2021-01-28 Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie.doc

VERSLAG VAN DE SESSIE VAN DE RAAD DER GEMEENTE HAARLEMMERMEER OP DONDERDAG 28 JANUARI 2021 Onderwerp:

Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie (2020.0003314)

Voorzitter:

mw. S. van de Meeberg

De leden: dhr. T.M. Beusenberg, dhr. T.M. Blom, dhr. A.L.M. den Elzen, mw. G.D.W. van 't HullBettink, dhr. W.G. Jansen, dhr. R. Kenselaar, mw. J. Koolmoes, dhr. J.C. Koomen, dhr. H.P. Spijker, dhr. E. Vermeulen, dhr. J.P.H. de Vries Griffier: dhr. Heerema Portefeuillehouders: mw. M.L. Sedee-Schuitemaker, mw. M. Steffens-van de Water Insprekers: dhr. L. Buurma (Stichting Windpark Haarlemmermeer-Zuid)

De VOORZITTER: Dames en heren, hartelijk welkom bij deze raadssessie op 28 januari waar we het met elkaar gaan hebben over de uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. We stemmen hierover op 11 februari a.s. en gaan het nu met elkaar bespreken. We beginnen met een inspreker. Mijnheer Buurma. U heeft vijf minuten de tijd en daarna kunnen raadsleden vragen aan u en aan het college stellen. Gaat uw gang. De heer BUURMA: Hartelijk dank voor de gelegenheid om hier te spreken, mede namens Wicher Harkema, de secretaris-penningmeester van de vroegere, en nu ook de hernieuwde Stichting Windpark Haarlemmermeer-Zuid. Zelf heet ik Luit Buurma en ik ben voorzitter van die stichting die al vanaf 2007 bestaat. We spreken ook namens de Vereniging Meerwind. Dat is een coöperatieve vereniging met meer dan 1000 leden waardoor er ook legitimatie is voor ons werk. De discussie die we hebben geprobeerd aan te slingeren in oktober, middels een soort reflectienota, hebben we u opnieuw toegestuurd omdat ons duidelijk werd dat het wat filosofisch overkwam en we het wat concreter zouden moeten koppelen aan een echt plan. Dat heeft te maken met klimaatadaptatie, maar niet op de technische schaal 'hoe ga je met water om?', maar meer met de landschapsschaal.

We staan als windenergiepromotoren voor een lastig dilemma: aan de ene kant willen we natuurlijk rendement halen uit molens en dat ten goede laten komen aan de deelnemers van zo'n windmolenpark, maar aan de andere kant willen we ook een maatschappelijke doelstelling nastreven die te maken heeft met duurzaamheid. We zijn een bottom-uporganisatie en we staan een beetje tegenover de top-downbenadering die we zien vanuit het grote geld, zogezegd. Daarom hebben we de datacenters aan de ene kant, de grote energiegebruikers en de klimaatgunstige ruimtelijke ordening in de sfeer van meekoppelen met natuur tegenover elkaar gesteld. Ons voorstel is dat we de discussie over windenergie en eventueel zonne-energie in het zuiden van de Haarlemmermeer toesnijden op de vraag 'wat is nu de beste keuze?' Dan gaat het om de keuze tussen de korte termijn, dat is wat ik in het stuk urban sprawl noem, dus een metropoolregio die zich als het ware, min of meer autonoom, uitstrekt over het landschap en niet echt gestuurd wordt en de markt koppelt daaraan mee en verdient daar goed geld aan, tegenover wat je een groene contramal zou moeten noemen. Het rood van de grote Schipholcluster die, als ik het klimaatartikel over de datacenters lees, tot hartje Nieuw-Vennep reikt, en een tegenbeweging die daar een soort tegenmacht aan vormt.

En in ons stuk hadden we het over de balans tussen groeien en misschien ook wel een beetje krimpen, maar in ieder geval aansturen op zuinig gebruik van energie. Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

1

We hebben voorgesteld om een blauwgroene long te positioneren tussen Lisserbroek en NieuwVennep. Er is een discussie gaande over de toekomst van Lisserbroek waarbij we graag zouden zien dat dat dorp door groen gescheiden wordt van Nieuw-Vennep en dat het niet aan elkaar groeit. Die blauwgroene long die we ten noorden van de Olmenhorst zouden willen en daar eventueel ook aan gekoppeld, biedt de mogelijkheid om aan agroforesting te doen, dus productiebos, en recreatie en waterretentie. Daar is veel over bekend en daar spreekt u waarschijnlijk vanavond nog over, maar het idee is vooral dat we dat op de een of andere manier met de markt samen doen. Er zullen ondernemers moeten worden gevonden maar dat gaat niet gebeuren als de overheid daar niet op de een of andere manier steun aan geeft of de burgerij daar niet goed bij wordt betrokken. Vooral dat laatste is een belangrijke overweging om het te koppelen aan het driehoeksoverleg Lisserbroek 2040. Ik kan er nog veel meer over vertellen, maar wellicht wilt u mij liever eerst vragen stellen en ik hoop dat ik nog een beetje ruimte heb. Het idee is nu wel dat de boeren dezelfde kant op willen.

In het overleg dat we deze week nog hebben gehad met 23-tal landeigenaren wat betreft windmolens hebben die gezegd 'we kiezen voor een solidaire benadering, dus niet ieder voor zich voor het grote geld maar met z'n allen en iedereen krijgt een deel'. Dat is nu in goede samenspraak met de Vereniging Meerwind gaande. De VOORZITTER: Mijnheer Buurma, u zei ook al zelf dat u de raad nog gelegenheid wilde geven om u vragen te stellen, uw tijd zit erop dus ik wil inderdaad even naar de raadsleden om te kijken of er nog vragen voor u zijn. Wie mag ik het woord geven met een vraag? Mijnheer Koomen, D66, gaat uw gang. De heer KOOMEN: Dank u wel voorzitter, ik zou de vraag een beetje willen omkeren: waarom denkt u dat we het niet zouden doen? Wat let ons om dit te doen want het klinkt als een aansprekend plan waar veel mensen interesse in hebben. Dus wat zouden de bezwaren zijn? Want het klinkt zo aannemelijk en logisch om dit te doen. De VOORZITTER: Mijnheer Buurma. De heer BUURMA: Dat zit in de kosten. Als ik uw stuk over klimaatadaptatie lees, dan denkt u dat dat allemaal budgetneutraal kan. Ik geloof niet dat dat zo is. Er komen onvermijdelijk kosten als we die bocht nemen, we zijn met een grote tanker een andere kant aan het opgaan, vandaar dat ik ook spreek over een contramal. De besturing van een auto zit vol met contramal.

En als u een fiets neemt, als voorbeeld, kunt u geen enkele bocht nemen, ook al zet u de fiets in de goede richting. Dus we zullen daar maatschappelijk gezien een politiek probleem van moeten maken om de overheid mee te krijgen. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Vermeulen van Forza! De heer VERMEULEN: Een heel korte vraag want een zinsnede die me opviel was dat mijnheer zei dat de raad de beste keuze moet maken. Dan denk ik 'dat is hartstikke vreemd want volgens mij proberen we als raad altijd de beste keuze te maken'. Dus is mijnheer Buurma ervan overtuigd dat we als raad vaak een slechte keuze maken? De VOORZITTER: Mijnheer Buurma. De heer BUURMA: Nee, als u het stuk goed leest, ziet u dat we natuurlijk ruimte willen bieden voor eisen die de metropoolregio aan ons stelt, we zijn een wingewest. Maar daar staat tegenover dat we ook iets te leveren moeten krijgen. Met andere woorden, als we natuurwaarden willen leveren aan verstedelijking, moet daar ook geld voor zijn. We zijn ook niet tegen ontwikkeling als zodanig, er is Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

2

geld nodig bij wat je ook doet, ook als je een heel progressieve agenda hebt, zul je toch terug moeten en iedereen mee moeten nemen. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Buurma, dan mijnheer Den Elzen, PvdA. De heer DEN ELZEN: Dank u wel voorzitter, dank mijnheer Buurma, dat u komt inspreken. Het gaat vanavond over de klimaatadaptatie en ik dacht even dat u de andere kant op zou gaan om ons vandaar te benaderen want u heeft het onder andere over die groene long en het niet aan elkaar bouwen van Lisserbroek en Nieuw-Vennep, maar dat is wel een andere agenda. Dus ik vroeg me even af: praat u ook op andere tafels mee, als je het bijvoorbeeld hebt over de omgevingsvisie, hoe Haarlemmermeer in elkaar moet steken volgens u? De VOORZITTER: Mijnheer Buurma. De heer BUURMA: Ik ben in uw agenda beland doordat ik wat gesprekken heb gehad met D66 en GroenLinks. Het punt is een beetje dat ik snap dat het een ruimtelijkordeningsverhaal is, maar het is een nieuw initiatief waar we steun voor willen zoeken en dat willen we doen met een nieuwe stichting die ik ook heb genoemd. Misschien dat ik daar nog een woord over mag zeggen? Die heet de Stichting Gierzwaluwtoren Lisserbroek. Gierzwaluwen leven van insecten en hebben een extreem mooi luchtruim dat je met radar kunt meten.

