2. RV Septembercirculaire 2022 gemeentefonds (2022.0002040).pdf

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

Septembercirculaire 2022 gemeentefonds drs. Jurgen Nobel Niels Poelman 11 oktober2022

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

2022.0002040

1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college besluitde raad voor testellen om: 1. de financiëleeffecten van de septembercirculaire2022 te verwerken in de Programmabegroting 2023-2026; 2. hiertoe de le begrotingswijziging voor2023 vast te stellen. 2. Samenvatting Op 21 september 2022 is de septembercirculairevan het gemeentefonds gepubliceerd. Met dit voorstelinformerenwij u over de consequenties van de inhoudvan deze circulaire voorhet meerjarenbeeld. Enkele jaren geleden is bij de behandeling van de programmabegroting door de raad verzocht de actuele informatievan de septembercirculairete verwerken in het meerjarenbeeld van de vast te stellen programmabegroting als er sprake is van relatief grote wijzigingen ophet meerjarenbeeld. Bij deze septembercirculaire is sprake van grote mutaties. Om de informatiete kunnenverwerken in het meerjarenbeeld is een raadsvoorstel en vaststelling van de bijbehorende begrotingswijziging noodzakelijk.De ontwikkeling van het meerjarenbeeld na verwerking van de circulaire wordt hieronder weergegeven. Omschrijving(bedragenx € 1.000;min = nadeel)

2023

2024

2025

2026

Meerjarenbeeld Programmabegroting 2023-2026 Septembercirculaire 2022: financiëleuitkomsten2022-2026

1.157 2.880

7.952 -1.787

15.295 -3.974

-7.851 2.127

Geactualiseerd meerjarenbeeld

4.037

6.165

11.321

-5.724

De belangrijkste mutaties in deze circulaire betreffen het vastzetten van de volumecomponent van het accres in de periode 2022-2025, de middelen behorend bij de verhoging van het richtbedrag van de energietoeslag en een eenmalige bijdrage van het Rijk in 2026 in de aanloop naar de nieuwe financieringssystematiekgemeenten. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? Op 21 september 2022 is de septembercirculairevan het gemeentefonds gepubliceerd. Met dit voorstelinformerenwij u over de consequentiesvan de inhoudvan deze circulaire voorhet

pagina 2

Septembercirculaire 2022 gemeentefonds

meerjarenbeeld. De circulaire zelf kuntu via de link https://www.riiksoverheid.nl/binaries/riiksoverheid/documenten/circulaires/2022/09/20/septe mbercirculaire-gemeentefonds2022/septembercirculaire+gemeentefonds+2022+%28actualisatie+23+september%29.pdf bekijken. De financiëleeffecten voorhet jaar 2022 worden verwerkt in de Najaarsrapportage 2022 en voorde jaren 2023 tot en met 2026 doorvaststelling van de le begrotingswijzing van 2023. Voor2022 en 2023 wordt een voordeel geprognosticeerd. Voorde jaren 2024 en 2025 is sprake van een nadeel, waarna 2026 een voordeel geeft. Het voordeel in 2026 wordt met name veroorzaakt dooreen eenmalige bijdrage van het Rijk in afwachting van de nieuwe financieringssystematiek gemeenten. De bijdrage is echter onvoldoendeom de jaarschijf 2026 in onsmeerjarenbeeld sluitend te maken. De mutaties worden hieronder toegelicht. Achtereenvolgens gaan wij in opde: 1. financiëleuitkomsten2022-2026; 2. afrekening 2021; 3. actualisatie meerjarenbeeld 2022-2026. 3.2

Wat gaanwe daarvoordoen?

1. Financiëleuitkomsten2022-2026 In vergelijking met de cijfers volgens de meicirculaire gemeentefonds 2022 en de Programmabegroting 2023-2026 is de ontwikkeling van de uitkeringen uit het gemeentefonds als volgt: Omschrijving(bedragenx € 1.000;min = nadeel)

2022

2023

2024

2025

2026

Meicirculaire 2022/Programmabegroting 2023-2026

243.700

252.100

259.100

237.600

Mutaties septembercirculaire

247.122 5.484

3.353

-1.400

-3.900

2.200

Septembercirculaire 2022

252.606 247.053

255.200 239.800 250.700

De mutaties van de septembercirculaire bestaan uit de volgende posten: Omschrijving(bedragenx € 1.000;min = nadeel)

Accres, ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen BTW Compensatiefonds Eenmalige rijksbijdrage financieringssystematiek Energietoeslag* Asiel (inburgering)** Gezond in de stad* Maatschappelijke begeleiding statushouders (2021)* Maatschappelijke begeleiding statushouders (2022)* Invoeringskostenomgevingswet Wet kwaliteitborging bouw*

