10912162 Informatie over resultaten pilot doorlichten programma Zorg en werk. d.d. 25-04-2024 incl. bijlage opzet programma Zorg en Werk

De leden van de gemeenteraad van Haarlemmermeer

Postbus 250 2130 AG Hoofddorp Bezoekadres: Taurusavenue 100 Hoofddorp Telefoon 0900 1852

Cluster Contactpersoon Telefoon

Financiën en Administratie mevrouw T. Poorthuis 0900 1852

Verzenddatum

25 april 2024

Uw brief Ons kenmerk Bijlage(n) Onderwerp

X.2024.01314 Ontwerp programma Zorg en werk Informatie over resultaten pilot doorlichten programma Zorg en werk

Geachte heer, mevrouw, Hierbij ontvangt u een nieuwe opzet voor het programma Zorg en werk. Het is een eerste concept van het programma. Op een aantal punten wordt het programma nog aangevuld of aangepast. Deze opzet wordt opgenomen in het programma Zorg en werk van de programmabegroting 2025-2028. In deze brief lichten toe wij hoe de raadswerkgroep te werk is gegaan. Ook geven we een toelichting op de afspraken, de informatie die nog wordt toegevoegd en het vervolg. 1. Aanleiding De raad, raadsleden en fractieassistenten zijn in het voorjaar van 2021 gestart met de uitvoering van het programma Versterken informatiewaarde. Op verzoek van de raad bereidde de auditcommissie gedurende 2020 en 2021 in samenwerking met de organisatie en het college een raadsvoorstel voor om de informatiewaarde te versterken. De gemeenteraad heeft op 1 juni 2023 het geactualiseerde plan van aanpak versterken informatiewaarde besproken. In het plan van aanpak worden zeven sporen beschreven die in het kader van het programma Versterken informatiewaarde verder zullen worden uitgewerkt. Een van deze sporen is spoor 6; het met een werkgroep doorlichten bestaand beleid per programma, te beginnen bij nieuwe beleidskader sociaal domein. Het beleidskader is inmiddels vastgesteld door de raad. Vervolgens is gewerkt aan de uitvoeringsagenda en de monitor, hierbij was een delegatie van de raad betrokken.

Na de uitwerking hiervan is in het vierde kwartaal van 2023 de werkgroep van de raad gestart met de vertaling ervan in de programmabegroting Zorg en Werk 2025. De gemeenteraad heeft op 18 januari 2024 het besluit genomen om de raadswerkgroep in te stellen. In de raadswerkgroep hebben naast een vertegenwoordiging van de raad ook de wethouders Zorg en Welzijn en Werk en Inkomen en een ambtelijk kernteam zitting.

Ons kenmerk: X.2024.01314

Pagina 2

2. Toelichting proces raadswerkgroep De afgelopen maanden is in drie vergaderingen met de raadswerkgroep gesproken over een nieuwe opzet voor het programma Zorg en werk. Op 30 november 2023 zijn we begonnen met een startsessie waarin het proces is toegelicht en een algemeen voorstel is gedaan over de inrichting van het nieuwe programma. De aanwezige raadsleden hebben in de startsessie ook een aantal zaken meegegeven die verder zijn uitgewerkt en zijn besproken in de tweede bijeenkomst met de raadswerkgroep op 25 januari. De aanvullingen die op 25 januari zijn gedaan door de raadswerkgroepleden zijn vervolgens verwerkt in de huidige versie, deze is op 21 maart besproken en vindt u als bijlage bij deze brief. 3. Algemene afspraken over inhoud programma In de eerste twee bijeenkomsten is onder andere aangegeven dat we de informatie in het programma moeten terugbrengen tot wat echt belangrijk is, overbodige informatie schrappen en onderscheid maken tussen wat vast en flexibel is. De voorliggende programmateksten zijn naar aanleiding van de startbijeenkomst ingekort, geactualiseerd en er is zo veel mogelijk via links naar aanvullende relevante informatie verwezen. Per beleidsdoel is een koppeling gemaakt met algemeen beleidskader sociaal domein ‘Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer’ en de vier overkoepelende opgaven.

