13025221 rv Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouders Inlichtingen Collegevergadering

Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026 mr. Charlotte van der Meij, Charif El Idrissi, MSc Jeroen Haster 17 februari 2026

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

13025221

1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college heeft besloten om: 1. in te stemmen met de bestuurlijke reactie op het advies van de Participatieraad over de Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en de beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026; 2. de volgende beleidsregels met terugwerkende kracht tot 1 januari 2026 vast te stellen: Beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz gemeente Haarlemmermeer 2026; Beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026. Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. de Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 vast te stellen onder gelijktijdige intrekking van de Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2025 (12166095).

2.

Samenvatting

Jaarlijks wordt, indien nodig, een nieuwe Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer (hierna te noemen verordening) vastgesteld. Dit betreft dan veelal een nieuwe verordening naar aanleiding van nieuwe- of gewijzigde wettelijke regelgeving, jurisprudentie of nieuwe inzichten op basis van de uitvoering. In de Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 is een aantal kleine wijzigingen opgenomen ter verduidelijking voor de inwoners en de uitvoering en om de ontwikkeling van nieuwe voorzieningen op basis van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) mogelijk te maken. Daarnaast wijzigt de grondslag voor het tarief van een persoonsgebonden budget (pgb) voor informele zorg. De wijziging van de Participatiewet door middel van het aangenomen wetsvoorstel Participatiewet in balans beoogt meer menselijke maat, vertrouwen en eenvoud in de uitvoering. De wijzigingen van de verordening hebben vooral betrekking op werk en maatschappelijke participatie. Daarnaast worden een aantal technische aanpassingen voorgesteld.

Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet, pagina 2 IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026

Naast het vaststellen van de Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026, hierna te noemen verordening, stellen we twee nieuwe beleidsregels vast. De gewijzigde Participatiewet per 1 januari 2026 beoogt meer menselijke maat, vertrouwen en eenvoud in de uitvoering. De meeste wijzigingen zijn al meegenomen in de actualisering van onze bestaande beleidsregels (12829623). In de nieuwe beleidsregels Participatiewet, Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte werkloze werknemers (IOAW), Wet inkomensvoorziening oudere en gedeeltelijk arbeidsongeschikte gewezen zelfstandigen (IOAZ), Besluit bijstandverlening zelfstandigen (Bbz) worden de wijzigingen van de Participatiewet in balans meegenomen die in december 2025 niet in één van de bestaande beleidsregels konden worden ondergebracht. Vanwege uitspraken van de Centrale Raad van Beroep (CRvB) (29 mei 2024, ECLI:NL:CRVBB:2024:1095; ECLI:NL:CRVB:2024:1096 en ECLI:NL:CRVB:2024:1097) hebben we met betrekking tot de Jeugdwet en de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) de uitwerking van de begrippen 'eigen mogelijkheden' en het 'probleemoplossend vermogen' aangepast. Gelijktijdig hebben we de toegankelijkheid voor inwoners en professionals vergroot door alle beleidsregels voor Jeugd en Wmo samen te voegen, aan te vullen en eenduidig te formuleren.

Alle beleidsregels voor het toegangsproces, individuele voorzieningen jeugd en Wmo en persoonsgebonden budget (pgb) staan nu in één document met de titel Beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026 (hierna te noemen Beleidsregels Jeugd en Wmo). De verordening en beleidsregels zijn in concept vastgesteld op 16 december 2025 en ter advies voorgelegd aan de Participatieraad. Op basis van het advies van de Participatieraad (bijlage 3) over de conceptbeleidsregels marginaal zelfstandigen, stellen we de definitieve vaststelling van de beleidsregels tijdelijk uit tot het tweede kwartaal van 2026. De beleidsregels hebben betrekking op bijstandsgerechtigden voor wie het werk als zelfstandige meer perspectief biedt voor duurzame uitstroom uit de uitkering dan een baan in loondienst. Voor de definitieve beleidsregels wordt de uitvoering van de bijstand, re-integratie en de Bbz optimaal op elkaar afgestemd. In het tweede kwartaal van 2026 volgt voor deze beleidsregels een apart voorstel.

