12301678 rv Advies van de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte over de dakrand van het nieuwe gemeentehuis

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel onderwerp

Portefeuillehouder Inlichtingen Collegevergadering

Advies van de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte over de dakrand van het nieuwe gemeentehuis mr. Charlotte van der Meij Ilse Schapendonk 8 juli 2025

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

12301678

1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. in te stemmen met het advies van de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte over de dakrand van het nieuwe gemeentehuis van de gemeente Haarlemmermeer in Hoofddorp. 2. Samenvatting In het ontwerp van het nieuwe gemeentehuis aan het Raadhuisplein is een dakrand. De gemeenteraad heeft op 11 april 2024 ingestemd met de kredietaanvraag waarin ook de kosten voor de dakrand zijn opgenomen (10458476). De invulling van de dakrand - in tekst of beeld - was echter nog onderwerp van nadere uitwerking. In overleg met de raadswerkgroep 'begeleiding nieuwbouw' zijn vijf scenario's opgesteld, variërend van participatie met inwoners tot het behouden van het huidige gedicht 'Woordwaarde' van Mirjam Noach. De klankbordgroep openbare ruimte adviseert om een variant op het huidige gedicht te realiseren, waarin dichter Mirjam Noach elementen uit haar eerdere werk verwerkt in een nieuw gedicht, vormgegeven door typograaf René Knip. Deze tekst wordt leesbaar aangebracht op de drie zichtzijden van de dakrand. De uitvoering sluit aan bij het ontwerp, vergt weinig onderhoud en benadrukt de identiteit van Haarlemmermeer. De uitvoering past binnen het bestaande krediet en kent geen noemenswaardige risico's. 3.

Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? In het technisch ontwerp van het nieuwe gemeentehuis is een dakrand opgenomen. Op 11 april 2024 heeft de gemeenteraad ingestemd met de kredietaanvraag horende bij het technisch ontwerp. In deze kredietaanvraag zijn ook de kosten voor het maken van de dakrand opgenomen. Echter moet de tekst of de afbeelding waarmee de dakrand gevuld wordt nog nader bepaald worden. In overleg met de raadswerkgroep 'begeleiding nieuwbouw' is er voor gekozen om een vijftal scenario's voor de invulling van de dakrand voor te leggen aan de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte. Gevraagd wordt om in te stemmen met het advies van de klankbordgroep

Advies van de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte over de dakrand van het nieuwe

pagina 2

gemeentehuis

openbare ruimte over de dakrand van het gemeentehuis. Deze klankbordgroep is in 2019 in het leven geroepen en heeft de volgende taken: 1. burgemeester en wethouders adviseren over de artistieke kwaliteit, de stedelijke en landschappelijke inpasbaarheid en het te verwachten draagvlak onder bewoners; 2. burgemeester en wethouders adviseren over de keuze van de kunstenaar die opdracht krijgt tot het (mede) voor rekening van de gemeente vervaardigen van kunstwerken voor de openbare ruimte alsook voor de gemeentelijke kunstcollectie; 3. burgemeester en wethouders adviseren over verplaatsing van kunstwerken binnen het grondgebied van de gemeente; 4. jaarlijks verslag doen aan burgemeester en wethouders van voortgang en resultaten. Er zijn maximaal vijf onafhankelijke leden benoemd, die woonachtig zijn in de gemeente Haarlemmermeer. De leden kunnen helder hun oordeel formuleren en hebben affiniteit met (kunst en erfgoed in) de gemeente Haarlemmermeer. De klankbordgroep beschikt door haar samenstelling gezamenlijk over voldoende kennis en affiniteit met: 1. beeldende kunst en vormgeving; 2. stedenbouw en landschap; 3. cultureel erfgoed; 4. communicatie met en participatie van inwoners; Leden nemen zitting op persoonlijke titel en worden voor een periode van vier jaar benoemd. Zij stellen gezamenlijk een rooster van aftreden op.

Wat is de aanleiding, context? Op 14 mei 2020 heeft de gemeenteraad besloten één nieuw gemeentehuis te realiseren, in eigen beheer, zelf gefinancierd, gelegen aan het Raadhuisplein in Hoofddorp (2020.0000976). Het doel is het realiseren van onze nieuwe huisvesting ter vervanging van het voormalige raadhuis en kantoor De Polderlanden. Het nieuwe gemeentehuis krijgt een prominente plek aan het Raadhuisplein, dat straks de huiskamer van het stadscentrum van Hoofddorp wordt. Het biedt straks één piekwaar inwoners, ondernemers, raadsleden, collegeleden en werknemers samenkomen. Dat is sinds het Oude Raadhuis aan de Hoofdweg uit 1867 niet meer het geval geweest. Dit betekent overigens niet dat de servicecentra in Nieuw-Vennep en Halfweg komen te vervallen. Het nieuwe gemeentehuis maakt het mogelijk om een servicegerichte, vooruitstrevende en wendbare organisatie te zijn voor onze inwoners en ondernemers. Het doel is een (multi-) functionele, veilige en fijne plek om te verblijven, te ontmoeten en te werken. Ook willen we een compact en tegelijkertijd uitnodigend, efficiënt en duurzaam gebouw realiseren. Het nieuwe gemeentehuis wordt zo ontworpen dat het toegankelijk is voor iedereen.

