5‐2024

Fractie vraagnr.

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

Blz.

Vraag

1

165

Tekst: Bij het risico 'Ongewenste toegang gemeentelijke systemen' (R293) is het Het maximum gevolg is herrijkt en verhoogd na vergelijk van gelijksoortig voorgekomen scenario's bij andere maximum gevolg opnieuw beoordeeld en verhoogd. Het risico zat al in de hoogste gemeenten en instanties. De verhoging van de digitale dreiging en de bijbehorende gevolgen maken dat we gevolgklasse en blijft daarmee in gevolgklasse 5. doorlopend maatregelen treffen en extra gaan treffen op het gebied van bewustwording, versterken van Vraag: Na een nieuwe beoordeling is het maximum gevolg verhoogd? Zijn er nu ook processen en adequate technische beveiligingsmaatregelen. extra maatregelen genomen? (Gezien het feit dat de tekst onder beheersmaatregel dezelfde is gebleven)

GL

1

10

Personeelslasten programma’s De salarislasten van in‐ en extern personeel worden op basis van de voorcalculatorische ramingen doorbelast Wat is de verklaring van het ontstaande voordeel bij de jaarrekening van 947.000? aan de programma's. Het verschil tussen de begrote en gerealiseerde salarislasten wordt verantwoord op de post saldo kostenplaatsen. Het verschil is daardoor geen onderdeel van de programma’s, maar van het Bij welke programma's zijn deze kosten minder gemaakt? Overzicht algemene dekkingsmiddelen. Deze kosten hebben vooral betrekking op de inzet van vast en tijdelijk personeel, maar ook op reis‐ en verblijfskosten, thuiswerkvergoedingen en overige uitgaven.

GL

2a

22

realisatiegraad Het gaat hier om investeringen – na wijziging – van 101,7 miljoen euro. Wat was primair (dus: vóór wijziging) begroot aan investeringen? En wat is dan de realisatiegraad ten opzichte van deze primaire begroting (van november 2022 dus)?

GL

2b

22

Van het begrote bruto‐investeringsbedrag van 101,7 miljoen (na wijziging) is netto Het begrote netto‐investeringsbedrag was € 79,8 miljoen. Waarmee de netto‐realisatiegraad op 65% komt. Dit 52 miljoen gerealiseerd. Wat was het begrote netto‐investeringsbedrag en wat is is echter inclusief een niet geraamde herrubricering van PARK21 van bouwgrondexploitaties naar materiële daarmee de netto‐realisatiegraad? vaste activa (€ 4,5 miljoen). Zonder deze herrubricering zou de netto‐realisatiegraad 71% zijn geweest.

GL

3

23

figuur 11 Kan er een overzicht worden gegeven van de primair begrote netto schuld en de realisatie van de afgelopen 5 jaar? (zie figuur 11; uitbreiden blauwe lijn)

Fractie

FvD

Antwoord

In de Programmabegroting 2023‐2026 was uitgegaan van een bruto te investeren bedrag van € 100,7 miljoen (blz. 237 van de programmabegroting). Gerealiseerd is € 77,7 miljoen. De realisatiegraad is dan 77,1%.

blz. 1 van 5

29‐5‐2024

Fractie vraagnr.

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

Blz.

Vraag

Antwoord

4

24

Belastingcapaciteit Wat verklaart de plotse forse verbetering van de belastingcapaciteit en wat zegt deze indicator precies?

Het kengetal Belastingcapaciteit geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde. De berekeningswijze wordt toegelicht in de ‘Regeling vaststelling wijze waarop kengetallen worden vastgesteld en opgenomen in begroting en jaarverslag provincies en gemeenten’ https://wetten.overheid.nl/BWBR0036853/2019‐04‐01 In essentie komt de berekening erop neer dat de ‘Totale woonlasten voor gezin bij gemiddelde WOZ‐waarde’ gedeeld worden door de ‘Woonlasten landelijke gemiddelde voor gezin in het voorafgaande begrotingsjaar’. Dit landelijke gemiddelde wordt gepubliceerd in de meicirculaire, en laat tussen 2022 (€ 811) en 2023 (€ 944) een forse stijging zien. Relatief gezien is de stijging in Haarlemmermeer in 2023 lager uitgevallen dan het landelijk gemiddelde, waardoor het kengetal beter uitvalt.

