12591765 rv Eerste wijziging Programmabegroting 2026-2029, septembercirculaire 2025 gemeentefonds

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Inlichtingen Collegevergadering

Eerste wijziging Programmabegroting 2026-2029, septembercirculaire 2025 gemeentefonds mr. drs. Beryl van Straten Hans leeuwen 7 oktober 2025

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

12591765

1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. de financiële effecten van de septembercirculaire 2025 te verwerken in de Programmabegroting 2026-2029; 2. de geraamde structurele inzet van de Algemene dekkingsreserve in 2026 en 2027 te verlagen met respectievelijk € 346.000 en € 2.021.000; 3. hiertoe de le begrotingswijziging voor 2026 vast te stellen. 2. Samenvatting Op 16 september 2025 is de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. Met dit voorstel informeren wij de raad over de consequenties van de inhoud van deze circulaire voor het meerjarenbeeld. De stand van het meerjarenbeeld na verwerking van de circulaire wordt als volgt: Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)

2027

2028

2029

-2.674

-10.567

2.346

2.115

-346

0 2.479 -2.021

2.645

458

-328

-8.452

2026

0

Meerjarenbeeld Programmabegroting 2026-2029 Septembercirculaire 2025: financiële uitkomsten 2025-2029

2.991

Verlaging structurele inzet Algemene dekkingsreserve Geactualiseerd meerjarenbeeld

Op basis van de septembercirculaire wordt voor alle jaren een voordeel geraamd. Dit wordt vooral veroorzaakt door de bijstelling van maatstaven waarop de verdeling van het gemeentefonds over de gemeenten is gebaseerd. Door het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) is een aantal basisgegevens voor 2025 vastgesteld. Met name een per 1 januari 2025 hoger aantal inwoners met een migratieachtergrond en de centrumfunctie geven een voordeel. Hier staat tegenover dat het volume- en prijsaccres gebaseerd op de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) voor alle jaren een nadeel geeft. Gezien de uitkomsten van de septembercirculaire wordt voorgesteld de in de Programmabegroting 2026-2029 geraamde structurele inzet van de Algemene dekkingsreserve in de jaren 2026 en 2027 te verlagen tot nihil, omdat deze inzet niet meer nodig is om te komen tot een sluitende begroting in die jaren.

pagina 2

Eerste wijziging Programmabegroting 2026-2029, septembercirculaire 2025 gemeentefonds

3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? Op 16 september 2025 is de septembercirculaire van het gemeentefonds gepubliceerd. Met dit voorstel informeren wij de raad over de consequenties van de inhoud van deze circulaire voor het meerjarenbeeld. De circulaire zelf is te raadplegen via de link https://www.riiksoverheid.nl/binaries/riiksoverheid/documenten/circulaires/2025/09/16/sep_te mbercirculaire-gemeentefonds-2025/septembercirculaire-Remeentefonds-2025.pdf. De financiële effecten voor het jaar 2025 worden verwerkt in de Najaarsrapportage 2025 en voor de jaren 2026 tot en met 2029 in de Programmabegroting 2026-2029 door vaststelling van de le begrotingswijzing van 2026. Voor alle jaren wordt een voordeel geprognosticeerd. Dit wordt vooral veroorzaakt door de bijstelling van maatstaven waarop de verdeling van het gemeentefonds over de gemeenten is gebaseerd. Door het CBS is een aantal basisgegevens voor 2025 vastgesteld. Met name een per 1 januari 2025 hoger aantal inwoners met een migratieachtergrond en de centrumfunctie geven een voordeel. Hier staat tegenover dat het volume- en prijsaccres gebaseerd op de ontwikkeling van het bbp voor alle jaren een nadeel geeft. 3.2

Wat gaan we daarvoor doen?

a. Financiële uitkomsten 2025-2029 In vergelijking met de cijfers volgens de meicirculaire gemeentefonds 2025 en de Programmabegroting 2026-2029 is de ontwikkeling van de uitkeringen uit het gemeentefonds Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)

2025

2026

2027

2028

2029

Meicirculaire 2025/Programmabegroting 2026-2029 Mutaties septembercirculaire

295.857 8.418

300.290 8.890

301.890 3.110

297.890 2.780

304.940 2.520

Septembercirculaire 2025

304.275

309.180

305.000

300.670

307.460

2027

2028

2029

De mutaties van de septembercirculaire bestaan uit de volgende posten: Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)

Volume accres historisch bbp Loon- en prijsontwikkeling accres Ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen BTW Compensatiefonds Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024* Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE)* Vervroegde Tweede Kamerverkiezingen*