We hebben dus behalve iets heel fysieks, groen, ook iets dat als een icoon voor het dorp Lisserbroek zou kunnen worden gepromoot. Een soort onderzoeksinstituut over luchtruimbiologie. Dat zouden we zichtbaar willen maken voor het publiek met een gierzwaluwtoren. Dat zegt u niets, maar stelt u zich een hoogspanningsmast voor, vol met nestkastjes waar gierzwaluwen inderdaad op afkomen. Er is al een aantal in de wereld. Dat zien we als een soort symbool voor dit plan, maar daar zit een hoeveelheid denken achter dat we willen mobiliseren via een opdracht van de raad aan B&W om met ons te komen praten. De VOORZITTER: Helder. Mijnheer De Vries, ChristenUnie-SGP, gaat uw gang. De heer DE VRIES: Dank u wel voorzitter. Net als mijnheer Den Elzen werd ik een beetje in verwarring gebracht doordat u begon vanuit het perspectief van windmolens. Kunt u nog een beetje uitleggen – want vanavond hebben we het helemaal niet over windmolens maar over klimaatadaptatie in de zin van die drie punten die genoemd worden in het raadsvoorstel – wat in uw optiek de link is tussen de windmolens en de groenblauwe long? De heer BUURMA: Het gaat om de aanwending van de energie. Energie is de drager van alles en dat zet je om in geld en je doet er iets anders mee, maar we zoeken naar een besteding van de duurzame energie die dichter bij de groene route zit, niet de rode route.

Dat verabsoluteer ik een beetje door de datacenters erbij te halen, maar het is een poging om, zoals ik net zei, de bocht te nemen naar een duurzamere samenleving via groen en groen is voor iedereen. Dat is het mooie: arm en rijk zijn daar gelijk in. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan zag ik nog een handje van mijnheer Jansen van GroenLinks. Gaat uw gang. De heer JANSEN: Mijnheer Buurma, bedankt voor het inspreken, een mooi bevlogen verhaal dat inderdaad wel veel thema's raakt zoals mijn collega's al zeiden, dus niet alleen wat we vanavond bespreken, maar ook een energietransitie en elektriciteitsprobleem dat er is en hoe we omgaan met de circulaire economie, heel veel thema's. Heel interessant om te horen maar, moet ik eerlijk zeggen,

Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

3

voor vanavond kan ik het nog niet helemaal plaatsen. Maar u heeft een moment gezocht om uw verhaal kwijt te kunnen en daar wil ik u in ieder geval voor bedanken. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Buurma, wilt u daar nog kort op reageren? De heer BUURMA: Ik ben heel blij dat dit kan. Ik heb sinds ginsteren kennisgenomen van uw dikke pakket van 165 bladzijden dat u gaat bespreken en ik stelde een beetje verontrust vast dat dat wel heel erg een aanzet tot een aanzet tot een aanzet was en dat er nog heel weinig is en dat dat ook nog eens budgetneutraal moet. Dus ik schrok een beetje, maar ik kwam gelukkig ook stukken van Staatsbosbeheer tegen en van het Recreatieschap en ik dacht 'er is toch een beetje overlap met uw onderwerp van vanavond.' De VOORZITTER: Helder. Zijn er nog vragen voor de heer Buurma op dit moment? Ik zie dat mijnheer Koomen een vraag aan het college heeft over de inspraak, gaat uw gang. De heer KOOMEN: Ik kan het kort houden.

Het viel me op dat de inspreker zei, volgens mij letterlijk, 'kan de raad niet een opdracht geven aan het college om met ons te komen praten?' Ik vond dat een beetje rare opmerking want ik dacht 'dat zal toch niet nodig zijn, ons college kennende, als een stichting met een initiatief rondloopt, is er volgens mij altijd wel gelegenheid om te praten dus ik wil het college vragen om op basis van de inspraak contact op te nemen met de stichting om te komen praten. De VOORZITTER: Voordat we dat doen, heb ik nog een vraag van mevrouw Koolmoes van HAP voor mijnheer Buurma en dan ga ik naar het college voor een reactie. Mevrouw Koolmoes, gaat uw gang. Mevrouw KOOLMOES: Voorzitter, dank u wel. Ik wil toch even inbreken. Mijnheer Buurma, ik ben altijd heel dankbaar dat er mensen komen inspreken, maar we weten allemaal dat u de ledenadministratie doet bij D66. We hebben een voorzitter van D66 en we hebben mijnheer Koomen van D66. Ik zou het fijn vinden als we over kunnen gaan naar de sessie, dank u wel. De heer KOOMEN: Mag ik een punt van orde maken. De VOORZITTER: Ja, mijnheer Koomen wil een punt van orde maken, gaat uw gang. De heer KOOMEN: Ik vind het jammer dat deze opmerking gemaakt wordt en hij is ook nog eens feitelijk onjuist, volgens mij moeten we het niet over personen op deze manier hebben, dit gaat niet over D66-politiek.

Als u het daarover wilt hebben, moet u dat maar zeggen, maar het is feitelijk onjuist wat u zegt. De VOORZITTER: Als voorzitter word ik geloof ik ook aangesproken en daar wil ik ook graag op reageren dat ik hier als neutrale voorzitter zit en niet als, op dit moment, lid van een politieke partij die hier politieke ideeën uitdraagt. Dat wil ik graag helder hebben. Dan zie ik geen handjes meer. Er is een vraag aan het college gesteld. Ik denk dat ik mevrouw Sedee moet vragen om daarop te reageren. Wethouder SEDEE: Dank u wel. Laat ik beginnen met danken van de heer Buurma voor zijn mooie bijdrage. Het was nogal veelomvattend, mijnheer Buurma, dus ik ga wel een reactie geven op uw bijdrage en ik zal ook een antwoord geven aan mijnheer Koomen, uiteraard. Als eerste vind ik het wel erg leuk dat u de gierzwaluw heeft uitgekozen als een soort icoontje voor de stichting. Ik heb hem even snel opgezocht want ik weet niet zo veel van vogels als u weet. Een prachtige vogel zag ik net Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

4

en ik ben heel erg blij met uw betrokkenheid bij duurzaamheid en het voorstel van een soort bottomupinitiatief voor een blauwgroene long bij Lisserbroek. Het is heel belangrijk dat we dit soort initiatieven krijgen en daarover horen omdat dat helemaal past in de Omgevingswet. De gedachte van de Omgevingswet is natuurlijk om dat bottom-up te doen om daar zo veel mogelijk initiatieven te krijgen van onze inwoners. Maar ook sluit het aan bij het lokaal eigenaarschap bij grote energieprojecten, daar had u het net ook even over, in verband met de windmolens en welke kant we nu op moeten. Zoals het windmolenpark, maar ook de zonneakkers. De bedoeling is dat dat de omgeving kan meeprofiteren van de baten daarvan en mijnheer Buurma, ik kan u zeggen dat we al een ontwerpbeleidskader hebben over lokaal eigenaarschap en dat wordt binnenkort ter inzage gelegd en definitief gemaakt en daarna ter besluitvorming aan der raad voorgelegd. Dus dan kunt u daar ook nog op reageren. Als u dat zou willen. Dan mijn antwoord aan mijnheer Koomen. We kennen mijnheer Buurma heel erg goed want ik heb ook in het verleden, ook als raadslid nog, regelmatig met de heer Buurma gesproken en mijnheer Buurma heeft mij ook met betrekking tot de integraal op te lossen natuur-duurzaamheid en stedenbouwopgave in Lisserbroek gebeld. En ik heb zijn voorstellen en zorgen ambtelijk gedeeld.

