2023-10-05 Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid - zonnecarré

Obligaties aannemen is in feite lokaal eigenaarschap erkennen. Vindt u dat ook? De heer ZUYDERWIJK: Ik ga een poging doen, ik ga vooral vertellen hoe wij dit zien. Wij vinden zeggenschap heel belangrijk en wij vinden dat de inwoners van Haarlemmermeer zeggenschap moeten hebben over de zonneakkers en de windturbines die hier komen, dat is onze insteek, bij 50% van de investeringen moet er lokaal eigenaarschap zijn. Bij obligaties heb je geen zeggenschap en daarom vinden we niet dat die onder lokaal eigenaarschap moet vallen, maar dat is nu wel het geval. Dat is ons standpunt. De VOORZITTER: Een helder standpunt. Ik ga naar mevrouw Van de Meeberg. Mevrouw VAN DE MEEBERG: Dank u wel voorzitter. Obligaties is een vorm van lokaal eigenaarschap waarbij je wel deelt in de winsten van een project, maar waarbij je niet kunt meepraten over hoe die winsten vervolgens worden ingezet, dat zou je ook kunnen doen. Ons idee is dat je naast obligaties, wat een vorm van lokaal eigenaarschap is en wat op zich prima is, ook via bijvoorbeeld een duurzaamheidsfonds investeringen zou kunnen doen waarmee je kunt participeren of middels een coöperatie waarbij je lid wordt en deelt in de opbrengsten en waarbij je ook zeggenschap hebt over wat er precies gebeurt.

Wat ons betreft, worden obligaties niet helemaal afgeschreven, maar is het gewoon een manier van participeren net als een omgevingsfonds of een coöperatie. Wat ons betreft, nog een stapje verder, kun je daar verschillende punten aan toekennen. Dan heeft bijvoorbeeld een omgevingsfonds de eerste voorkeur, een coöperatie de tweede voorkeur en obligaties daarna, allemaal vormen van participatie. Feit is dat je met obligaties niet echt kunt meepraten over wat er precies gebeurt, je deelt dan wel in de opbrengsten, maar je hebt niet echt een stem in wat er precies gebeurt. Dus je zou kunnen discussiëren over of dit een vorm van lokaal eigenaarschap is die je wilt. De VOORZITTER: Helder. Dan ga ik nu naar mijnheer Boels. De heer BOELS: Ja, dank u wel voorzitter en dank mevrouw Koolmoes van de HAP voor het inbrengen van dit onderwerp, ik hoorde het collega's ook al zeggen. We kunnen het er lang en kort over hebben, het is een manier om dit in te vullen, ik denk dat mevrouw Van de Meeberg dat ook terecht constateerde. Vind je dat wel of geen eigendom en zeggenschap? Ik vind het allemaal wel heel ver gaan in het invullen Verslag Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid – zonnecarré 5 oktober 2023

17

van wat ondernemers daarmee uiteindelijk wel of niet moeten. In die zin ga ik terug naar het thema waar het volgens ons om draait. Je hebt een vrije markt waarin dit allemaal prima kan, we hebben regels voorgeschreven, 50%, en daarmee hebben we al behoorlijk wat gedaan. Of die ondernemers en die mensen die eromheen wonen participeren, het college gaf dat ook al aan, dat kan op veel meer manieren dan alleen met dit financiële instrument, dat kan ook door mee te praten et cetera. In die zin denken we dat eigenlijk best goed aan dit alles is voldaan en is een obligatie prima om als een van de onderdelen in dat totale plaatje mee te nemen. De VOORZITTER: Helder. Dan ga ik nu naar mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Voorzitter, u zult het niet geloven maar ik laat heel even de beurt aan me voorbijgaan. Ik breng straks wel graag een ander onderwerp in. De VOORZITTER: Dat kan. Mijnheer Blom gaat uw gang. De heer BLOM: Ja, obligaties is gewoon een vorm van financieren en als je iets niet wilt financieren, koop je die obligaties gewoon niet. Het is toch een soort samenwerken. Ik zou ze zelf nooit nemen want ik zou graag zeggenschap willen hebben, maar dat dat lijkt me duidelijk. De VOORZITTER: Mijnheer Zuyderwijk. De heer ZUYDERWIJK: Ja, misschien nog een kleine verduidelijking.

