11. Nota 2021.0000445 Voornemen aanwijzing gemeentelijke monumenten Ringvaart Ringdijk

gemeente Haarlemmermeer

nota van B&W Onderwerp

Portefeuillehouders Collegevergadering Inlichtingen Registratienummer

Voornemen aanwijzing gemeentelijke monumenten Ringvaart Ringdijk drs. Marja Ruigrok, mr. Mariëtte Sedee-Schuitemaker 16 maart 2021 Jertske Pasman (+31235674644) 2021.0000445

1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college heeft besloten om: 1. de volgende tien panden/objecten aan de Ringvaart Ringdijk voor te dragen om aan te wijzen als gemeentelijk monument: Abbenes Huigsloterdijk 291 Huigsloterdijk 328 Abbenes Nieuwe Brug Zwanenburgerdijk 439-440 Beinsdorp Hillegommerdijk 395 Badhoevedorp Toevluchtsstraat 17 Oude Meer Aalsmeerderdijk 60 Lisserbroek Lisserdijk 495 Schipholdraaibrug aan de A.Colijnweg Schiphol-Oost Badhoevedorp Nieuwemeerdijk 294 Portaalkraan Bennebroekerdijk 219 Cruquius 2. dit voornemen door middel van een persoonlijke brief aan de eigenaren kenbaar te maken en hen de gelegenheid te geven om een zienswijze in te dienen; 3. deze nota ter informatie te zenden aan de raad. 2. Samenvatting

De Ringdijk en Ringvaart vormen de basis van de Haarlemmermeerpolder. Veel inwoners wonen met plezier en trots langs de dijk. Samen met de inwoners wil de gemeente Haarlemmermeer de Ringdijk en Ringvaart beter tot hun recht laten komen. Bij de vaststelling van de Visie Ringdijk en Ringvaart in 2017 (2017.0011195) hebben we besloten om de Ringdijk en de Ringvaart tot gemeentelijk erfgoed te verklaren. In opdracht van de gemeente heeft bureau SteenhuisMeurs samen met bewoners het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart opgetekend. Er zijn vervolgens tien panden geselecteerd die samen dit verhaal representeren. Deze panden worden voorgedragen voor het verkrijgen van de status van gemeentelijk monument. Het betreft de volgende tien panden/objecten: Huigsloterdijk 291 dijkhuisje in Abbenes Huigsloterdijk 328 boerderij "de Korenbloem" in Abbenes Zwanenburgerdijk 439-440 dubbele woning met winkel in Nieuwe Brug

Voornemen aanwijzing gemeentelijke monumenten Ringvaart Ringdijk

Hillegommerdijk 395 Toevluchtsstraat 17 Aalsmeerderdijk 60 Lisserdijk 495 Schipholdraaibrug aan de A. Colijnweg Nieuwemeerdijk 294 Portaalkraan Bennebroekerdijk 219

Pagina 2

Boerderij "de Meijerij" in Beinsdorp Melkhuisje in Badhoevedorp Graanpakhuis met overslag kraan in Oude Meer Bollenschuur in Lisserbroek tussen Schiphol-Oost en Amstelveen kerkgebouwtje in Badhoevedorp Cruquius

De aanwijzingsprocedure start met het besluit van het voornemen van het college tot aanwijzing als gemeentelijk monument. Met dit besluit tot voornemen tot aanwijzing, vallen de geselecteerde panden direct onder de werking van de Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019 (2019.0031932). Dit betekent dat de voerbescherming (artikel 3.6) in werking treedt. Daarna volgt een periode waarin het advies wordt gevraagd van de Erfgoedcommissie en eigenaren in de gelegenheid worden gesteld om hun zienswijze kenbaar te maken. Wij nemen vervolgens een definitief besluit over de aanwijzing van de gemeentelijke monumenten met inachtneming van het advies van de Erfgoedcommissie en de zienswijzen. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken

We willen de gemeentelijke monumentenlijst uitbreiden met tien monumenten die, samen met de reeds aanwezige monumenten langs de Ringvaart Ringdijk, zoals onder andere de gemalen van Cruquius, Lijnden en Leeghwater, de Eendenkooi en een aantal boerderijen, het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart vertellen. Wat is de aanleiding, context?

De Ringdijk en Ringvaart vormen de basis van de Haarlemmermeerpolder. Veel inwoners wonen met plezier en trots langs de dijk. Samen met de inwoners wil de gemeente Haarlemmermeer de Ringdijk en Ringvaart beter tot hun recht laten komen. Bij de vaststelling van de Visie Ringdijk en Ringvaart in 2017 (2017.0011195) hebben wij besloten om de Ringdijk en de Ringvaart tot gemeentelijk erfgoed te verklaren. Naar aanleiding van dit besluit is er verder onderzocht hoe dit vormgegeven kan worden. Welk doel wordt nagestreefd?

Het doel is om het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart te borgen voor de toekomst door de monumentale kwaliteiten van het gebied samen in kaart te brengen. Deskundigen en geïnteresseerde bewoners adviseerden daarover in een klankbordgroep. In juni 2019 is een vijftal avonden voor bewoners georganiseerd in dorpshuizen langs de Ringvaart. Het verhaal van de Ringdijk en de Ringvaart is opgebouwd uit verhaallijnen en daar zijn overkoepelende kernwaarden uit gedestilleerd. De kernwaarden zijn bepalend voor het karakter van de Ringdijk en de Ringvaart als geheel en geven richting aan toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. Het verhaal en de kernwaarden vormen een leidraad voor het aanwijzen van monumenten in dit gebied, zodat de bijzondere erfgoedwaarden geborgd kunnen worden voor de toekomst. Met de aanwijzing als monument zijn de panden met cultuurhistorische waarden beschermd. De voorgedragen panden vertellen samen het verhaal van de Ringdijk en de Ringvaart, de basis van de Haarlemmermeerpolder. Voor de voorgedragen panden geldt dat de Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019 van toepassing is en voor wijzigingen aan het pand een omgevingsvergunning nodig is (artikel 3.12). Dit wil niet zeggen dat eigenaren niets meer aan hun pand mogen veranderen, maar dat dit gaat in overleg met de gemeente.

Op grond van de aanwijzing kunnen de monumenten vervolgens worden geborgd in het bestemmingsplan, straks omgevingsplan. De selectielijst betreft tien monumenten die samen het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart representeren. Als basis hiervoor dienen de negen

Voornemen aanwijzing gemeentelijke monumenten Ringvaart Ringdijk

Pagina 3

verhaallijnen die door SteenhuisMeurs zijn opgesteld. De onderwerpen hiervan zijn: de Waterwolf, de droogmakerij, een zaak van algemeen nut, het lege land, de kolonisten, dorpen gekluisterd aan de dijk, bedrijvigheid aan de vaart, de impact van Schiphol, vertragen en versnellen en oorlog in de polder. De voorgedragen monumenten staan voor de essenties van de cultuurhistorische identiteit van de Ringdijk. Door vanuit de verhaallijnen de monumenten voor te dragen worden de verhalen en de kwaliteiten van dit gebied beter beleefbaar gemaakt. Dit versterkt het uitdragen en het waarderen van het unieke karakter van de Haarlemmermeerpolder. Voor elk potentieel monument is een redengevende omschrijving opgesteld. Deze omschrijving bestaat uit een identificatie, een beschrijving van het pand (geschiedenis en huidige toestand), en een waardering geïllustreerd met een foto en/of een bouwtekening. De redengevende omschrijving wordt bij de brief aan de eigenaren gevoegd en is onderwerp van bespreking en verificatie. Ook de Erfgoedcommissie beoordeelt de waardering. Bij het definitief besluit stellen wij de definitieve redengevende omschrijvingen vast en de waardering maakt onderdeel uit van het gemeentelijk erfgoedregister (artikel 3.8 Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019). Daarom zijn de beschrijvingen bij dit voorstel gevoegd.

