36. 13948927 Informatie over stand van zaken handelingsperspectieven Jeugdzorg. d.d. 20-10-2026
Tekst van het document
gemeente Haarlemmermeer De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Bezoekadres: Marktlaan 124 Hoofddorp Telefoon 0900 1852 cluster Maatschappelijke Ondersteuning en Zorg inlichtingen Anni Semerdjian Telefoon 0900 1852 Uw brief Ons kenmerk XS-26092308.2822 Bijiage(n) Geen Onderwerp Informatie over stand van zaken handelingsperspectieven Jeugdzorg Verzenddatum 2 0 OKI. 2026 Geachte heer, mevrouw, In maart 2026 hebben wij in een brief aan de raad (XS-26030512.2100) geïnformeerd over de handelingsperspectieven die verkend worden om de jeugdzorgkosten terug te dringen. In deze brief informeren wij over de stand van zaken. Jeugdzorg is een verzamelterm voor alle hulp en ondersteuning aan kinderen, jongeren en hun ouders bij opgroei- en opvoedproblemen. Jeugdzorg bestaat uit jeugdhulp, jeugdreclassering en jeugdbescherming. Vervroegd invoeren van een verplichte eigen bijdrage voor het gebruik van jeugdzorg. Wij hebben verkend wat er nodig is om een eigen bijdrage in te voeren op een aantal punten: juridische grondslag, praktische haalbaarheid en maatschappelijke gevolgen. Daarbij schetsen we ook kort de historische context. De Jeugdwet heeft in het verleden een ouderbijdrage gekend. In de Jeugdwet, die op 1 januari 2015 in werking is getreden, was geregeld dat ouders voor jeugdhulp met verblijf een ouderbijdrage verschuldigd waren.
Gemeenten werden verplicht informatie te verstrekken aan het Centraal Administratie Kantoor (CAK) over de aanvang, wijziging en beëindiging van jeugdhulp met verblijf. Het CAK werd belast met de vaststelling en de inning van de ouderbijdrage. Er is maatschappelijk en politiek veel kritiek ontstaan op de ouderbijdrage. Zo werd de ouderbijdrage voor jeugdhulp met verblijf als onrechtvaardig beschouwd, omdat geen eigen bijdrage werd gevraagd wanneer jeugdigen vanwege lichamelijke aandoeningen op grond van een zorgverzekering als bedoeld in de Zorgverzekeringswet werden behandeld en daarbij werden opgenomen in bijvoorbeeld een kliniek of een ziekenhuis. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek naar de uitvoeringspraktijk van de ouderbijdrage is besloten de
Ons kenmerk: XS-26092308.2822 Pagina 2 ouderbijdrage af te schaffen per 1 januari 2016. Dit is wettelijk vastgelegd in de Wet afschaffen ouderbijdrage jeugdhulp. We hebben juridisch laten toetsen of het mogelijk is om, voorafgaand aan een wettelijke (her)invoering, de eigen bijdrage in onze gemeente in te voeren. Gebleken is dat het zonder juridische grondslag niet mogelijk is om een eigen bijdrage in te voeren en te innen. Het invoeren van een eigen bijdrage zonder juridische grondslag brengt voor onze gemeente risico's met zich mee. Dit kan leiden tot bezwaar- en beroepszaken (met alle kosten die daarmee gemoeid zijn). Naast het ontbreken van een wettelijke grondslag raakt dit ook het gelijkheidsbeginsel: kinderen en gezinnen in Haarlemmermeer zouden dan benadeeld worden ten aanzien van kinderen en gezinnen uit andere gemeenten. De decentralisatie van taken in het sociaal domein betekent dat gemeenten binnen de door de wetgever geboden beleidsruimte eigen beleidskeuzes kunnen maken. Deze beleidsruimte brengt mee dat inwoners van verschillende gemeenten verschillend kunnen worden behandeld. Een dergelijk verschil is op zichzelf niet in strijd met het gelijkheidsbeginsel, omdat de wetgever er bewust voor heeft gekozen om op bepaalde onderdelen ruimte te laten voor lokale differentiatie.