3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? Jaarlijks wordt er, indien nodig, een nieuwe verordening vastgesteld en aansluitend de beleidsregels in het sociaal domein. Dit betreft een nieuwe verordening naar aanleiding van nieuwe- of gewijzigde wet- en regelgeving, jurisprudentie en/of nieuwe inzichten op basis van de uitvoering.

3.2

Wat gaan we daarvoor doen?

We stellen de verordening en deze beleidsregels vast, zodat ons beleid aansluit op geldende wet- en regelgeving, recente jurisprudentie en nieuwe inzichten op basis van de uitvoering. In bijlage 2 is het totaaloverzicht van wijzigingen in de verordening, inclusief tekstuele en technische aanpassingen, opgenomen in een was & wordt lijst. In bijlage 7 zijn alle wijzigingen opgenomen in de was & wordt lijst voor de beleidsregels PW, IOAW, IOAZ, Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026. Inhoudelijke wijzigingen lichten we per document toe. Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 We leggen uit dat met een 'inkomen op minimumniveau' een inkomen op bijstandsniveau wordt bedoeld, door dit toe te voegen in de begrippenlijst. We voegen daarnaast een verwijzing

Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet,

pagina 3

IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026

toe naar de Privacyverklaring van Haarlemmermeer, waardoor we transparanter zijn over hoe we de vereiste gegevens van inwoners verwerken. Persoonsgebonden budget We passen in de Verordening Sociaal Domein de grondslag waarop de hoogte van het pgb tarief voor informele zorg wordt bepaald aan van Collectieve arbeidsovereenkomst Verpleeg-, Verzorgingshuizen, Thuiszorg en Jeugdgezondheidszorg (CAO VVT) naar het wettelijk minimum uurloon. We volgen hierin een recente uitspraak van de CRvB (30 september 2025, ECU :NL:CRVB:2025:1276). Wmo Voor het realiseren van een deelscootmobiel als algemene voorziening moet deze voorziening in de Verordening Sociaal Domein zijn toegevoegd aan het overzicht van voorzieningen voor de Wmo. Deze voorzieningen zijn voorliggend op een individuele voorziening en kunnen op basis van een lichte toets worden toegekend. Participatiewet Per 1 januari 2026 zijn er twee wetswijzigingen in werking getreden die ervoor zorgen dat een wijziging van de Verordening nodig is. Dit betreft de nieuwe Participatiewet naar aanleiding van de Participatiewet in balans en de Wet van school naar duurzaam werk. Het gaat in hoofdlijnen om de volgende wijzigingen: Participatiewet in balans Deze wetswijziging beoogt meer menselijke maat, vertrouwen en eenvoud in de uitvoering. In totaal gaat het om 23 wetswijzigingen.

Enkele relevante wijzigingen per 1 januari 2026 zijn: Maatschappelijke participatie Met de wetswijziging blijft de generieke participatieplicht van kracht. Hierin is arbeidsinschakeling het uitgangspunt, maar in plaats van sociale activering en de tegenprestatie wordt maatschappelijke participatie als optie naast arbeidsinschakeling mogelijk. Daarmee verschuift de nadruk van moeten naar kunnen: mensen worden aangemoedigd om op een manier die bij hen past bij te dragen aan de samenleving. De wettelijke basis voor de tegenprestatie. Daarom halen we het ook uit de verordening. Met deze wijzigingen brengen we het beleid in lijn met de wet. Wet van school naar duurzaam werk Deze wet verplicht gemeenten om jongeren tot 27 jaar preventieve en passende ondersteuning te bieden richting school, werk of een combinatie daarvan. Hierdoor krijgen meer nietuitkeringsgerechtigden recht op begeleiding vanuit de Participatiewet. Omdat de modelverordening pas eind 2025 is verschenen en regionale afstemming nog volgt, worden de benodigde aanpassingen aan de verordening medio 2026 in een apart voorstel ter besluitvorming voorgelegd. Wet gemeentelijke schuldhulpverlening De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening verplicht gemeenten om een beschikkingstermijn in een gemeentelijke Verordening op te nemen over het toelaten tot schuldhulpverlening dan wel de afwijzing of beëindiging ervan.