Een van onze ambtenaren kent mijnheer Buurma ook heel goed dus hij wordt zeker gehoord en volgens mij zit hij ook in de regiegroep of de dorpsraad, ik weet niet precies hoe dat heet in Lisserbroek want ik ga niet over woningbouw. Dus het is helemaal niet zo dat we niet luisteren naar mensen die met een initiatief komen, daar wil ik het bij laten. De VOORZITTER: Dat is goed want er is een punt van orde van mijnheer Den Elzen van de PvdA. De heer DEN ELZEN: Dank u wel voorzitter, in sessies hebben we insprekers en dan stellen we vragen aan de inspreker en dan hebben we een klein debatje met de inspreker en daarna heeft iedereen zijn termijn en kan daar eventueel zaken betrekken in het debat met de wethouder dat we dan voeren. Nu wordt de vraag van D66 gewoon beantwoord en zitten wij strakjes met nieuwe tijden. Zoals het nu gaat, is het normaal bij een actualiteitenrondvraag bij een raadsplein, en niet in een sessie. De VOORZITTER: Helder, dank u wel. Even aanvullend, er is geen debat met insprekers, er worden hooguit vragen gesteld die beantwoord kunnen worden. Ik zie ook een hand van mijnheer Vermeulen, gaat uw gang. De heer VERMEULEN: Dank u wel voorzitter. Ik wil ook een punt van orde maken want hoewel ik dit een buitengewoon interessant onderwerp vind, mis ik de relevantie met de sessie die we vanavond hebben. Misschien ben ik de enige die dat zo ziet.

Maar ik vind het een beetje jammer dat we een halfuur kwijt zijn aan dit onderwerp. De VOORZITTER: Helder. We waren nu ook klaar en we hebben de inspreker afgerond en we kunnen nu starten met de gewone sessie. Dus wie mag ik als eerste het woord geven? Ik zie een handje van mijnheer Blom en daarna mijnheer De Vries. Mijnheer Blom, CDA, gaat uw gang. De heer BLOM: Dank u voorzitter, ik mag ook nog vermelden dat ik eigenlijk meer voorstander ben van een boerenzwaluw dan van een gierzwaluw. Ik vind de boerenzwaluw mooier getekend dan een gierzwaluw. Maar dat gezegd hebbende, we bespreken hier het raadsvoorstel Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie. In deze agenda vinden we slechts twee data, de een is wanneer de uitvoeringsagenda dient te zijn opgesteld en die is uitgesteld van 2020 naar 2021. De ander is wanneer we onze gemeente klimaatbestendig en waterrobuust moeten hebben ingericht en dat is 2050. Daar lijken we nog ruim de tijd voor te hebben, maar is dat zo? De veranderingen in ons klimaat zijn nu al goed waar te nemen: meer regen in het najaar en de winter en minder regen in het voorjaar Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

5

en in de zomer. En als het dan regent, dan valt er zo veel neerslag dat onze rioolsystemen en waterafvoer het niet tijdig kunnen verwerken. Meer dagen met on-Hollandse tropische temperaturen, zelfs voor klimaatontkenners is dit niet te negeren. En wat heeft onze gemeente gedaan? Er zijn stresstesten uitgevoerd en gesprekken gevoerd met het waterschap, met agrariërs, die nemen namelijk een derde deel van onze gemeente in beslag, en natuurbeheerders, hun aandeel groeit gestaag, netwerkbeheerders, brandweer en andere betrokken en uit deze gegevens en gesprekken zijn oplossingsrichtingen opgesteld. Deze worden gebruikt bij nieuw in te richten gedeelten van onze gemeente en bij renovaties van oude wijken. Daar is al wat van te zien in de wijk Linquenda in Nieuw-Vennep. De VOORZITTER: Mijnheer Blom, u bent bijna door de tijd heen, dus wilt u afronden? De heer BLOM: Ik ben nog niet halverwege! De VOORZITTER: Ja, helaas. De heer BLOM: Ik ga nog even door. Waar de straten en riolering opnieuw worden aangelegd volgens de nieuwste inzichten, regenwater wordt losgekoppeld van het rioolwater en wegen hol aangelegd om de waterafvoer in het midden in plaats van langs de trottoirs te krijgen zodat bij extreme regenval de straat als buffer dient om zo zonder schade aan woningen of groen grote hoeveelheden water op de juiste manier af te kunnen voeren.

De VOORZITTER: Mijnheer Blom, ik wil graag dat u nu afrondt want iedereen heeft zich voorbereid met de tijd die we van tevoren hebben gekregen en u mag zeker nog in de tweede termijn uitgebreid gebruik maken van de spreektijd. De heer BLOM: Ik ga straks in de tweede termijn rustig door. De VOORZITTER: Heel goed, dank u wel mijnheer Blom. Dan mijnheer De Vries, ChristenUnie-SGP. De heer DE VRIES: Dank u wel voorzitter, bijna elk jaar kunnen we constateren dat er sprake is van klimaatverandering en ook nog in een stevig tempo. Volgens het KNMI is dat wat Nederland betreft begonnen rond 1988. Maar de jaren in het afgelopen decennium spannen wat dat betreft wel de kroon. Je kunt constateren dat het negatieve consequenties heeft, waaronder droogte. Ook is neerslag grilliger van aard waardoor dreiging van wateroverlast steeds manifester is. Kortom, het is noodzakelijk om te kijken of we hierop maatregelen kunnen nemen. Bruggen die niet meer goed fatsoenlijk open of dicht kunnen, wateroverlast in Spaarndam en Zwanenburg, dreigende verzilting van agrarische grond, er is werk aan de winkel. De drie sleutelwoorden zijn hitte, droogte en wateroverlast. Dat lijkt ons een voor de hand liggende reeks. We zien dat er met een breed scala van stakeholders dialogen zijn gevoerd, van LTO, Ymere, hoogheemraadschap tot Staatsbosbeheer en dorps- en wijkraden.

Onze fractie vindt het ook een goed punt dat gewerkt wordt met basisveiligheidsniveaus en dat er gezamenlijke ambities zijn bepaald. Wat de frequentie van evaluatie betreft, vragen we ons wel af of eens per zes jaar wel voldoende is. Zeker in het begin denken wij dat de raad dichter op de bal moet spelen. Ik ben benieuwd wat de collega's hiervan vinden. We lezen in het kader van een koel klimaat in stedelijke omgeving dat er gestreefd wordt naar groene, koele plekken in de openbare ruimte, zouden die Tiny Forests er dan toch nog komen? Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, mijnheer De Vries, dan mevrouw Van 't Hull, VVD. Gaat uw gang.

Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

6

Mevrouw VAN 'T HULL: Dank u wel voorzitter, er wordt voorgesteld een basisveiligheidsniveau vast te stellen voor een klimaatbestendig Haarlemmermeer. Hoe is het daar nu eigenlijk mee gesteld en hoe klimaatbestendig zijn we eigenlijk? We kennen de voorbeelden wel, zoals ook mijnheer De Vries al noemde, ook in Nieuw-Vennep, van wateroverlast en droogte en hitte van de afgelopen zomers. Wat voor effect heeft dat op Haarlemmermeer onze inwoners en onze omgeving? Wat voor gevolgen heeft dat voor de huizen, de wegen en groen qua leefomgeving en landbouw? De VVD vindt het slim om te kijken wat voor trends hier zichtbaar zijn, zeker met alle nieuw aan te leggen woonomgevingen. Toekomstbestendig aanleggen van woonmilieus voorkomt onnodige uitgaven in de toekomst en creëert bovendien een prettige en aantrekkelijke woonomgeving. Dat is niet alleen slim, maar ook noodzakelijk voor onszelf en onze kinderen. In het voorliggende stuk wordt gesproken van een werkkader voor toekomstige ontwikkelingen van civiele onderhoudsmatige ingrepen. Zo wordt stukje bij beetje op een natuurlijk adaptief tempo gewerkt aan een klimaatbestendig Haarlemmermeer. Dat is wat de VVD betreft verstandig omgaan met gemeenschapsgeld en de toekomst, onderhoud op zo'n manier dat toekomstig onderhoud gemakkelijker en goedkoper kan.

