11326350 rv Wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland (10 september)

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel onderwerp Wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland Portefeuillehouders

Steller Collegevergadering

Marianne Schuurmans-Wijdeven, mr. Charlotte van der Meij, mr. Mariëtte Sedee-Schuitemaker Theo Kloosterman 10 september 2024

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

11326350 1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college heeft besloten om: 1. de gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland te wijzigen conform het als bijlage bij dit besluit gevoegde voorstel van de Veiligheidsregio Kennemerland, onder voorbehoud van toestemming van de gemeenteraad. Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. toestemming te verlenen om de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Kennemerland te treffen, die in werking treedt nadat alle negen colleges van burgemeester en wethouders tot een gelijkluidend besluit zijn gekomen. 2. Samenvatting Het betreft hier het definitieve raadsvoorstel waarin de zienswijzen van de raden zijn verwerkt. Er is een aantal aanleidingen om voor te stellen de huidige Gemeenschappelijke Regeling van de Veiligheidsregio Kennemerland (GR VRK) te wijzigen. In de eerste plaats is per 1 juli 2022 een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in werking getreden. Een aantal van deze wijzigingen is op 1 juli 2022 direct in werking getreden, een ander deel moet binnen twee jaar geïmplementeerd zijn in alle gemeenschappelijke regelingen, dus ook in de GR VRK. In de tweede plaats ligt voor het voorstel tot wijziging bij de onderbrenging van Veilig Thuis bij de VRK. Veilig Thuis is sinds 2020 ondergebracht bij de VRK. In de voorliggende GR wordt dit geformaliseerd.

In de derde plaats ligt het voorstel tot wijziging in het veranderen van de stemverhouding in het Algemeen Bestuur vanwege een veranderd inzicht in de interpretatie van artikel 14 Wgr. Ten slotte zijn er nog een aantal technische kwesties die vragen om een aanpassing van de GR VRK. Het doel is dat we weer een actuele GR VRK hebben die voldoet aan de geldende Wgr en de bestuurlijke behoeften van de gemeenteraden en het Algemeen Bestuur van de VRK. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken?

Er is een aantal aanleidingen om voor te stellen de huidige GR VRK te wijzigen. Het betreft hier het definitieve raadsvoorstel waarin de zienswijzen van de raden zijn verwerkt. In de eerste plaats is per 1 juli 2022 een wijziging van de Wgr in werking getreden. Met de wetswijziging wordt een aantal aanpassingen en aanvullingen geïntroduceerd op de al bestaande wettelijke

Wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland

pagina 2

bevoegdheden en instrumenten. Een aantal van deze wijzigingen is op 1 juli 2022 direct in werking getreden, een ander deel moet binnen twee jaar geïmplementeerd zijn in alle gemeenschappelijke regelingen, dus ook in de GR VRK. Eén van de wijzigingen is dat er alvorens door de raad wordt ingestemd met de gewijzigde gemeenschappelijke regeling, de raad acht weken de tijd krijgt haar zienswijzen naar voren te brengen. Daarna kan de wijziging pas ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd. In de tweede plaats ligt voor het voorstel tot wijziging bij de formele onderbrenging van Veilig Thuis bij de VRK. Veilig Thuis is sinds 2020 ondergebracht bij de VRK. In de voorliggende GR wordt dit geformaliseerd. Het is nodig de bestuurlijke governance hierop aan te passen, zodat deze in lijn komt te liggen met de wijze van aansturing van de andere taken van de VRK. In de derde plaats ligt voor het voorstel tot wijziging in het veranderen van de stemverhouding in het Algemeen Bestuur vanwege een veranderd inzicht in de interpretatie van artikel 14 Wgr. Ten slotte zijn er nog een aantal technische kwesties die vragen om een aanpassing van de GR VRK. Het doel is het actualiseren van de GR VRK zodat we weer GR hebben die voldoet aan de geldende Wgr en de bestuurlijke behoeften van de gemeenteraden en het Algemeen Bestuur van de VRK.

Met dit raadsvoorstel wordt de raad gevraagd het college toestemming te verlenen om de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Kennemerland te treffen. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen?