Tot op heden was hier geen termijn voor opgenomen in onze Verordening. Met het opnemen van een termijn voldoen wij weer aan deze wettelijke verplichting. Daarbij is gekozen voor de meest gangbare termijn van acht weken.

Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet, pagina 4 IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026

Vermogen en kansspelen In de Verordening van 2025 stonden twee artikelen over vermogen en kansspelen (gokken) met een bijstandsuitkering op basis van de Participatiewet. Deze artikelen zijn verwerkt in de nieuwe beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz 2026 en worden daarom uit de verordening verwijderd. Beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz Met de inwerkingtreding van de Participatiewet in balans per 1 januari 2026 hebben gemeenten meer mogelijkheden om maatwerk te leveren voor inwoners met een bijstandsuitkering. Deze beleidskeuzes leggen wij vast in nieuwe beleidsregels. De belangrijkste beleidswijzigingen zijn als volgt: 1. we passen een verkorte aanvraagprocedure toe voor inwoners die na maximaal zes maanden opnieuw een uitkering aanvragen. Inwoners waarvan de uitkering is gestopt wegens fraude zijn uitgesloten van de verkorte aanvraagprocedure; 2. in individuele omstandigheden kunnen we met maximaal drie maanden terugwerkende kracht een bijstandsuitkering toekennen; 3. de Participatiewet in balans brengt het bevoorschottingspercentage in lijn met de hoogte van de beslagvrije voet naar 95%; 4. de regels voor mantelzorg worden minder streng. Het gaat dan om het vaststellen van de huishouding, het niet toepassen van de kostendelersnorm en flexibeler omgaan met een tijdelijke verandering van het woonadres.

Beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026 Algemeen De beleidsregels zijn een samenvoeging van de 'Beleidsregels Toegangsproces en maatwerkvoorzieningen Wet maatschappelijke ondersteuning gemeente Haarlemmermeer 2024' en 'Beleidsregels persoonsgebonden budget gemeente Haarlemmermeer 2024', aangevuld met beleidsregels voor uitvoering van de Jeugdwet. We willen de leesbaarheid en toegankelijkheid voor inwoners vergroten, daarom sluiten we in de opbouw aan op het proces dat de inwoner doorloopt, net als in de Verordening sociaal domein. We hebben ook alle regels in de vorm van artikelen beschreven en waar juridisch mogelijk de taal vereenvoudigd. We hebben daarnaast een algemene inleiding toegevoegd en waar dit bijdraagt aan enkele hoofdstukken. Daar waar nodig is nog wel een artikelsgewijze toelichting opgenomen. Brede intake en onderzoek (hoofdstuk 1) Aan de hand van een stappenplan zijn we transparanter naar inwoners over het proces dat volgt na een aanvraag of melding, inclusief de wederzijdse verwachtingen. We geven daarnaast tekst en uitleg aan artikel 2.3.8 lid 3 van de Wmo en artikel 8.1.2 van de Jeugdwet, waarin staat dat inwoners de plicht hebben om mee te werken aan onderzoek.