Ons klimaat is dan een factor om rekening mee te houden, inzicht in de verandering daarin vergaart de kennis om onderhoud aan de leefomgeving goed uit te kunnen voeren. Tegelijkertijd vragen we ons ook af of dit is wat nodig is. Ondanks dat de titel van het stuk 'uitvoeringsagenda' lijkt te gaan over doen wat nodig is, lees ik meer dat dit een plan van aanpak is om te komen tot beleid en prioritering, en dan dus een uitvoeringsagenda. Ik zou dan ook graag van het college horen hoe ik dit moet zien. Het is nu nog moeilijk inschatten of dekking voor een uitvoeringsagenda voldoende zal zijn en welke keuzes we daarin moeten maken. Rioolheffing wordt nu als dekking voorgesteld, maar er wordt ook gemeld dat hittebestendigheid hier niet uit bekostigd kan worden. Wij verwachten daar in ieder geval een duidelijk financieel plan en dekkingsvoorstel voor op het moment dat prioritering en beleid duidelijk zijn en dit wordt voorgesteld aan de raad. Samenvattend, goed om te zien dat er serieus werk wordt gemaakt van klimaatadaptatie. Belangrijk voor ons aantrekkelijk woon- en werkklimaat en onze omgeving, voor ons en ons nageslacht. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan mijnheer Den Elzen, PvdA.

De heer DEN ELZEN: Dank u wel voorzitter, ons klimaat verandert razendsnel, mijnheer De Vries had het er ook al over, het afbrokkelen van de ijskappen op de polen, de stijging van de zeespiegel, via Rijnland hebben we steeds meer zoet water nodig om de zoute kwel in onze eigen polder te laten verdwijnen, elk jaar wordt de zomer gemiddeld warmer en een hittegolf is tegenwoordig geen uitzondering meer. Ook in Haarlemmermeer moeten we ons daarvan bewust zijn en voorbereid zijn op de gevolgen van de klimaatverandering. De uitdaging is bij ruimtelijke plannen rekening te houden met de wateropgave en dat veranderende klimaat. Hieruit volgt direct de doorvertaling naar de omgevingsvisie die eraan komt bijvoorbeeld. Op dit moment zit daar 15% water in, dat is een must die we erin hebben staan, maar wordt het niet eens tijd dat we gaan praten over een verplichte groenopgave? Dat we niet alles volleggen met asfalt en tegels? Maar ook onze eigen deltawerken, denk eens aan alle dijken, die moeten wel kwalitatief op peil worden gehouden. De probleemstelling in het stuk gaat ook uit van bijvoorbeeld een dijkdoorbraak in het noorden van de polder. Nu was ik afgelopen week toevallig bij een dijk bij het zijkanaal C, die door slecht onderhoud van de afgelopen jaren niet meer goed werkt.

Er sijpelt volop water doorheen en ze hebben mij eruit moeten trekken want ik zat gewoon vast in de soppige grond aldaar. En betreft ons rioleerplan, mijnheer Den Butter gaf het net ook al aan, kunnen we ook werk met werk maken want we doen ook al heel veel. Het rioleringsplan dat we vorig jaar hebben vastgesteld… Ik hoor dat iemand anders een microfoon heeft openstaan.

Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

7

De VOORZITTER: Ik hoor het ook maar ik zie even niet wie het is, ik vraag iedereen die niet aan het woord is even zijn microfoon te checken en dicht te doen. Gaat u verder, mijnheer Den Elzen. De heer DEN ELZEN: Dank u wel voorzitter, we moeten werk met werk maken, zei ik net al. Ik had het over het rioleringsplan dat we hebben vastgesteld en we moeten veel meer die duurzaamheid en de energietransitie en de circulaire economie met elkaar verknopen richting die klimaatadaptatie. Het valt ons wel op in dat dikke boekwerk van 140 pagina's dat met name vorm is gegeven door professionals, dat er maar vier dorps- en wijkraden hebben gereageerd. Oftewel, de bewustwording, zijn we ons met elkaar bewust wat er aan de hand is en dat er ook een gedragsverandering nodig is wat dat betreft? De VOORZITTER: Mijnheer Den Elzen, wilt u afronden? De heer DEN ELZEN: Ik rond af met de top die deze week in Nederland heeft plaatsgevonden over de klimaatadaptatie. De minister zei ook 'het gaat niet om de mooie woorden, maar om de actie'. En om het dan in PvdA woorden te zeggen 'in geouwehoer kunnen we niet leven'. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mijnheer Den Elzen. Mijnheer Spijker, EEN Haarlemmermeer, gaat uw gang. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter, klimaatadaptatie is van groot belang.

In de afgelopen tijd hebben we veel overstromingen meegemaakt in Zwanenburg en in Nieuw-Vennep. En aan de andere kant hadden we veel te droge akkers. Laten we deze omgeving inderdaad inrichten met spaarbekkens voor regenwater om later te irrigeren. Maar communiceer ook eens over minder bestrating van erven en tuinen zodat water beter weg kan stromen in de bodem. Dus: klimaatadaptatiemaatregelen moeten we allemaal samen doen. U gaf aan dat paalrot van gebouwen heel gevaarlijk is, dus voorzitter, laat dat onderzoek naar die status en oorzaken alstublieft heel snel doen. Want we moeten er toch niet aan denken dat onze huizen of gebouwen instorten? Wat betreft de wegen. Met de diverse wijken gaan we in de meeste gevallen voor variant 1, de holle wegen als drainageoplossingen. Want deze lijken qua prijs/rendement de meest logische keuze. Alleen hebben we een vraag, heeft u al een budget geprognosticeerd voor de aanpak van de rioleringen en waterbergingen? De VOORZITTER: Mijnheer Spijker, uw tijd is voorbij. De heer SPIJKER: Dan geef ik het woord weer aan u terug. De VOORZITTER: Heel goed, dan eindigt u met een vraag en gaan we naar mijnheer Beusenberg, SRH. De heer BEUSENBERG: Dank u wel voorzitter, ik ga het snel doen want ik merk dat u streng bent met de tijden. Vanavond bespreken we de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie.

Een agenda maken en plannen is altijd een goed idee, we moeten altijd rekeninghouden met zogenoemde doemscenario's. Dan wil ik graag mijn tijd gebruiken voor de basisveiligheidsniveaus. We moeten een waterrobuuste leefomgeving creëren, dat is goed. Daar staat SRH volledig achter. Maar voorzitter, ik citeer 'Op de hoofdinfrastructuur mag maximaal 30 centimeter water komen te staan zodat kernen toegankelijk blijven voor hulpdiensten en calamiteitenverkeer'. Ik denk niet dat het gek is dat ik me daar als inwoner niet veilig bij zou voelen. Deze gemeente is bijna 200 km² aan land, met 30 centimeter water komt dat neer op 300 liter per vierkante meter. U kunt begrijpen dat ik het telraam verder heb weggelegd. Maar een waterrobuuste leefomgeving… Er staat natuurlijk 'op de hoofdinfrastructuur', Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

8

maar de hoofdinfrastructuur ligt over het algemeen hoger dan de rest van onze gemeente dus zo waterrobuust is het dan helemaal niet. De VOORZITTER: Mijnheer Beusenberg, wilt u afronden? De heer BEUSENBERG: Ik heb nog een klein zinnetje, voorzitter. De VOORZITTER: Maakt u uw zin af. De heer BEUSENBERG: Heel fijn, ik wil nu niet de situatie schetsen dat ik het doemscenario van 1953 hier naar voren haal. Ik denk ook niet dat dat zo direct zal gebeuren, maar we moeten er alles aan doen om dat scenario te voorkomen. Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Heel goed, dank u wel. Mijnheer Kenselaar, GEZOND Haarlemmermeer. De heer KENSELAAR: Dank u wel voorzitter, het gaat dus vanavond om de drie ambities met betrekking tot klimaatadaptatie die het college aan de raad ter vaststelling voorstelt. Feitelijk heb je wat ons betreft met die drie voorgestelde punten alles wel te pakken en kort gezegd, hoe kun je het daarmee oneens zijn? Het komt op ons heel logisch over en het feit dat het rijk, in net iets andere bewoordingen, ook verplichtingen over deze punten oplegt, onderstreept het nog eens. De uiteenzetting van wat bereikt dient te worden, komt gedegen en goed doordacht over. Wat vooral aanspreekt, is dat gesproken wordt van een adaptieve aanpak, dus waar sprake is van voortschrijdend inzicht of innovaties, kan het beleid indien gewenst worden aangepast. Klimaatadaptatie-adaptatie dus.