De wijzigingen in het kader van de Wgr zijn noodzakelijk om te voldoen aan geldende wet- en regelgeving. Aan de wijzigingen zijn geen risico's verbonden. Het gaat om de volgende wijzigingen: 1. Aanpassing vanwege de Wgr Door de wijziging van de Wgr hebben gemeenteraden nu de mogelijkheid om vooraf kaders mee te geven over de invulling van de Wgr bij de betreffende GR (in dit geval de VRK). De inbreng van de gemeenteraden, verwoord in de memo van 15 november 2023 (bijlage 3), had niet betrekking op alles wat volgt uit de wetswijziging, maar behandelde de artikelen 10, 11,12 en 17 van de GR VRK. Artikel 10: zienswijze gemeenteraden. In de ontvangen reacties van de gemeenteraden is aangegeven dat in aanvulling op de bestaande zienswijzeprocedures ook het onderbrengen van instellingen of organisaties bij de VRK onderwerp van een zienswijze procedure dient te zijn, óók als dat (alleen) een ambtelijke organisatie betreft. Daarnaast willen de raden in de nieuwe GR een zienswijze kunnen inbrengen over: belangrijke wijzigingen in het takenpakket van de VRK; nieuwe taken of het afstoten van bestaande taken; bij strategische en meerjarenplannen; wanneer dat vanuit de vertegenwoordiging van drie deelnemende gemeenten in het Algemeen Bestuur óf vanuit minimaal drie gemeenteraden wordt verzocht. In de gewijzigde GR is hieraan gehoor gegeven.

De ingebrachte zienswijzen zijn verwerkt in de voorliggende wijziging. Bij de wens om ook een zienswijze te geven bij strategische en meerjarenplannen is gekozen voor een andere formulering. De VRK is namelijk vooral een uitvoeringsorganisatie, en meerjarenplannen gaan over uitvoeringszaken. Ook zijn er plannen die wel 'strategisch' heten, zoals een 'strategisch personeelsplat, maar die toch ook puur op de

Wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland

pagina 3

uitvoering betrekking hebben. Daarom is in de voorliggende wijziging gekozen voor een andere formulering: plannen waarin de strategische koers van de organisatie wordt gewijzigd. Artikel 11: burgerparticipatie Gelet op de grote variëteit aan taken van de VRK, met heel veel verschillende soorten effecten voor inwoners, wordt in de voorliggende wijziging voorgesteld om keuzes van deze taken door het Algemeen Bestuur (AB) van de VRK zelf te laten bepalen. Dit komt overeen met de inbreng van de raden. Artikel 12: evaluatie In de voorliggende wijziging wordt voorgesteld de regeling eenmaal per vier jaar op doelmatigheid te laten evalueren door het AB, waarbij gemeenteraden onderwerpen kunnen aandragen. Het voorstel is om dit niet op te nemen in de praktische uitwerking van de GR maar te komen tot een algemene formulering van de plicht tot evalueren. Dat maakt het mogelijk in de loop van de tijd op aangeven van raden de manier van werken aan te passen aan nieuwe wensen en eisen waardoor de organisatie wendbaar blijft. Voor de eerstkomende tijd kan worden aangesloten bij de wens van sommige gemeenteraden om een evaluatie op te pakken in het derde jaar van een raadsperiode. Artikel 17: verantwoording Er is aan dit artikel een lid toegevoegd over de invulling van de actieve informatieplicht.

