2023-09-21 Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie Raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces

VERSLAG VAN DE SESSIE VAN DE RAAD DER GEMEENTE HAARLEMMERMEER OP DONDERDAG 21 SEPTEMBER 2023 Onderwerp:

Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces

voorzitter:

dhr. M. Achterbergh-Copier

De leden: mw. B.M. Antolini, dhr. T.M. Beusenberg, dhr. P.J. Boerman, dhr. H. den Butter, mw. M.K. Denie, dhr. C.L. Klaassen, mw. G. Knikker, dhr. P.C.I. Meijer, dhr. E.J. van der Peet, dhr. J.J. Schaap, dhr. H.P. Spijker, mw. B.C. van Straten-van Diepenbeek Griffier: mevrouw E.H.M. Ouwehand-Brussel Portefeuillehouders: mw. M.H.F. Schuurmans-Wijdeven Insprekers: Geen

De VOORZITTER: Goedenavond, geachte leden van de raad, ik open deze sessie. Graag stilte in de zaal alstublieft. Dank u wel. Welkom bij de bespreking van de Startnotitie Uitvoer motie Raad aan zetafspraken over het (in)formatieproces van de Werkgroep Werkwijze Raad. De bespreking dient ter verdere verkenning en uitdieping van de wensen van de raad met betrekking tot het (in)formatieproces. Dus het formatieproces en het (in)formatieproces. Op basis van de bespreking van deze notitie en de resultaten van de enquête komt er een raadsvoorstel naar de raad waarin aan de raad een keuze wordt voorgelegd tussen verschillende scenario's ten aanzien van het inrichten van het toekomstige formatie/ (in)formatieproces. Zoals in een startnotitie is aangegeven stelt de WWR u voor om de volgende vier vragen als leidraad voor de raadssessie te gebruiken, namelijk: • Hoe wilt u dat het toekomstige proces rondom de (in)formatie verloopt? • Hoe wilt u dat het proces rondom de aanwijzing/ benoeming van de informateur verloopt? • Hoe wilt u dat de communicatie over het (in)formatieproces verloopt? • Hoe wilt u dat de betrokkenheid van de raad bij het toekomstige (in)formatieproces verloopt? Veel woorden 'verloopt'. Per vraag staat een aantal mogelijke varianten genoemd. Het betreft een notitie vanuit de Werkgroep Werkwijze Raad. Er is dus geen college aanwezig.

Wel aanwezig is de voorzitter van de WWR, mevrouw Schuurmans die eventueel in staat is om vragen die u heeft te beantwoorden. Ik wil meteen beginnen met een ordevoorstel. En het ordevoorstel is om de termijnen los te laten en per vraag twintig minuten te nemen, de voorkeuren op te halen en dan eventueel, als daar nog behoefte aan is, daarover in discussie c.q. debat te gaan en dan af te ronden en dan naar de volgende vraag te gaan. Waarom? Omdat de uitspraak die u hier doet meegenomen wordt voor het uiteindelijke raadsvoorstel en dat gewoon heel praktisch is. Kunt u het daarmee instemmen? Ik snap dat u zegt 'ik had het graag willen weten'. U kunt er ook voor kiezen om dat niet te doen, maar dan wordt het wat ingewikkelder. We kunnen ook eerst de termijnen doen en dan per vraag, maar dan wordt het wat krapper. Het is geen raadsvoorstel, we gaan er niet over stemmen en we willen gewoon heel graag van elke fractie weten wat u per vraag als voorkeur heeft. Kunt u daarmee instemmen? Ja? Dan kunnen we door. Ik zie nog wat vragen bij mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Ja, waar kunnen we mee instemmen? De VOORZITTER: De termijnen, de spreektijden los te laten en gewoon per vraag twintig minuten te behandelen. Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

1

De heer VAN DER PEET: Nee, ik ben meer voorstander van gewoon eerst de termijn te doen en dan die onderwerpen oppakken. Ik denk dat dat gezien de onderwerpen en de bijdrage van iedereen in de tijd makkelijk moet lukken. De VOORZITTER: Nou ja, dan hoop ik dat iedereen zijn inbreng kort houdt en we het dan toch per vraag kunnen behandelen. Want dat is uiteindelijk waar we hier voor zitten. Dan gaan we gewoon de eerste termijn doen. Het verzoek is om het kort te houden. Ik ga gewoon het rondje af. Mijnheer Van der Peet, u begint. De heer VAN DER PEET: Ik zag dat al een beetje aankomen, voorzitter. Het is alweer even geleden dat we met elkaar besloten hebben om op dit onderwerp het gesprek met elkaar aan te gaan. We waren toen ook als CDA een van de mede-indieners van de motie en wij vonden eigenlijk dat die informatievoorziening de afgelopen periode gewoon heel erg goed was. Maar ja, wij zaten aan tafel, daardoor hadden we alle informatie en wisten we hoe het proces liep. Maar wij kunnen ons wel goed voorstellen dat partijen die niet aan tafel zitten, daar anders naar kijken. Dat er dus verbetering nodig is. De behoefte aan een meer open en gestructureerde formatieproces snappen wij dus. Dan is eigenlijk een makkelijke vraag die je kunt beantwoorden 'ja, dat moeten we doen'. Vraag 2 is: hoe? Daarvoor staat in de in de nota van de WWR een aantal goede voorzetten.

Het korte antwoord is: C,D,C,C. Kort genoeg voorzitter? Wij hebben er geen bezwaar tegen dat partijen in een openbare vergadering kort na de verkiezingen kunnen vieren of uithuilen. Daarbij vinden wij het prettig dat er gewerkt wordt met een duidelijk, transparant proces met vaste stappen en communicatiemomenten. Het duikbootmodel, waarbij inwoners en andere partijen soms weken niets horen over voortgang, vinden wij niet meer van deze tijd. Dat er gebroed wordt, en door wie, moet geen geheim zijn. We willen wel grenzen stellen, want als je in de openbaarheid of via de media gaat onderhandelen, weet je een ding zeker, dan kom je er gewoon niet uit. Wat ons betreft, richten we ons in de tweede termijn daarom op duidelijke afspraken over het toekomstig proces. Daar is wat het CDA betreft plaats voor een duidelijk debat, bespreken van het verslag van een verkenning, gevolgd door vaste communicatiemomenten over voortgang in de richting van het debat over het nieuwe coalitieakkoord. En dan heb ik ze allemaal gehad. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Van der Peet. Dan kom ik bij mijnheer Boerman. De heer BOERMAN: Dank u wel voorzitter. Ik had het iets anders voorbereid, maar ik denk dat we ongeveer op hetzelfde uit zullen komen.

Ik had me in ieder geval voorgenomen om niet terug te kijken op de vorige en voorgaande formaties, maar wel te constateren dat we nu een weinig transparante en in ieder geval ouderwetse vorm hanteren. En dat het me goed lijkt om dat tegen het licht te houden. Daarom waren wij ook een van de indieners van de motie. Juist ook omdat meer transparantie in onze ogen kan zorgen voor meer zorgvuldigheid en een meer afgewogen einduitkomst. Waar leidt dat dan toe? Dat leidt tot de volgende wensen en ideeën bij onze fractie in elk geval een duidingsdebat na de verkiezingen waarbij moties mogelijk zijn en een eventueel raads- of collegeakkoord daar later gemotiveerd op terugkoppelt. Voor de verkiezingen in ieder geval een aantal spelregels vastleggen over hoe je het doet na de verkiezingen, waaronder een wekelijkse update, wat ons betreft, van de formateur/informateur. Liefst zo veel mogelijk in openbaarheid en anders in elk geval aan alle fractievoorzitters. Ook al zijn die op dat moment vaak nog niet officieel benoemd. De opdracht aan de verkenner bij voorkeur tot een raadsbesluit laten maken. Het zittende college vragen om een overdrachtsdossier, waarin het een aantal in zijn ogen grote thema's voor de opvolgers benoemt. En de stand van zaken daarop. Trouwens niet alleen voor de formatie, maar ook voor alle raadsleden. Zoals in het verleden te doen gebruikelijk was.