Ook is een koppeling naar de beschikbare budgetten per beleidsdoel op taakveldniveau opgenomen. Daarnaast is een beperkt aantal indicatoren bovenop de verplichte BBV-indicatoren voorgelegd. Concreet is er ook de afspraak gemaakt per beleidsdoel maximaal drie extra indicatoren (naast de verplichte BBV-indicatoren) op te nemen. In de vergadering van 21 maart jl. is ook afgesproken dat we op een aantal punten nog een aanvulling doen op het concept programma. 4. Verwerking nieuwe opzet in de programmabegroting 2025-2028 In de bijlage vindt u de opzet voor het aangepaste programma Zorg en werk. De voorliggende programmateksten en cijfers kunnen echter nog veranderen in het definitieve programma Zorg en werk in de begroting 2025. De programmateksten worden normaal gesproken in mei-juni opgesteld. Actuele ontwikkelingen worden de komende maanden meegenomen in het reguliere begrotingsproces. De indicatoren worden waar mogelijk nog aangevuld met de cijfers over 2023 en ontbrekende verklarende informatie over de trendlijnen en verwachtingen zullen we zoveel mogelijk aanvullen. Daarnaast wordt voorgesteld een beleidsdoel E “Statushouders en gezinsmigranten integreren in de gemeente Haarlemmermeer” toe te voegen. Informatie over de activiteiten, indicatoren en het taakveld voor programmadoel E worden nog toegevoegd. Door de raadswerkgroep is eveneens gevraagd om streefdoelen op te nemen.

Waar dat mogelijk is hebben we hier een voorstel voor opgenomen (bij beleidsdoel D). Waar dat niet mogelijk is hebben we per beleidsdoel een trendlijn van de afgelopen drie jaar en een prognose voor het komende jaar opgenomen. Deze trendlijn wordt ook toegelicht door middel van een verwachting voor het komende jaar. Hierover wordt gerapporteerd in de jaarstukken. 5. Vervolg De gemeenteraad heeft met het vaststellen van het raadsbesluit ‘Versterken informatiewaarde Planning- en Control cyclus’ ook een prioriteitsvolgorde bepaald voor het doorlichten van de programma’s uit de begroting. Het volgende programma is Wonen. De raadswerkgroep stelt voor om de gehanteerde werkwijze en opzet voor het programma als startpunt te gebruiken voor het programma Wonen. Een voorstel voor het instellen van een nieuwe raadswerkgroep wordt in overleg met de griffie voorbereid en aan u voorgelegd.

Ons kenmerk: X.2024.01314

Wij verwachten u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend,

De raadswerkgroep pilot doorlichten programma Zorg en werk; Asha Mees Wim Dikkes Kim van Goethem Eline Gumbert Carin Smand Demi van der Veldt Erik Vermeulen Marlène Hogervorst Jennifer Hup Johan Rip Pauline Maat

Bijlage: aangepast programma Zorg en werk

Pagina 3

Aangepast programma Zorg en werk

Zorg en werk Inleiding Ons doel is dat inwoners, ondanks eventuele problemen of beperkingen, zo lang mogelijk zelfstandig deelnemen aan de samenleving en de regie over hun eigen leven kunnen behouden. Inwoners die er met hulp van het eigen netwerk en vrij toegankelijke ondersteuning niet meer in slagen zelfstandig thuis te wonen, zowel jeugdigen als volwassenen, kunnen een beroep doen op ondersteuning thuis of ondersteuning met verblijf. Inwoners hebben recht op een bestaansminimum. Het is aan ons om daarin te voorzien als inwoners hiertoe niet zelf in staat zijn. Met het algemeen beleidskader sociaal domein brengen we overkoepelend richting en focus aan in het sociaal domein. Dat doen we door het centraal stellen van vier thema's: • meedoen; • bestaanszekerheid; • kansengelijkheid; • gezond leven. We hebben hierbij vooral aandacht voor inwoners in een kwetsbare situatie. Met de monitor sociaal domein volgen we jaarlijks met een vaste set indicatoren hoe het er op hoofdlijnen voorstaat op de verschillende thema's. Met het jaarlijks (verplicht) cliëntervaringsonderzoek Jeugd en Wmo meten we de tevredenheid van onze inwoners met de toegang tot en de kwaliteit en het effect van onze dienstverlening. Jaarlijks doen we één of twee klantreizen om te achterhalen waar het in de dienstverlening van het sociaal domein beter kan voor inwoners in een kwetsbare situatie.