2022

2023

2024

839 -26

2.925

-38

2025

2026

-2.315

-3.342 6.731

2.784 181 41

399

313

74

74

74

73

-1.762 13

-1.700 41

-1.234

-45

3.353 -1.400

-3.900

2.200

417 -237 1.107

Leerlingenvervoer Oekraïne*

182 178

Participatie

29

Compensatiejeugdzorg Diverse kleine mutaties en afrondingen

-11

-28

Totaalmutaties

5.484

Af: taakmutaties:

-3.365

-473

-387

-74

-73

Mutatiemeerjarenbeeld

2.119

2.880

-1.787

-3.974

2.127

* Dit betreffen taakmutaties. Deze mutaties wordenverrekend met de budgetten van de betreffende beleidsdoelen en zijn daarmee budgettair neutraal. ** Taakmutatie alleen in jaarschijven 2023 en 2024.

Septembercirculaire 2022 gemeentefonds

pagina 3

Accres Op basis van de Miljoenennota2023 van het Rijk zijn de accressen bijgesteld. Het kabinet heeft de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) het voorstelgedaan de volumecomponent van het accres voorde jaren 2022-2025 te bevriezen. Daarmee beoogt het Kabinet een stabiele financiering van de medeoverheden te realiseren. De VNG heeft met dit voorstelingestemd. Doorhet vastzetten van het volumedeel van het accres voorgemeenten zijn bij zowel het Rijk als de gemeenten veel minder budgettaire schommelingen dan voorheen. Vanaf 2026 is het accres vastgezet opeen plusvan € 1 miljard bovenop de stand van de Miljoenennota2022. Zoals toegelicht in de brief meicirculaire (X.2022.04126) leidt dit in 2026 tot een neerwaartse bijstelling van het accres. Het gereserveerde accres wordt in alle jaren wel bijgesteld als gevolg van de jaarlijkse loon-en prijsontwikkelingzoals deze doorhet Centraal Planbureauwordt geraamd. Deze is vooralle jaren positief,een systeemwijziging in de berekening van het accres leidt vanaf 2024 tot een nadeel ten opzichte van het accres dat bij de meicirculaire 2022 werd gepresenteerd. Ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen De ontwikkelingvan de uitkeringsbasis geeft de correctie ophet gemeentefonds doorde ontwikkeling opde maatstaven weer.

Als de maatstaven landelijk in volumetoenemen,dan zou het bedrag per maatstaf omlaag moeten om het totaal van het gemeentefonds gelijk te houden (dus bij bijvoorbeeldeen stijging van het totaal aantal inwonersgaat het bedrag per inwoner omlaag). Dit effect wordt via de uitkeringsfactor verrekend. Verder is sprake van hoeveelheidsverschillen doordat de basisgegevens die gehanteerd worden voorde berekening van de algemene uitkering zijn bijgesteld opbasis van actuele informatie over 2022 van het Centraal Bureau voorde Statistiek (CBS). Als de actuele cijfers afwijken ten opzichte van eerdere ramingen ontstaanhoeveelheidsverschillen. Een groot aantal basisgegevens is doorhet CBS definitief vastgesteld voor2022. De definitieve basisgegevens zijn vooronzegemeente veelal hoger dan de doorhet Rijk gehanteerde voorlopigegegevens. Voor Haarlemmermeer ontstaat hierdoor een voordeel in 2022. BTW-compensatiefonds Doorde gemeenten wordt de BTW die verschuldigd is over uitgaven vooroverheidstaken gedeclareerd bij het BTW Compensatiefonds(BCF). Voordeze declaraties heeft het Rijk een plafondingesteld. Als er meer of minder dan dit plafondwordt uitgekeerd dan wordt dit gecompenseerd dooreen verlaging ofverhoging van de algemene uitkering. De ruimte onder het plafondis lager dan eerder ingeschat, waardoor een klein nadeel ontstaat.

Eenmalige bijdrage financieringssystematiek Het Rijk werkt met gemeenten aan een nieuwefinancieringssytematiek vanaf 2026. In aanloop daarnaartoe stelt het kabinet eenmalig € 1 miljard extra in 2026 beschikbaar. Via de algemene uitkering komt € 924 miljoen beschikbaar. Een bedrag van € 76 miljoenwordt toegevoegd aan het BTW-compensatiefonds. Energietoeslag In de meicirculaire 2022 is € 854 miljoen beschikbaar gesteld in verband met het verstrekken van een energietoeslag aan huishoudens met een laag inkomen.Daarnaast heeft het Kabinet aangekondigd het richtbedrag van de eenmalige energietoeslag nogmaals te verhogen, van € 800 naar € 1.300. Doorhet kabinet is extra budget (€ 550 miljoen)toegekend aan gemeenten voorde ophoging van de energietoeslag en de extra uitvoeringkosten.Hiervan is € 500 miljoen bestemd voorde ophoging van de energietoeslag en € 50 miljoenvoorde extra