Te denken aan het vooraf afspreken in deze raad van duoinformateurs, dus bijvoorbeeld iemand van beide grootste partijen na de verkiezingen. Nadenken over Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

2

of en hoe maatschappelijke organisaties en individuele inwoners te betrekken, bijvoorbeeld via een openbare bijeenkomst voor of na de verkiezingen of via een schriftelijke ronde. Afspreken in elk geval in de verkenning aandacht te besteden aan de vraag of een raadsakkoord geacht wordt tot de mogelijkheden te behoren en de verkenner opdracht te geven daarop gemotiveerd een antwoord te formuleren. En als laatste in het nieuwe collegeakkoord ook aandacht te besteden aan doelen en nulmeting conform Duisenberg en monitoren van de speerpunten. Dat is niet echt een antwoord qua 'C,D,C', maar ik denk wel dat we daar in tweede termijn een heel eind op uitkomen. De VOORZITTER: Dus als ik het goed begrijp, heeft u ook C,C,D,C. Of niet? De heer BOERMAN: Daar ga ik nog even naar kijken. Maar de wensen zijn wel voldoende duidelijk hoop ik. De VOORZITTER: We kunnen het aan het einde nog een keer peilen. Mijnheer Beusenberg, SRH. De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter, ik steun uw voorstel voor de sessie om het gewoon per vraag te beantwoorden. Dat is uiteindelijk ook hoe ik het ga doen. Dat houdt het lekker kort en simpel, dan kunnen we uiteindelijk met elkaar die discussie aangaan. Voor de eerste vraag, hoe willen wij dat het toekomstige proces rondom de formatie verloopt? Daar zaten wij bij C Burgemeester en griffier komen voorafgaand aan de verkiezingen met een conceptprocesvoorstel.

Daar konden wij ons gewoon heel erg in vinden. Hoe zouden wij willen zien dat het proces verloopt rond de benoeming van de informateur? Daar zaten wij tussen twee opties in. De informateur wordt aan de raad voorgesteld door de leidende partij, maar wij vinden dan dat de raad daar nog wel iets over mag vinden. Dus dan komen we uiteindelijk ook nog bij optie E uit. Hoe willen wij dat de communicatie verloopt in dit proces? Wij zouden het fijn vinden als de informateur de voortgang in het formatieproces gewoon op bepaalde momenten aan de raad terugkoppelt. Dat kunnen er in onze ogen niet genoeg zijn in dat proces dus dat is onze wens. En hoe willen wij dat de betrokkenheid van de raad verloopt bij dit proces? Wij zouden ook gewoon graag, net zoals het CDA, een ruim voor de verkiezingen door de raad overeengekomen procedure willen zien. Dus daar wil ik het voor nu bij laten. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Beusenberg. Mevrouw Knikker. Mevrouw KNIKKER: Dat klopt voorzitter. Voordat ik gelijk de diepte in duik, vind ik het ook belangrijk even zeggen dat ik het heel goed vind dat we als raad dit gesprek met elkaar voeren. Dat is niet zomaar gebruikelijk, dus ik ben ook dankbaar en erkentelijk aan de WWR en de griffie voor het uitvragen hoe andere gemeenten dat doen.

Want ik denk dat het goed is dat we zo'n gesprek voeren ver voor verkiezingen, zodat we dit gesprek ook goed en objectief kunnen voeren. Bij ons is leidend 'hoe kunnen we zo transparant mogelijk en in de openbaarheid dingen doen rond de verkiezingen?' Zo'n duidingsdebat, dat heb ik van andere collega's ook al gehoord, is wat ons betreft de eerste stap. Dus daags na de verkiezingen met elkaar dat gesprek aangaan; wat zien we nou, wat zeggen die uitslagen ons? Wat vinden de inwoners klaarblijkelijk belangrijke thema's? Dat is dan de eerste stap voor het vervolgproces. Als het gaat over de rol van de informateur vinden wij het prima als de grootste partij die gewonnen heeft met een voorstel komt voor een informateur. Dat voorstel kan altijd nog bekrachtigd worden door de raad, bijvoorbeeld. Als het gaat over communicatie, denk ik dat het goed is dat we niet alleen zorgen dat wij als raad op de hoogte zijn, maar ook niet vergeten dat onze inwoners het ook wel fijn vinden om te horen wat er gebeurt Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

3

in die maanden na de verkiezingen. Het is belangrijk dat we op vaste momenten zorgen dat er communicatie is naar de raad, maar ook zorgen voor communicatie naar onze inwoners over wat er speelt. En hoe sluiten we dit feestje van de democratie dan af voorzitter? Wat ons betreft dus ook met aan het eind opnieuw een debat met elkaar als het coalitieprogramma er eenmaal is. Opnieuw met elkaar het gesprek aan gaan over het coalitieakkoord; wat vinden we daar allemaal van? Dat is dan het nieuwe moment om met elkaar verder te gaan in een collegeperiode. Dus wij vinden het belangrijk dat dit soort dingen als elementen meegenomen worden, want we denken dat dat echt ten goede komt aan onze lokale democratie, dat iedereen zich dan ook gehoord en gekend kan voelen in het proces. Juist met elkaar van tevoren dit soort afspraken goed vastleggen in een procedure voorkomt ook dat we elkaar na afloop op een vervelende manier aankijken of dat er toch nog wat dingen spelen. Dus ik denk dat we er goed aan doen om dit soort stappen, waar het kan, op deze manier vast te leggen. De VOORZITTER: Kunt u mij een plezier doen en nog even de letters bij de vragen benoemen? Mevrouw KNIKKER: Die heb ik niet helemaal scherp voor u, dus ik zal mijn best doen om die zo nog even te formuleren. Maar het lag aardig in de lijn van het CDA, geloof ik. De VOORZITTER: C,D,D,A, o nee, C,D,D,C.

Mevrouw Van Straten, VVD. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Ik sluit me aan bij de woorden van dank van mevrouw Knikker. Het is een zorgvuldig voorbereide startnotitie, wat zeer gewaardeerd wordt. In de voorbereiding zie je dan ook dat er superverschillend gedacht wordt door allerlei mensen. Ook uit onze eigen enquête blijkt dat. Het is dus nog best een uitdaging om daar de gulden middenweg, om het zo maar te zeggen, in te vinden. Het betreft natuurlijk ook mensenwerk, informeren en formeren. Dus wat ons betreft, is het ook heel belangrijk, want dat is volgens mij ook een wens van iedereen, dat de vaart erin wordt gehouden en we dus niet alles al helemaal dicht reguleren en vast reguleren, waardoor processen onnodig lang duren of waardoor we onnodig veel over zaken moeten praten. Dat is voor ons altijd belangrijk, dat er ook een bepaalde snelheid in zit. Dan ga ik toch iets heel spannends zeggen, want ik wil toch ook hier aangeven dat transparantie niet altijd tot het beste resultaat leidt. Dat kunnen we zien bij onderhandelingen. Dat doen we hier in onze eigen gemeente ook met stukken die om een bepaalde reden bijvoorbeeld geheim zijn. Dus de suggestie die gewekt wordt 'als alles supertransparant is, is het beter', wil ik in sommige situaties echt wel bestrijden. Dus dat wil ik nog eventjes aangeven.

Dan ga ik het de voorzitter en de luisteraars makkelijker maken door ook eventjes de gespreksnotitie af te gaan en de lettertjes te noemen. Het zal u niet verbazen dat de VVD vooralsnog de informatie en formatieprocessen prima vond verlopen. Dat betekent dan ook dat wij bij het toekomstige proces rond de informatie, vraag 1, kiezen voor variant A. Fracties komen een voor een bij de leidende partij op bezoek om de uitslag van de verkiezingen te duiden. En de leidende partij bepaalt het proces. Bij de volgende vraag 'hoe wilt u dat het proces rond de aanwijzing of benoeming van de informateur verloopt?' is het wat ons betreft belangrijk dat de informateur iemand is die gedragen wordt door de partijen die met elkaar in onderhandeling gaan. Dus wat dat betreft, wordt de informateur ook aan de raad voorgesteld door de leidende partij. Hoe wilt u dat de communicatie over het (in)formatieproces verloopt? Daar kiezen wij voor C 'De afspraken over het proces en de communicatie gedurende het proces richting raad en inwoners wordt uitgevoerd.' En dan wil ik toch nogmaals benadrukken dat we daar niet een superuitgebreid proces van moeten maken. Als er niets nieuws te melden is, is het wat ons betreft echt niet nodig om iets te melden omdat er nu in het proces staat dat we iets moeten melden.