Dit betekent echter niet dat iedere ongelijke behandeling tussen inwoners van verschillende gemeenten gerechtvaardigd is. De gemeentelijke beleidsruimte is begrensd door de wet. Het verschil in behandeling moet zijn terug te voeren op een bevoegdheid die de wetgever aan gemeenten heeft toegekend. Wanneer een gemeente een maatregel invoert die verder gaat dan de wettelijke ruimte en daarmee afwijkt van een wettelijke norm, kan de decentralisatie niet als rechtvaardiging voor het ontstane verschil worden aangevoerd. Daarnaast is gebleken dat de invoering van een eigen bijdrage forse administratieve en praktische aanpassingen vraagt in systemen, werkprocessen, lokale wetgeving en training vraagt van professionals. Ook beschikken wij op dit moment niet over de benodigde gegevens om het inkomen en vermogen vast te stellen, taken die met een landelijke invoering bij het CAK worden belegd. Een groot risico hierbij is dat de inrichting om het eigenstandig in te voeren dusdanig veel tijd zal vragen dat het wordt ingehaald door de landelijke invoering. De eigen bijdrage staat namelijk op de landelijke agenda om ingevoerd te worden in 2028. Het risico ontstaat dat we dan opnieuw de eerdergenoemde punten moeten wijzigen. Tot slot kunnen er maatschappelijke gevolgen zijn van het invoeren van een eigen bijdrage.
Gezinnen met intensieve of langdurige hulpbehoefte, of met lagere inkomens of complexe problematiek, worden onevenredig zwaar getroffen. Een eigen bijdrage kan de bestaansonzekerheid vergroten en gezinnen die al kwetsbaar zijn extra onder druk zetten. Er is zorg dat de bijdrage juist bij de meest kwetsbare kinderen leidt tot zorgmijding of uitstel van hulp. Op basis van bovenstaande argumenten is gebleken dat het niet mogelijk is om vooruitlopend op de landelijke wetswijziging, een eigen bijdrage in te voeren in onze gemeente. We blijven actief de landelijke ontwikkelingen volgen. Daar waar het kan sluiten we bij landelijke overleggen over dit onderwerp aan om onze input mee te geven, maar ook om input op te halen die we kunnen gebruiken om te zijner tijd de invoering in onze gemeente soepel te laten verlopen. Ook hebben we meegedaan aan de uitvoeringstoets van de Vereniging van
Ons kenmerk: XS-26092308.2822 Pagina 3 Nederlandse Gemeenten (VNG) die de uitvoerbaarheid van deze wetswijziging en de praktische knelpunten bij gemeenten in kaart brengt. Sturen op trajectduur Binnen het handelingsperspectief sturen op trajectduur is de ambulante jeugdhulp zonder verblijf nader onderzocht. Uit deze analyse komen, naast de bestaande inzet van contractmanagement en monitoring, geen kansrijke aanvullende maatregelen naar voren. De ontwikkelingen in kosten, trajectduur en zorgintensiteit zijn nader bekeken en opvallende verschillen tussen trajecten en aanbieders zijn waar mogelijk inhoudelijk geduid. Dit betekent niet dat verdere verdieping niet wenselijk is. We richten ons in de volgende fase op ambulante jeugdhulp in combinatie met verblijf. Hierbij gaan we de samenhang onderzoeken tussen ambulante inzet en verblijf, trajectduur, zorgintensiteit en kosten. Op basis van de analyse bepalen we welke aanvullende mogelijkheden voor sturing of andere maatregelen nodig zijn. Pilot experimenteren naar de voorkant In de afgelopen maanden is data verzameld, hebben er gesprekken plaatsgevonden met ervaringsdeskundige ouders en zijn gesprekken gevoerd met relevante partijen en samenwerkingspartners. Op basis daarvan zijn Floriande en Vijfhuizen in kaart gebracht.