Wij zijn niet tegen obligaties, dat dit wel duidelijk is, maar wij geven de voorkeur aan vormen waarin er wel zeggenschap is, dat is even een kleine verduidelijking die ik nog wilde geven. De VOORZITTER: Prima. Dan laat ik nu mevrouw Koolmoes, dan kunt u misschien ook direct afronden. U hebt alle antwoorden gekregen. Mevrouw KOOLMOES: Ja, heel graag voorzitter want ik denk dat ik gewoon een beetje verkeerd begrepen ben. Mijnheer Zuyderwijk, ik heb begrepen dat u daar niet tegen bent. Waar het mij om gaat is dat ze die zeggenschap al hebben voordat obligaties worden uitgegeven want dat zijn de keuzes die wij hebben opgelegd bij het participeren in de participatieronde. Dat is in het verleden ook gebleken bij een partij, die heeft toen meerdere vormen neergelegd hoe ze lokaal eigenaarschap zouden willen en de mensen zijn toen zelf met obligaties gekomen. Dan hebben ze die zeggenschap eigenlijk al gehad, zo zie ik het. Mevrouw Van de Meeberg vroeg hoe mensen die geen obligaties kunnen kopen wel kunnen meedoen. Dat is bijvoorbeeld de stroom afnemen bij Tegenstroom, waardoor ze korting kunnen krijgen. Er zijn meerdere manieren om lokaal eigenaarschap op die manier vorm te geven en ook nog eens een keer het omgevingsfonds.

Zeggenschap wil niet altijd zeggen dat je ook mag bepalen dat ze aan de linker- of aan de rechterkant komen, dat wil soms ook zeggen dat je een deeltje hebt omdat je achter het project staat, zo zie ik een obligatie. Bedankt voor jullie inbreng, ik heb genoeg opgehaald. De VOORZITTER: Dank mevrouw Koolmoes. Dan hebben we nog voldoende tijd. Mijnheer Vermeulen, een nieuw onderwerp. De heer VERMEULEN: Zeker. Voorzitter, toen wij op 20 juli jl. het initiatief van Vattenfall bespraken, was een van de vragen, ik meen van SRH, wat je daaraan verdient. Onze fractie is daar ingedoken en het is echt enorm lucratief als je kijkt naar welke periode je een gegarandeerd inkomen uit zo'n zonneakker hebt en je hoeft eigenlijk helemaal niet na te denken over wat dat oplevert, dat ga je gewoon doen. We hebben het nu over lokaal eigenaarschap, de manier waarop de omgeving kan participeren, en of dat nou obligaties of aandelen zijn of dat het via een coöperatie gaat, hoe dat vormgegeven wordt, Verslag Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid – zonnecarré 5 oktober 2023

18

en of de toewijzing met punten gaat, doet er allemaal niet toe. Ik heb net in mijn bijdrage gesteld dat we überhaupt in zo'n project Zon op land bezig zijn met de overdracht van geld van de belastingbetaler, die de SDE++-afdracht doet, naar degene die zo'n project draait want die krijgt gegarandeerd dat geld van de belastingbetaler, die legt die panelen neer en daarna is het cashen. Wat doen we met de mensen die wel die premies betalen, en die hebben we echt heel veel in onze gemeente, maar die niet kunnen meeprofiteren? We hebben het steeds over eigenaarschap, maar voor sommige mensen zit het eigenaarschap van een nieuwe fiets er nog niet eens in, laat staan dat ze kunnen meedoen in zo'n groot project. Wat gaan wij doen met al die mensen die niet kunnen meedoen? Dat wil ik graag van jullie horen. De VOORZITTER: Ik ga eens kijken of daar belangstelling voor is, mijnheer Vermeulen. Ik ga langzamer in de rondte, nog langzamer in de rondte. Mevrouw Koolmoes. Mevrouw KOOLMOES: Ja, dank u wel voorzitter. Ik zie niet helemaal wat mijnheer Vermeulen bedoelt want ik denk dat iedereen in de gemeente Haarlemmermeer zich kan aanmelden bij Tegenstroom waar lokaal opgewekte stroom kan worden afgenomen. Op die manier kun je altijd meedoen, maar misschien bedoelt mijnheer Vermeulen het op een andere manier.