Hoe wilt u dat de betrokkenheid van de raad bij het toekomstige (in)formatieproces verloopt? Dan denk Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

4

ik dat het voor de raad het nuttigst is om het coalitieakkoord te bespreken nadat de partijen daaruit zijn en dat dat en public in een plenaire raadsvergadering plaatsvindt. Dat is A. Daar kan ik het dan voorlopig bij laten. De VOORZITTER: Was die laatste niet F? Volgens mij is het F, wat u zegt, staat bij F. Mevrouw VAN STRATEN: Nee, bij A. De VOORZITTER: Of ben ik nu abuis? Mevrouw VAN STRATEN: Het is letter A. De VOORZITTER: We gaan voor A. Dan gaan we naar mijnheer Sidali. Nee? Mevrouw Denie? U zit zo verstopt. Mevrouw DENIE: Ik zit minder verstopt. Ik ga niet alle vragen herhalen, want dat heeft mevrouw Van Straten net heel goed gedaan en anders komen we in een soort cirkel terecht. Maar bij de eerste vraag hebben wij gekozen voor optie D, waarbij de informateur dus kennismaakt met de raad tijdens de vergadering, et cetera. Bij de tweede vraag hebben we gekozen voor optie E, maar daarbij willen wij wel een voorstel doen of we eventueel een verkenner zouden kunnen aanwijzen die verkent wat de coalities zouden kunnen zijn, nog voordat we de informateur benoemen. Dan de volgende vraag. Daar hebben wij weer gekozen voor optie D en wij zouden graag dan ook, net zoals andere partijen, een duidingsdebat zien, een informatiedebat en een debat na het vormen van het coalitieakkoord. En de laatste vraag. Daar zagen wij het voor ons dat er antwoordopties konden worden gecombineerd.

Dus daarbij hebben wij gekozen voor optie C, E en F. Want wij vonden het allemaal losstaande dingen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel, dan gaan we naar mijnheer Spijker. De heer SPIJKER: Voorzitter, dank u wel. Ik heb een opmerking. De tijd van een kortstondig contactmomentje van de grote winnaars langs alle kleine partijen, is echt over, dus dit moet ook inderdaad beter. Ik ga even langs de punten. Bij de eerste vraag, het proces, gaan we voor D. Sorry, wij gaan voor B, de raad bepaalt het proces. Het proces rond de informateur, daar gaan we voor 'de nieuwe raad benoemt de informateur'. Dan de communicatie, die gaat via de griffie. Dat is B. Dan de betrokkenheid. Dat gaat via C. En dat was het. De VOORZITTER: Die derde was Bravo, B, toch? De heer SPIJKER: De derde was B, ja. De VOORZITTER: Oké. Dank u wel, mijnheer Spijker. Wie van de HAP? De heer KLAASSEN: Voorzitter dank u wel, ook wij hebben complimenten voor de WWR. Het is een mooi, duidelijk stuk met een aantal punten die we die we kunnen kiezen. We hebben ook, net als de PvdA, een combinatie gemaakt van een aantal punten. Bij vraag 1 hadden wij een voorkeur voor variant A met een stukje D erbij. Dus de informateur maakt wel kennis met de raad.

Alleen de leidende partij heeft daar de vinger in de pap, om het zo maar te Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

5

zeggen. Bij de tweede is het inderdaad optie B. Goed om voor we de verkiezingen in gaan een shortlist te maken met informateurs. Daar gaan we als raad ook uiteindelijk zelf over voordat we een keuze gemaakt hebben. Dan hadden we bij de communicatie. Net werd voorgesteld door het CDA om te zeggen 'we gaan een aantal weken vaststellen wanneer we wat naar buiten brengen'. Het lijkt ons ook handig om milestones te pakken, dus op het moment dat we het coalitieakkoord gevormd hebben, of als er wat aan de hand is, zodat we dan eigenlijk een punt pakken, in plaats van weken. Als we de Tweede Kamer pakken en het gaat zes maanden duren, heb je elke week iemand voor je staan die zegt 'ik heb geen nieuws' en dan kan hij weer naar huis. Dat zou zonde zijn. We hebben liever eigenlijk vaste punten, dat we die dus kunnen bespreken. Dus is er een coalitieakkoord, dat dan toelichting gegeven wordt. Of bij een conceptcoalitieakkoord, dat dan toelichting gegeven wordt. Misschien is dat een optie waar we het straks nog even over kunnen hebben. Dan hadden we vraag 4, de betrokkenheid. Daar moet ik even kijken want daar hadden wij een combinatie. Voornamelijk C, het idee van een eindrapport opgesteld door de informateur en het coalitieakkoord dat besproken wordt tijdens een openbare raadsvergadering is naar ons idee een goede zet in de transparantie.

Een van de opties was ook een debat over de gewenste rol van de raad. En naar ons idee zetten we nu de eerste stap met dit debat en laten we hier ook een mooie basis leggen om het vertrouwen in de lokale politiek weer een boost te geven. Dank u wel. De VOORZITTER: Op vraag 3 was het Delta, D? De heer KLAASSEN: Daar hadden we volgens mij C. De VOORZITTER: Daarom is het goed dat ik het nog even vraag. Forza!, mevrouw Hogervorst of mijnheer Schaap achter de paal? Verstopt en wel. De heer SCHAAP: Dank u wel voorzitter, ik had het iets anders voorbereid, een inleiding en daarna gewoon per vraag de vragen beantwoorden. Dat houd ik ook gewoon zo aan. Forza! heeft altijd gevonden dat openbaarheid van het bestuur voorop moet staan. Wat ons betreft, worden de ramen wagenwijd opengezet in de achterkamertjes. Wat wij vanavond bespreken, is een traditioneel achterkamertjesproject. Dat heet formeren in Haarlemmermeer. Niet alles hoeft in openbaarheid, maar veel meer zou openbaar moeten en kunnen. Na de verkiezingen horen onze inwoners en veel raadspartijen na een gesprekje met de grootste partij niets meer tot ineens na enkele weken of maanden een mail naar de pers en dan naar de raad wordt gestuurd dat enkele partijen gaan formeren. We krijgen vandaag een menu voorgeschoteld in café De Raadzaal en kunnen kiezen wat voor ons het meest gewenst is.

De hoofdvraag, hoe wilt u dat de toekomstige proces rondom het (in)formatieproces verloopt met daarbij vier vragen die ik op volgorde zal behandelen. Hoe wilt u dat het toekomstige proces rondom de (in)formatie verloopt? Wat Forza! betreft, volgt direct na de gemeenteraadsverkiezingen met lijsttrekkers of fractievoorzitters als vervangende persoon van de gekozen partijen een duidingsdebat in de raadzaal. Bij zo'n eerste duidingsdebat kunnen de lijsttrekkers in openbaarheid bespreken wat hun voorkeuren zijn en op bepaalde onderwerpen bijvoorbeeld drie belangrijke speerpunten meegeven. Dit doen veel gemeenten ook al overigens. Daarna kunnen gesprekken plaatsvinden met een formateur, die hoeven niet openbaar, en vervolgens een tweede duidingsdebat waarbij de formateur zijn bevindingen presenteert en wie hij/zij adviseert om door naar ronde 2 te gaan en waarbij de raad hier ook wat van kan vinden. Dit tot er uiteindelijk een college gevormd is, waarbij de raad nog eenmaal invloed zou kunnen uitoefenen op het conceptprogramma. Vraag 2, hoe wilt u dat het proces rond de aanwijzing/benoeming van de informateur verloopt? Forza! is voorstander van iemand die zowel de rol van verkenner, informateur en formateur op zich neemt en Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

6

dat deze persoon niet wordt voorgedragen door de grootste partij, maar geheel onafhankelijk wordt gekozen door de gehele raad. Dit kan door middel van een vacature uitschrijven al voor de verkiezingen, of door een geschikte kandidaat of meerdere door de griffie naar voren te laten schuiven. Hoe wilt u dat de communicatie over het formatieproces verloopt? Heel simpel, Forza! wil duidelijke communicatie over de verschillende fasen van het proces door de griffie naar de raad en Forza! wil dat de updates in de gesprekken of waardigheden over het proces gedurende het proces richting raad en inwoners worden gecommuniceerd. Kan bij aanvang van een raadsplein bijvoorbeeld. De laatste vraag, hoe wilt u dat betrokkenheid van de raad bij het toekomstige (in)formatieproces verloopt? Nou even heel snel, opties D en F, het introduceren van deadlines in de formatieprocedure is gewenst en natuurlijk het bespreken van een raadsprogramma in het openbaar. Via deze wegen kunnen wij wat Forza! betreft de openheid en transparantie van het lokale bestuur vergroten en het proces zichtbaarder maken. En voor u, voorzitter, om het makkelijker te maken: vraag 1 B-D, vraag 2 B, vraag 3 C-D, vraag 4 D-F. Tot zover. De VOORZITTER: Kunt u 2 nog een keer herhalen? De heer SCHAAP: B, van Berend. De VOORZITTER: Berend Botje. ChristenUnie-SGP.