De eigenaren krijgen gedurende zes weken de tijd om hun zienswijze kenbaar te maken. Met in achtneming van de zienswijzen wordt door ons een afgewogen definitief aanwijzingsbesluit genomen. Gedurende de procedure zijn de panden voorbeschermd en vallen zij onder de werking van de Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019 (artikel 3.6). Wij vragen na de periode van zienswijze een advies aan de Erfgoedcommissie op grond van de Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019 (artikel 2.5 Advisering Erfgoedcommissie). 3.2 Wat gaan we daarvoor doen?

Om de erfgoedwaarden en het karakter van de Ringdijk en de Ringvaart te borgen voor de toekomst wordt de gemeentelijke monumentenlijst uitgebreid. Volgens de Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019 kunnen wij besluiten een monument dat van bijzonder belang is voor de gemeente vanwege zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische waarde aan te wijzen als gemeentelijk monument (artikel 3.4 Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019). De selectie van de voorgestelde monumenten is mede bepaald door de input van de bewonersavonden, de belevingswaarde is hierdoor -naast de bovengenoemde waarderingscriteria- ook meegewogen. Wat zijn de kanttekeningen en risico's?

De eigenaren wordt gevraagd te voldoen aan het gestelde in de Verordening Fysiek Domein Gemeente Haarlemmermeer 2019, te weten de instandhoudingsplicht en de vergunningsplicht. Bij omgevingsvergunningen wordt de impact van de wijzigingen op de aanwezige erfgoedwaarden en cultuurhistorische waarden meegewogen. Door de uitbreiding van de gemeentelijke monumentenlijst met de monumenten Ringdijk/Ringvaart worden er structureel monumenten aan het bestaande werkpakket toegevoegd. Dit betekent dat hiervoor ook een omgevingsvergunning -onderdeel monumenten, moet worden aangevraagd. 3.3 Wat mag het kosten?

De kosten voor dit project bedragen € 15.000 en worden gedekt uit het investeringsproject Ringvaart Ringdijk. De kapitaallasten van dit project worden in de programmabegroting verantwoord bij programma 'Maatschappelijke Ontwikkelingen', beleidsdoel E: Inwoners beschikken over voldoende aantrekkelijke mogelijkheden om te recreëren, bewegen actief en nemen deel aan sport, taakveld 5.7.

Voornemen aanwijzing gemeentelijke monumenten Ringvaart Ringdijk

Pagina 4

Deze middelen zullen aangewend worden om het aanwijzingstraject gedegen te laten verlopen door inhuur van expertise. De eigenaren van deze monumenten kunnen aanspraak maken op onderhouds- en restauratiesubsidie voor een gemeentelijk monument volgens de subsidieverordening Gemeentelijk Erfgoed 2020 (2020.0000059). 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk?

Het college is verantwoordelijk voor de aanwijzing van de gemeentelijke monumenten. Binnen het college is de portefeuillehouder Cultuur het eerste aanspreekpunt. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar?

De selectie van mogelijke monumenten is voorgelegd aan de Erfgoedcommissie. De Commissie kon zich vanuit monumentaal opzicht niet vinden in het plaatsen van niet originele gebouwen/ objecten op de gemeentelijke monumentenlijst. Hierbij gaat het om de Overslag kraan aan de Bennebroekerdijk 219 en het Melkhuisje aan de Toevluchtstraat 17 in Badhoevedorp. Om het advies van de Erfgoedcommissie tegemoet te komen is er in de Redengevende Omschrijving aangegeven dat het bij de betreffende gebouw en object om replica's gaat en dat alle panden onderdeel uitmaken van het project Ringvaart Ringdijk. 3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd?

Het college neemt een definitief besluit door middel van een nota van zienswijzen, nadat de eigenaren in de gelegenheid zijn gesteld om hun reactie kenbaar te maken en de Erfgoedcommissie een advies heeft opgesteld ten aanzien van de voorgenomen monumenten. Dit zal begin tweede kwartaal van 2021 zijn. De nota wordt ter informatie aan de raad toegestuurd. 4. Ondertekening

Bijlage(n) • Folder Erfgoed langs de Ringdijk, verhaallijnen en kernwaarden • Redengevende omschrijvingen van de tien voorgedragen panden/objecten • Voorbeeldbrief voerbescherming

Erfgoed langs de Ringdijk

2. De droogmakerij, een zaak van algemeen

Verhaallijnen en kernwaarden

In 1840 werd besloten om de Haarlemmermeer droog te malen op stoomkracht. Hiermee was de Haarlemmermeer de eerste polder van Nederland die uitsluitend op stoomkracht werd drooggemalen. Dit technische hoogstandje staat in schril contrast met de aanleg van de Ringdijk en Ringvaart: de 60 kilometer lange ringvaart werd met de hand gegraven. Eerste spade in de grond: mei 1840 bij Hillegom. In 1845 werd de ringdijk voltooid. 1848-1852 droogmaling Haarlemmermeer.

Negen verhalenlijnen en vijf kernwaarden

Negen verhaallijnen

4. De kolonisten

6. Bedrijvigheid aan de vaart

De kolonisten kwamen uit heel Nederland. Arme mensen die in eenvoudige hutjes en later dijkhuisjes woonden, boeren die de eerste boerderijen onderaan de ringdijk ǀĞƐƟŐĚĞŶ͘^ŽŵŵŝŐĞŶǁĞƌĚĞŶŶĂĂƌĚĞ,ĂĂƌůĞŵŵĞƌŵĞĞƌ ŐĞƐƚƵƵƌĚŽŵŽŶĚĞƌnjǁĂƌĞŽŵƐƚĂŶĚŝŐŚĞĚĞŶƚĞǁĞƌŬĞŶ͘ƌ ǁĂƐŶŝĞƚƐŐĞƌĞŐĞůĚ͕ŐĞĞŶŚƵŝƐǀĞƐƟŶŐ͕ŵĞŶƚƌŽŬǀĂŶƉůĂĂƚƐ ƚŽƚƉůĂĂƚƐ͘ŝĞŬƚĞŶĂůƐĐŚŽůĞƌĂĞŶŵĂůĂƌŝĂǁĂƌĞŶĂĂŶĚĞ orde van de dag en de polderjongens werden gemiddeld niet ouder dan 35 jaar.