De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen, bedoelt u het op een andere manier? De heer VERMEULEN: Ik bedoel het op een hele andere manier. Je moet gewoon voor je energie betalen waar je je stroom ook afneemt. Het grootste deel van die rekening bestaat uit belastingen daarop en de gegarandeerde opbrengst van zo'n zonnepark wordt betaald uit een specifieke heffing. Hoe kunnen de mensen die wel al die heffingen betalen, maar die niet in staat zijn om mee te doen, participeren in wat we hier neerzetten of maken we ons hier alleen druk over de happy few die geld hebben om te investeren, om obligaties of aandelen te kopen of om mee te doen in een coöperatie? Zijn we ook bezig voor inwoners die überhaupt niet kunnen meedoen of zijn we alleen bezig met hun geld op de een of andere manier te herverdelen tussen mensen die wel kunnen participeren? De VOORZITTER: We gaan hem wat platter slaan. De happy few of de armoede, mevrouw Hup. Mevrouw HUP: Ik wil nog heel even reageren op mevrouw Koolmoes. Ik kreeg een beetje een déjà vu, volgens mij maakt ze nu een beetje reclame maar ik zal sportief omgaan met dit debat. Ik geef nog wel even mee dat een omgevingsfonds geen eigenaarschap en zeggenschap is. Realiseren wij ons wel echt dat mensen zich niet altijd realiseren dat alle leden van een coöperatie inspraak hebben, ook als ze niet investeren? De VOORZITTER: Dank mevrouw Hup. Mevrouw Van de Meeberg.

Mevrouw VAN DE MEEBERG: Dank u wel voorzitter. Ik denk dat het voor iedereen een zorg is hoe mensen met de kleinste portemonnee ook kunnen profiteren van het opwekken van duurzame energie. Deze groep mensen woont vaak in huurwoningen waarvan ze niet zelf eigenaar zijn en waar ze afhankelijk zijn van de eigenaar die moet investeren in duurzame energie. Gelukkig gebeurt dat bij woningcorporaties en de gemeente steeds meer. Wat ons betreft, kan een omgevingsfonds daar ook een onderdeel van zijn want dan kun je ook meeprofiteren van een groter project waar iets wordt opgebracht. Nogmaals, de motie Revolverend fonds, maar ik zal u daar niet verder mee lastig vallen. Dank u wel. De VOORZITTER: Mijnheer Boels.

Verslag Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid – zonnecarré 5 oktober 2023

19

De heer BOELS: Ja, dank u wel voorzitter. Ik weet eigenlijk niet wat ik meemaak vanavond en dat heeft ermee te maken dat Forza! ineens met heel positief nieuws komt namelijk dat het investeren in zonnepanelen echt zo lucratief is dat het eigenlijk gewoon een kwestie is van tijd voordat we voldoen aan alle doelstellingen. Dat is wel heel erg prettig. Zal ik verdergaan? De VOORZITTER: Maakt u het even af, het wordt nu net zo spannend. De heer BOELS: Ja, zeker. Wat ik het interessante daaraan vind, en dan even wat meer naar de inhoud, is namelijk dat precies deze week op de Facebookpagina van onze mooie gemeente staat dat er drie nieuwe regelingen zijn die inwoners met een laag inkomen helpen bij het verlagen van de energierekening. Ik denk dat wat hier wordt ingebracht precies is waar het over gaat. Er wordt eigenlijk al heel veel gedaan, maar gelukkig gaat het debat als je het alleen over energie in deze zin van het woord hebt… Met participatie wordt die heel smal, maar het is natuurlijk een veel breder onderwerp, dat weten we stiekem allemaal wel en dat weet de kijker thuis ook. Die heeft dat bericht gezien en die denkt 'prima', daarmee is dat ook voor een deel geregeld. Of dat dan wel of niet ook nog in dit beleidskader mee moet? Ik zou zeggen mijnheer Vermeulen van Forza!, kom met een motie of een amendement en dan kijken we wat we doen.