De heer DEN BUTTER: Dank u wel voorzitter ook onze fractie heeft met interesse kennisgenomen van deze stukken en we willen ook wel iets zeggen over hoe wij het hebben ervaren bij de ingang van dit seizoen of deze periode. Dat was eigenlijk wel zoals we dat gewend waren, maar we misten inderdaad toch ook wel aan het begin een moment waarop we met elkaar gingen praten over 'wat hebben we nu bereikt?' Om dat transparant te doen, lijkt ons een verstandige keuze, met name in dat duidingsdebat zagen wij wel wat. De vragen die daarna kwamen en waar je uit moest kiezen, vond ik wat bevreemdend, maar ik ga toch een poging wagen om het spelletje niet te verstoren hier. Wat ons betreft, mag er best, zoals bij die eerste vraag punt C, een voorstel komen van tevoren van burgemeester en griffier. Alleen dat moet niet te uitgekauwd zijn. Volgens mij zei de VVD daar ook al wat over. Het moet niet een heel ingewikkeld proces worden. Dus een proces op hoofdlijnen lijkt me prima, maar dat moet inderdaad wel een beetje zijn zoals we dat doen. Ook de opmerking over 'niet alles kan gewoon hier', onderschrijven wij. Onderhandelen doe je niet en public, want dat maakt het heel erg ingewikkeld. Wij hebben het ook altijd wel waardevol gevonden om een gesprek te houden met de informateur en die was dan altijd door de grootste partij aangewezen. Het lijkt ons ook een verstandige keuze.

Het lijkt me ook niet zo'n verstandige keuze om die door een vers gekozen raad in een soort kakelsessie bij elkaar te zoeken, want dat zal echt niet zo makkelijk tot een stemming komen waar we het met zijn allen eens zijn. Dus ik vind dat ingewikkeld. Dan gaan we naar de tweede vraag, hoe wilt u dat het proces rond de benoeming van informateur verloopt? Daar heb ik al iets over gezegd. Ik zou zeggen, de leidende partij zal dat uiteindelijk moeten voorstellen naar aanleiding van het duidingsdebat. Dan: hoe wilt u dat de communicatie over het (in)formatieproces verloopt? Dat vond ik ingewikkeld omdat er allerlei dingen door elkaar staan waarvan ik niet zeker weet welke ik nou wil. Graag wil ik dat de afspraken van het proces worden uitgevoerd en ik vind het ook wel handig dat de informateur dan terugkoppelt op zo'n moment. Dus wij zijn ook wel voor C-D. Het laatste punt is 'hoe wilt u dat de betrokkenheid van de raad bij het toekomstige (in)formatieproces verloopt?' Eigenlijk ook het volgen van het proces zoals we dat van tevoren hebben afgesproken. Een duidingsdebat, misschien halverwege nog een debat over de eerste uitkomst. Hoewel ik dat wel een ingewikkelde opdracht vind omdat je dan eigenlijk nog niets hebt.

Het einddebat is over het algemeen – zo is mijn ervaring – altijd teleurstellend omdat de zojuist vrienden geworden coalitie natuurlijk daar Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

7

niet heel uitgebreid het eigen stuk zal becommentariëren en zich niet laat uitlokken tot enige politieke uitspraak. Dus dan is het meer de oppositie die nog wat zit te sippen. Geeft niet. Dat is altijd wel leuk, maar laten we wel proberen nuchter te blijven. Eerlijk gezegd zie ik niet heel veel verbetering ten opzichte van wat we nu hebben meegemaakt. De VOORZITTER: Nou, ik denk dat we zo gewoon nog eventjes de voorkeuren gaan ophalen aan het eind. Er zitten nog te veel mitsen en maren in. Wilt u nog wat zeggen mijnheer Boerman? De heer BOERMAN: Ja voorzitter, ik heb geprobeerd in mijn termijn in ieder geval aan te geven dat ik het wel heel jammer zou vinden als we alleen maar hier aan het eind van de avond ophalen 'wie is er voor A, wie is er voor B?' Volgens mij zou dat niet in de intentie van het debat moeten zijn, maar misschien dat iedereen er anders over denkt, hoor. Of dat u als voorzitter er anders over denkt. Volgens mij is het meer de bedoeling dat we nu wensen ophalen en dat daarna een groepje weer met die wens aan de gang gaat. De VOORZITTER: Volgens mij komt het college dan met een raadsvoorstel, op basis van de voorkeuren die vanavond opgehaald worden. De heer BOERMAN: Het college, dat weet ik niet, dat hoop ik niet. Ik denk dat de WWR op basis van een aantal voorkeuren ergens mee komt.

Maar de voorkeur… Ik heb het zo gelezen dat dit mogelijkheden zijn, maar het zijn niet alle mogelijkheden. Zo heb ik het gelezen. De VOORZITTER: Helder. Ja, mevrouw Schuurmans. Burgemeester SCHUURMANS: Voorzitter, het college komt niet aan bod. Het is ons feestje als raad en voorzitter van de raad en griffie. Ten tweede, wat mijnheer Boerman zegt, klopt helemaal. Dat is de route, dus het zou jammer zijn als we het niet over de inhoud hebben maar alleen maar over de letters, want dit is juist het moment om met elkaar erover te praten. De VOORZITTER: Helder, mevrouw Antolini. Mevrouw ANTOLINI: Dank u voorzitter. Ik had het eigenlijk ook iets anders voorbereid, dus ik kan me vinden in de woorden van GroenLinks. We hebben het over de motie van 30 juni jl. De raad aan zet en deze motie beoogt meer structuur te brengen in het formatieproces en de betrokkenheid van de raad bij dit proces te vergroten. En zo hebben wij ook de vragen beantwoord, met dit doel voor ogen. Ik wist overigens niet dat we deze inderdaad zo gingen beantwoorden, dan hadden we volgens mij net zo goed een enquête toegestuurd kunnen krijgen. Maar goed, ik heb het even snel ingevuld allemaal. Als we kijken naar vraag 1 'hoe wilt u dat het toekomstige proces rondom de (in)formatie verloopt?', zeggen wij B. De raad bepaalt het proces.

Vraag 2, hoe wilt u dat het proces rondom de aanwijzing benoeming van de informateur verloopt? Enige twijfel tussen E en C, of het nu de nieuwe raad is of de oude raad die de informateur benoemt. Wij zijn geen voorstander van dat laten doen door de leidende partij. Hoe wilt u dat de communicatie over het formatieproces verloopt? Wij vinden ook gewoon dat het open moet zijn naar de inwoners. Dat daar duidelijkheid over is. Dus zeggen wij C, de afspraak over het proces en de communicatie gedurende het proces richting raad en inwoners wordt uitgevoerd. Wat betreft de laatste vraag hebben wij ook meerdere opties. En dat zijn B, C en F. En ook zijn wij overigens voor een duidingsdebat over de verkiezingsuitslag. Daar kan ik het op dit moment even bij houden.

Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

8

De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Meijer, BVNL. De heer MEIJER: Dank u wel voorzitter. De avond die je niet verwacht, komt toch: ik ben het voor het grootste deel eens met D66. Dat is op zich wel een unicum. Ik heb al een aantal verkiezingen meegemaakt in deze gemeente. Bij een van de laatste waren wij een van de grote winnaars. Dat was in een vorig politiek leven. Ik ben toen vijf minuten bij de grootste partij aan tafel geweest. Toen was het 'jongens, tabee en tot ziens. Als je het vertrouwen van kiezers terug wil winnen moet je dat dus niet doen. Ik vind het heel belangrijk dat er een duidingsdebat komt. Ik weet nog dat ik bij de afgelopen verkiezingen samen met de heer Boerman regelmatig heb gevraagd 'joh, komt er nog wat, horen we nog eens wat?' Dan was het 'ja, dat komt vanzelf, komt vanzelf'. Ik begrijp ook heel goed dat je bepaalde zaken niet in de openbaarheid kunt bespreken. Alleen vind ik wel, ook naar de inwoners toe, als je het vertrouwen terug wilt verdienen, dat je dat toch wel iets meer in de openbaarheid zou moeten doen en ook verantwoording daarover zou moeten afleggen. En natuurlijk is de grootste partij die de verkiezingen wint, vrij om te gaan en staan met wie ze willen. Dat begrijp ik ook wel. Alleen je kunt op een gegeven moment niet uitleggen dat als je de derde partij bent, je niet eens aan tafel komt of maar vijf minuten.

En dat wil ik wel even meegeven. Hier komen de cijfers, voorzitter: C,D,C,F. En daar wil ik het bij laten. De VOORZITTER: Deze voorzitter is gestopt met noteren. Dat was de wens van de raad. Dus daar luister ik natuurlijk naar. Volgens mij zijn alle partijen geweest. Dan stel ik voor dat we per vraag het gesprek met elkaar aangaan. Of is er geen behoefte aan? Dat kan ook. Dan gaan we naar de eerste vraag. Dat is: Hoe wilt u dat het toekomstige proces rondom de (in)formatie verloopt? Wie mag ik het woord geven? Niet allemaal tegelijk, mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Ik denk dat er toch wel een aantal dingen samenkomen als je het zo leest. Het een sluit het ander niet uit en volgens mij is het heel erg van belang dat er gewoon een duidelijk proces komt. Het voorstel daartoe kan komen vanuit de griffier en de burgemeester. Daar gaat de raad uiteindelijk natuurlijk zelf over of we het proces aannemen. Dus dat is dan een raadsvoorstel. En een proces op hoofdlijnen, wat daar aan de overkant ook wordt gezegd, lijkt mij gewoon het beste. Zodat je het heel erg duidelijk hebt: we hebben na de verkiezingen een duidingsdebat, bijvoorbeeld. Dan wordt er gecommuniceerd op die en die momenten, niet op een weekniveau, want je moet ook wel de realiteit in acht nemen, maar gewoon periodiek. En niet één keer wel, de week daarna weer en dan weer drie maanden niet.

Nee, gewoon gestructureerd werken naar het naar het eindmoment. En de positie van de raad in dat proces meenemen. Volgens mij kun je als je dat van tevoren doet, al die dingen die hier als scenario's worden opgepakt ineen vatten. De VOORZITTER: Ik wacht even op de punt. U krijgt een interruptie van mijnheer Meijer. De heer MEIJER: U zegt 'niet wekelijks', daar kan ik wel inkomen, maar wat dan wel? Eén keer per maand, een keer per twee weken? Ik vind juist een voortgangsrapportage op dit gebied wel heel belangrijk, dat je niet weer een maand hoeft te wachten. Je weet niet hoe lang zo'n formatie duurt, maar ik denk dat er toch wel duidelijke afspraken moeten worden gemaakt over 'eens in de hoeveel tijd komt de formateur of informateur met informatie terug naar de raad'. Bent u dat met mij eens? De VOORZITTER: Zijn de interrupties op mijnheer Meijer? Dat komt goed. Ik ga eerst terug naar mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Nee, dat zijn we wel met elkaar eens, want ik denk dat elke week overdreven is, maar een keer in de twee of drie weken moet dat gewoon gebeuren. En als er dan niets te melden is, moet het ook gewoon gemeld worden want het gaat om de voortgang van het proces zodat daar Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

9

gewoon duidelijkheid over is. De VOORZITTER: Mijnheer Klaassen. De heer KLAASSEN: Dank u wel voorzitter. We kunnen inderdaad wel op weekniveau gaan zitten, maar op het moment dat er niets te melden is, is het een beetje zonde dat die tijd van de beste man ook opgeslokt wordt, terwijl het anders besteed kan worden. En op het moment dat we zeggen 'we zouden elke twee weken of elke drie weken bericht willen', ik noem maar wat, en dat er iets gebeurt twee dagen nadat die beste man langs geweest is, moet je er nog bijna twaalf dagen op wachten. Dus we moeten er ook in meenemen dat op het moment dat iets besloten is, hij wel zo snel mogelijk naar ons toe komt. Daarom hadden wij het idee, laten we het gewoon op bepaalde milestones zetten dat we die informatie krijgen. We kunnen natuurlijk altijd om informatie vragen, wat er eventueel aan voortgang is. De VOORZITTER: Ik zag een aantal handen. U krijgt allemaal het woord, maar soms moeten mensen ook even hun zin af kunnen maken. Dat vanuit de regie. Ik heb gehoord dat het ook een vrouw kan zijn overigens. Volgens mij was eerst VVD, dan D66, GroenLinks zag ik ook en BVNL. In die volgorde. Mevrouw VAN STRATEN: Ja dank u wel voorzitter. Ik reageer eerst op de vraag over de vaste momenten van communiceren.

Dat voelt bij mij een beetje als wanneer je kind 's nachts thuiskomt en je ieder uur van het kind wilt horen 'ik ben nog steeds veilig', als er niets is gebeurd. Ik vind het zonde om onze griffie en allerlei mensen aan het werk te zetten als er niets te melden is. Dus dat is één. Daarbij zou ik graag van mijn collega's ook willen horen wat ze nu precies bedoelen met zo'n duidingsdebat. Ik wil ook aangeven waarom ik daar toch nog wel mijn bedenkingen bij heb. Want in zo'n duidingsdebat gaat niemand nog het achterste van zijn tong laten zien. Niet een partij gaat dat doen omdat de onderhandelingen nog niet zijn begonnen. En voor het vertrouwen van inwoners in de politiek denk ik dat er niets vervelender is dan dat mensen in de openbaarheid iets zeggen dat of nog niet helemaal waar is, of half waar, of dat ze niet helemaal het achterste van hun tong hebben laten zien. Dus ik wil echt even heel graag ophalen wat nu de meerwaarde van zo'n duidingsdebat is. Wat zien mijn collega's daarin? Want ik sta ervoor open hoor, maar ik ben nog niet overtuigd van een nood en nut daarvan. De VOORZITTER: Mevrouw Denie, ik heb u gezien en ook mijnheer Spijker staat op de lijst. Dan gaan we naar mevrouw Knikker, D66. Mevrouw KNIKKER: Mag ik ook op mevrouw Van Straten reageren? De VOORZITTER: Uiteraard. Mevrouw KNIKKER: Dan begin ik even met mevrouw Van Straten.