Het enige waar GEZOND Haarlemmermeer nog een beetje huiverig voor is, mijnheer Buurma haalde dat ook al aan, is de in menig voorstel terugkerende kreet dat iets budgetneutraal kan worden opgelost. Is het niet handiger om ervan uit te gaan dat iets altijd geld kost? Dat komt wel wat reëler en net iets betrouwbaarder over. We moeten er toch iets van vinden met elkaar. Afrondend, het voorstel ziet er prima uit. Aan veel, zo niet alles, lijkt gedacht, en in waar niet aan is gedacht, voorziet de eerder genoemde flexibiliteit van de klimaatadaptatie-adaptatie. Die houd ik erin, tot zover. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan mijnheer Jansen van GroenLinks. De heer JANSEN: Dank u wel voorzitter, GroenLinks begint met een quote uit de samenvatting van dit raadsvoorstel 'omdat het van ons verlangt actie te ondernemen om klimaatverandering tegen te gaan'. Mijn fractie viel letterlijk van het beeldscherm toen we dat lazen: het college gaat samen met de raad actie ondernemen om de klimaatveranderingen tegen te gaan. Eenmaal bijgekomen, zochten we naar acties, zoals plaatsen van meetapparatuur in de gemeente, voor het meten van ultrafijnstof, het in de omgevingsvisie vastleggen van gezondheidsnormen, stimuleren van vervoersvormen, een begin maken met fijnmazig OV. Helaas, wel een mooie visie in de samenvatting, maar geen actie op dit punt.

Wel maatregelen die aangekondigd worden om de gevolgen van klimaatverandering tegen te gaan, ook heel belangrijk. Mijn fractie wil wel aangeven dat het wel handig is om te beginnen met de lekkende kraan dichtdraaien en dan te beginnen met droog maken. Een glas water opdweilen dat vervolgens constant wordt aangevuld, is niet effectief, noch efficiënt want voorzitter, dat is precies wat we gaan doen. Nogmaals, heel belangrijk maar het moet gebeuren en kan slimmer en op termijn goedkoper. Het PBL zegt heel duidelijk 'op de lange termijn worden de baten van het beperken van de klimaatverandering hoger geschat dan de kosten'. Namens mijn fractie adviseer ik het college ook te kijken naar de overige duurzaamheidsdoelen. We zijn verheugd met het benoemen van duurzaam ontwikkelingsdoel 13, maar er zijn er nog veel meer die raakvlakken hebben met klimaatadaptatie. Nu Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

9

het college op de goede weg is, vraagt mijn fractie in het vervolg bij elk raadsvoorstel te refereren aan deze doelen. Kan mijn fractie hierop een toezegging krijgen van de portefeuillehouder? Dan het doel van de uitvoeringsagenda. Oefenen met normen voor de basisveiligheidsniveaus, al lerend bekijken of eventuele basisveiligheidsniveaus haalbaar zijn, in 2021 voorleggen aan de raad van klimaatadaptatiebeleid. Mijn fractie wil de wethouder best wat ruimte geven om tot een goed klimaatadaptatiebeleid te komen, maar waar kunnen we haar aan houden? Wanneer is het leren en bekijken dan afgerond? GroenLinks… De VOORZITTER: Over afronden gesproken, mijnheer Jansen, wilt u ook afronden alstublieft? De heer JANSEN: Ja, graag een reactie van de wethouder en later de andere fracties, dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, dan mijnheer Koomen D66. De heer KOOMEN: Dank u wel voorzitter. Ik moet snel praten, merk ik. Nu klimaatverandering een feit is en klimaatontkenners en tegenstanders verstommen, nu de veranderingen merkbaar zijn, zoals afgelopen zomer nog met enorme temperaturen en droogte, is het tijd voor actie. En ja, we moeten strijden tegen klimaatverandering en de temperatuur niet te veel laten stijgen wereldwijd, maar ook lokaal moeten we naast vechten tegen opwarming, ons ook aanpassen. Beide gaan hand in hand.

Het heet inmiddels niet meer klimaatadaptatie heb ik begrepen, maar klimaatrisico. Het hoort erbij in onze doorrekeningen, een bepaald risico. Het voorstel is wat ons betreft prima, een goed voorstel. Het probleem staat helder beschreven, ik hoorde dat ook anderen al zeggen. Maar de ambitie zit wel rond het vriespunt wat ons betreft. Dat zit hem erin, zoals ik anderen ook hoorde zeggen, dat de financiële haalbaarheid voorop wordt gesteld. Terwijl de kosten voor de baten uitgaan en het zou een kostenbatenanalyse moeten zijn. Gezondheidsraden zijn ook kosten. We kunnen ons er niet in vinden, of we kunnen het niet volgen, dat er eigenlijk geen geld voor wordt uitgetrokken. Ja, we gaan de rioolkosten iets omhoog doen en we gaan op zoek naar subsidies. Daar gaan we het wat ons betreft niet mee redden. Verder staan er nog wat dingen dat we verder onderzoek gaan doen en… De VOORZITTER: U krijgt een interruptie van mevrouw Van 't Hull van de VVD. Mevrouw VAN 'T HULL: Dank u wel voorzitter. U triggerde mij, mijnheer Koomen, bent u het met mij eens dat het meer een plan van aanpak is als je dit voorstel leest en nog niet een uitvoeringsagenda en dat de prioriteringen er nog in ontbreken zodat je ook nog niet van een echte ambitie kan spreken? De VOORZITTER: Mijnheer Koomen.

De heer KOOMEN: Ik denk dat we het daarover eens zijn maar ik had gehoopt dat we verder zouden zijn, dat hier al veel meer acties in zouden staan. Dat hoorde ik anderen ook zeggen. Klimaatadaptatie is niet zo nieuw dat we nog helemaal aan de voorkant staan. Dus we hadden gehoopt dat we al verder zouden zijn en nu tot meer actie over konden gaan en niet nog in de onderzoeksfase zouden zitten van 'hoe gaan we het eens aanpakken?' Daar ben ik het wel met u over eens. Er moet nog wel een plan volgen, maar komt dat dan nog deze ronde of moeten we wachten tot een volgende ronde? Daarover ben ik het met u eens. De VOORZITTER: Ik ga u even onderbreken, mijnheer Koomen, want ik denk dat dit een goed onderwerp is voor de tweede termijn, maar we hebben nog niet iedereen in de eerste termijn gehad dus ik vraag u om uw bijdrage af te ronden zodat we naar de volgende spreker kunnen gaan.

Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

10

De heer KOOMEN: Ja, wat ons betreft is er ook een wat smalle opvatting in het stuk gekozen. We missen bijvoorbeeld de voorbereiding op nieuwbouw. Dat kun je ook klimaatadaptief bouwen. De verzilting gaat alleen over het stedelijk gebied, maar niet over het buitengebied. Ik hoorde ook anderen zeggen, 'het gaat hier alleen over de fysieke leefomgeving', terwijl een groot deel ook in gedrag zit. Tegeltje eruit, plantje erin, die hebben we al eerder met elkaar besproken, ook met een motie, of bijvoorbeeld de energy battles op scholen die we voorheen hadden. Dat zijn allemaal zaken gericht op klimaatadaptatie. De VOORZITTER: Wilt u afronden? De heer KOOMEN: Ik was bij de 'kortom'. Ja, we moeten er iets mee, dat zien we ook in dit stuk en tegelijkertijd zit er zo weinig actie in, dat vinden we zorgelijk. Wat ons betreft, komen we groen de crisis uit. Er is meer actie nodig, dank u voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Koolmoes, HAP. Mevrouw KOOLMOES: Dank u wel voorzitter. Ik ben het eigenlijk wel heel veel eens met de vorige sprekers, maar ik zal proberen in twee minuten in te gaan op de drie ambities die vermeld staan in de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Ik zal eerst ingaan op het document en daarna wat vragen aan het college stellen. Ik citeer uit het document.