GL

5

36

De prognose 2023 is gemaakt in juni 2022 bij het opstellen van de programmabegroting 2023‐2027. De dienstverlening realisatiecijfers (metingen) 2022 waren op dat moment nog niet bekend. De jaren daarvoor waren qua Hier valt op dat het aantal transacties balie en telefoontjes naar het callcenter (fors) lager zijn dan de prognose. Is hiervoor een verklaring te geven? Waarom was metingen niet allemaal representatief i.v.m. de coronapandemie. De prognose van o.a. het aantal verwachte de prognose 2023 zo hoog (vwb transacties) als de jaren daarvoor geen aanleiding transacties balie kent diverse onzekerheden en is daarom moeilijk te voorspellen. gaven? Het bezoek aan de website en andere online middelen blijken allemaal Prognose transacties balie 2022 was 110.000. Bij het opstellen van de programmabegroting 2023‐2027 is de meer gebruikt dan de prognose. Is er iets te zeggen over wat dit betekent voor ons prognose van het aantal transacties balie 2023 voorzichtig met 20.000 naar beneden bijgesteld naar 90.000. beleid op dit gebied? Wordt de online dienstverlening geïntensiveerd? En zo ja, In werkelijkheid lag het aantal transacties balie 2023 lager, dit had onder andere te maken met het dieptepunt hoe? in het aantal reisdocumenten.

Daarnaast is er fors geïnvesteerd in de online dienstverlening, zoals: • nieuwe website (livegang was november 2022) met verbetering van informatie voorziening, vindbaarheid en functionaliteit aan de hand van gedane gebruikersonderzoeken; • vanuit de uitvoeringsagenda dienstverlening is er geïnvesteerd in klantreizen, gebruikersonderzoeken en we hebben verbeteringen op processen en informatievoorziening voor de online dienstverlening doorgevoerd; • er wordt gestuurd en geacteerd op data gedreven werken: data analyses, verbetervoorstellen worden doorgevoerd op zoekinformatie website, vindbaarheid zoekmachines, stimulans voor online meldingen en aanvragen doen en samenwerking stimuleren/informatie vinden via digitale kaarten. Dit resulteert in een hoger aantal unieke bezoekers voor 2023 dan geprognotiseerd. Met ingang van 2023 zijn de telefonische vragen inzake gemeentelijke belastingen overgedragen aan verbonden partij Cocensus. Naast de investering in de online dienstverlening heeft dit ook geresulteerd in een lager aantal Telefoon callcenter dan geprognotiseerd. Daarentegen zijn de telefonische klantvragen wel complexer geworden. De aantallen webcare zijn hoger dan geprognotiseerd. De toename is voornamelijk toe te schrijven aan maatschappelijke sensitieve onderwerpen waar steeds meer op gereageerd wordt via facebook en/of twitter.

GL

6

63

specialistische jeugdzorg Onder punt 2 valt te lezen: "De kosten voor specialistische jeugdzorg op het speciaal onderwijs was niet opgenomen in de prognose." Waarom zijn deze kosten niet geraamd? Is dit afwijkend of nieuw beleid tov 2022?

GL

7

64

kinderopvangtoeslagaffaire De ontvangsten van het Rijk waren bekend door middel van een ontvangen beschikking. Ten tijde van de najaarsrapportage was echter nog niet bekend hoe deze middelen verantwoord moesten worden. Het was Onder punt 1 valt te lezen: "Gedupeerden van de kinderopvangtoeslagaffaire onzeker of de ontvangsten moesten worden gereserveerd of verantwoord konden worden als baten. komen in aanmerking voor kwijtschelding van schulden in het kader van Uiteindelijk bleek dat wij dit moesten verantwoorden als baten. (bijzondere) bijstand. Hiervoor is een bijdrage van het Rijk ontvangen. Met deze bijdrage is in de begroting geen rekening gehouden." Waarom is hier geen rekening mee gehouden? Per wanneer was landelijk bekend dat deze kwijtscheldingsmiddelen naar de gemeenten zouden worden vergoed?

Fractie

GL

Dit is geen nieuw beleid. Voor 2023 werd dit door gemeente Amsterdam gecoördineerd en via maatwerkovereenkomsten geregeld. Vanaf 2023 is de specialistische jeugdzorg in het speciaal onderwijs meegenomen in de inkoop van de jeugdhulp. Per abuis zijn bij de overgang naar 2023 de kosten die vloeien uit de nieuwe inkoop niet meegenomen.

blz. 2 van 5

29‐5‐2024

Fractie vraagnr.