Ik begrijp uw vraag over 'wat doet een duidingsdebat?' Zoals ik al zei, ik zie het ook een beetje als mogelijkheid om hier met elkaar te bespreken 'wat is nou de boodschap van de kiezer? Welke thema's hebben we en wat betekent dat eigenlijk voor het vertrouwen in de politiek? Maar ook: wat zegt dat over wat er speelt in onze gemeente?' Zonder dat we daar het achterste van onze tong hoeven te laten zien. Ik denk dat het gewoon goed is dat je in de openbaarheid met elkaar zegt 'dat betekent wel een verschuiving ten opzichte van het beleid van de afgelopen jaren klaarblijkelijk', of zoiets. Ik zie dat meer als het startpunt omdat je dat met elkaar een keer uitspreekt en dan vanaf daar het informatieproces en het verkennen met elkaar begint. Dat stukje transparantie toevoegen na de verkiezingen, op korte termijn, is denk ik gewoon heel fijn voor onze inwoners, om te zien 'wat maken ze daar nou eigenlijk van met elkaar?' Zonder dat dat iets zegt over hoe het met elkaar verder moet, maar dat het gewoon eerste een eerste stap is. Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

10

En ik wilde nog even reageren op het tijdpad want ik vind eigenlijk wat mijnheer Van der Peet zegt een heel goed punt. Vanuit het communicatievak leer je eigenlijk dat het soms als je niets kunt zeggen, wel goed is om iets te zeggen. En als er te veel radiostilte is, kun je denken 'geen nieuws is goed nieuws, het zal wel, klaarblijkelijk zijn ze druk bezig', dat kan. Maar aan de andere kant kun je ook – en dat hoeven echt geen heel lange interviews te zijn of heel veel werk voor mensen die betrokken zijn bij het proces – melden 'de gesprekken verlopen nog steeds gestaag. We verwachten binnen nu en een of twee weken met een update te kunnen komen.' Dus soms heb je niets te melden of lijkt dat misschien zo, maar is het wel goed om even te communiceren 'we zitten in het proces, dit en dit is wat er nog steeds loopt. Er is niets aan veranderd.' Ik denk dat het wel goed is dat we dat er wel in houden met elkaar. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar mijnheer Boerman, GroenLinks. De heer BOERMAN: Dank u voorzitter. Ik kan daar voor een heel groot deel op aansluiten. We doen het voor de inwoners. Laten we dat altijd toch voorop blijven stellen en daarom denk ik dat een duidingsdebat inderdaad heel veel toevoegt. Normaal gaat het vaak zo hier dat er verkiezingen geweest zijn en dan de deuren dicht gaan. Dat zouden we gewoon niet moeten willen.

We zouden het hier met elkaar erover moeten hebben 'hoe gaan we dan verder? Hoe ervaren we de uitslag, hoe ervaren we wat de kiezer gezegd heeft en wat zijn dan de vervolgstappen?' Dan ging het ook nog over het tijdpad. Ik denk juist dat het ook heel verstandig is om vooraf af te spreken hoe het formatieproces wordt, maar ook op welke momenten we daarvan iets naar buiten brengen. Als we zeggen 'elke twee weken', dan dwingt je dat in ieder geval als formerende partijen of alle partijen om iets te zeggen. Ook al zeg je niets, de pers weet dan 'er komt een moment.' Je bent naar je inwoners duidelijk 'we zijn ermee bezig. Het gaat heel goed, of het gaat niet goed'. Dan zeg je iets. Dus wat dat betreft, zouden we hiervoor een proces moeten afspreken. Terug naar de vraag die er staat, hoe wilt u dat het toekomstige proces rondom de (in)formatie verloopt? Ik denk dat het goed is als de burgemeester en de griffier na afloop van deze avond dat gaan uitwerken en met een conceptvoorstel komen en dat de raad na de verkiezingen het proces verder bepaalt. De VOORZITTER: Dank u wel, mijnheer Boerman, dan gaan we naar mijnheer Meijer, BVNL. Nee? Dan gaan we door naar… De heer DEN BUTTER: Mag ik heel even interrumperen op mijnheer Boerman? De VOORZITTER: ja.

De heer DEN BUTTER: Bedoelt u nu te zeggen dat het conceptproces zoals de burgemeester en de WWR en griffie maken hier verder niet meer aan de orde komt en dat we het laten liggen? De heer BOERMAN: Nee, ik dank u voor de vraag. De VOORZITTER: Ik ben voorzitter, alstublieft. Mijnheer Boerman. De heer BOERMAN: Sorry, voorzitter. Ik kreeg een vraag van de heer Den Butter. En die wees mij erop dat ik mij net versprak. Ik bedoelde natuurlijk dat we voor de verkiezingen dat proces voor na de verkiezingen gaan bepalen en ik dank de heer Den Butter voor het daarvan opmerkzaam maken. Dank u voorzitter. De VOORZITTER: Mijnheer Schaap, u had ook nog een hand opgestoken.

Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

11

De heer SCHAAP: Ja, om even terug te komen op het tijdsbestek. Volgens mij, als er niets te melden is, zoals mevrouw Knikker zegt, dan is er altijd wel wat te melden. We hebben voor aanvang of na het vragenuur nog wel eens mededelingen vanuit de raad. Dat zou een mooi geschikt moment kunnen zijn, eens in de twee weken bij het raadsplein, een moment vanuit de formateur, kijken of die wat te zeggen heeft. En als die echt niets te zeggen heeft, dan is er altijd wat te zeggen. Er is altijd een update, er zijn altijd gesprekken geweest, dus daar kunnen we wel in mee. En als het gaat om het duidingsdebat. Een duidingsdebat is juist mooi omdat alles wat daar besproken wordt normaal dus achter gesloten deuren besproken wordt. En als raad kunnen we met elkaar duiden 'wat betekenen nu die uitslagen die we hebben? Wat hebben we blijkbaar de afgelopen jaren verkeerd gedaan volgens de kiezers, dus waar moeten we op gaan letten in de toekomst?' Ik heb het al voorgesteld, als we nu eens gaan kijken, elke partij brengt op verschillende thema's drie belangrijke punten naar voren. Dan weet iedereen van elkaar 'waar liggen de lijnen? Waar liggen de lijnen niet?' Dan weten inwoners ook 'waar zijn ze mee bezig, waar hebben ze het over?' En het is voor een formateur later in het proces ook handig om te weten 'bij die kruisen de lijnen.

Bij die kruisen de lijnen niet; wat is mogelijk in een nieuwe formatie?' De VOORZITTER: Ik schrik ervan, mijnheer Sidali loopt naar de interruptiemicrofoon. Maar mevrouw Denie krijgt het woord van mij. Mevrouw DENIE: Dank u wel. Eigenlijk heeft mijnheer Boerman van GroenLinks zojuist alle woorden uit mijn mond gehaald, samen met mevrouw Knikker. Ik wil er nog eventjes iets aan toevoegen over hoe we een duidingsdebat moeten duiden, op de vraag van mevrouw Van Straten. Wat ik ook nog eventjes wil toevoegen, is dat ik me er ook bewust van ben dat we niet weten of wij hier allemaal na de volgende verkiezingen nog zitten. Dus mevrouw Van Straten zei eerder in de eerste termijn al 'je moet niet alles dichttimmeren'. Daar ben ik het op zich wel mee eens en juist daarom lijkt het me goed om echt optie D te kiezen omdat dan ook de nieuwe raad de wensen en ideeën kan meegeven voor het proces, wanneer die eventueel geüpdatet kunnen worden. Wij kunnen nu zeggen 'iedere twee weken of iedere maand', maar misschien zit de nieuwe raad daar wel helemaal niet op te wachten. En in die zin moeten we het dus niet dichttimmeren. De VOORZITTER: Mijnheer Spijker, EEN Haarlemmermeer. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Het duidingsdebat ging bij mij eigenlijk eerst om de nieuwe raad, en dan zeker omdat het gaat om het ophalen van visie en wensen van de nieuwe raad.

We moeten kijken naar het verleden en hoe dat ging, maar nog veel belangrijker is te gaan kijken naar de toekomst. Dat is zeker voor coalitiepartijen belangrijk, zodat ze die richting en ideeën kunnen meegeven. Wat er werkelijk achter in de onderhandelingen gebeurt, dat is deel 2. Maar wij kunnen wel als nieuwe raad dan duidelijke sturing geven die ze kunnen gebruiken, in plaats van dat we in het begin de kennismakingsronde hebben gehad met vijf minuten, tien minuten, waarna je weer weg bent. De VOORZITTER: Mijnheer Meijer, een interruptie. De heer MEIJER: Ja, even een interruptie. Maar had u dan gedacht dat de oude raad een duidingsdebat ging doen? Dan snap ik het want ik begreep u even niet, mijnheer Spijker. Sorry, voorzitter, via u natuurlijk. De VOORZITTER: Dank u. Mijnheer Spijker. De heer SPIJKER: Mijnheer Meijer, ik bedoelde dus inderdaad… Maar ik reageerde eigenlijk op mevrouw Denie, ik dacht dat zij de oude raad nog bedoelde maar het gaat mij om de nieuwe raad. Dus Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