De gemeenteraden hebben aangegeven dat zij structureel actief geïnformeerd willen worden over de agenda's en besluiten van het AB, Dagelijks Bestuur (DB) en bestuurscommissies. In de voorliggende wijziging is hierbij aangesloten, maar is wel gezocht naar een meer algemene formulering, om in de loop van de tijd te kunnen onderzoeken welke vormen van informatievoorziening het beste bevallen. Daarnaast is in alle artikelen toegevoegd dat ook de bestuurscommissies invulling dienen te geven aan de plicht om gevraagd en ongevraagd informatie te delen met colleges en gemeenteraden, mede omdat bevoegdheden van het AB worden overgedragen aan deze commissies. Daarbij past de verplichting tot informeren en verantwoorden. Artikel 18: advies en informatie Lid 3 van artikel 18 (tweemaal per jaar een informatiebijeenkomst voor de raden) komt niet terug in de voorliggende wijziging omdat in de loop van de jaren is gebleken dat dit niet de gewenste en meest effectieve vorm is waarin raden geïnformeerd willen worden. Dit neemt niet weg dat informatieavonden nog steeds georganiseerd kunnen worden, fysiek of digitaal. De actieve informatieplicht is geregeld in artikel 17. Artikel 42: begroting De nieuwe wettelijke termijnen voor de zienswijze op de programmabegroting zijn benoemd.

Ook is expliciet benoemd dat de zienswijzen worden gevoegd bij de ontwerpbegroting die naar het AB gaat, samen met een reactie van het Dagelijks Bestuur (DB) op die zienswijzen (wat overigens al staande praktijk is bij de VRK). De wijziging volgt uit de wet, door de gemeenteraden is hier geen aanvullend kader mee gegeven. De wettelijke termijnen zijn verplicht, de GR kan geen andere termijn regelen. Artikel 45: jaarverslag In de voorliggende wijziging wordt voorgesteld om ervoor te zorgen dat gemeenteraden tijdig over het ontwerpjaarverslag beschikken, zodat deze informatie kan worden betrokken bij de zienswijze op de programmabegroting. Nu nog wordt separaat een zienswijze op het jaarverslag gevraagd, maar dit past niet goed in de systematiek van de wet. De termijn om de

Wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland

pagina 4

programmabegroting vast te stellen is verlengd om de raden meer tijd te geven maar de termijn voor het jaarverslag blijft dezelfde, 15 juli. Daarom is het voorstel niet langer separaat een zienswijze op het jaarverslag te vereisen. Artikel 47: bestuursrapportages In de voorliggende wijziging worden de bestuursrapportages voortaan ook ter informatie aangeboden aan de gemeenteraden. Artikelen 49 en 50: Toe- en uittreding In de voorliggende wijziging zijn de teksten over hun toe- en uittreding in geheel aangepast omdat bij de VRK uittreding alleen mogelijk is als de wetgever tot een ander regio-indeling van veiligheidsregio's (VR) en Gemeentelijke Gezondheidsdiensten (GGD) komt. Een globale regeling over de effecten van een eventuele uittreding voor het vermogen van de VRK zijn toegevoegd. 2. Aanpassingen vanwege het onderbrengen van Veilig Thuis bij de VRK In de afgelopen jaren bespraken de bestuurders van de VRK onderwerpen en taken die lagen op het grensvlak van de maatschappelijke zorg en veiligheid in de twee bestuurscommissies (BC) van de VRK, te weten Publieke Gezondheid & Maatschappelijke Zorg (PGMZ) en Openbare Veiligheid (OV). In de loop van de tijd heeft de VRK op dat terrein steeds meer taken gekregen, waarbij de onderbrenging van Veilig Thuis in 2020 het meest in het oog springt.

Verantwoordelijkheden op het vlak van maatschappelijke zorg zijn meestal belegd bij de portefeuillehouders Sociaal Domein. In veel gemeenten is dat een ander dan de portefeuillehouder Volksgezondheid, die lid is van de BC PGMZ van de VRK. De portefeuillehouders Sociaal Domein hebben daardoor nu geen rol bij het reilen en zeilen van de VRK. Intussen brengt de financiering van de taken op het grensvlak van zorg en veiligheid wel bestuurlijke keuzes en soms ook dilemma's met zich mee. Die keuzes moeten binnen de gemeentelijke prioriteiten passen, in overeenstemming zijn met afspraken met partners en passen binnen de kaders van de bedrijfsvoering van de VRK. Om ervoor te zorgen dat die keuzes op beheersmatig vlak blijven kloppen en te bewerkstelligen dat de portefeuillehouders Sociaal Domein betrokken worden bij de VRK en zo hun verantwoordelijkheid (kunnen) dragen voor besluiten over de betrokken taken, is het vormen van een nieuwe BC als oplossing gezien. Voor de bestuurlijke helderheid moet de structuur hiervan overeenkomen met de huidige twee BC's. Dit betekent onder meer dat aan de nieuwe BC bestuurstaken worden gedelegeerd, want de BC's binnen de VRK zijn meer dan alleen een adviesorgaan. De Wgr kent slechts als beperking dat een BC geen begroting en geen jaarverslag kan vaststellen.