De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen, een motie of een amendement. De heer VERMEULEN: Laat ik beginnen met wat ik hier hoorde van mijnheer Boels, dat was wat we noemen Boelsshit en dat is natuurlijk een flauwe grap. De VOORZITTER: Mijnheer Boels gaat uw gang want daar hebt u recht op. De heer BOELS: Ik geef een serieuze inbreng en ik vind het niet zo prettig om uitgescholden te worden, ik hoop dat de heer Vermeulen dat wil terugnemen want dit soort dingen gaat mij echt wel wat te ver. Even voor alle duidelijkheid, Forza! heeft bepleit dat het aan alle kanten heel lucratief is om zonnepanelen neer te leggen, dat hoorde ik de heer Vermeulen heel duidelijk zeggen en dan mag ik prima aannemen dat Forza! eigenlijk heel erg blij is dat dit zo gemakkelijk gaat en dat die opgave dus vanzelf goed gaat komen. Dat was mijn inbreng. De VOORZITTER: Mijnheer Boels vraagt om een andere opening. Mijnheer Vermeulen, gaat uw gang. De heer VERMEULEN: Voorzitter, ik zal een andere opening doen. Ik vond het zelf een geestig woordgrapje, maar misschien wordt het verkeerd opgevat. De enige reden dat die zonnepanelen uitkunnen, is vanwege subsidie, zonder die subsidie, zonder die gegarandeerde opbrengst van zonnepanelen, als ze het helemaal zelf op de vrije markt zouden moeten doen, zonder dat ze geld van de belastingbetaler krijgen, was dat gewoon geen businessplan, daar zat dan gewoon geen winst in.

Dat is één ding. Dat er door de enorme belastingen op energie een tegemoetkoming is voor de inwoners met een kleine beurs doet niets af aan het feit dat het nog steeds aan die mensen voorbijgaat als wij hier over lokaal eigenaarschap praten. Ze worden weliswaar gecompenseerd om het hoofd een beetje boven water te kunnen houden, maar dat is niet meedoen, dat is niet meebeslissen, dat is niet meepraten, maar dat is afwachten wat er gebeurt. Dat is wat ik bedoel en ik vind het gewoon om… De VOORZITTER: Een interruptie mevrouw Van de Meeberg. Mevrouw VAN DE MEEBERG: Voorzitter, ik heb een vraag aan mijnheer Vermeulen. Ik hoor hem zich eigenlijk elke week tegen overheidsbemoeienis uitspreken, mijnheer Vermeulen wil volgens mij een zo klein mogelijke overheid. Tegelijkertijd spreekt mijnheer Vermeulen zich uit voor de persoon met de Verslag Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid – zonnecarré 5 oktober 2023

20

kleine beurs en ik vraag me af of mijnheer Vermeulen weet dat die overheid er juist is voor die mensen met die kleine beurs want zonder subsidies en toeslagen gaan die mensen met die kleine beurs helemaal over de kop, sociale huurwoningen, kinderopvangtoeslag, ziek, ik hoef het toch niet uit te leggen. Ik vind het zo tegenstrijdig en het verbaast mij een beetje. Bent u nou voor de man met de kleine beurs, om uw eigen woorden te gebruiken, of wilt u geen overheid? De VOORZITTER: Ik wijs u er wel op dat het sessieverzoek in oorsprong ging over energie. Mevrouw VAN DE MEEBERG: Daar weet ik alles van mijnheer de voorzitter. De VOORZITTER: Maar we hebben nog tien minuten, dus ik wil even kijken. Mijnheer Vermeulen gaat toch nog even reageren. De heer VERMEULEN: Ik wil hier zelfs heel graag antwoord op geven. Of het nu gaat om rijke mensen of om arme mensen, behoudens hele kleine inkomens, we praten echt maximaal net even over de € 20.000,00 per jaar, de marginale belastingdruk in Nederland is 38/39%. Dat geldt voor iedereen en de man met de kleine beurs is heel veel kwijt aan indirecte belastingen, die betaalt heel veel op zijn brandstof, voor zijn autootje, die betaalt heel veel op de energie om zijn huisje warm te houden en 's avonds een lampje aan te hebben, die betaalt 21% btw op zijn boodschappen en 9% op zijn dagelijkse levensbehoeften.