12

voor de goede orde, het gaat om de nieuwe raad, hierbij. De VOORZITTER: De oude raad na de verkiezingen wordt inderdaad ingewikkeld denk ik. Ik heb SRH nog, wenst u nog het woord? De heer BEUSENBERG: Nee, voorzitter, ik heb er verder niets over te melden. De VOORZITTER: Mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Normaal zou ik dan weer het woord moeten krijgen om als eerste af te sluiten, maar ik vind het prima. Ik heb heel veel informatie gehoord. Ik denk dat dat allemaal wel samen te voegen is door de oplettende meeschrijver aan die kant van de tafel. En dat het mee te wegen is in het procesvoorstel. De vraag over het duidingsdebat van mevrouw Van Straten. Ik denk dat dat vooral het duiden van de uitslag is, bijvoorbeeld opkomstpercentages. Wat kunnen we daaruit afleiden? Kijkend naar de verkiezingen, wat waren de belangrijkste thema 's in de campagne? Dat soort dingen. Niet zozeer om al een afslag te nemen richting (in)formatie, want dat is eigenlijk de eerste stap van het proces. Die lijnen trekken, dan wordt het een heel lastig verhaal, denk ik want dan zal niemand het achterste van zijn tong laten zien. Dus ik denk dat je daar een beetje van weg moet blijven. En om terug te komen op zo'n informatiemoment. Dat hoeft helemaal niet. Ik verwacht echt niet dat elke twee weken hier een uitgebreid voorstel komt en dat de formateur hier staat om het toe te lichten.

Nee, dat kan gewoon een simpele mail zijn of op welke wijze dan ook, in een minuut geschreven desnoods, of vijf minuten. Dat hoeft geen beletsel te zijn. Dus het is niet de bedoeling dat die hier elke keer komt. De VOORZITTER: Mijnheer Meijer, interruptie. De heer MEIJER: Ja. Daar ga je weer. Hoe krijgen de inwoners dat dan mee? Het is prima als wij een mail krijgen, maar het is juist de bedoeling dat die inwoners van Haarlemmermeer dat proces een beetje gaan mee beleven. De VOORZITTER: Mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Bijvoorbeeld door die berichten ook in de InforMeer te zetten of op de website te zetten. Op die manier is het voor iedereen openbaar. De VOORZITTER: Mijnheer Den Butter. De heer DEN BUTTER: Ik had eigenlijk wel een aanvullende vraag, want ik zat te bedenken, als je een debat wilt houden hier in de raad, zullen we eerst geïnstalleerd moeten zijn. Houdt u er wel rekening mee dat het de vorige keer bijvoorbeeld bijna twee weken heeft geduurd voordat de raad was geïnstalleerd. Dat betekent dat we daarmee al een vertraging hebben van dertien dagen. Dat is misschien wel goed om even in het proces mee te nemen, hoe je die timing dan gaat doen om niet al twee weken op achterstand te staan voordat je überhaupt begonnen bent. De VOORZITTER: Mijnheer Schaap.

De heer SCHAAP: Als ik daar iets aan kan toevoegen? Ik weet dat er gemeenteraden zijn, dat heb ik zelf ook gezegd, die een duidingsdebat doen met de lijsttrekkers na de verkiezingen. Die zijn dan nog niet beëdigd op dat moment. Maar ze hebben wel de democratische legitimiteit om wel iets te kunnen zeggen, zonder besluitvorming, om wel met elkaar een duidelijk debat te kunnen voeren. Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

13

De VOORZITTER: Waarvan akte. We hebben nog drie vragen te gaan in drie kwartier, dus ik hoop dat dat wel gaat lukken. Is alles gezegd over de eerste vraag? Dan wil ik graag naar de tweede vraag die luidt: Hoe wilt u dat het proces rondom de aanwijzing/benoeming van de informateur verloopt? Wie mag ik het woord geven? Mijnheer Boerman. De heer BOERMAN: Ja voorzitter. Dank, ik heb daar in mijn termijn ook iets over gezegd, omdat ik dacht 'ik ga me niet aan de letters houden'. Het lijkt wel een richting op te gaan, dat we een informateur zouden moeten hebben, terwijl ik het ook zou kunnen denken dat we er ook op een andere manier mee om zouden kunnen gaan. En ik zou ook kunnen denken aan een duo-informateur bijvoorbeeld. Ik zou dat ook niet willen uitsluiten. De VOORZITTER: Mevrouw Van Straten, VVD. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Ik denk dat we met al het vaststellen van dit soort regels ook heel goed voor ogen moeten houden 'hoe werkt dat nou in de praktijk?' Gelukkig hoorde ik net van mijnheer Den Butter ook al dat hij daar goed mee bezig was; hoe werkt wat we nu afspreken in de praktijk uit? Bij zo'n informateur kan ik uit ervaring zeggen dat het heel prettig is dat die persoon wordt gedragen door degenen met wie het informatieproces plaatsvindt. Hetzelfde als de formateur. Ik denk dat dat praktisch heel lastig is om vooraf al te bepalen.

Verder denk ik ook dat het best lastig is om al een lijstje te maken ver vooraf, voor dat proces, met mensen. Dan gaan er allerlei namen rond van wie dat dan zouden moeten zijn. Dus ik ben nog wel een beetje op zoek bij mijn collega's naar hoe ze deze praktische invulling dan zien. De VOORZITTER: Ik had u gezien, mijnheer Schaap en ook mevrouw Denie staat op het lijstje. Maar ik ga eerst naar mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Voorzitter, dank u wel. Ik denk dat het gewoon goed is als de grootste partij een informateur voorstelt. Maar dat dat wel besproken wordt in de raad en dat de raad uiteindelijk bekrachtigt 'dit is de juiste persoon om het proces te leiden'. Ik denk dat dat een verstandige keuze is. Ik denk dat we ook voor dit proces – voor een heleboel dingen niet maar voor dit proces wel – naar Den Haag kunnen kijken, naar hoe het daar gaat. En daar zijn natuurlijk veel lessen geleerd met verkenners en formateurs. Die worden altijd door de Kamer bekrachtigt. Ze werken namens de Kamer. En in dit geval zou de formateur namens de raad kunnen werken via zo'n besluit. Ik denk dat dat gewoon goede stappen zijn om te zorgen dat de formateur ook door iedereen wordt gedragen en niet alleen door de door de drie, vier, vijf partijen die aan tafel zitten, maar gewoon door iedereen.

Zodat iedereen daar een goed gevoel bij heeft, want anders sta je al bij een coalitieakkoord met één nul achter als het onder leiding van een niet-gedragen informateur tot stand gekomen is. De VOORZITTER: Is dat een interruptie mevrouw Van Straten? Mevrouw VAN STRATEN: Ja, dank u wel voorzitter. Dan kijk ik ook even praktisch. Daar zouden dan op dat moment al strategische onderhandelingsposities ingenomen kunnen worden. Van wie dan de informateur zou moeten zijn of niet. Dat lijkt me nu geen wenselijke situatie. De VOORZITTER: Mijnheer Van der Peet. De heer VAN DER PEET: Mijn voorstel is dat de grootste partij het voorstel voor de informateur doet, de naam, de persoon. Die komt hier in de raad en dan gaat de raad gesprek met de informateur aan en geeft handvaten, richting, alles wat men kwijt wil, mee aan de informateur. Dan kan hij daarmee aan de Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

14

slag en dat kan dan wel of niet doen met een besluit worden bevestigd. Maar het is niet, denk ik, niet verstandig dat de raad allerlei namen gaat roepen en zelf met voorstellen komt. Nee, wat ik zei in het begin: de grootste partij stelt een informateur voor, een naam, en die komt dat hier in de raad. De VOORZITTER: Helder. Mijnheer Schaap, Forza! U staat ook op de lijst, hoor. De heer SCHAAP: Mijn idee over de formateur. Ik ben er niet voor dat de grootste partij de formateur kiest, want dan heb je, dat heb ik al gehoord, een één nul achterstand want dan kan de grootste partij kiezen en die kan zomaar een partijbobo uitkiezen waar niemand op zit te wachten verder. Ik wil echt een raadsbreed gedragen formateur/informateur die beide rollen op zich kan nemen en dat kan heel simpel met een vacature voor de verkiezingen uitschrijven. Die kunnen we als raad of als werkgroep misschien heel vertrouwd in beslotenheid behandelen. Dan kunnen we iemand uitkiezen en dan kunnen we raadsbreed iemand uiteindelijk in de openbaarheid naar voren schuiven. En dat kan met hulp van de griffie. We hoeven dat niet zelf te doen. We kunnen het zelf natuurlijk ook wel gewoon doen. De VOORZITTER: U krijgt een interruptie, mijnheer Schaap van mijnheer Van der Peet.