Septembercirculaire 2022 gemeentefonds

pagina 4

uitvoeringskostenvan gemeenten. In deze circulaire is de verdeling van het aanvullendebedrag verwerkt. Asiel (inburgering) In het bestuurlijkakkoord met betrekking tot de opvangvan asielzoekers op26 augustus jongstleden is afgesproken dat het Kabinet voldoendefinanciëlemiddelen beschikbaar stelt voorintegratie. Als gevolg van een hogere instroomvan inburgeraars is afgesproken het budget voorde inburgering voorde jaren 2022, 2023 en 2024 te verhogen met respectievelijk € 20 miljoen,€ 40 miljoenen € 30 miljoen. Hiermee worden gemeenten in staat gesteld alle inburgeraars passende ondersteuningte bieden. Gezond in de stad In het kader van het actieprogramma Kansrijke Start van 12 september 2018 zijn eerder middelen via de decentralisatie-uitkering Gezond in de stad aan het gemeentefonds toegevoegd voorgemeenten die zich eerder hebben aangemeld om een lokale coalitie te vormen rondom de eerste 1.000 dagen van kinderen. In het coalitieakkoordvan het Rijk is aangegeven dat Kansrijke Start in alle gemeenten van Nederland wordt ingezet. Daartoe ontvangenookde gemeenten die zich nog niet eerder hebben aangemeld in 2022 middelen om een lokale coalitie te vormen rondomde eerste 1.000 dagen van kinderen. Bij deze septembercirculaireworden voorde betreffende gemeenten (waaronder Haarlemmermeer) deze middelen aan de decentralisatie-uitkering Gezond in de stad toegevoegd.

Maatschappelijke begeleiding statushouders Voorhet verzorgen van de maatschappelijke begeleiding van inburgeringsplichtige asielmigranten en hun gezinsleden ontvangende gemeenten een vergoeding. Deze vergoeding is gebaseerd ophet aantal inburgeringsplichtige asielmigranten dat in 2021 stond ingeschreven bij de gemeente en waarvoor nog niet eerder een bijdrage is ontvangen.Met deze vergoeding is in de Jaarstukken 2021 rekening gehouden. Toen is gerekend met een voorlopigaantal. Het definitieve aantal is hoger, waardoor de werkelijk te ontvangenvergoeding hoger wordt dan waarmee rekening is gehouden in de jaarstukken. Per saldo ontvangenwe een hogere bijdrage, € 159.000 (€ 417.000 - € 258.000). In 2022 is de regeling vervallen doorde nieuwewet inburgering, waardoor geen middelen ontvangenzullenworden. InvoeringskostenOmgevingswet In de meicirculaire 2022 is reeds aangekondigd dat het Rijk in totaal € 150 miljoen bijdraagt aan de transitiekostendie gemeenten hebben gemaakt in aanloopnaar de invoeringvan de Omgevingswet. Er volgt nog een stelselevaluatie, waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten opnieuwin kaart worden gebracht. Wij hebben in de Programmabegroting 2022-2025 al rekening gehouden met de invoeringskostenOmgevingswet, waardoor de nudoorhet Rijk verstrekte middelen kunnenvrijvallen.

Over de middelen voorde jaren 2023 tot en met 2025 volgt meer informatiein een latere circulaire. Wet kwaliteitsborging bouw De Wet kwaliteitsborging bouw(Wkb) treedt naar verwachting vanaf 1 januari 2023 gefaseerd in werking. De Wkb heeft als doel de bouwkwaliteiten het bouwtoezichtte verbeteren door inschakeling van private kwaliteitsborgers. Onder deze wet zullenkwaliteitsborgers zorgdragen voorhet voldoenaan de bouwtechnische regels. Deze taken vervallen hiermee bij gemeenten die overigens wel het bevoegd gezag blijven houden. Tegelijkertijd wijzigen bepaalde wettelijke taken en krijgen gemeenten er extra wettelijke taken bij, zoals registratie en beoordelingvan de Wkb-meldingen. Hieronder vallen onderandere bouwmeldingen,gereedmeldingen en informatieverstrekking van de start en einde van bouwwerkzaamheden.Voorde noodzakelijke