ĞƌĂŶĚĞŶǀĂŶĚĞƉŽůĚĞƌŽŶƚǁŝŬŬĞůĚĞŶnjŝĐŚƐŶĞůůĞƌĚĂŶ ĚĞƉŽůĚĞƌnjĞůĨ͘sĂŶĂĨĚĞƌŝŶŐĚŝũŬǀŽŶĚĞŶǀĞĞůĂŐƌĂƌŝƐĐŚĞ ĂĐƟǀŝƚĞŝƚĞŶƉůĂĂƚƐĞŶŽŶƚƐƚŽŶĚĚĞĞĞƌƐƚĞŝŶĚƵƐƚƌŝĞ͕ŵĞƚĚĞ ringvaart als belangrijke vaarroute. In begin van de 20ste eeuw was de ringdijk de economische ruggengraat van de Haarlemmermeer. Met graansilo’s, overslagplaatsen en ĨĂďƌŝĞŬĞŶǀŽŽƌƉƌŽĚƵĐƟĞǀĂŶďŽƵǁŵĂƚĞƌŝĂůĞŶ

nut

1. De waterwolf De droogmaking van de Haarlemmermeer bleek onontkoombaar. Het meer groeide in de loop der eeuwen. De Deltawerken van Aalsmeer (1767) moesten verdere ĂŅĂůǀŝŶŐǀĂŶĚŝƚĚŽƌƉǀŽŽƌŬŽŵĞŶ͘dǁĞĞnjǁĂƌĞƐƚŽƌŵĞŶŝŶ 1836 gaven uiteindelijk de doorslag voor de inpoldering. Het water drong door tot de drempel van Amsterdam, de dorpen Sloten en Osdorp kwamen onder water te staan. In 1837 riep koning Willem I een staatscommissie in het leven om een ontwerp te maken voor de droogmaking. Wat vinden we nog van het oude landschap voor de ĚƌŽŽŐůĞŐŐŝŶŐ͍KŵĚĞĚŝũŬnjŽǀĞĞůŵŽŐĞůŝũŬƌĞĐŚƚƚĞƚƌĞŬŬĞŶ͕ werden landtongen mee ingepolderd. De eendenkooi van sŝũĬƵŝnjĞŶǁĞƌĚĂĨŐĞƐŶĞĚĞŶǀĂŶŚĞƚŽǀĞƌŝŐĞůĂŶĚǀĂŶĚĞ ĨĂŵŝůŝĞ^ƚŽŬŵĂŶ͘ĞŬƌĞŐĞŶĞĞŶďƌƵŐŽŵŚƵŶŐĞĚĞĞůĚĞůĂŶĚ te kunnen bereiken.

5. Dorpen gekluisterd aan de dijk 3. Het lege land ƌŽŶƚƐƚŽŶĚĞĞŶnjĞĞǀĂŶůĞĞŐůĂŶĚ͘ĞŽƉĞŶŚĞŝĚŝƐŶƵŶŽŐ ŽƉǀĞƌƐĐŚŝůůĞŶĚĞƉůĂĂƚƐĞŶǀĂŶĂĨĚĞĚŝũŬŐŽĞĚƚĞĞƌǀĂƌĞŶ͘ Nadat de polderjongens de laatste hand hadden gelegd ĂĂŶĚĞZŝŶŐǀĂĂƌƚ͕ďůĞǀĞŶnjĞŝŶĚĞ,ĂĂƌůĞŵŵĞƌŵĞĞƌ͕ ŵĞĞƐƚĂůĂůƐďŽĞƌĞŶŬŶĞĐŚƚ͘>ĂŶŐƐĚĞĚŝũŬǀŽƌŵĚĞnjŝĐŚĞĞŶ ring van dorpen: dit was de eerste plek die droogviel en niet ŽŶďĞůĂŶŐƌŝũŬ͗ŚŝĞƌǁĂƐŚĞĐŚƟŶŐŵĞƚŚĞƚŽƵĚĞůĂŶĚĞŶŵĞƚ de dorpen aan de overkant van de vaart. Bovendien was ŚĞƚŐŽĞĚŬŽŽƉ͘ŽǀĞƌǁŝĞƌǀĞŶĚĞŽƉƐƚĂůŚŽƵĚĞƌƐŚĞƚƌĞĐŚƚ om een woninkje te bouwen.

ĞǀĞƌďŝŶĚŝŶŐŵĞƚŚĞƚŽƵĚĞůĂŶĚǁĂƐnjĞĞƌďĞůĂŶŐƌŝũŬ͘/Ŷ ϭϴϱϱǁĂƌĞŶĞƌnjĞƐŚŽƵƚĞŶƌŽůďƌƵŐŐĞŶŽǀĞƌĚĞZŝŶŐǀĂĂƌƚ ĞŶnjĞƐƉŽŶƚĞŶ͘ĞďƌƵŐŐĞŶůĂŐĞŶďŝũ>ŝƐƐĞ͕ĞŶŶĞďƌŽĞŬ͕ sŝũĬƵŝnjĞŶ͕^ůŽƚĞŶ͕ĂůƐŵĞĞƌĞŶ>ĞŝŵƵŝĚĞŶ͘ŝũĚĞnjĞďƌƵŐŐĞŶ ontstonden kleine woongemeenschappen die georiënteerd ǁĂƌĞŶŽƉĚĞƉůĂĂƚƐĞŶĂĂŶĚĞŽǀĞƌnjŝũĚĞǀĂŶĚĞZŝŶŐǀĂĂƌƚ͘ Op de plek waar de polderdwarswegen de Ringdijk raakten ontstonden dorpen.

7. De impact van Schiphol In 1916 ontstond een militaire vliegbasis, met houten ůŽŽĚƐĞŶ͕ďŝũŚĞƚĨŽƌƚ^ĐŚŝƉŚŽů͘ĞŬĞƵnjĞǀŽŽƌĚĞůŽĐĂƟĞ was gebaseerd op militair-strategische overwegingen. De grond in de net drooggemaakte Haarlemmermeerpolder ŬŽŶƌĞůĂƟĞĨǀŽŽƌĚĞůŝŐďŝũĚĞƉůĂĂƚƐĞůŝũŬĞďŽĞƌǁŽƌĚĞŶ ĂĂŶŐĞŬŽĐŚƚ͘^ĐŚŝƉŚŽůďƌĞŝĚĚĞnjŝĐŚƵŝƚ͕ĞĞƌƐƚĂĂŶĚĞ Ringvaart, later in de polder. Nieuwe terminalgebouw werd geopend in 1967. Voor de Haarlemmermeer betekende ^ĐŚŝƉŚŽůĞĞŶnjĞŐĞŶ͕ŵĂĂƌŽŽŬĞĞŶůĂƐƚ͘

8. Vertragen en versnellen ^ĐŚŝƉŚŽůĂĂŶũĂŐĞƌŝŶĨƌĂƐƚƌƵĐƚƵƵƌ͗ĞƌǁĞƌĚĞŶŶŝĞƵǁĞ snelwegen over de polder uitgerold. Het eerste aquaduct van Nederland stamt uit 1961, toen het RingvaartĂƋƵĂĚƵĐƚďŝũsƌĞĚĞďƵƌŐͬZŽĞůŽĨĂƌĞŶĚƐǀĞĞŶǁĞƌĚ opengesteld. Dit was 20 jaar lang het enige aquaduct in EĞĚĞƌůĂŶĚ͘ŶŽƌŵĐŽŶƚƌĂƐƚŝŶŚĞƚůĂŶĚƐĐŚĂƉ͕ũĞĮĞƚƐƚĚĞ ƐŶĞůǁĞŐŽǀĞƌĞŶĚĂŶǁŽƌĚƚŚĞƚǁĞĞƌƐƟů͕ĞŶŬĂŶũĞŐĞŶŝĞƚĞŶ van de rust bij historische horeca.