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

Blz.

Vraag

8

86

NPO‐middelen In december 2021 ontving de gemeente een beschikking waarin NPO‐middelen werden toegekend, te besteden Onder punt 1 valt te lezen dat het NPO‐budget langer besteed mag worden dan bij t/m juli 2023. In februari 2022 is door de minister besloten dat de toegekende NPO‐middelen besteed mogen de start bekend was. Wanneer was dit bekend voor het college? En waarom is deze worden t/m juli 2025, twee jaar langer dan initieel was vastgesteld. In Haarlemmermeer is de meerjarenbegroting voor het NPO pas na februari 2022 opgesteld en direct is daarbij rekening gehouden met wijziging niet eerder doorgevoerd op de begroting? Krijgt de gemeenteraad de een bestedingstermijn tot medio 2025. wijziging in het besteden van deze incidentele rijksmiddelen nog ter inzage, voor vaststelling? De baten en lasten zijn op basis van de meerjarenbegroting voor het NPO geraamd. Tussentijds is de raming niet aangepast, omdat het hierbij gaat om een budgettair neutrale raming. Middelen die in 2023 niet besteed zijn, blijven via de balans beschikbaar. Uitgangspunt is dat deze middelen in 2024 en/of 2025 alsnog besteed worden aan het doel dat eerder is opgenomen in de meerjarenbegroting voor het NPO. In de Voorjaarsrapportage 2024 wordt via een neutrale mutatie voorgesteld de geraamde baten en lasten in 2024 voor het NPO te verhogen.

GL

9

87

GALA‐middelen Onder punt 1 staat dat een deel van de GALA gebruikt is voor de dekking van structurele uitgaven. Klopt de redenatie dat met het uitvoeren van de GALA‐ activiteiten in 2024 deze structurele activiteiten dan niet meer gedekt kunnen worden? Kan er aangegeven worden om welke dat gaan?

We hebben in 2023 de structurele activiteiten verantwoord voor de GALA middelen, omdat we deze middelen anders terug moesten geven aan het Rijk. Dit was eenmalig en heeft geen invloed op de structurele activiteiten in 2024. In de Najaarsrapportage 2023 hebben wij de raad hierover geïnformeerd in het hoofdstuk Budgetoverhevelingen (pagina 39).

GL

10a

108 en 109

Ruimtelijke Ordening Welke werkzaamheden van de Schaalsprong Wonen zijn door capaciteitsgebrek niet uitgevoerd? Hoeveel middelen zijn daar voor gereserveerd? Welke werkzaamheden zijn geprioriteerd? En hoe is de prioritering in de werkzaamheden gemaakt? Wanneer heeft de raad daartoe besloten?

Voor de werkzaamheden voor beleidsdoel A Schaalsprong Wonen verwijzen we naar pagina 108 onder de punten 3 (schaalsprong wonen) en 2 (Spoorzone Hoofddorp). Het gaat om delen van werkzaamheden van het programma Spoorzone Hoofddorp, om de verwervingsstrategie schaalsprong en de uitvoeringsprogramma’s voor openbaar groen en de doorlooptijd va het landschapsplan. In overleg tussen portefeuillehouders/college en de organisatie is er gefaseerd, afgestemd op de beschikbare èn beschikbaar te krijgen capaciteit. De Uitvoeringsagenda “Groen vooruit” is inmiddels in 2024 verder vormgegeven, en recent, tezamen met de Voortgangsrapportage Groen en Recreatie 2019‐2023, door het college vastgesteld.

GL

10b

Min of meer dezelfde vragen voor beleidsdoel B en C. Welke projecten zijn door capaciteitsgebrek (deels) niet uitgevoerd? Hoeveel middelen zijn daar voor gereserveerd? Welke werkzaamheden zijn geprioriteerd? En hoe is de prioritering in de werkzaamheden gemaakt en wanneer heeft de raad daartoe besloten?