3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Bij het bepalen van mogelijkheden voor de invulling van het paneel op de dakrand van het nieuwe gemeentehuis is een aantal scenario's mogelijk waarbij er ook gekeken is naar de mogelijkheid om te participeren met inwoners. Dit kan op verschillende manieren bijvoorbeeld: participatie kan met alle inwoners, of bijvoorbeeld alleen met kunstenaars. Ten slotte kan worden ingezet op behoud van het huidige gedicht Woordwaarde van Mirjam Noach. Dit maakt de volgende vijf scenario's mogelijk: 1. participatie met inwoners; 2. wedstrijd voor kunstenaars organiseren; 3. opdracht gunnen aan een kunstenaar; 4. behoud van huidige gedicht; 5. hybride scenario (wedstrijd kunstenaars en inwoners);

Advies van de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte over de dakrand van het nieuwe

pagina 3

gemeentehuis

Hieronder volgt de uitwerking van deze scenario's. Voor alle scenario's geldt als uitgangspunt dat de invulling van de dakrand goed leesbaar moet zijn vanaf het Raadhuisplein. Een hele gedetailleerde invulling is hierdoor helaas niet mogelijk. Het vijfde scenario is op verzoek van de raadswerkgroep toegevoegd. 1. Participatie met inwoners In dit scenario vragen we de inwoners van Haarlemmermeer om hun mening te geven over de invulling van de dakrand. Hierbij is een aantal verschillende varianten mogelijk: 1. Kiezen tussen een tekst- en beeldvariant; 2. Kiezen tussen verschillende ontwerpen van een tekstvariant; 3. Kiezen tussen verschillende ontwerpen van een beeldvariant. Uitgangspunt is wel daarbij dat de invulling van de dakrand verwijst naar de identiteit van de gemeente Haarlemmermeer. Via de gemeentelijke communicatiekanalen wordt om de input gevraagd. Een (vakkundige) jury beoordeelt de inzendingen. 2. Wedstrijd kunstenaars Scenario 2 is het organiseren van een wedstrijd voor kunstenaars waarbij een vakkundige jury de inzendingen beoordeelt. De uitwerking in tekst of beeld moet verwijzen naar de identiteit van de gemeente Haarlemmermeer. Voor deze wedstrijd wordt door de jury een longlist van tien kunstenaars gemaakt. Het advies is hierbij om de opdracht breed uit te zetten en niet alleen onder kunstenaars in Haarlemmermeer.

De reden hiervoor is dat kwaliteit doorslaggevend moet zijn en niet de woonplaats van de kunstenaar. Daarna volgt een shortlist van drie kunstenaars. Zij worden gevraagd om een schetsontwerp. Vervolgens, na selectie door een jury, krijgt één kunstenaar de opdracht. 3. De opdracht gunnen aan een kunstenaar Het is ook mogelijk om de opdracht te gunnen aan een kunstenaar. Een vakkundige jury selecteert dan een kunstenaar aan wie de opdracht gegund wordt. 4. Behoud van huidige Redicht Het gedicht van Mirjam Noach dat als voorbeeld is gebruikt op het paneel in het definitief ontwerp van het nieuwe gemeentehuis is het product van een participatief proces. Het gedicht is tot stand gekomen doordat inwoners woorden in een collectebus in de bibliotheek konden stoppen. Het betreft een zinsnede uit het gedicht. In 2018 heeft zij het gedicht geschreven aan de hand van input van inwoners van Haarlemmermeer. 5. Hybride scenario (wedstrijd kunstenaars en participatie van inwoners) Kunstenaars worden uitgenodigd om mee te doen aan een wedstrijd. De ingezonden ideeën voor de dakrand worden ter stemming aan de inwoners voorgelegd en reizen als een karavaan door de gemeente, naar het idee van de fotowedstrijd van VisitHaarlemmermeer als onderdeel van de campagne Ontdek Cultureel Haarlemmermeer van afgelopen najaar.

Inwoners krijgen dan de mogelijkheid om met een QR-code of met een link onder het kunstwerk te stemmen op het kunstwerk dat zij als invulling van de dakrand willen zien.

Advies van de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte over de dakrand van het nieuwe

pagina 4

gemeentehuis

Wat zijn de argumenten? De klankbordgroep adviseert een variant op scenario 4 uit de adviesaanvraag (behoud huidige gedicht): De klankbordgroep is gecharmeerd van de wijze waarop het gedicht Woordwaarde van de toenmalige polderdichter Mirjam Noach in 2018 tot stand is gekomen (door middel van brede participatie). De klankbordgroep adviseert daarom Mirjam Noach te vragen elementen uit dit gedicht in een nieuw kort gedicht te verwerken dat precies past op de dakrand. Dit nieuwe gedicht dient dan in een door een typograaf vorm te geven lettertype in de dakrand te worden aangebracht, waarbij goede leesbaarheid van een afstand een vereiste is. Deze leesbaarheid geldt ook in het donker dus er dient aandacht te zijn voor het aanlichten van de dakrand. Voor de typograaf stelt de klankbordgroep Atelier René Knip voor. Dit atelier is onder andere verantwoordelijk voor de vormgeving van de zogenaamde Verhalenpalen in onze gemeente https://www.haarlemmermeermuseum.nl/verhalenpalen en de huisstijl van het Concertgebouworkest.