In de GR is echter wel opgenomen dat de BC's een advies dienen te geven over de ontwerpbegroting. Het AB is in principe zelf bevoegd BC's in te stellen (GR artikel 15). Bij de VRK is het echter gebruikelijk dat de BC's in de GR staan benoemd. Met het ontstaan van nog een BC bij de VRK wordt het steeds belangrijker de verantwoordelijkheid van de BC scherp te formuleren, zodat helder is dat de BC sturende bevoegdheden heeft en daarmee ook verantwoording moet afleggen over haar besluiten en over de adviezen die gegeven zijn aan het AB. Dit zal in een reglement nader worden vastgelegd. Bovenstaande betekent een wijziging van de artikelen 7, lid 4, 20, 30, 31, 32 en 34. 3. Aanpassing door de herinterpretatie van artikel 14 Wgr over de stemverhoudingen Deze voorgelegde wijziging heeft alleen betrekking op artikel 16 van de GR. Daarin wordt nu als hoofdregel opgenomen dat alle gemeenten één stem hebben in het AB. Het oude lid 3 is

Wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland

pagina 5

vervangen door lid 3 tot en met 5. Met de wijziging hebben de drie AB-leden die ook lid zijn van het DB (burgemeesters van Haarlem, Velsen en Haarlemmermeer) samen geen meerderheid (qua aantal stemmen) meer in het AB. Hiermee wordt de positie van het AB versterkt. Wel wordt onderkend dat de financiële bijdrage van de drie genoemde gemeenten zeer groot is (samen circa driekwart van de begroting). Dit vraagt in de weging van belangen om een speciale regeling voor besluiten met een financieel karakter. Aan deze besluiten met een financieel karakter is geen minimum of maximum bedrag gekoppeld. Daarom wordt gekozen voor het toekennen van het recht van 'veto' voor de drie genoemde gemeenten. Om daarbij niet te veel af te wijken van de huidige verdeling van stemmen, geldt de begroting pas als verworpen als er een tegenstem is van vertegenwoordigers van twee van de drie genoemde gemeenten. Het gebruik van dit 'vetorecht' zal ingebed moeten worden in een zorgvuldige procedure. Het AB zal uiteindelijk, toch een sluitende programmabegroting vast moeten stellen. Voor de uitwerking van zo'n procedure is een GR echter niet geschikt, dit zal daarom worden geregeld in het reglement van het AB. 4. Aanpassingen door een aantal technische kwesties Een geactualiseerde Gemeentewet en een eigenarchief verordening zijn voorbeelden waardoor artikelen van de GR zijn aangepast.

Het betreft artikel 7, lid 3, 8, artikel 40, lid 1, 43, 44, 48 en 54. 3.3 Wat mag het kosten?

Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. Wat zijn de financiële risico's?

Onze gemeente loopt geen vermeldenswaardige financiële risico's bij de uitvoering van dit voorstel. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

Het wijzigen van de regeling gebeurt bij besluit van de colleges van burgemeester en wethouders, na de zienswijzen en benodigde toestemming van de gemeenteraden. Op 28 maart 2024 heeft de gemeenteraad van Haarlemmermeer kennisgenomen van de wijziging en besloten (10421856) geen zienswijze kenbaar te maken op de gemeenschappelijke regeling VRK. De burgemeester is binnen het college het eerste aanspreekpunt. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar?