2026

2025

-229 1.851

-686 3.648

-688 3.375

-695

-595 -681

-695

3.565

3.493

792 4.703 5.196

Implementatie Participatiewet in balans*

545 187

19 186

5

Participatie (IU)*

81 174

5

157

7

8

Spreidingswet* Versterking omgevingsveiligheidsdiensten*

109 32

39

39

31

Rijksvaccinatieprogramma*

21 18

21 153

21 126

138 87

Impulsbudget sociale infrastructuur (DU)* Loon- en prijsbijstelling middelen op de AP jeugdhulp* Overheidsbrede Dienstverlening*

Totaal mutaties

Af taakmutaties (posten met een *): Mutatie meerjarenbeeld

21 128

138

91 14

138 94

10

89 13

3

29

21

57

11 12

8.418

8.890

3.110

2.780

2.520

-5.772

-5.899

-631

-434

-405

2.646

2.991

2.479

2.346

2.115

Wet integrale suïcidepreventie* Toezicht gastouderopvang* Overige kleine mutaties

21 127 138

* Dit betreffen taakmutaties. Deze mutaties worden verrekend met de budgetten van de betreffende beleidsdoelen.

Eerste wijziging Programmabegroting 2026-2029, septembercirculaire 2025 gemeentefonds

pagina 3

De mutaties van € 200.000 en hoger lichten wij hieronder toe. Accres: In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor de jaren 2026 en verder. Vanaf 2024 is het accres gekoppeld aan de bbp-normeringssystematiek. Uitgangspunt is dat de fondsen meerjarig de ontwikkeling van het nominaal bbp volgen. De normering wordt gesplitst in een volumedeel en een prijsdeel. De volumeontwikkeling van de fondsen wordt gebaseerd op een 8-jaars (t-9 t/m t-2) historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, waardoor het fonds minder schommelt. Het prijsdeel volgt de prijsontwikkeling van het bbp van het lopende jaar, waardoor de fondsen reëel 'op niveau' blijven. Volume-accres historisch bbp

In de septembercirculaire 2025 is een nieuwe raming voor het accres 2026 en verder opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bbp door het Centraal Planbureau uit de Macro Economische Verkenning 2025 (MEV 2025) Loon- en prijsontwikkeling accres (LPO-accres)

Het LPO-accres wordt gebaseerd op de prijs bruto binnenlands product (pbbp). De indexatie voor inflatie volgt de prijs bbp van het lopende jaar. Voor 2025 is dit accres bij de meicirculaire al definitief vastgesteld. Voor 2026 en verder wordt het accres naar beneden bijgesteld op basis van de voorspelde ontwikkeling van het bbp in het MEV 2025. Ontwikkeling uitkeringsbasis en hoeveelheidsverschillen De ontwikkeling van de uitkeringsbasis geeft de correctie op het gemeentefonds door de ontwikkeling op de maatstaven weer. Als de maatstaven landelijk in volume toenemen, dan zou het bedrag per maatstaf omlaag moeten om het totaal van het gemeentefonds gelijk te houden (dus bij bijvoorbeeld een stijging van het totaal aantal inwoners gaat het bedrag per inwoner omlaag). Dit effect wordt via de uitkeringsfactor verrekend. Verder is sprake van hoeveelheidsverschillen doordat de basisgegevens die gehanteerd worden voor de berekening van de algemene uitkering zijn bijgesteld op basis van actuele informatie over 2025 van het CBS. Als de actuele cijfers afwijken ten opzichte van eerdere ramingen ontstaan hoeveelheidsverschillen. Een groot aantal basisgegevens is door het CBS definitief vastgesteld voor 2025. Met name de maatstaven inwoners met een migratieachtergrond en centrumfunctie geven een voordeel.

BTW Compensatiefonds (BCF) Door de gemeenten wordt de btw die verschuldigd is over uitgaven voor overheidstaken gedeclareerd bij het BCF. Voor deze declaraties heeft het Rijk een plafond ingesteld. Als er meer of minder dan dit plafond wordt uitgekeerd dan wordt dit gecompenseerd door een verlaging of verhoging van de algemene uitkering. De ruimte onder het plafond is hoger dan eerder ingeschat door het Rijk, waardoor een voordeel ontstaat. Hervormingsagenda Jeugd 2023 en 2024 Naar aanleiding van de eerdere afspraken in het voorjaar met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft het kabinet besloten tot compensatie van de incidentele tekorten 2023 en 2024 in de jeugdzorg. De gemeenten ontvangen in 2025 in totaal € 728 miljoen van het Rijk. Gezien de opgave die er ligt om te komen tot een transformatie van de jeugdhulp en de opgenomen te realiseren stelpost in het kader van de Hervormingsagenda Jeugd zullen wij in de Najaarsrapportage 2025 voorstellen deze incidentele compensatie te storten in een nieuw in te