Op basis van eerdergenoemde uitspraken van de CRvB en artikel 6a van de geldende Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer hebben we de begrippen 'eigen mogelijkheden' en 'probleemoplossend vermogen' (eigen kracht) nader toegelicht. Hierdoor is duidelijker welke verantwoordelijkheid inwoners hebben bij het oplossen van een hulpvraag en bakenen we zorg en ondersteuning op basis van de Jeugdwet of Wmo verder af. We hebben in de daaropvolgende artikelen de volgende onderdelen uitgewerkt: gebruikelijke hulp, mantelzorg, sociaal netwerk, algemeen gebruikelijke voorzieningen, voorliggende voorzieningen en algemene voorzieningen of overige voorzieningen. Hierin hanteren we voor de beoordeling of een huisgenoot hulp en ondersteuning kan bieden, het toetsingskader uit de uitspraak van

Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet, pagina 5 IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026

de CRvB. De beoordeling betreft of de huisgenoot in staat is hulp en ondersteuning te bieden, of hij beschikbaar is, niet overbelast raakt hierdoor en er geen financiële problemen ontstaan. Binnen de Jeugdwet en de Wmo mag geen inkomenstoets worden gedaan en de financiële gegevens zijn op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) aangemerkt als 'gevoelige persoonsgegevens'. Om toch te kunnen beoordelen of er geen financiële problemen ontstaan, kan bij gebrek aan bewijslast het 'persoonlijk budgetadvies' van het Nibud worden ingezet. Dit geeft op basis van staafdiagrammen inzicht in de financiële situatie van de inwoner ten opzichte van vergelijkbare huishoudens en basisbedragen. Hierdoor ontstaat beter zicht op mogelijk financiële problemen, zonder dat er gegevens over inkomsten en uitgaven worden gedeeld. Individuele voorzieningen Jeugd (hoofdstuk 2) Voor uitvoering van de Jeugdwet hebben we artikelen opgesteld voor dyslexiezorg, verblijf in het buitenland en vervoersvoorziening/-vergoeding. Voor dyslexiezorg hebben we de voorwaarden voor een verlenging vastgelegd. Voor verblijf in het buitenland benoemen we dat we het 'Afsprakenkader buitenlands zorgaanbod jeugd' hanteren en dat we de werkelijke kosten vergoeden en niet standaard de geldende tarieven wanneer de kosten lager zijn.

Voor vervoersvoorziening/-vergoeding hebben we toegevoegd wanneer inwoners hiervoor in aanmerking komen en welke afweging er vervolgens gemaakt wordt. Individuele voorzieningen Wmo (hoofdstuk 3) Bij de inkoop van Wmo-voorzieningen (begeleiding, dagbesteding, hulp bij het huishouden en kortdurend verblijf) zijn de productomschrijvingen inhoudelijk aangescherpt. Het gaat hierbij vooral om het doel van de voorzieningen en de beoogde resultaten en doelstellingen. Voor sociaal vervoer is opgenomen dat er een financiële tegemoetkoming mogelijk is voor sociaal vervoer, dit vervangt de mogelijkheid van een persoonsgebonden budget voor sociaal vervoer. Hiermee sluiten we aan op de uitvoeringspraktijk en de verordening. In de beleidsregels Toegangsproces en maatwerkvoorzieningen Wmo gemeente Haarlemmermeer 2024 wordt voor beschermd wonen en opvang nog verwezen naar het uitvoeringsbesluit van (centrum)gemeente Haarlem. Met de verplaatsing van de toegang van Haarlem naar de regiogemeenten is afgesproken dat de regiogemeenten de afspraken ook in de eigen beleidsregels opnemen. De huidige beleidsregels van Haarlem zijn nu opgenomen in de beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026. Persoonsgebonden budget (hoofdstuk 4) De eisen die we stellen aan een pgb plan zijn uitgebreid van vier naar in acht punten, waarin we benoemen welke bewijsstukken moeten worden aangeleverd.