'Er is gekozen voor een kwantificeerbaar basisveiligheidsniveau, waarbij er nog ruimte is voor maatwerk en ontwerpafwegingen. In de basisveiligheidsniveaus staan normen en richtlijnen, die in dialoog met initiatiefnemers en ontwikkelende partijen uitgewerkt kunnen worden tot een maatwerkoplossing voor een bepaalde ontwikkeling.' Voor het Groot Dictee der Nederlandse taal heb ik hier twee prachtige zinnen uitgesproken, in gewone mensentaal lees ik het als volgt: we gaan werken me een vooraf bepaald veiligheidsniveau, maar bovenal kan het ook maatwerk worden. HAP kan hier alleen maar achter staan. Maatwerk is soms veel beter dan de stroeve lijn volgen in het vastgesteld beleid. Ook de uitgebreide dialogen die gehouden zijn met onze stakeholders zien er daadkrachtig uit, maar bovenal is het een zorgvuldig en gedetailleerd stuk. We zien uit naar het klimaatadaptatiebeleid dat hierop gaat volgen. Het klimaat raakt ons allemaal; de opwarming van de aarde is een feit en we moeten zuinig zijn op onze wereld. Veel woonwijken bevatten nauwelijks groene tuinen en men klaagt als er dan te veel regenwater op de straat blijft liggen. Laten we meer stimuleren dat we vergroenen, ook ondernemers zouden bijvoorbeeld met groene daken kunnen gaan werken.

Ik wil het college oproepen om zowel educatief als informatief en zo breed mogelijk onze inwoners hierin bij de hand te nemen en misschien kan het binnenkort weer in het dorpshuis. Er kan zo veel meer gedaan worden dan beleid schrijven over de klimaatadaptatie, laten we er nu mee beginnen want de jeugd heeft onze toekomst en daarom verdienen zij het dat we het klimaat nu beschermen, dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan blijft nog over: de heer Vermeulen van Forza! Gaat uw gang. De heer VERMEULEN: Dank u, ik ben vanavond een beetje de hekkensluiter. Voorzitter, het klimaat is aan verandering onderhevig, dat kan niemand ontkennen. Van een warme periode in de middeleeuwen gingen we naar de kleine ijstijd en nu wordt het langzamerhand weer een beetje warmer. Het klimaat van de toekomst proberen de wetenschappers te voorspellen met allerhande rekenmodellen. Tot op heden is helaas nog geen een voorspelling uitgekomen. Terwijl we het weer voor morgen nog niet kunnen duiden, weet ons college met zekerheid te maken te krijgen met langere periodes van hitte, droogte, hevige piekbuien en een grotere kans op overstromingen. Een van de plekken waar we nu al de gevolgen van klimaatverandering aan den lijve kunnen ondervinden, zo valt te lezen, is Zwanenburg. Zo lang als ik in Zwanenburg rondloop, en lang Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

11

daarvoor, is er al sprake van wateroverlast. In de Structuurvisie 2030 wordt dat nog gekweten aan de lagere ligging van onze polder en de hogere kweldruk. Vandaag is het klimaat de boosdoener, lekker makkelijk. De hittegolf van dertien dagen in 2020 wordt vermeld ter illustratie van de zich voltrekkende klimaatcatastrofe, de hittegolf van 1965 telde overigens achttien dagen, en die van 1976 zeventien. Maar goed, het wordt wat warmer, ook verstedelijking zorgt voor hogere temperaturen. Voorts kennen we een al maar groeiende bevolking en daarmee ook een toegenomen vraag naar schoon drinkwater. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen, u krijgt een interruptie van mijnheer De Vries die nog dertig seconden spreektijd heeft. De heer DE VRIES: Ik vraag me af of mijnheer Vermeulen ook heeft gezien in het nieuws dat mensen in de zomer in Siberië gingen zwemmen in een rivier die normaal gesproken erg koud is en dat de temperatuur daar twintig tot 25 graden hoger was dan normaal. De VOORZITTER: Voor ik het woord geef aan mijnheer Vermeulen, wil ik tegen mijnheer Jansen zeggen dat u geen spreektijd meer heeft. Dus ik vraag u uw interruptie voor de tweede termijn te bewaren. Mijnheer Vermeulen, kunt u reageren op de vraag van mijnheer De Vries.

De heer VERMEULEN: Zeker, ik heb dat bericht inderdaad gelezen, net als trouwens de berichten van nog geen twee weken terug, dat het in Spanje min 35 was. Er gebeuren inderdaad rare dingen, op de ene plek wat warmer en op de andere plek wat kouder. Maar zoals ik al zei, ik ontken niet dat er veranderingen plaatsvinden in het klimaat of aan het klimaat. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen, gaat u verder met uw eigen bijdrage. De heer VERMEULEN: Als alle met stelligheid aangekondigde rampspoeden zich daadwerkelijk aandienen, kunnen we maar beter voorbereid zijn. Dus mijnheer De Vries, maakt u zich geen zorgen, we willen voorbereid zijn. In het ergste geval zal al die moeite voor niets blijken te zijn geweest en lachen we om ons naïef geloof in klimaatmodellen. Ook als het klimaat helemaal niet zo drastisch verandert, is de fractie van Forza! warm voorstander van een koele woonwerkomgeving, het verminderen van droogtegevoeligheid en een waterrobuuste leefomgeving. De VOORZITTER: En daarmee is uw tijd voorbij, mijnheer Vermeulen. De heer VERMEULEN: Dank u wel voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel, er zijn twee wethouders op dit onderwerpen ingepland en ik wil even weten wie ik als eerste het woord mag geven, mevrouw Sedee of mevrouw Steffens? Mevrouw Sedee, gaat uw gang. Wethouder SEDEE: Voorzitter.

Waar zal ik eens beginnen? Ik begin maar met de laatste spreker, ik begin met mijnheer Vermeulen. Ik ben blij dat u toch meedoet met dit verhaal en als het inderdaad allemaal niet gebeurt, al die vreselijke dingen die beschreven staan in de krant en in wetenschappelijke rapporten en noem maar op, waren we in ieder geval goed voorbereid, zoals u zei. U verwees ook even naar de warme zomer van 1976. Die kan ik me heel goed herinneren. Ik heb toen veel gekampeerd in de zomer bij mijn oom, die was boer – dit is even een klein grapje tussendoor – maar later besefte ik ook dat in die periode de prachtigste wijnen zijn gemaakt. Dat even daargelaten, dat wilde ik even met u delen. Dan ga ik naar mevrouw Koolmoes van HAP. U heeft twee prachtige zinnen geciteerd uit het stuk die zo ongeveer alle vragen die gesteld zijn, beantwoorden. Dat heeft u toch weer mooi voor elkaar. Maar Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

12

als u het heeft over 'we moeten onze inwoners voorlichten', wil ik u wijzen op het feit dat we het NMCX hebben, een organisatie die echt veel doet aan voorlichting en een prachtige website heeft en ook onze kinderen voorziet van informatie. We geven ook veel subsidie uit aan educatie op school als het gaat om bijvoorbeeld verduurzaming. Dan bedank ik voor alle complimenten, maar zeker mijnheer Kenselaar voor de klimaatadaptatieadaptatie. Als u het nu vaak gebruikt, hoef ik het niet meer te doen want ik struikel erover, maar u heeft het leuk gevonden. En dank voor de complimenten. Ook dank aan mijnheer Koomen, u heeft ook complimenten voor het goede voorstel gegeven en u zegt 'wanneer kunnen we het beleid verwachten want het duurt allemaal zo lang?' Ik denk niet dat het zo lang duurt. We moesten nu eenmaal de stresstesten doen. En we hebben echt uitgebreid gesproken met de stakeholders, daar is ook al even aan gerefereerd onder andere door mijnheer Den Elzen. Die gesprekken kosten natuurlijk behoorlijk veel tijd en we hebben uitstel gekregen vanwege corona. Sommige dingen gaan gewoon wat langzamer maar we proberen in de laatste helft van 2021 te komen met ons klimaatadaptatiebeleid. Dan mijnheer Spijker, over de kosten.