pagina 4

Eerste wijziging Programmabegroting 2026-2029, septembercirculaire 2025 gemeentefonds

stellen bestemmingsreserve, de reserve Transformatie jeugdhulp. De middelen kunnen dan ingezet worden, na besluitvorming door de raad, ter ondersteuning van de transformatie van de jeugdhulp conform de afspraken in de hervormingsagenda. Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) Alle gemeenten ontvangen basisbekostiging ten behoeve van de vergroting van hun capaciteit (bemensing) voor de uitvoering van het klimaat- en energiebeleid. Tot en met 2025 worden deze middelen door het Rijk beschikbaar gesteld via een specifieke uitkering (SPUK). In 2026 wordt deze basisbekostiging aan de gemeenten beschikbaar gesteld via een decentralisatieuitkering uit het gemeentefonds. Vervroegde Tweede Kamerverkiezingen In verband met de organisatie van de vervroegde Tweede Kamerverkiezingen op 29 oktober 2025 wordt een eenmalige bijdrage ontvangen. b. Afrekening 2023 en 2024 De uitkeringsfactor voor het jaar 2024 is met 1 punt verlaagd. Dit geeft een nadeel van €221.000.

Verder is een aantal verdeelmaatstaven voor de jaren 2023 en 2024 bijgesteld. Deels betreft dit een definitieve vaststelling door het CBS, deels een voorlopige. Het betreft hier met name de maatstaven huishoudens met een laag inkomen en inwoners met een laag opleidingsniveau. Per saldo geven deze hoeveelheidsverschillen een nadeel van € 27.000. c. Actualisatie meerjarenbeeld 2025-2029 Gezien de uitkomsten van de septembercirculaire wordt voorgesteld de in de Programmabegroting 2026-2029 geraamde structurele inzet van de Algemene dekkingsreserve in de jaren 2026 en 2027 te verlagen tot nihil, omdat deze inzet niet meer nodig is om te komen tot een sluitende begroting in die jaren. Na verwerking van de uitkomsten van de septembercirculaire en het verwerken van de aanpassing van de inzet van de Algemene dekkingsreserve ontstaat het volgende geactualiseerde meerjarenbeeld: Omschrijving (bedragen x € 1.000; min = nadeel)

2025

Meerjarenbeeld Programmabegroting 2026-2029

6.926

Meicirculaire 2025 Meicirculaire 2025: afrekening 2024 Septembercirculaire 2025: financiële uitkomsten 2025-2029

1.090 -441

Septembercirculaire 2025: afrekening 2023 en 2024

-248

2.646

Verlaging structurele inzet Algemene dekkingsreserve Geactualiseerd meerjarenbeeld

9.973

2028

2029

0

0

-2.674

-10.567

2.991

2.479

2.346

2.115

-346

-2.021

2.645

458

-328

-8.452

2027

2026

3.3 Wat mag het kosten? Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare capaciteit, geen kosten verbonden. De inkomsten uit het gemeentefonds worden verantwoord in de programmabegroting bij onderdeel B van het Overzicht algemene dekkingsmiddelen, taakveld 0.7. Wat zijn de financiële risico's? Onze gemeente loopt geen vermeldenswaardige financiële risico's bij de uitvoering van dit voorstel.

pagina 5

Eerste wijziging Programmabegroting 2026-2029, septembercirculaire 2025 gemeentefonds

3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? De raad is vanuit zijn budgetrecht verantwoordelijk voor het via de programmabegroting inrichten van een solide financiële huishouding die structureel en reëel in evenwicht is. Ons college geeft uitvoering aan de doelen en activiteiten uit de programmabegroting. De portefeuillehouder financiën is binnen het college hiervoor het eerste aanspreekpunt. 3.5 Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd? Dit voorstel leidt tot een eerste begrotingswijziging op de Programmabegroting 2026-2029. Driemaal per jaar worden de circulaires van het gemeentefonds gepubliceerd. Bij het verschijnen van de decembercirculaire 2025 zal de raad opnieuw over de financiële consequenties worden geïnformeerd. 3.6 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)? Dit voorstel heeft geen gevolgen voor de MRA en er zijn met betrekking tot dit onderwerp geen regionale afspraken gemaakt.

Wijdeven