Hier willen we aansluiten bij wat al gebeurt, willen we versterken wat goed gaat en proberen we overlap in voorzieningen, activiteiten en projecten inzichtelijk te maken en in beeld te brengen welke voorzieningen/activiteiten ontbreken. Begin oktober organiseren we onder de noemer 'Bouw mee aan een sterk jeugd', in Floriande en Vijfhuizen inspiratiebijeenkomsten met onder andere bewoners, onderwijs, kinderopvang, (jeugd) zorg en welzijn, sport, recreatie, kunst en cultuur. Daar brengen we werelden bij elkaar, is er ruimte voor ontmoeting en bouwen we aan ideeën en experimenten die bijdragen aan de beweging van zorg naar preventie. Daarna worden in ontwerpsessies met betrokken partijen de experimenten verder vormgegeven en daarna uitgevoerd. Pilot groepsaanbod in het voortgezet onderwijs Het inzetten van collectieve ondersteuning ter vervanging van zorg op basis van individuele beschikking wordt op dit moment toegepast in pilotvorm op het Herbert Vissers College in Nieuw-Vennep, waarbij een jeugdhulpaanbieder niet meer individueel, maar op collectieve basis zorginzet op school. In plaats van zeventien afzonderlijke beschikkingen per kind, worden op basis van drie beschikkingen zeventien kinderen geholpen.
Dit aanbod van jeugdhulp op school is bedoeld voor leerlingen die risico lopen op schooluitval of thuiszitten, zodat problemen vroegtijdig kunnen worden gesignaleerd en aangepakt. In eerste instantie richtte de pilot zich op thuiszitters, dreigende thuiszitters en leerlingen met kenmerken van hoogbegaafdheid. In de praktijk is de doelgroep verbreed naar een preventief groepsaanbod voor leerlingen die moeite hebben met executieve functies, prikkelverwerking of andere aspecten van het functioneren op school. Het aanbod is erop gericht leerlingen binnen hun vertrouwde school-, klas- en leefomgeving te houden en te voorkomen dat zij uitvallen of naar gespecialiseerd onderwijs doorstromen. Een belangrijk doel is het versterken van het zelfinzicht van leerlingen, zodat zij hun eigen prikkels, grenzen en ondersteuningsbehoeften beter leren herkennen. Door groepsinterventies wil de pilot vroegtijdig signaleren welke leerlingen extra of intensievere ondersteuning nodig hebben, voordat problemen escaleren. Daarnaast is het aanbod bedoeld voor de klas als geheel,
Ons kenmerk: XS-26092308.2822 Pagina 4 doordat interventies bijdragen aan een rustiger en sterker pedagogisch klimaat en leerlingen leren omgaan met verschillen tussen elkaar. Ook docenten vormen een belangrijke doelgroep: zij krijgen kennis, praktische handvatten en training om beter om te gaan met neurodiverse leerlingen en onbegrepen gedrag. Ouders worden betrokken om inzichten uit de begeleiding te delen en hen te ondersteunen bij het verder helpen van hun kind thuis. Het uiteindelijke doel is om de pedagogische basis op school te versterken, de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp te integreren en daarmee schoolverzuim, uitval, individuele jeugdhulp en de inzet van zwaardere specialistische hulp zoveel mogelijk te minderen en te voorkomen. Groepsaanbod in het primair onderwijs Tevens wordt op dit moment op basisschool De Optimist in Hoofddorp verkend of bovenstaand aanbod ook ontwikkeld kan worden voor het primair onderwijs. Ook hier is een pedagogisch professional van een jeugdhulpaanbieder structureel aan het schoolteam toegevoegd. De inzet van jeugdhulp op school richt zich hier op leerlingen met ondersteuningsvragen op het gebied van gedrag, sociaal-emotionele ontwikkeling en welbevinden. Binnen de pilot op De Optimist is ook hier gekozen voor een brede aanpak, waarbij niet alleen individuele leerlingen, maar ook groepen en het schoolteam worden ondersteund.
Hierdoor kunnen lichte en beginnende ondersteuningsvragen vroegtijdig worden gesignaleerd en opgepakt. Door structureel samen te werken met het zorgteam van de school en expertise te delen, wordt de handelingsbekwaamheid van het schoolteam versterkt. Interventies worden hierdoor vaker geïntegreerd in de dagelijkse onderwijspraktijk en zijn minder afhankelijk van de aanwezigheid van de ambulante begeleider. De bredere inzet maakt het mogelijk dat meer leerlingen profiteren van ondersteuning, zonder dat de aandacht voor leerlingen met een individuele hulpvraag verloren gaat. De aanpak draagt daarnaast bij aan een duurzaam pedagogisch fundament en aan een veilig, stabiel en inclusief leerklimaat. In het tweede kwartaal van 2027 zullen wij de raad informeren over de voorgang van bovenstaande handelingsperspectieven. Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van de gemeente f Hel ewan Bockxmeer