In 2022 heeft een ambtelijke consultatie bij gemeenten plaatsgevonden van verschillende voorstellen voor wijziging van de regeling. In november 2022 heeft het bestuur van de VRK besloten via de griffies aan gemeenteraden te vragen welke kaders gemeenteraden willen meegeven voor de wijziging van de regeling. De griffies en gemeenteraden van alle regiogemeenten zijn in het eerste halfjaar van 2023 aan de slag gegaan met de gewijzigde Wgr en meer concreet met de gewenste effecten daarvan voor de GR van de VRK. Op 9 november 2023 hebben de gemeenteraden het AB een memo gestuurd over de reacties van gemeenteraden op kaders voor een nieuwe GR VRK. Op 15 november 2023 is aan de notitie nog de inbreng van de gemeenteraad van Beverwijk toegevoegd. Ook is er op 15 november 2023 een regionale raadsledenavond gehouden, waarin leden van het Dagelijks Bestuur VRK in gesprek zijn gegaan met raadsleden over de inbreng van de gemeenteraden. In vervolg daarop heeft het bestuur van de VRK op 21 december 2023 aan de colleges een voorstel gestuurd voor de wijziging van de GR VRK, met het verzoek hierop de zienswijze van de gemeenteraden te vragen. De reactie daarop zijn in de loop van het voorjaar binnengekomen bij de VRK, de laatste

pagina 6

Wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland

op 10 april 2024. Het verwerken van deze zienswijzen heeft nog enige tijd gevergd. Het proces heeft door de extra stappen langer geduurd dan bij de meeste andere gemeenschappelijke regelingen in de regio. Voordeel hiervan is wel dat de gemeenteraden goed aan de voorkant betrokken zijn geweest bij de voorstellen. De wettelijke termijn van 1 juli 2024, waarop de colleges met toestemming van hun raad de regeling eensluidend getroffen moeten hebben, is helaas niet gehaald. Dit heeft geen gevolgen gehad voor de gemeenten. Over het algemeen konden de raden zich vinden in de opmerkingen voor de wijziging van gemeenschappelijke regeling. Alleen het artikel 16 heeft geleid tot juridische bemerkingen en vragen van de raden van Bloemendaal en Heemstede, en artikel 42 heeft geleid tot bemerkingen van de raden van Heemskerk en Uitgeest. Ter beantwoording van de juridische vragen over artikel 16 heeft het Dagelijks Bestuur het ABlid van de betreffende gemeenten nader geïnformeerd. Ten opzichte van de conceptversie die bij de gemeenteraden heeft voorgelegen is het volgende gewijzigd in artikel 42. Daarin blijft op verzoek van de gemeenteraad van Heemskerk de tekst "De ontwerpbegroting is voorzien van een behoorlijke toelichting" gehandhaafd. Deze zinssnede was geschrapt om de tekst in te korten, maar uiteraard is zo'n toelichting altijd de bedoeling.

Verder is de toelichting op de totstandkoming van de begroting bij artikel 42 gewijzigd. Het bestuur van de VRK wil nog beter benadrukken dat vaststelling van de begroting voor het zomerreces de vaste intentie is, omdat hierin het belang van gemeenten en van de VRK zelf wordt gezien. Dit is ook altijd de praktijk geweest. Het verzoek om dit zo ook vast te leggen in de GR, zou niet in overeenstemming zijn met de wettelijke regeling, waarbij de wetgever nu juist termijnen heeft veranderd met de intentie de gemeenteraden beter in positie te brengen. Verder zal het algemeen bestuur, er op toezien dat er in geen enkele situatie een zienswijzetermijn wordt vastgesteld die grotendeels in het (zomer)reces valt. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd?

Na toestemming voor aanpassing van de regeling door alle raden van de deelnemende gemeenten, wordt de regeling gepubliceerd door de gemeente Haarlem en treedt deze in werking. De raad zal na publicatie schriftelijk op de hoogte worden gesteld. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)? Dit voorstel heeft geen gevolgen voor de MRA en er zijn met betrekking tot dit onderwerp geen regionale afspraken gemaakt. 4. Ondertekening Burgemeester en wethouders van de gemeente Haar etfimèrnneer, le secretaris,

A es Vermeer Bijlage(n): • Brief colleges voorstel wijziging GR VRK

rmans-Wijdeven