pagina 5

Septembercirculaire2022 gemeentefonds

voorbereidingendie de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wkb ontvangengemeenten in 2022 een bijdrage van € 25 miljoenin aanvulling opde € 10 miljoen die eerder in 2021 is verstrekt. Daarnaast ontvangende gemeenten na inwerkingtreding een jaarlijkse bijdrage (tot en met 2026) van € 10 miljoenvoorhet uitvoerenvan de Wkb-taken. Leerlingenvervoer Oekraïne De decentralisatie-uitkering Leerlingenvervoer Oekraïense leerlingen is een tegemoetkoming aan gemeenten voorde kostendie zij hiervoor hebben gemaakt. De decentralisatie-uitkering ziet toe opde periode vanaf 1 maart 2022 tot aan de zomervakantie op16 juli 2022. De bedragen die wordentoegekend aan een gemeente zijn gebaseerd ophet aantal geregistreerde kinderen uit Oekraïne, met peildatum 6 mei 2022. In de uitkering wordt onderscheid gemaakt tussen leerlingen in het Voortgezet Onderwijs (VO) en leerlingen in het Primair Onderwijs (PO). Participatie Eerder heeft het Kabinet de gemeenten, in 2020 en 2021, een bijdrage verstrekt voorhet opvangenvan de exploitatietekortenvan de Sociale Werkbedrijven als gevolg van de coronacrisis.Het Kabinet stelt voorditzelfde doel aanvullend€ 10 miljoen beschikbaar voorde periode van 1 januari tot 1 april 2022. Het bedrag is toegevoegd aan de integratie-uitkering Participatie.

Compensatiejeugdzorg In de brief bij de meicirculaire 2022 (X.2022.04126) bentu geïnformeerd over de incidentele compensatievoorde tekorten in de jeugdzorg 2023. Dit bedrag was lager dan het bedrag waar rekening mee was gehouden. Het verschil wordt met name veroorzaakt doorde herijking van het gemeentefonds welke ingaat per 1 januari 2023. Het Kabinet is de komende tijd nog met gemeenten en andere relevante partijen verder in gesprek over de Hervormingsagenda Jeugd. Bij het vaststellen van deze hervormingsagenda zal het Kabinet ookbesluitenover de extra middelen voor2024 en verder. De verwachte bedragen voor2024 en verder zijn geactualiseerd in verhouding tot het bedrag dat over 2023 wordt ontvangen,waardoor een nadeel ontstaat. 2. Afrekening2021 De algemene uitkering 2021 is met € 155.000 verminderd. De belangrijkste oorzaak hiervan is dat de uitkeringsfactor van de algemene uitkering over 2021 is verlaagd. Het nadeel zal worden verwerkt in de Najaarsrapportage 2022. 3. Actualisatie meerjarenbeeld 2022-2026 Na verwerking van de uitkomstenvan de septembercirculaire ontstaat het volgende geactualiseerde meerjarenbeeld: Omschrijving(bedragenx € 1.000;min = nadeel)

2022

2023

2024

2025

2026

Meerjarenbeeld Programmabegroting 2023-2026 Septembercirculaire 2022: financiëleuitkomsten2022-2026

3.501

1.157

15.295

2.880

-3.974

-7.851 2.127

Septembercirculaire2022: afrekening 2021

2.119 -155

7.952 -1.787

Geactualiseerd meerjarenbeeld

5.465

4.037

6.165

11.321

-5.724

pagina 6

Septembercirculaire 2022 gemeentefonds

3.3 Wat mag hetkosten? Aan de uitvoering van dit voorstelzijn, naast de beschikbare capaciteit, geen kostenverbonden. De inkomstenuit het gemeentefonds wordenverantwoordin de programmabegroting bij onderdeel B van het Overzicht algemene dekkingsmiddelen, taakveld 0.7. Watzijn definanciëlerisico's? Onze gemeente looptgeen vermeldenswaardige financiëlerisico's bij de uitvoering van dit voorstel. 3.4 Wie is daarvoorverantwoordelijk? De middelen uit het gemeentefonds zijn de belangrijkste inkomstenbron voorde gemeente Haarlemmermeer. De raad is vanuitzijn budgetrecht verantwoordelijkvoorhet via de programmabegroting inrichten van een solide financiëlehuishouding die structureel en reëel in evenwicht is. Het college geeft uitvoering aan de doelen en activiteiten uit de programmabegroting. De portefeuillehouderfinanciënis binnenhet college hiervoor het eerste aanspreekpunt. 3.5 Wanneeren hoe zal de raad/hetcollegeoverde voortgangworden geïnformeerd? Dit voorstelleidt tot een eerste begrotingswijziging opde Programmabegroting 2023-2026. Drie maal per jaar worden de circulaires van het gemeentefonds gepubliceerd. Bij het verschijnen van de decembercirculaire 2022 zal de raad opnieuwover de financiëleconsequentiesworden geïnformeerd. 4. Ondertekening Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,

lans-Wijdeven