Vijf kernwaarden

1. De rand van de badkuip Leesbaarheid van de droogmakerij; door de ŚŽŽŐƚĞǀĞƌƐĐŚŝůůĞŶ͘/ŶŚĞƚǀĞƌůŽŽƉǀĂŶĚĞĚŝũŬnjŝĞũĞĚĞ oudere stukken, bij Aalsmeer en het nieuwere deel met bochten en rechte stukken; de voetsloot hoort bij de dijk. Op verschillende plaatsen werden stukken oud land ingepolderd.

2. De Ringdijk als parelsnoer

9. Oorlog in de polder

De typologie van de Haarlemmermeer is uniek: ipv groeien vanuit de kern, vinden we in de Haarlemmermeer de ŽƵĚƐƚĞŶĞĚĞƌnjĞƫŶŐĞŶũƵŝƐƚĂĂŶĚĞƌĂŶĚĞŶ͘/ŶŵƐƚĞƌĚĂŵ is dat andersom: daar groeide de stad vanuit de kern, met ƚĞůŬĞŶƐĞĞŶŶŝĞƵǁĞƌŝŶŐďĞďŽƵǁŝŶŐ͗njŽĂůƐĞĞŶŵĚŝĞĞƌ jaarringen bij krijgt. In de Haarlemmermeer vinden we de ŽƵĚƐƚĞŝŶĨŽƌŵĞůĞŶĞĚĞƌnjĞƫŶŐĞŶũƵŝƐƚĂĂŶĚĞĚŝũŬ͕ĂůƐĞĞŶ parelsnoer.

3. Lange lijnen in het landschap

5. Pionieren aan de vaart

Grootschalige droogmakerij; met panorama’s en ĚŽŽƌnjŝĐŚƚĞŶŬĂŶũĞĚŝƚŶƵŶŽŐnjŝĞŶ͖ŐƌŽĞŶĞƐƉĂƟĞƐƚƵƐƐĞŶ de dorpen; leesbaarheid van het agrarische verhaal van de polder.

Van oudsher is de ringvaart een plek met bedrijvigheid, niet alleen een plek om te wonen; de Ringvaart is ĞĞŶďĞůĂŶŐƌŝũŬĞĚŽŽƌǀŽĞƌƌŽƵƚĞ͕ŚŝĞƌǀĞƐƟŐĞŶnjŝĐŚ ;ĨĂŵŝůŝĞͿďĞĚƌŝũǀĞŶ͕ĂŐƌĂƌŝƐĐŚĞďĞĚƌŝũǀŝŐŚĞŝĚ͕ŚŽƌĞĐĂ͕ ǁŝŶŬĞůƐ͕ĨĂďƌŝĞŬĞŶĞŶůŽŽĚƐĞŶ͖WŝŽŶŝĞƌĞŶnjŝƚŝŶŚĞƚ E͕ŶĞƚĂůƐǀƌŝũŚĞŝĚƐĚƌĂŶŐ͕ĚŽŽƌnjĞƫŶŐƐǀĞƌŵŽŐĞŶĞŶ ondernemerschap.

4. ŽƌƉƐĞŝŐĞŶŝĚĞŶƟƚĞŝƚ Unieke typologie van de Haarlemmermeerpolder; belang van bruggen, pontverbindingen en dubbeldorpen; elk ĚŽƌƉŚĞĞŌĞĞŶĞŝŐĞŶƵŶŝĞŬĞŝĚĞŶƟƚĞŝƚĞŶĞŝŐĞŶŝĐŽŶĞŶ͘ ƉĂŶŽƌĂŵĂ͛ƐĞŶĚŽŽƌnjŝĐŚƚĞŶ͖ĚŽƌƉĞŶĂůƐĂĨŐĞďĂŬĞŶĚŐĞŚĞĞů͖ open, agrarische ruimte tussen de dorpen is van belang.

ƌnjŝũŶǀĞĞůǀĞƌŚĂůĞŶŽǀĞƌŽŶĚĞƌĚƵŝŬĞƌƐĚŝĞŚŝĞƌŝŶĚĞ oorlog werden opgevangen. Honderden vonden hier ĞĞŶŽŶĚĞƌŬŽŵĞŶ͘tĞŝŶŝŐĨLJƐŝĞŬĞƐƉŽƌĞŶǁĞůǀĞƌŚĂůĞŶ͘ Ander opvallend verhaal: het schijnvliegveld dat door de Duitsers achter Rijsenhout werd aangelegd, om de ŐĞĂůůŝĞĞƌĚĞŶƚĞŵŝƐůĞŝĚĞŶ͘,ŝĞƌǁŽƌĚƚŶŽŐƐƚĞĞĚƐƌĞŐĞůŵĂƟŐ vliegtuigbommen gevonden.

20 november 2019

Hoeve de Korenbloem, Huigsloterdijk 328 Abbenes

Kenmerk Adres

Huigsloterdijk 328, 2157 LP Abbenes

Soort gebouw

Boerderij

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Woning

Bouwjaar

1917

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer AO 845

Kenmerken

De boerderij is van het type kop-hals-romp en opgebouwd uit donkerrode baksteen. Het woonhuis heeft een zadeldak met rode dakpannen; de schuur is gedekt met (nieuwe) zwarte pannen en heeft een zadeldak met wolfseind. Sinds 1862, toen Nicolaas van Reeuwijk (1830-1907) uit Zevenhuizen zich met vrouw en kind hier vestigde, hebben

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde

Architectonische waarde

vier generaties van de familie Van Reeuwijk op deze locatie geboerd. De huidige boerderij dateert van 1917/18 (twee keer eerder brandde de boerderij op deze plek af); de bomen zijn in 1920 geplant. Voor de inpoldering heeft hier al een watermolen en een schapenschuur gestaan. Bij het uitgraven van de bouwput voor de nieuwe boerderij in 1917 zijn diverse potjes en pullen van Makkumer aardewerk opgegraven. De huidige bewoner Van Reeuwijk heeft de landerijen verkocht en de boerderij doet nu dienst als woning. De boerderij ligt aan een lichte bocht in het zuidelijkste deel van de Ringdijk, aan het stuk Ringvaart tussen de zijstromen Ade en Balgerij. Er zijn van origine twee arbeiderswoningen geweest, maar Met twee kleine arbeiderswoninkjes vormt de boerderij een vrij in het landschap liggend complex. in 2019 is er een derde arbeiderswoning toegevoegd, in dezelfde stijl. Het woonhuis van de boerderij is met de voorgevel naar de dijk gericht. De boerderij is gelegen op (mogelijk) een van de oudste boerenplaatsen in de Haarlemmermeer, en sinds vier generaties in bezit van dezelfde familie. De boerderij is een van de weinige kop-hals-romp boerderijen in de Haarlemmermeer. Dit type is afgeleid van de kop-halsromp boerderijen in Friesland en Groningen, maar werd in de Haarlemmermeer veelal als kop-romp boerderij gebouwd.