De heer VAN DER PEET: Ik denk dat we toch ook met elkaar naar de praktische kant moet kijken, want stel je nou voor dat alle gemeenten dat doen, dan hebben we 330, 340 vacatures voor dezelfde persoon uitstaan, waarvan er in Nederland ook niet al te veel rondlopen die dat kunnen. Dus ik denk dat dat gewoon echt praktisch bijna niet te doen is. Ik vind het wel belangrijk dat het een gedragen persoon is, daarom zei ik 'hier bespreken en zorgen dat iedereen achter die persoon kan staan'. Dat vraagt ook wat van de aanwijzing van de grootste partij, want die moeten in acht nemen 'ik moet niet met de bobo komen die sowieso hier in de raad weinig draagvlak krijgt, maar gewoon met een evenwichtig persoon die het proces gewoon neutraal kan leiden'. Maar met vacatures werken vooraf… Dan moeten we weer profielen gaan vaststellen. Ik zie dat als een best lastige opgave. De VOORZITTER: Mevrouw Antolini. Mevrouw ANTOLINI: Een vraag voor de heer Van der Peet. Dus de grootste partij brengt dan een informateur naar voren. En de heer Achterbergh geeft aan… De VOORZITTER: Mijnheer Van der Peet. Mevrouw ANTOLINI: Mijnheer Van der Peet. Sorry, ik kijk verkeerd. Ja, sorry, ik ben nog niet zo goed met de namen. Mijnheer Van der Peet geeft aan dat het ook gedragen moet worden door de raad in ieder geval.

Maar betekent dat dan ook dat de raad daarmee echt in moet stemmen? De VOORZITTER: Mijnheer Van der Peet? De heer VAN DER PEET: Dat zou een mogelijkheid kunnen zijn. Ik heb daar nu nog niet… De voor- en nadelen moet je daarvan wegen. Maar het zou gewoon een raadsbesluit kunnen zijn. Dan gaat de informateur namelijk ook namens de raad aan de slag en dat lijkt mij ook wel, want de raad is gewoon het hoogste bestuurlijk orgaan hier en de raad zet de opdracht uit op om een nieuw uitvoerend college te formeren. Dus dat lijkt mij juist een logische stap. De VOORZITTER: Nog een interruptie, mevrouw Antolini? Mevrouw ANTOLINI: Is er dan niet een risico dat er toch vaak tegen gestemd zal worden? We zien het ook met commissieleden die continu worden weggestemd. Dus is er dan geen risico dat het proces dan Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

15

wordt vertraagd? De VOORZITTER: Mijnheer Boerman nog eenmaal. En dan mevrouw Van Straten. Sorry, nu maak ik de fout, mijnheer Van der Peet en dan mevrouw Van Straten. De heer VAN DER PEET: Op zich is dat natuurlijk wel een goed punt, maar daarom zeg ik nogmaals, het vraagt wat van de grootste partij om met een goeie kandidaat aan te komen. Als je van tevoren weet dat je met een kandidaat aankomt waarvoor het draagvlak niet al te groot is, kan je dat dus maar beter niet doen. De VOORZITTER: Mevrouw Van Straten. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Ik sluit me ook aan bij het beeld dat de grootste partij altijd op zoek is om zo snel mogelijk overeenstemming met partijen te bereiken. Dus die gaan ook op zoek naar iemand die gedragen wordt, als ze slim zijn. Ik hoor hier nu dat de grootste partij, de leidende partij, een informateur voorstelt. En die moet dan goedgekeurd worden. Nogmaals, dat heb ik ook al aan het begin aangegeven, daar kun je politiek strategisch mee omgaan als raad. Ik vraag me af of we dat moeten willen. Want als je dan als grootste partij de onderhandelingen leidt en je hebt vertrouwen in iemand en de partijen waarmee je dat gaat doen, ook en de rest van de raad stemt tegen. Waar staan we dan in het proces? De VOORZITTER: Nog een keer, mijnheer Van der Peet en dan ga ik de rest van de raad af. De heer VAN DER PEET: Heel goed voorzitter.

Ik denk dat dit soort vragen heel goed zijn om uit te laten zoeken door de WWR. Dus om voor dit soort scenario's en voorstellen die wij doen, te kijken of een andere gemeente dat heeft toegepast, of andere organen, zoals de provincie of het rijk, en of die scenario's die u schetst, zich voordoen ja of nee. Ik denk dat dat gewoon heel praktisch is, om het voorstel te toetsen aan een geval waar dat al in de praktijk is gebracht en wat daar dan de problemen zijn, eventueel. De VOORZITTER: Dan ga ik naar mevrouw Denie, daarna D66. Daarna HAP en daarna ChristenUnieSGP. Mevrouw Denie. Mevrouw DENIE: Dank u wel. Wat mij betreft, gaat – tenzij je kiest voor een minderheidscoalitie – die vlieger niet op dat de raad eventueel de informateur zou wegstemmen, want als je van tevoren al een idee hebt van de coalitie die je gaat vormen, mits dat dus geen minderheidscoalitie is, en iedereen is het daar eens over de informateur die je wilt aanwijzen, komt dat er ook doorheen. Maar het is een formaliteit zodat iedereen zich betrokken voelt bij het proces en zodat er een weloverwogen besluit wordt genomen over wie het is. Ik had eerder benoemd dat wij eraan dachten om misschien een verkenner aan te stellen of aan te wijzen voordat de informateur benoemd wordt die dus kan kijken wat eventuele coalities zouden kunnen zijn. Ik ben ook heel erg benieuwd hoe jullie daarover denken.

De VOORZITTER: Dan gaan we naar D66, mevrouw Knikker. Mevrouw KNIKKER: Dank u wel voorzitter. Ik zei in mijn eerste termijn al dat wij het goed vinden als de grootste partij met het voorstel komt voor een informateur. Ik ben het heel erg eens met de gedachte dat als je de raad in positie wilt brengen, we ervoor moeten zorgen dat de informateur die wordt aangewezen of aangedragen door die grootste partij, kennismaakt met de raad en dat we dat ook als raad bekrachtigen dat dit de informateur is die het verdere proces in goede banen zal leiden. Ik denk Conceptverslag Sessiedebat Startnotitie Uitvoer motie raad aan zet- afspraken over het (in)formatieproces 21 september 2023

16

dat dat namelijk ook de betrokkenheid van de raad ten goede komt. Het is ook gewoon een goed gegeven om dat als proces mee te nemen. En daarbij denk ik, er zitten natuurlijk misschien wat risico's aan, maar het vergt wat politieke sensitiviteit om de juiste persoon daarvoor te zoeken. Dus ik ben ook wel benieuwd of in de verdere uitwerking van de scenario's ook een soort risicoanalyses gemaakt kunnen worden 'als jullie dit doen, dan kunnen we dat meenemen in onze afweging als we het raadsvoorstel met elkaar bespreken'. Maar we zijn zeker voorstander van 'de grootste partij komt met het initiatief, maar de raad is in positie en die kan daar iets van vinden'. De VOORZITTER: Interruptie van mevrouw Van Straten. Mevrouw VAN STRATEN: Dank u wel voorzitter. Ik ben er toch ook wel een beetje voor dat wij ook de verantwoordelijkheid nemen om na te denken over hoe het in de praktijk uitwerkt en wat de gevolgen ervan zijn en dat we niet iedere keer maar externe bureaus allerlei analyses laten maken over wat mogelijk de gevolgen zijn. We hebben hier allemaal, of een groot deel van ons althans, dit proces meegemaakt en volgens mij kun je ook prima zelf een aantal gevolgen in de praktijk bedenken. De VOORZITTER: Mevrouw Knikker, een reactie. Mevrouw KNIKKER: Ja, voorzitter, dank u wel.