Met betrekking tot beleidsdoel B verwijzen we naar pagina 109, de punten 2 onder Baten en onder Lasten. Ook voor beleidsdoel C verwijzen we naar pagina 109 onder punt 2 bij Baten. Inzake de energietransitie (doel B) betreft het naast het genoemde op pagina 247 van de jaarrekening, vertraging of uitstel in de projecten Wijkaanpak, Zon op Daken en Tegengaan Belemmerende Regelgeving. Daarnaast (doel C), is de isolatieregeling voor mensen in Energiearmoede uitgesteld. De voornaamste reden dat juist deze projecten zijn vertraagd is het gebrek aan capaciteit met specifieke kennis en expertise om deze projecten uit te voeren. Voor de middelen die met betreking tot de beleidsdoelen A (Schaalsprong Wonen), B en C hiervoor gereserveerd waren, wordt voorgesteld deze over te hevelen naar 2024 (zie hoofdstuk budgetoverhevelingen pagina’s 245 t/m 249 waar ook de omvang van de over te hevelen budgetten opgenomen is). Het gaat om: Omgevingswet en Spoorzone (vanuit de Najaarsrapportage 2023, zie pagina 245); OV‐verbinding Amsterdam – Haarlemmermeer (zie toelichting pagina 248); Energietransitie (zie toelichting pagina 247); Spoorzone en Schaalsprong Wonen (zie toelichting pagina 248).

GL

11

113

Wonen In totaal is het percentage betaalbaar van de in 2023 afgesloten anterieure overeenkomsten 46%. De Wat is het percentage betaalbaar (onderverdeeld in sociale huur, betaalbare koop kleinschalige particuliere initiatieven 100% vrije sector buiten beschouwing latend, gaat het om 51% betaalbaar. Van deze betaalbare woningen, is 58% sociale huur, 17% betaalbare huur en 26% betaalbare koop. en betaalbare huur) bij de in 2023 afgesloten anterieure overeenkomsten?

GL

12

122

tabel 51, bomen Er zijn vorig jaar 3.300 bomen in het Haarlemmermeerse bos toegevoegd aan het areaal. Dat betekent dat er Hier wordt de forse toename van het aantal bomen vertekend door een technische 1.038 nieuwe bomen extra zijn geplant in 2023. toevoeging (inventarisatie bomen in bosplantsoen in recreatiegebieden). Hoeveel zou het aantal bomen zijn zonder die toevoeging? Of, met andere woorden: hoe groot is deze toevoeging?

Fractie

GL

Antwoord

blz. 3 van 5

29‐5‐2024

Fractie vraagnr.

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

Blz.

Vraag

Antwoord

13

128

tabel 56, LED‐verlichting Hier wordt voor energiebesparing het doel van 50% in 2025 behaald. Op pag. 170 lezen we dat het hier gaat om een bedrag van in totaal bijna 1 miljoen euro per jaar. Is versnelling in deze energiebesparing niet dit jaar al mogelijk? En zo nee, waarom niet?

Ons doel is in 2026 de openbare verlichting grotendeels vervangen te hebben door ledverlichting. Hiermee voldoen wij eerder dan gepland aan het landelijke Energieakkoord 2013, waarin ernaar wordt gestreefd in 2030 voor de openbare verlichting 50% minder energie te verbruiken ten opzichte van het jaar 2013. Jaarlijks voeren wij de vervanging in een deel van onze gemeente uit. Een groot gedeelte van het areaal is inmiddels vervangen. In de jaren 2024, 2025 en 2026 zetten wij de vervanging gefaseerd voort. De vervanging vereist voorbereidingstijd en vanwege onze beschikbare personele capaciteit is dit helaas niet sneller te realiseren.

GL

14

133

De raad is geinformeerd over het tekort aan onderhoudsbudget bij de actualisering van de beheerplannen voor Fysieke leefomgeving Bij beleidsdoel D wordt bij bij de lasten punt 2 benoemd dat het groot onderhoud de Fysieke Leefomgeving eind 2023. Hierbij is gelijktijdig extra onderhoudsbudget voor verhardingen niet kon worden uitgevoerd door o.a. personele capaciteitsproblemen en het aangevraagd. Onvoldoende onderhoudsbudget was de belangrijkste reden dat het groot onderhoud voor een onderhoudsbudget dat ontoereikbaar was. Waarom is de raad niet geïnformeerd deel van de verhardingen niet kon worden uitgevoerd. Een prioritering van capaciteit zou hierbij niet hebben over het niet uitvoeren van dit project? Kon de gemeente bij een verhoging van het geholpen. budget en andere prioritering van capaciteit wel dit onderhoud uitvoeren?