De boerderij vormt met de naastgelegen arbeiderswoningen een boerderijcomplex dat gelegen is in een weidse omgeving met verder weinig bebouwing. Het complex is daardoor al van verre te zien. De boerderij is relatief dicht op de dijk gebouwd en daardoor goed zichtbaar vanaf de openbare weg. De boerderij is een voorbeeld van een kop-hals-romp boerderij, een tussenvorm tussen de kop-hals-romp boerderijen uit Friesland en Groningen, en het Haarlemmermeerse type dat hieruit is afgeleid. De schuur heeft de voor het Haarlemmermeerse type kenmerkende hoogte met een zijbeuk aan de westkant. De symmetrische voorgevel is op de begane grond voorzien van getoogde vensters met fraai gedecoreerde boogtrommels. Het metselwerk heeft een decoratieve schuine strek langs de daklijst en is voorzien van contrasterende speklagen van groengeglazuurde bakstenen. Deze groengeglazuurde bakstenen zijn ook in de vensterbogen aangebracht. De kopgevel heeft uitstekende houten daklijsten met windveer en wordt bekroond met een gevelmakelaar bestaande uit verticale houten spijlen. Onder de makelaar is in het metselwerk een sierlijk tegeltableau met daarin de naam “De Korenbloem” aangebracht.

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

De boerderij is een gaaf voorbeeld van een boerderij gebouwd in een vroeg twintigste-eeuwse eclectische stijl met neorenaissance-, jugendstil- en chaletstijlkenmerken, en met karakteristieke erfbeplanting. Het is een van de weinige kop-hals-romp boerderijen in de Haarlemmermeer. Het type is afgeleid uit de Friese en Groningse kop-hals-romp boerderijen maar met enkele voor de Haarlemmermeer kenmerkende aanpassingen. De boerderij levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart.

Melkhuisje Badhoeve, Toevluchtstraat 17 Badhoevedorp

Kenmerk Adres

Bij Toevluchtstraat 17, 1171 GG Badhoevedorp

Soort gebouw

Karnhuis

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Woning

Bouwjaar

1991

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer H 9476

Kenmerken

Het huisje is opgebouwd uit baksteen, heeft een rechthoekige plattegrond en bestaat uit een woonlaag en een zolder onder een zadeldak met donkergrijze pannen. Het ver overstekende dak rust op houten consoles. In 1854 bouwde Mr. J.P. van Amersfoordt, van 1863-1869 burgemeester van de Haarlemmermeer, rondom deze plek een boerderij die hij De Badhoeve noemde. Hij vernoemde de boerderij naar een nabijgelegen strandje aan het Haarlemmermeer waar badgelegenheid was. De boerderij werd een modelboerderij vanwege de revolutionaire landbouwmethoden die Van Amersfoordt hanteerde. Het huidige Badhoevedorp is ontstaan rond de

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde Architectonische waarde

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

boerderij van Van Amersfoordt. De boerderij werd in 1904 afgebroken, waarna op dezelfde plek een eenvoudige boerenwoning werd gebouwd. De boerenwoning en bijgebouwen, waaronder het karnhuis, werden in de 1980er jaren gesloopt. Op de fundamenten werden nieuwe woonappartementen gebouwd. In 1991 werd het karnhuis opnieuw opgetrokken en werd de naam ‘Badhoeve’ op het pand aangebracht. De woning is onderdeel van het complex dat werd gebouwd nadat de boerderij met bijgebouwen was afgebroken. Vanaf de Ringdijk ligt het huisje enigszins verscholen achter het groen van het hier aangelegde plantsoen. Het huisje is van cultuurhistorische waarde als laatste herinnering aan wat ooit landgoed ‘De Badhoeve’ was, van waaruit de gemeente Badhoevedorp is ontstaan. De woning ligt in het noordoosten van de Haarlemmermeer, aan een dwars op de ringdijk aangelegde autoluwe straat. Het is onderdeel van een klein wijkje met huizen gebouwd rond 1990. Rondom dit wijkje liggen grotere wijken uit de wederopbouwperiode. Het huisje ligt aan de rand van de wijk. Tussen het huisje en de ringdijk bevindt zich een plantsoen. De woning is gebouwd naar voorbeeld van het voormalige karnhuis dat zich op deze plek bevond. De woning heeft de kenmerken van het vroegere karnhuis. De noordgevel is ingedeeld met een staldeur met ruim bovenlicht en een in gelijke breedte uitgevoerde blindnis, eveneens met bovenlicht.

In de topgevel bevindt zich een rond venster (medaillon). De zijvensters zijn voorzien van luiken (niet aanwezig in 1977). Het melkhuisje is vooral van cultuurhistorische waarde. Het herinnert qua vorm en ligging aan het karnhuis dat zich op deze plek bevond en dat onderdeel was van de oorspronkelijke boerderij waaromheen Badhoevedorp is ontstaan. Het pand levert, ondanks de latere herbouw, een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart. Gezien de herbouw geschiedenis zijn materialisatie en kleurstelling minder van belang bij dit gebouw.

Nieuwemeerdijk 294, Badhoevedorp

Kenmerk Adres

Nieuwemeerdijk 294, 1171 NS Badhoevedorp

Soort gebouw

Kerkgebouw

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Wijkcentrum

Bouwjaar

1921

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer H5292

Kenmerken

Het vrijstaande pand is witgepleisterd en bestaat uit een bouwlaag onder een met rode pannen belegd flauw hellend zadeldak. De symmetrische voorgevel heeft in het midden een toegangsdeur en aan beide zijden daarvan een klein kerkraam met halfronde bovenzijde en ijzeren roedes. In de punt van de gevel een roosvenster. De dakrand met makelaar steekt naar voren en rust op houten consoles. Boven de voordeur een groot bord met de tekst ‘Rehoboth’ en in de rechter benedenhoek ‘294’. Aan de linkerzijde op de gevel een straatnaambord met de tekst ‘BONNEMA PLEIN DE DRIJVENDE KRACHT VAN NIEUWE MEER’. De linker en rechter zijgevel zijn identiek en bevatten drie vensters met halfronde bovenzijde en

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde Architectonische waarde

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

voorzien van ijzeren roedes. De gevels worden bekroond door een houten lijst onder de dakgoot. Aan de achterzijde bevindt zich een grote eenlaags aanbouw met plat dak. In 1921 werd een vergunning verleend voor de bouw van een zondagsschool aan de Nieuwemeerdijk 294 en in 1928 voor de bouw van een verenigingslokaal. Het pand werd toen mogelijk in gebruik genomen door de Nederlands Hervormde Rehobothkerk, die tot 1973 in het pand was gevestigd. Daarna is het pand in gebruik genomen als buurthuis. Het vrijstaande pand ligt aan het oostelijk deel van het dijklint buiten de bebouwde omgeving van Badhoevedorp. Het dijklint bestaat in dit deel voornamelijk uit woningen uit diverse perioden van de twintigste eeuw. Aan de voorzijde van het perceel ligt de Ringvaart met aan de overzijde een groene oever en de doorgang naar het water van de Nieuwe Meer. Het pand is dwars op de dijk gebouwd en ligt ver achter de rooilijn, enigszins verscholen tussen de woningen Nieuwemeerdijk 293 en 295. Een smal pad met groene borders leidt naar de ingang van de kerk. Aan beide zijden van het pand is bestrating die leidt naar de achtergelegen aanbouw, die grenst aan de Koekoekslaan. Hier ligt een open natuurgebied dat grenst aan de A9 en knooppunt Badhoevedorp. Het pand is van cultuurhistorische waarde als een vroeg 20e-eeuws en zeldzaam voorbeeld van een kerk aan de Ringdijk.