In overleg met Mirjam Noach en Rene Knip is de volgende zinsnede gekozen: • Zijkant 1: (aan de kant van Cpunt): Haarlemmermeer, rechtlijnig en zonder poespas, zo is de polder (62 tekens); • Voorzijde van het gebouw: Het uit klei getrokken land van de waterwolf, waar akkerbouw ontstond en visch plaatsmaakte voor graan (102 tekens); • Zijkant 2: (aan de kant van het winkelcentrum): Waar Harp, Citer en Luit onze historie en toekomst overbruggen (62 tekens). De letters van het gedicht worden middels afstandhouders bevestigd op de dakrand. Dit maakt dat de letters weinig onderhoud vragen. Dat is belangrijk omdat de dakrand lastig vanaf het dak te bereiken is in verband met met de vele zonnepanelen en installaties op het dak. Bij de kleurkeuzes is gekozen voor een relatief rustige kleur die aansluit bij de rest van het ontwerp waardoor een samenhangend geheel ontstaat. 3.3 Wat mag het kosten? Het krediet voor het realiseren van het ontwerp is aangevraagd bij de kredietaanvraag voor het technisch ontwerp van het nieuwe gemeentehuis. De kosten voor aanvullende participatie zijn niet meegenomen in deze kredietaanvraag. Wat zijn de financiële risico's? Onze gemeente loopt geen vermeldenswaardige financiële risico's bij de uitvoering van dit raadsvoorstel. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? In 2020 is het Programma van Eisen (PvE) en het stedenbouwkundig kader vastgesteld.

Het college geeft uitvoering aan deze kaders. De gemeenteraad heeft ingestemd met het voorlopig ontwerp en het definitief ontwerp. Binnen het college is de portefeuillehouder voor het nieuwe gemeentehuis het eerste aanspreekpunt.

Advies van de klankbordgroep beeldende kunst openbare ruimte over de dakrand van het nieuwe

pagina 5

gemeentehuis

3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar? Planning De bouw van het nieuwe gemeentehuis is inmiddels gestart en de oplevering vindt plaats in het eerste kwartaal van 2027. Daarna volgt de periode van inhuizen en verhuizen, deze duurt naar verwachting tot medio 2028. Externe communicatie en participatie Wij hanteren voor Stadscentrum Hoofddorp een integrale aanpak voor communicatie en participatie. Er is één centraal verhaal over de ontwikkeling van Hoofddorp tot een bereikbaar, duurzaam en levendig stadscentrum. Hierin komt ook de samenhang tussen de diverse ontwikkelingen tot uiting. Voor de communicatie over het programma en de projecten in het gebied worden de kanalen van Stadscentrum Hoofddorp gebruikt. Er is één centrale website www.stadscentrumhoofddorp.nl met informatie over de verschillende deelgebieden en projecten. Via deze website, maar ook via de nieuwsbrief, het X- en Facebookaccount van Stadscentrum Hoofddorp, blijven geïnteresseerden op de hoogte van het nieuws en de ontwikkelingen. Zowel online als offline volgen we wat er speelt in het gebied. In maart 2023 hebben we in Cpunt een bijeenkomst georganiseerd waarbij we geïnteresseerden de ideeën voor het VO hebben laten zien en reacties hebben opgehaald. In december 2023 is een bijeenkomst georganiseerd waarbij we geïnteresseerden in de directe omgeving hebben geïnformeerd over het DO.

Over een aantal specifieke onderwerpen nodigen we gericht groepen uit om mee te denken. Zo kijkt de Belangengroep Gehandicapten Haarlemmermeer mee naar de toegankelijkheid van het gebouw. In december 2023 is een gemeentehuiscafé georganiseerd waarbij inwoners actief naar ideeën is gevraagd voor de dienstverlening in de publiekshal. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd? De raad heeft in december 2022 uit zijn midden een raadswerkgroep 'ingesteld. Zij heeft input kunnen leveren op het domein van de raad, op het DO Interieurontwerp en zijn geïnformeerd over de koffiebar, invulling van de dakrand en de nadere uitwerking van de beveiliging in het nieuwe gemeentehuis. De ontwikkeling van het nieuwe gemeentehuis maakt onderdeel uit van het programma Stadscentrum Hoofddorp. De raad krijgt periodiek een brief met de belangrijkste ontwikkelingen binnen Stadscentrum Hoofddorp. Financieel wordt tweemaal per jaar over de voortgang van het nieuwe gemeentehuis gerapporteerd via het Strategisch Perspectief Investeringen. Daarbij informeren wij de raad ook over de (ontwikkeling van) financiële risico's. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)? Dit voorstel heeft geen gevolgen voor de MRA. Er zijn met betrekking tot dit onderwerp geen regionale afspraken gemaakt. 4.

Ondertekening Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer,

lans-Wijdeven