Die kosten komen natuurlijk – dat staat volgens mij ook in het stuk en er is volgens mij door de VVD ook aan gerefereerd – uit de rioolheffing en ook door wat subsidies. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee, u bent over de helft van de tijd van het college, dus houdt u daar rekening mee. Wethouder SEDEE: Ja. Maar als je kijkt naar 'het klimaatbeleid en wat mag dat dan gaan kosten?' is dat natuurlijk onderdeel van het onderzoek want we gaan kijken wat de financiële haalbaarheid van de onderzoeken zijn. Dat staat in het stuk en als u wilt, kan ik de pagina geven. Wat opvalt, volgens mijnheer Den Elzen, maar vier dorps- en wijkraden. Dat is niet echt een vraag aan mij maar als u wilt kan ik even vragen aan de ambtenaren of er misschien afmeldingen zijn. Dat wil ik graag voor u doen. Dan mijnheer Jansen van GroenLinks 'wanneer zijn we uitgeleerd? Mijnheer Jansen, volgens mij zijn we op het gebied van klimaatadaptatie en alle maatregelen die we moeten nemen ons hele leven lang niet uitgeleerd want ik hoop dat er steeds weer nieuwe en vernieuwende praktijken en oplossingen zijn om deze opwarming van de aarde tegen te gaan, en de overstromingen, en noem maar op. Dus ik hoop eerlijk gezegd dat we nooit uitgeleerd zijn. Dan mevrouw Van 't Hull. De VOORZITTER: Uw laatste minuut gaat in, mevrouw Sedee.

Wethouder SEDEE: Mevrouw Van 't Hull kan misschien even haar vraag herhalen, als ik dat mag vragen voorzitter, want die kan ik me gewoon niet herinneren. De VOORZITTER: U krijgt ook een interruptie van mijnheer Jansen. Ik ga eerst naar mevrouw Van 't Hull. Mevrouw VAN 'T HULL: Dank u wel. Dat ging over hoe ik het moest zien, ik heb het gelezen als plan van aanpak, maar het heet 'uitvoeringsagenda'. Dus is het een plan van aanpak? Want met een uitvoeringsagenda kunnen we pas zien wat we daar aan geld en andere middelen voor nodig hebben. De VOORZITTER: Ik ga eerst nog even naar mijnheer Jansen, GroenLinks, voordat ik terug ga naar mevrouw Sedee.

Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

13

De heer JANSEN: Dank u wel voorzitter, de wethouder heeft mij verkeerd begrepen. Dat leren moeten we inderdaad blijven doen, maar mijn vraag was er meer op gericht dat het klimaatadaptatiebeleid in 2021 naar de raad zou gaan en de vraag daarover was 'wanneer kunnen we dat verwachten?' Wanneer zijn we uitgeleerd om dat klimaatadaptatiebeleid als raad te krijgen? Ik heb daar meerdere vragen over gehoord van andere collega's. De VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Koolmoes HAP. Mevrouw KOOLMOES: Dank u wel voorzitter. Mevrouw Sedee, helemaal aan het begin was ik al aan de beurt en ik dacht 'ik laat u eerst even uitspreken', maar ik wil toch even aanhaken. NMCX is uiteraard een uitstekende organisatie en daar zult u mij niet over horen, maar ik denk dat we als gemeente veel meer kunnen doen, bijvoorbeeld in de InforMeer, misschien kan de burgemeester er een keer een column aan wijden. Ik denk dat we als gemeente ook echt een rol hierin moeten pakken en ook naar de inwoners toe veel meer moeten communiceren hierover. Dank u wel. De VOORZITTER: Mijnheer Koomen ook een interruptie, gaat uw gang. Uw microfoon staat uit, mijnheer Koomen, we horen u niet. De heer KOOMEN: Nu wel. In aanvulling op de vorige spreker, de smalle opvatting van het stuk. Ik zie te weinig over bijvoorbeeld nieuwbouw en gedragsbeïnvloeding, daar zou ik van de wethouder graag nog wat over willen horen.

De VOORZITTER: Voor we naar de wethouder gaan, nog een interruptie van mijnheer Spijker en dan gaat de wethouder alle vragen beantwoorden. De heer SPIJKER: Dank u wel voorzitter. Mevrouw Sedee, wat ik bedoelde met de kosten, was dat we met de woorden van de burgemeester zitten 'we moeten steeds meer bezuinigen door de huidige coronacrisis'. Ik wilde eigenlijk de focus leggen op 'hoe belangrijk is dit?' Gaan we hier wel een kernpunt van maken, de riolering en de speciale spaarbekkens, of kunnen we dit nog even opzij zetten? Ik wil graag de importantie weten. De VOORZITTER: Mevrouw Sedee, het spijt me dat ik het nog een keer herhaal, maar er is nog heel weinig spreektijd voor het college dus houdt u het kort alstublieft. Wethouder SEDEE: Beleid af, tweede helft '21, dat had ik al gezegd. Dit is heel belangrijk want het is een verplichting, mijnheer Spijker, we moeten dit uitvoeren. Is het te smal qua beleid, moeten we ook fijnstof en allerlei andere zaken meenemen? We beginnen hier, met deze drie ambities, als u dat goedvindt. Als u dat niet vindt, moet u daar iets van vinden. Dan de VVD – ik propbeer nog even wat tijd voor mevrouw Steffens over te houden – we doen al werk met werk en we zijn al aan het koppelen maar we moeten nog wel een aantal dingen inventariseren voor het beleid. Hoe we in de toekomst omgaan met klimaatadaptatie, daar moeten we gewoon beleid voor maken.

De VOORZITTER: Dat roept toch nog een interruptie op van mevrouw Van 't Hull, VVD, gaat uw gang. Mevrouw VAN 'T HULL: Dan denk ik dat dit een bevestiging is van het idee dat dit een plan van aanpak is om te komen tot beleid en vanuit daar naar een uitvoeringsagenda te gaan. Ik was verward door de naam. De VOORZITTER: Ik zie een duim en nog een interruptie van mijnheer Jansen vervolgens. Gaat uw gang. Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

14

De heer JANSEN: Dank u wel voorzitter, ik wil de wethouder vragen of een inschatting kan worden gemaakt wanneer in 2021 dan dit plan van aanpak afgerond is en we overgaan naar de volgende fase. De VOORZITTER: Misschien kunt u daar nog antwoord op geven, mevrouw Sedee, en dan geef ik echt het woord aan mevrouw Steffens. Wethouder SEDEE: Daar kan ik niets over zeggen. Tweede helft, en ik weet niet wanneer. We hebben hier toch echt onze tijd voor nodig, mijnheer Jansen. De VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Steffens, gaat uw gang. Wethouder STEFFENS: Ik kan kort zijn want er is veel gevraagd en ook al veel beantwoord door mevrouw Sedee. Ik wil nog even ingaan op de gedragsverandering en bewustwording en communicatie want dat wordt door een aantal van u benadrukt en ik denk dat u daar een punt heeft. Het is voor ons belangrijk om eerst te weten wat we met elkaar willen bereiken, wie wat gaat doen en wie wat kan uitvoeren. Dat geldt voor inwoners, ondernemers, gemeente en stakeholders. Als we dat helder hebben, weten we ook wat we gaan communiceren. Over bewustwording heb ik gehoord van velen, ik hoorde het van mijnheer Koomen, van mevrouw Koolmoes en van mijnheer Den Elzen.

Over tegel eruit, plantje erin en dergelijke zaken die voor onze inwoners belangrijk zijn, blijven we communiceren en als het plan afgerond is, mag u van ons verwachten dat u daar ook een helder plan voor communicatie en bewustwording bij krijgt. Dat was het, voorzitter. De VOORZITTER: Dank u wel mevrouw Steffens. Dan gaan we naar de tweede termijn. Ik heb begrepen dat mijnheer Den Elzen ontzettend graag wil beginnen met het openen van het debat dus dat gaan we doen en daarna mijnheer De Vries en dan mijnheer Jansen. De heer DEN ELZEN: Dank u wel voorzitter, ik had net al een paar keer iets willen zeggen, maar mijn tijd was op dus dat had u mij toch niet toegestaan. Dus ik dacht 'ik begin het debat'. We krijgen in 2021 beleid. Ik heb het wethouder Sedee ook horen zeggen 'er komt zo meteen beleid', dus we moeten het nog meer gaan vervakken (0.53.54) Ik heb in mijn bijdrage al iets gezegd over een verplicht percentage groenopgave of een maximum aan verharding, de stoeptegeltaks, werd dat vroeger wel eens genoemd, met percentages. Hoe denken de collega's erover om daar gewoon te zeggen 'minimaal zoveel procent moet gewoon groen zijn omdat we die adaptatie, het klimaat, een plek moeten geven'? Hoe denken collega's erover om dat vast te leggen? De VOORZITTER: Ik zie als eerste een reactie van mijnheer Vermeulen.