Kerken werden voornamelijk in de dorpen gebouwd. De kolonisten brachten allerlei religieuze gezindten mee, die ieder hun eigen gemeente vormde, en een eigen kerk stichtte. Het pand is van stedenbouwkundige waarde als een van de oudere panden uit de eerste helft van de twintigste eeuw aan de Ringdijk. Het pand is van belang als voorbeeld van een vroeg 20eeeuws kerkgebouw aan de Ringdijk. Het pand heeft belangrijke architectonische kenmerken behorend bij een kerkgebouw uit het begin van de 20e eeuw. De rondboogvensters en het roosvenster in de punt van de gevel verwijzen naar het gebruik als kerkgebouw. Het pand is een zeer zeldzaam voorbeeld van een kerkgebouw aan de Ringdijk uit het begin van de 20e eeuw. Het kerkgebouw levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart. Dit is de voornaamste reden voor aanwijzing als gemeentelijk monument.

Portaalkraan Bennebroekerdijk 219 Cruquius

Kenmerk Adres

Bennebroekerdijk 219, Cruquius

Soort gebouw

Portaalkraan

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie Bouwjaar

Portaalkraan van het bouwbedrijf Dura Vermeer. Verder is het een relict van de oude betonfabriek. 1998 (af te lezen van een bordje op de kraan)

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer AD 2652

Kenmerken

De blauwe stalen portaalkraan loopt van het terrein van het bouwbedrijf over de weg en deels over het water. Het is een opvallend relict aan de lange dijk langs velden en bedrijven. Aan de oever van de Ringvaart ligt de rails van de kraan. In 1970 vestigde betonbedrijf “de Cruquius” zich aan de Bennebroekerdijk. Deze had een portaalkraan, lijkend op de huidige kraan. In 1998 werd de kraan vervangen door een replica. De portaalkraan staat aan het begin van het dorp Cruquius en bij het bedrijventerrein aan de

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde

Architectonische waarde Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

zuidkant. Doordat hij over de weg loopt vormt het een soort “poort”. De kraan is waardevol als herinnering aan de bedrijvigheid langs de Ringdijk. Door de ligging langs het bedrijventerrein en het begin van het dorp is het waardevol als toegang tot de lintbebouwing van Cruquius, maar ook als herkenning van de bedrijvigheid aan het begin van het dorp. De kraan is typologisch waardevol als portaalkraan, lijkend op de oorspronkelijke kraan van het betonbedrijf in de jaren zeventig. Niet van toepassing, omdat het hier een replica betreft. De portaalkraan en bijbehorende rails is – ondanks dat het een replica betreft – een zeldzaam voorbeeld van een kraan langs de dijk en een herinnering aan de bedrijvigheid. Verder maakt de ligging het herkenbaar als een soort “toegangspoort” tot het dorp Cruquius. De kraan levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart. Dat is de voornaamste reden dat deze kraan is toegevoegd aan de gemeentelijke monumentenlijst. Gezien het feit dat de kraan een replica is, zijn materialisatie en kleurstelling van de verf van minder belang bij deze kraan.

Schipholdraaibrug

Kenmerk Adres Soort gebouw

Draaibrug

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Brug

Bouwjaar

1936

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer AI 381

Kenmerken

De Schipholbrug is een boogbrug met blauwe trekband en witte diagonale hangers. Het is een draaibrug, wat betekent dat hij draait om een verticale as als hij zich opent. Aan de noordzijde bevindt zich een brugwachtershuis dat is opgetrokken uit baksteen en een overstekend plat dak van beton. Ook de landhoofden zijn gemaakt van baksteen. De draaibrug is gebouwd op de plek van het voormalige Fort van Schiphol, dat in 1934 werd afgebroken. De brug was onderdeel van de weg van Haarlem naar Hilversum.

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde Architectonische waarde

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

Door de groei van Schiphol nam de verkeersdrukte toe, was er behoefte aan een extra verbinding tussen de Haarlemmermeer en het buitengebied. Doordat het fort overbodig was geraakt door de ouderwetse bakstenen constructie kon deze plaatsmaken voor een nieuwe brug: de Schipholbrug. Hiertoe werd de Spaarnwouderweg (nu Oude Schipholweg) gemaakt tot autoweg. Eind jaren zestig werd de brug van de A9 aangelegd. In 2013 werd de Schipholbrug verbouwd tot éénrichtingsverkeerweg. Op de plek van het voormalige Fort Schiphol wordt de Ringvaart breder. Over dit brede stuk lopen de Schipholbrug uit 1936 en het viaduct van A9. Het deel van de dijk ligt aan de voet van het Amsterdamse Bos en naast Schiphol Oost. Verder bevindt het zich in het zuiden het oudste stuk dijk van de Haarlemmermeer. Aan dit deel van de Ringdijk loopt de N232 voor een groot stuk parallel aan de dijk, waar de weg bij het kruispunt met de N231 over een groot fly-over viaduct loopt. Cultuurhistorisch is de draaibrug waardevol als één van de oudste verbindingen met Schiphol, op de plek waar vroeger het Fort van Schiphol stond. Stedenbouwkundig is de brug waardevol als verbinding tussen de Haarlemmermeer en Amstelveen, ter hoogte van het Amsterdamse Bos. De brug is typologisch waardevol als een van de laatste draaibruggen in Nederland.

De boogbrug met blauwe boogtrekken en witte diagonale hangers en bakstenen brugwachtershuis en landhoofden maken de brug en waardevol exemplaar langs de Ringdijk. Als één van de laatste draaibruggen van Nederland is de Schipholbrug een zeldzaam voorbeeld van deze typologie. Verder is het één van de oudste verbindingen tussen Schiphol en het buitengebied van de Haarlemmermeer. Het bakstenen brugwachtershuis maakt de brug herkenbaar vanaf de Ringdijk. De Schipholbrug levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart.