Een grote overheid is juist voor de man met de kleine beurs wat hem het meeste nekt want dat kost hem 40% van zijn inkomen, een modaal iemand is 40% van zijn inkomen kwijt aan die overheid. Dat hij een deel in de vorm van toeslagen terugkrijgt doet daar niets aan af want wat je niet afpakt, hoef je ook niet terug te geven. Daarom ben ik voor een kleine overheid en een kleine overheid is juist in het voordeel van de man met de kleine beurs want een grote overheid is in het voordeel van grote corporaties. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen, ik denk toch dat we het een klein beetje moeten beperken tot de sessie van vanavond. De heer VERMEULEN: Ja, voorzitter dat wil ik met alle liefde doen, maar ik kreeg dit voor de voeten geworpen alsof ik niet voor de man met de kleine beurs zou zijn en dat ben ik juist wel. Ik ben er juist voor dat de man met de kleine beurs gewoon kan rondkomen en dat niet al zijn geld wordt afgenomen. De VOORZITTER: Dank. Mevrouw Koolmoes. Mevrouw KOOLMOES: Ja, dank u wel. Mijnheer Vermeulen, u krijgt van mij een klein beetje steun omdat u eigenlijk zegt dat de man met de kleine beurs er nooit aan toe komt om aan lokaal eigenaarschap mee te doen.

Mijnheer Vermeulen, ik denk dat u op de juiste plek zit om daar verandering in te brengen want wij kunnen niets aan de belastingafdrachten veranderen, dat komt uit Den Haag, maar u zit wel als raadslid op een plek om misschien hier het beleid aan te passen en ik zou zeggen, kom bij de programmabegroting met een motie en laten we er eens over praten, misschien krijgt u mensen mee. Dank u wel. De VOORZITTER: Ik denk dat we dit langzamerhand wel kunnen afronden, tenminste dat probeer ik. Mijnheer Vermeulen, wilt u afronden. De heer VERMEULEN: Ja. Ik denk dat iedereen wel zou willen dat de man met de kleine beurs meedoet, maar dat niemand weet hoe. De VOORZITTER: Ik kijk even op de klok en ik kijk natuurlijk ook even naar de initiatiefnemer, D66. Verslag Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid – zonnecarré 5 oktober 2023

21

Mevrouw Van de Meeberg, hebt u voldoende, wilt u nog iets? Mevrouw VAN DE MEEBERG: Ik kan hier nog wel uren over doorpraten, ook over de vrouw met de kleine beurs, maar laten we dat maar niet doen. Er is nog iemand die graag iets wil inbrengen mijnheer de voorzitter en ik geef daar alle ruimte voor. De heer BLOM: Ja, als het over lokaal eigenaarschap gaat… De VOORZITTER: Via de voorzitter graag mijnheer Blom. De heer BLOM: Ja, graag. Ja, graag voorzitter. De VOORZITTER: Gaat uw gang. De heer BLOM: Als we het over lokaal eigenaarschap hebben, zou ik het advies geven om gewoon zelf zonnepanelen op het eigen dak te leggen. Dan heb je het grootste voordeel en heb je zelf de grootste macht. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Vermeulen denk ik nog, die wil daar nog iets over kwijt. Mijnheer Vermeulen, gaat uw gang. De heer VERMEULEN: Ja, voorzitter dank u wel. Dit had ik ook in mijn bijdrage, inmiddels keren de eerste energieleveranciers geen geld uit aan de mensen die deze investering hebben gedaan, maar leggen ze juist een boete op. Ik geloof daarom niet dat dit op dit moment de juiste manier van lokaal eigenaarschap is. De VOORZITTER: Oké. Mevrouw Hup.