Om de pgb-vaardigheid van een budgetbeheerder beter te kunnen beoordelen hebben we de '10 punten pgb-vaardigheid' (van het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) opgenomen. We beschrijven daarnaast wanneer iemand geen budgetbeheerder kan zijn en sluiten de combinatie van budgetbeheer en zorgverlener uit, tenzij er een specifieke familie- of partnerrelatie is. Ten aanzien van de kwaliteitseisen voor professionele zorg sluiten we zoveel mogelijk aan op de eisen die we binnen Zorg in Natura (ZiN) toepassen. Voor informele zorg begrenzen we de inzet tot een maximum van 40 uur per zorgverlener en het toepassen van de Arbeidstijdenwet.

Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet, pagina 6 IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026

Daarnaast benoemen we dat informele zorg een gelijk of beter resultaat moet hebben dan formele zorg, zodat de ontwikkeling van een jeugdige centraal staat.

Wat zijn de kanttekeningen en risico's? Wanneer de Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2025 niet wordt aangepast, is deze niet in lijn met de gewijzigde wet- en regelgeving. Af te geven beschikkingen kunnen hierdoor de juiste grondslag missen en bezwaarschiften hiertegen zullen gegrond zijn.

3.3

Wat mag het kosten?

Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden.

Wat zijn de financiële risico's? Onze gemeente loopt geen vermeldenswaardige financiële risico's bij de uitvoering van dit voorstel.

3.4

Wie is daarvoor verantwoordelijk?

De raad is verantwoordelijk voor het vaststellen van de verordening. Het college is verantwoordelijk voor het vaststellen van beleidsregels. Binnen het college is de portefeuillehouder Werk en inkomen het eerste aanspreekpunt voor het onderdeel bijzondere bepalingen Participatiewet. Binnen het college is de portefeuillehouder Zorg en Welzijn het eerste aanspreekpunt voor het onderdeel bijzondere bepalingen Jeugdwet en Wmo 2015.

3.5

Welke overige relevante informatie is beschikbaar?

De door het college vastgestelde concept 'Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026' (12829243) is samen met de beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026 naar de Participatieraad Haarlemmermeer gestuurd voor advies. Op 20 januari 2026 hebben we het advies van de Participatieraad ontvangen (bijlage 3). Het advies van de Participatieraad heeft enkel geleid tot de toevoeging van het woord 'onafhankelijk' in artikel 2 lid 2 van de verordening. In een brief aan de Participatieraad, die als bijlage 4 is toegevoegd aan dit voorstel, hebben wij antwoord en toelichting gegeven op de verschillende vragen en adviezen. Het advies van de Participatieraad heeft niet geleid tot wijzigingen in de nu voorliggende beleidsregels Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemmermeer 2026.

3.6

Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?

Indien er wijzigingen plaatsvinden in wet- of regelgeving zal de verordening, indien noodzakelijk, worden aangepast en voor besluitvorming aan de raad worden voorgelegd. Indien er wijzigingen noodzakelijk zijn in de beleidsregels, worden deze voor besluitvorming aan het college voorgelegd.

Verordening sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 en beleidsregels Participatiewet,

pagina 7

IOAW, IOAZ en Bbz en beleidsregels Jeugd en Wmo 2026

3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)? Dit voorstel heeft geen gevolgen voor de MRA en er zijn met betrekking tot dit onderwerp geen regionale afspraken gemaakt.

4.

%

Ondertekening

Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer, de burgemeester, de secretaris. uiLrians-Wijdeven Hermineke van Bockxmeer f oen oi^

Marianne

Bijlage(n): 1. Verordening sociaal domein gemeente Haa'le'hmerrneer 2026 2. Was & wordt lijst Verordening sociaal domeiTi gemephte Haarlemmermeer 2026 3. Advies Participatieraad Verordening en beleidsregels sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2026 Reactie op advies Participatieraad 4. Beleidsregels Jeugd en Wmo gemeente Haarlemm meer 2026 5. Beleidsregels Participatiewet PW IOAW IOAZ BBZ gemeente Haarlemmermeer 2026 6. Was & wordt lijst beleidsregels PW, IOAW, IOAZ, Bt en beleidsregels Jeugd en Wmo 7. gemeente Haarlemmermeer 2026