De Meijerij, Hillegommerdijk 395, Beinsdorp

Kenmerk Adres

Hillegommerdijk 395, 2144 KV Beinsdorp

Soort gebouw

Boerderij

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Woonhuis boerderij

Bouwjaar

1925

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer AE 1381

Kenmerken

Het woonhuis is opgebouwd uit bruine bakstenen op een rechthoekige plattegrond en bestaat uit twee woonlagen en een zolder onder een met pannen belegd zadeldak, dat halverwege de tweede woonlaag begint. Aan beide zijkanten in het dak zit een dakkapel met lessenaarsdak. De entree van de woning bevindt zich in een eenlaags aanbouw aan de achterzijde. Aan de voorzijde is het

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde

Architectonische waarde

overstekend dak voorzien van windveren en een met houtsnijwerk versierde gevelmakelaar. In de gevel op de begane grond zitten vier vensters en op de verdieping twee. Twee rijen donkergekleurde bakstenen sieren de puntgevel. Op de kavel waarop nu de boerderij De Meijerij staat liet Jan Kits Nieuwenkamp in 1854 een boerderij genaamd De Patrijs bouwen. Nieuwenkamp was een van de pioniers in de polder en sterk betrokken bij de ontwikkeling van het gebied. In 1866 werd hij hoofdingeland van de Haarlemmermeerpolder. In 1868 werd Dr. Willem Meijer uit Amsterdam eigenaar van de boerderij. Hij liet een steen inmetselen met de naam ‘De Meijerij 1869’. De boerderij werd tot 1906 verpacht, waarna deze in handen kwam van Wouter Johannes Parlevliet (1865-1964) uit Katwijk. De boerderij was van het Zuid-Hollandse type en bestond uit een woonhuis en schuur onder één dak, waarbij de schuur groot en breed aan het huis was gebouwd. In 1924 werd de woning afgebroken wegens bouwvalligheid en groter herbouwd. De gevelsteen werd opnieuw in de gevel opgenomen. De boerderij, van oorsprong een veeboerderij, was inmiddels een gemengd bedrijf geworden en ging weer later over op akkerbouw. De boerderij ligt binnen de Ringdijk in het westen van de drooggemaakte polder en is met de voorgevel op de dijk gericht. Aan de overzijde van de Ringvaart ligt het dorp Hillegom.

Rondom de boerderij liggen onbebouwde landerijen. Een lange oprit langs een weiland met schapen leidt van de dijk naar de boerderij. Op het perceel staan diverse schuren. (die worden buiten de monumentale beschrijving gehouden) De boerderij bevindt zich op een van de oudste percelen in de Haarlemmermeer waar al halverwege de negentiende eeuw werd geboerd en refereert daarmee aan de pioniers en kolonisten die de polder na de droogmaking hielpen ontginnen. De boerderij ligt goed zichtbaar in het landschap achter een stuk onbebouwde Ringdijk. De oriëntatie van de boerderij volgt de oorspronkelijke verkaveling in de polder. Het boerderijcomplex bestaande uit woonhuis en grote schuur was kenmerkend voor de vroege koprompboerderijen. Deze boerderijen werden gebouwd naar voorbeelden uit de streken waaruit de eerste pioniers afkomstig waren, in dit geval Jan Kits Nieuwenkamp in Zuid-Holland. De boerderij werd in 1924 herbouwd. De los staande schuren behoren niet tot de beschrijving. Het woonhuis is van architectonische waarde vanwege de originele gevelsteen en de detailleringen in voorgevel en

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

dakrand, die kenmerkend zijn voor het begin van de twintigste eeuw. De boerderijwoning ligt op een van de oudste boerenplaatsen in de polder en is een gaaf voorbeeld van een boerderijwoning uit het eerste kwart van de twintigste eeuw. Van bijzonder belang is de gevelsteen die verwijst naar de pioniersperiode in de Haarlemmermeer. De boerderijwoning (schuren op het erf zijn hier buiten gehouden) levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart.

Huigsloterdijk 291, Abbenes

Kenmerk Adres

Huigsloterdijk 291, Abbenes

Soort gebouw

Dijkwoning

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Dijkwoning

Bouwjaar

3de kwart, 19de eeuw

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer AO 233

Kenmerken

Dit huis heeft witgepleisterde gevels. In het verleden had het huis, net als het schuurtje, oud-Hollandse rode dakpannen. Het dak is inmiddels aan de voorzijde gedekt met nieuwere zwarte pannen. Achter het huis staat een aangebouwde schuur. Het profiel van het dak loopt af, gelijk het profiel van de dijk. De oudste bebouwing van de Haarlemmermeer is aan de Ringdijk te vinden. Dit is één van de oudste dijkwoningen.

Geschiedenis

Situatieve kenmerken Bouwkundige staat Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde

Architectonische waarde

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

In de omgeving is dit witte huisje al van ver zichtbaar. Het ligt vrijstaand en de voorgevel grenst pal aan de weg. Redelijk. Deze dijkwoning is cultuurhistorisch waardevol, omdat het nog een van de oudste voorbeelden is van dijkbebouwing in de Haarlemmermeer en vanwege de manier waarop de architectuur aansluit bij het profiel van de dijk. Door de geïsoleerde ligging in Huigsloot, waar verder weinig bebouwing aanwezig is, is de dijkwoning al van grote afstand zichtbaar. De woning is van belang als en van de oudste en gaafste voorbeelden in de Haarlemmermeer van een dijkwoning: kleine woonhuizen bestaande uit één bouwlaag en een kap. De architectonische waarde zit in het asymmetrische profiel van het huisje, het dak en het schuurtje die aansluiten op het profiel van de dijk. Dit huisje is zeldzaam en authentiek voorbeeld van dijkbebouwing uit de negentiende eeuw. De meeste gelijkwaardige huisjes zijn in de loop der tijd verbouwd of gesloopt. Daarnaast zijn de bijzonder situatieve kenmerken van belang.

Lisserdijk 495, Lisserbroek

Kenmerk Adres

Lisserdijk 495, 2165 AJ Lisserbroek

Soort gebouw

Bollenschuur

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Schuur

Bouwjaar

1928

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer AG 1409

Kenmerken

De hoge rechthoekige schuur heeft twee bouwlagen, is opgebouwd uit bruine baksteen en heeft een vlak zadeldak bestaande uit grijze golfplaten. Linksboven in de zijgevel is een gevelsteen met daarin de naam ZELDENRUST geplaatst. In de zijgevel zijn zowel op de begane grond als op de verdieping op regelmatige afstand smalle hoge stalen vensters met roedeverdeling aangebracht. Uitzondering hierop is het brede langwerpige venster linksonder. Boven de vensters strekken. Onder de dakgoot en tussen beide verdiepingen klein vierkante ventilatieramen. De voorgevel heeft in het midden schuifdeuren met panelen en aan beide zijden eveneens vensters met roedeverdeling. Op de verdieping

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde Typologische waarde

Architectonische waarde

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

een deur met panelen waarboven een hijsbalk. Aan beide zijden hiervan vensters dichtgemaakt met houten luiken. Bollenschuren zijn gebouwd als opslag- en werkruimte voor bollenkwekers. In de schuur werden de bloembollen gedroogd op houten stellingen. Het grootste deel van de schuur werd daardoor in beslag genomen. Daarnaast was er een werkruimte om de bollen te pellen, te sorteren en te verpakken en tevens een kantoor voor de directie en administratie. Vanaf circa 1900 bestonden bollenschuren uit twee of drie bouwlagen en werden ze in baksteen uitgevoerd, met een zadeldak of een plat dak. Van belang waren deuren en ramen voor ventilatie, later kwam mechanische ventilatie. Reden voor de tweede bouwlaag was de grote voorraad, die niet anders opgeslagen kon worden. De schuur staat op enige afstand van de dijk, deels verborgen achter het woonhuis op nummer 494. Een brede geasfalteerde weg langs een grasveld leidt van de dijk naar de schuur. De schuur is evenwijdig aan de dijk gebouwd. Achter de schuur, vrijwel tegen de schuur aan staat een hooimijt. Daarachter bevinden zich diverse schuren en kassen. Het pand is van cultuurhistorisch belang als verwijzing naar de invloed van de bollenteelt die zich in dit deel van de Haarlemmermeer vestigde. De schuur staat goed zichtbaar vanaf de dijk vrij op het perceel.