GL

15

153

Overhead Wij streven er altijd naar om een slanke en slimme organisatie te zijn en onze externe inhuur tot een minimum De externe inhuur als % van de loonsom stijgt al 4 jaar door, terwijl tegelijkertijd te te beperken. Echter zien wij ook door de krappe arbeidsmarkt en schaarste op specifieke functies dat externe zien is dat de totale formatie en bezetting van onze gemeente per 1.000 inwoners inhuur soms noodakelijk is om onze primaire processen te kunnen continueren. Verder verhouden onze cijfers aan externe inhuur zich tot cijfers van vergelijkbare 100.000+ gemeenten (zie ook de in de jaarstukken lager is dan bij vergelijkbare gemeenten, terwijl de overhead als % van de totale lasten gemiddeld hoger is dan bij diezelfde gemeenten (en bovendien behoorlijk opgenomen vergelijkende cijfers over 2022). Onze personeelsbegroting is een belangrijk beleidsinstrument om hoger dan de PB2023). Is hiervoor een iets uitgebreidere verklaring te geven, plus een goede balans te blijven vinden tussen onze ambitieuze opgaven en een passende uitvoeringscapaciteit. een indicatie van de beleidsinstrumenten die worden ingezet om dit te beheersen?

GL

16

183

De percentages zijn juist. Zoals in de voetnoot bij tabel 104 is vermeld tellen de percentages niet op tot 100%, tabel 104, Bomen Hier kloppen de percentages waarschijnlijk niet. In 2023 zijn de categorieën matig, omdat niet alle bomen worden geinspecteerd. Jonge bomen hoeven bijvoorbeeld nog niet te worden slecht en zeer slecht precies gelijk aan die van 2019, plus de tabel telt niet meer op geinspecteerd. tot 100%. Wat zijn de juiste percentages?

GL

17

209

tabel 121, VRK Kleinigheidje, maar hier is waarschijnlijk 1 keer .000 vergeten bij het vreemd vermogen

GL

18

214

Nee, dat behoort niet tot de bevoegdheid van de aandeelhouder. Tegenstroom In 2023 is Tegenstroom, de verbonden partij waar de gemeente Haarlemmermeer 99% van de aandelen van bezit, overgestapt van duurzame bank (Triodos) naar minder duurzame bank (Rabobank). Kan het college hier als grootaandeelhouder in sturen?

Fractie

GL

De constatering klopt.

blz. 4 van 5

29‐5‐2024

Fractie

GL

Fractie vraagnr.

Beantwoording technische vragen Jaarstukken 2023

Blz.

Vraag

19

271

Calatravabruggen Het periodiek onderhoud, storingsonderhoud en groot onderhoud voor de Calatravabruggen worden tot en Hier is een vermindering van 415.000 te lezen op een reserve van 1.168.000. In dit met 2025 (deels) gedekt uit de bestemmingsreserve Calatravabruggen. In het beheerplan Kunstwerken 2024‐ tempo is de pot binnen 2 jaar leeg. Wanneer kunnen we een voorstel verwachten 2028 is opgenomen dat het huidige onderhoudscontract voor de Calatravabruggen doorloopt tot en met medio over hoe in de toekomst met het onderhoud van de Calatravabruggen om te gaan? 2027. In 2026 gaan wij kijken hoe wij het onderhoud vorm gaan geven na beëindiging van het onderhoudscontract. In het beheerplan is ook gesignaleerd dat de hogere onttrekkingen uit de En is een nadere verklaring te geven voor de hoogte van de onttrekking in 2023? Wat is de verwachting voor 2024? bestemmingsreserve te maken hebben met hogere indexering, waardoor de werkelijke kosten hoger zijn uitgevallen. Over de jaren 2021, 2022 en 2023 heeft de aannemer de budgetten volgens contractuele afspraken geïndexeerd met respectievelijk 16,21%, 14,89% en 22,98%. De verwachting is dat de onderhoudsaannemer voor de komende jaren ook een indexering zal toepassen. Naar verwachting zal in totaal nog € 900.000 nodig zijn.

In de Voorjaarsrapportage 2022 en 2023 is rekening gehouden met het wegvallen van de jaarlijkse structurele bijdrage van € 312.000 uit de reserve Calatravabruggen. De onderhoudslasten worden vanaf 2026 volledig gedekt uit de algemene middelen. Als de structureel geraamde onderhoudslasten te laag zijn wordt hierop teruggekomen bij een volgend P&C‐product.

Antwoord

blz. 5 van 5