Mevrouw HUP: Ik hoorde van mevrouw Roos nog wel iets over de pogingen van Vattenfall om misschien lokaal eigenaarschap te genereren en ik ben benieuwd hoe we dat toetsen, met een belletje en vraag je dan of iets niet is gelukt en waarom niet? Als je kijkt naar het sociaal wenselijk belang om burgers te betrekken, moet je als raad nu misschien de huidige partijen er echt verantwoordelijk voor stellen om dat nu toch wel een beetje te gaan bewerkstelligen of dat het college daar toch echt aanjager van gaat worden, zodat er toch nog iets valt te realiseren en we die 50% gaan halen. De VOORZITTER: Even plat, 50% halen is de doelstelling die u wilt bereiken. Wat is de concrete vraag voor de rest van de raad? Mevrouw HUP: Niet zozeer een concrete vraag, maar ik hoorde FVD dat aansnijden. Ik heb het niet terug gehoord voorzitter, daar ben ik gewoon benieuwd naar, maar het is niet het onderwerp van nu en we ronden af. Het was gewoon nog even een opmerking. Mevrouw VAN DE MEEBERG: Zal ik hem anders gewoon afronden, voorzitter? De VOORZITTER: Mevrouw Roos nog even. Mevrouw ROOS: Ik denk dat mevrouw Hup refereert aan de sessie in juli jl. Daar heb ik het inderdaad gehad over hoe we dat gaan zien. Vattenfall heeft toentertijd in eerste instantie veel met Tegenstroom gesproken, maar dat werd het niet.

Er was een eerste aanleg om dat wel te gaan doen, maar daarna kwam de andere coöperatie en toen werd gezegd 'nu ben je te laat'. Wij zien die communicatie natuurlijk Verslag Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid – zonnecarré 5 oktober 2023

22

niet, dus alleen maar zeggen 'we hebben ons best gedaan', dat willen we graag inzichtelijk hebben, ik denk dat mevrouw Hup dat bedoelt, maar dat is misschien weer een ander verhaal. De VOORZITTER: Dank. Ik geef het laatste woord aan mevrouw Van de Meeberg. Mevrouw VAN DE MEEBERG: Dank u wel voorzitter. Dan is het cirkeltje eigenlijk rond want mevrouw Hup stelde een vraag waarmee ik deze sessie ook begon. Een van de mogelijke antwoorden is een puntensysteem, maar mevrouw Hup gaf al aan dat ze zich daarop niet heeft ingelezen. Zoals ik al eerder zei, vond ik het leuk en prettig om hierover van gedachten te wisselen. Interessant ook en op een constructieve wijze, dat vond ik ook heel prettig. Dank allen voor uw inbreng en de voorzitter wil ook graag een compliment zie ik, bij dezen. Voorzitter, u krijgt een compliment, u hebt goed voorgezeten, dank u wel. Zal ik hem sluiten? Nee, u sluit hem dan wel hè, voorzitter? Dank u wel allemaal in ieder geval voor dit gesprek. De VOORZITTER: Dank mevrouw Van de Meeberg. Ik ga afronden met de toezegging van het college om schriftelijk terug te komen op een vraag van Forza! over initiatiefnemers die geen lokaal eigenaarschap willen. Ik concludeer dat de raad nog niet helemaal warmloopt voor een puntentoekenning, maar dat kan in de loop der tijd veranderen.

Ik voel toch een klein beetje een motie of een amendement van Forza! over de mensen met een kleine portemonnee aankomen. Ik kijk naar het college want dat heeft nog een antwoord. Wethouder VAN DER MEIJ: Dank u voorzitter. Ik heb geen antwoord, maar wel een verduidelijking. Ik zou terugkomen op de vraag van Forza! over hoe het zit met het wel of niet juridisch kunnen afdwingen van lokaal eigenaarschap. De VOORZITTER: Dank voor de verduidelijking. Dan rond ik hierbij de sessie af en wel thuis.

Verslag Raadssessie Sessieverzoek D66 De bedoeling van beleid – zonnecarré 5 oktober 2023

23