De schuur is een zeldzaam voorbeeld van een bollenschuur uit het begin van de twintigste eeuw, gelegen aan de Ringdijk. De andere bollenschuren zijn inmiddels verdwenen of verbouwd. Van architectonisch belang is de kenmerkende materialisering die zich uit in het gebruik van baksteen, de ventilatieramen in de gevels en de hijsbalk als verwijzing naar de industriële functie van het gebouw. De schuur is een zeldzaam bewaard gebleven voorbeeld van een bollenschuur uit het begin van de twintigste eeuw, die herinnert aan de bollenteelt in dit deel van de Haarlemmermeer. De schuur levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart.

Zwanenburgerdijk 439-440, Zwanenburg

Kenmerk Adres

Zwanenburgerdijk 439 en 440, 1161 NT Zwanenburg

Soort gebouw

Dubbel winkelhuis

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Winkels en woningen

Bouwjaar

1910

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer, A 6152

Kenmerken

Het woon/winkelpand heeft een rechthoekige symmetrische plattegrond en is opgebouwd uit drie bouwdelen op een zwarte stenen plint. De bouwdelen aan de linker- en rechterkant zijn identiek en bestaan uit een dwars op de dijk staand en met puntgevel bekroond bouwdeel van twee bouwlagen en een zolder onder een met pannen belegd zadeldak. Op de begane grond een winkelpui bestaande uit een grote etalage op stenen plint met daarnaast de winkeldeur omlijst door gecanneleerde en geornamenteerde pilasters.

Geschiedenis

Situatieve kenmerken

Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde Typologische waarde Architectonische waarde

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

Op de eerste verdieping twee met diamantkoppen gedecoreerde getoogde vensters. De kap is voorzien van een houten daklijst en een geveldecoratie bestaande uit een donker geschilderd houten beschot. Beide bouwdelen zijn verbonden door een iets terugliggend en uit een bouwlaag en zolder bestaand middendeel dat bekroond wordt door een lijstgevel en in de kap voorzien van een grote dakkapel. De voorgevel is witgeschilderd. Oorspronkelijk bestond het pand uit twee gescheiden symmetrische woonwinkelgedeeltes. Op de begane grond bevond zich de winkel met daarachter de trappen naar bovenverdieping en kelder en een keuken. Het middendeel bestond uit een voor- en achterkamer. De voorgevel was voorzien van windveren, ajour geveldecoratie en gevelmakelaar. Een toegangsdeur naar keuken en kelder waardoor bevoorrading kon plaatsvinden bevond zich in de zijgevel. Op enig moment is het gehele pand als een woonwinkelpand in gebruik geweest. In 1977 is de oorspronkelijke dakkapel vervangen door een nieuwe en grotere dakkapel. Inmiddels is het pand opnieuw als twee woonwinkelpanden in gebruik. Het pand is direct aan de dijk gebouwd en maakt onderdeel uit van het dijklint van Zwanenburg. Aan dit deel van het dijklint staat nog een aantal vroeg twintigsteeeuwse panden. Aan de overzijde van de Ringvaart bevindt zich het dorp Halfweg.

Aan de achterzijde liggen vooroorlogse woningen van Zwanenburg en een groot naoorlogs verzorgingscomplex. Het dijkpand is cultuurhistorisch waardevol als een van de oudste winkelpanden aan de Ringdijk van de Haarlemmermeer. De eerste woningen werden langs de dijk gebouwd en het winkelpand refereert aan de kleinschalige bedrijfjes en winkels die met het ontstaan van de dorpen langs de Ringdijk gepaard gingen. Het pand is een waardevol onderdeel van de oudere dijkbebouwing aan de Zwanenburgerdijk. Het pand is typologisch waardevol als een van oorsprong aan de dijk gebouwd dubbel winkelpand. De woning is van belang als voorbeeld van een vroeg twintigste-eeuws dubbel woonwinkelpand aan de Ringdijk met de kenmerkende gevelindeling met winkelpui en decoratieve elementen. Deze woning is een gaaf voorbeeld van een ouder winkelpand aan de Ringdijk, uit de eerste kwart van de twintigste eeuw. Verder is het pand onderdeel van de oudste dijkbebouwing aan de Zwanenburgerdijk in Zwanenburg. Het dubbele winkelhuis levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart.

Aalsmeerderdijk 60, Oude Meer

Kenmerk Adres

Aalsmeerderdijk 60, 1438 AT Oude Meer

Soort gebouw

Graanpakhuis

Soort monument

Gemeentelijk

Huidige functie

Loods

Bouwjaar

1958

Kadastrale gegevens

Haarlemmermeer AI 247

Kenmerken

Deze langwerpige loods staat parallel aan de Ringvaart, op de dijk dicht langs de weg. De gevel is van hout en heeft afgezien een venster op de noordoostelijke hoek geen ramen. Het pakhuis heeft een zadeldak met golfplaten, met een dakopbouw en een dakkapel zonder ramen. De dakkapel ontsluit het overslagmechanisme, waarmee de transporteren lading naar de schepen kon worden verplaatst.

Geschiedenis

Situatieve kenmerken Cultuurhistorische waarde

Stedenbouwkundige waarde

Typologische waarde

Architectonische waarde

Redengevende omschrijving (gaafheid, herkenbaarheid, zeldzaamheid)

In 1957 werd een vergunning verleend voor het bouwen van een graanpakhuis aan de Ringvaart, op dezelfde plek waar ook al in 1925 melding gemaakt wordt van een graanhandel. Van oudsher is de Ringvaart een plaats van bedrijvigheid. Hier werden agrarische producten op schepen geladen en weggevoerd. Dit pakhuis met overslag en loswal is hier nog een zeldzaam overblijfsel van. Het pakhuis wordt verbonden met een loswal aan de Ringvaart door een overslagmechanisme. Dit industriegebouw uit de jaren vijftig is een van de weinige restanten van de Ringdijk als bedrijvige doorvoer van landbouwproducten. De cultuurhistorische waarde zit niet zozeer in de architectuur, maar in de drie-eenheid van pakhuis – overslagkraan – loswal. De loods bevindt zich vlak naast de weg en het water en vormt als breed volume een opvallend contrast met de kleinschalige huisjes aan de dijk. Het gebouw is van typologische waarde omdat er aan de Ringdijk nog maar een paar van dit soort historische pakhuizen over zijn. Het gebouw manifesteert zich vooral als vorm zonder al te veel details: een langgerekt gebouw met zadeldak, dakopbouw en gesloten erker, alles van hout, zonder vensters. Het is een karakteristiek voorbeeld van industriële architectuur aan de Ringvaart.

Het graanpakhuis in combinatie met de overslagkraan en de loswal is een zeldzaam voorbeeld van een pakhuis aan de Ringvaart en vormt hiermee een herinnering aan de tijd dat de Ringvaart de economische slagader van de Haarlemmermeer was. Het graanpakhuis levert hierom een belangrijke bijdrage aan het vertellen en zichtbaar maken van het verhaal van de Ringdijk en Ringvaart.