De heer VERMEULEN: Ik ben het helemaal eens met het streven, maar dat moet dan toch zo zijn dat we onze inwoners daartoe verleiden en ik weet niet of u dat ook dacht, maar ik zie er niets in om dat dwingend op te leggen van bovenaf. Dus als we onze inwoners ertoe kunnen verleiden dat ze meer groen in hun tuinen doen en meer stenen weghalen, kunnen we ons daar prima in vinden. De VOORZITTER: Ik ga eerst even de reacties op de vraag van mijnheer Den Elzen ophalen en ik zie allemaal handjes, maar ik weet niet zeker of u een nieuw punt wilt inbrengen of wilt reageren. Mijnheer Blom, wilde u reageren op de vraag van mijnheer Den Elzen? De heer BLOM: Ik wil sowieso reageren.

Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

15

De VOORZITTER: Gaat uw gang. De heer BLOM: Ik vind het al mooi dat ik de tijd krijg om te praten. Ik ben het wel met mijnheer Den Elzen eens, maar ik zie het in de praktijk ook gebeuren dat er bij nieuwbouw minder parkeerplekken worden toegewezen aan de nieuwe bewoners en dat daardoor de voortuin wordt verhard en de auto daar geparkeerd wordt. Het is soms wel erg lastig om bewoners in een richting te krijgen die voor het algemeen nut handig is. Het is heel lastig om dat voor te schrijven, dat is mijn mening. De VOORZITTER: Mijnheer De Vries, ChristenUnie-SGP. De heer DE VRIES: Dank u wel voorzitter, in principe ben ik het wel eens met mijnheer Den Elzen, ik ben voor veel groenere tuinen, en groenere straten ook, alleen is de vraag hoe je dat handen en voeten geeft. Als daar een goed idee voor komt dat uitvoerbaar is, zijn we daar heel erg voor. De VOORZITTER: Mijnheer Jansen, GroenLinks. De heer JANSEN: Dank u wel voorzitter, ik moest wel glimlachen toen mijnheer Den Elzen dat aangaf, ik zit nog maar twee jaar in de raad maar we hebben al een aantal keer een poging gedaan, vanuit verschillende fracties, D66, ChristenUnie-SGP, wijzelf, om te zorgen voor 'tegel eruit, groen erin'. En ik zie nu een prachtig raadsvoorstel waar eigenlijk letterlijk staat dat we dat moeten uitvoeren.

Dus ja, GroenLinks is daar hartstikke voor en om dat voor elkaar te kunnen krijgen, zou je daar misschien een kleine stimulering tegenover kunnen stellen. Volgens mij had mijnheer De Vries dat eerder voorgesteld. Of een kleine subsidie, laten we die weer van stal halen. De VOORZITTER: Dank u wel. Mevrouw Koolmoes, HAP. Mevrouw KOOLMOES: Dank u wel. Er wordt gerefereerd aan de Ssteenbreek, een beetje het stokpaardje van mijnheer De Vries. Een heel fijne stichting en fijne actie, maar het kost wel geld. Mijnheer Den Elzen, als ik het goed begrijp, wilt u een minimaal percentage groen in de wijk en dat dan ook begrenzen. Ik denk dat we onszelf tekort doen daarmee op ander beleid, misschien woningbouw, of wat dan ook. Ik denk dat we als gemeente al heel veel groen hebben in onze gemeente en dat we er ook altijd wel mee bezig zijn, maar ik denk dat als je het gaat begrenzen en zegt 'het moet zoveel procent zijn', je misschien in de knoop komt met andere plannen. Dank u wel. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Spijker, EEN Haarlemmermeer. De heer SPIJKER: Ik ben het ook helemaal eens met mijnheer Den Elzen, maar ik heb ook nog een interessante oplossing: sedumplantjes op daken. Die houden water vast en zorgen voor verkoeling en daktuinen op plekken waar we geen zonnepanelen hebben. De VOORZITTER: Mevrouw Van 't Hull, VVD.

Mevrouw VAN 'T HULL: Ik denk dat we allemaal heel blij kunnen zijn me dit voorstel dat voorligt want we krijgen nu een groot kader waaronder al dit soort voorstellen, die heel veel raadsleden hebben, misschien een plek kunnen krijgen als oplossing. Dat gaan we dit jaar nog zien dus dat lijkt me goed. Om daar nu al meteen een vast percentage tegenaan te gooien, daarvoor vind ik het nog in een te vroeg stadium. Maar ik denk dat we met z'n allen graag ruim en met groen wonen. De VOORZITTER: Mijnheer Koomen, D66.

Conceptverslag Raadssessie Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie 28 januari 2021

16

De heer KOOMEN: Het zal u niet verbazen dat we ook van harte vol zijn. Ik sluit me aan bij het initiatief van mijnheer Den Elzen, maar de vraag is natuurlijk 'hoe gaan we dit realiseren?' want we horen al langer dat we het allemaal wel willen, maar wat heb je er nu uiteindelijk voor over om het werkelijk voor elkaar te krijgen? Dus het kan niet bij goede voornemens blijven. Het moet nu ook concreet worden en het voorstel om dat te vervatten in percentages lijkt me best een goed streven om te verkennen. Ik wil meegeven als idee: in de openbare ruimte en onze eigen ruimte zijn die percentages veel makkelijker te handhaven natuurlijk dan op privégrond dus daar kunnen we beginnen, met onze eigen omgeving. Maar je kunt het ook koppelen aan bepaalde nieuwbouw als voorwaarde. Het is best asociaal om alles te bestenen en al het water maar af te schuiven op de openbare ruimte, zo kun je het ook bekijken. Dus er zijn bij nieuwbouw en eigen grond meer mogelijkheden, voor bestaande grond zal je inderdaad moeten verleiden met of de tegeltaks gaan invoeren, mijnheer Den Elzen. Misschien dat dat nog een creatieve oplossing is als we nog een gat in de begroting hebben. De VOORZITTER: Dank u wel. Mijnheer Beusenberg, SRH. De heer BEUSENBERG: Voorzitter, dank u wel.

Wij denken dat meer groen in de gemeente natuurlijk een fantastisch streven is, maar net wat mijnheer Koomen zegt, op gemeentegrond is dat makkelijk te handhaven maar ik denk niet dat het op privégrond, bijvoorbeeld in mensen hun tuin, een goed idee is om een percentage vast te stellen dat mensen aan groen moeten hebben. Die mensen hebben al een huis gekocht hier, ik denk niet dat wij hen dan moeten verplichten om een X-aantal meters aan oppervlakte groen in hun tuin te hebben want ik denk niet dat dat de Nederlandse manier van werken is. Dank u wel. De VOORZITTER: Mijnheer Vermeulen, Forza! De heer VERMEULEN: Voorzitter, dank. We zijn in principe in de tweede ronde en ik wil eigenlijk reageren op iets wat mijnheer Jansen net zei, want die bereed het subsidiestokpaardje. Nu had ik net begrepen dat we in een soort coronacrisis zitten waarin we eigenlijk een beetje de hand op de knip moeten houden dus misschien dat mijnheer Jansen het dan met me eens is dat het uitdelen van geld misschien niet het beste idee is. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik zie dat er een nieuw punt wordt ingebracht door mevrouw Koolmoes van HAP, of zijn er nog mensen die nog willen reageren op het punt waar we het nu over hadden? Mijnheer Jansen wilde nog reageren, ik kom zo bij mevrouw Koolmoes, maar we ronden dit eerst af. Mijnheer Jansen, GroenLinks.

De heer JANSEN: Ik had in mijn bijdrage aangegeven, dat heeft mijnheer Vermeulen vast ook gehoord, dat uiteindelijk de baten de kosten overstijgen. Natuurlijk, soms doet het pijn in het begin dat je geld uit moet geven, maar op de langere termijn hebben we er voordeel van. De VOORZITTER: Mijnheer Den Elzen wil daar ook nog op reageren, gaat uw gang. De heer DEN ELZEN: Ik wilde toch nog even reageren op wat de andere partijen zeiden, na zelf het debat hierover geopend te hebben. Ik gaf in mijn bijdrage al aan dat voor water al 15% geldt. Dat is gewoon opgelegd en dat staat er gewoon in. Bebouwingspercentages op bouwvlakken hebben we ook al in bestemmingsplannen dus er is heel veel mogelijk. Het is een keuze tussen natte of droge voeten strakjes, het is een richting van denken en omdenken, zeg ik dan maar, waarom moet altijd alles dicht, waarom moet een parkeerterrein helemaal gesloten zijn? Dat kan ook met open