Verbonden partijen • AM match ondersteunt inwoners uit de doelgroep met een loonwaarde van 40% tot 70% bij het vinden en behouden van werk. Hieronder valt ook de groep inwoners die alleen op een beschutte werkplek kan werken of die tot de voormalige Wsw-doelgroep behoort. • Veiligheidsregio Kennemerland (VRK): Onder de VRK valt Veilig Thuis en de meldingen voor verplichte psychische zorg. • De Waterwolf Dienstverlening Buitenruimte BV verzorgt het aanleggen, aanpassen en verwijderen van gehandicaptenparkeerplaatsen. • Gemeenschappelijke Regeling Beschermd wonen voor de regionale samenwerking Beschermd wonen (voor de acht gemeenten in Haarlemmermeer, IJmond en Zuid-Kennemerland).

Relevant beleid • Algemeen beleidskader sociaal domein 'Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer (7532520) • Samenwerkingsagenda 2023-2025 ‘Meedoen mogelijk maken in Haarlemmermeer (8384049) • Verordening sociaal domein 2023 (2022.0002052) • Financieel besluit sociaal domein gemeente Haarlemmermeer 2023 (7366803) • Verordening en beleidsregels leerlingenvervoer 2023 (7398179) • Toezicht Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO 2015) en Jeugdwet (2022.0002279) • Regionaal kader ‘Opvang, Wonen en Herstel 2022 tot en met 2027’ (2021.0002925) • Woonbeleidsprogramma Haarlemmermeer 2019-2025: Het verschil maken (2019.0058049) • Visie Wonen met Zorg 2030 (2017.0026227) • Uitvoeringsplan wonen met zorg (2018.0022374) 1

Aangepast programma Zorg en werk

• • • • • • • •

Aanpak implementatie nieuwe Wet inburgering (2021.0001104) Begeleiding naar werk en re-integratie in Haarlemmermeer (2021.0000848) Toegankelijkheid minimaregelingen en bijzondere bijstand (2018.0074541) Uitvoeringsplan AM Werkorganisatie en wijziging gemeenschappelijke regeling AM Groep (2015.0052268)) Wijziging minimabeleid als gevolg van de inwerkingtreding Participatiewet (2014.0049305) Beleidsplan Wet gemeentelijke schuldhulpverlening 2022-2026 (7812823) Bestrijding van armoede onder kinderen (2017.0031369) Verordening Participatieraad gemeente Haarlemmermeer (2018.0066546)

2

Aangepast programma Zorg en werk

Beleidsdoel A: Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? Ons doel is dat inwoners zo zelfstandig en veilig mogelijk thuis kunnen wonen, dat zij goed mee kunnen doen aan de samenleving en de regie over hun eigen leven kunnen behouden. Dit ondanks eventuele problemen of beperkingen die zij hebben. Inwoners die hier met hulp van het eigen netwerk en/of vrij toegankelijke ondersteuning niet (meer) in slagen, kunnen een beroep doen op ondersteuning thuis. Dit geldt zowel voor jeugdigen als volwassenen. De mogelijkheden van jeugdigen en volwassenen benutten we optimaal. Dit beleidsdoel heeft vooral raakvlakken met de drie van de vier overkoepelende thema's in het sociaal domein: meedoen, bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Activiteiten Jeugd • We borgen (sociaal domein breed) structureel de aanpak van complexe (gezins)problematiek die we in de afgelopen jaren hebben ontwikkeld op basis van de doorbraakmethode van het Instituut voor Publieke Waarden (IPW). • We richten ons met het Samenwerkingsverband Primair Onderwijs (PO) Haarlemmermeer en het Samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs (VO) Amstelland en de Meerlanden op jeugdigen die onderwijs én jeugdhulp nodig hebben voor hun ontwikkeling.

• Met het project ‘Duurzame aanpak wachttijden’ pakken we de wachttijden in de jeugdzorg aan en zorgen we voor een dekkend zorglandschap. Doelgroepen zijn jeugdigen en hun gezinnen uit Haarlemmermeer die te maken hebben met (complexe) opgroei- en opvoedproblematiek. Voor deze doelgroepen is passende ondersteuning als gevolg van wachttijden in de jeugdzorg niet op tijd beschikbaar. Daardoor worden zij belemmerd in hun ontwikkeling en/of herstel. • De landelijke Hervormingsagenda Jeugd bevat afspraken om de jeugdzorg te verbeteren en financieel houdbaar te krijgen, waarbij jeugdhulp beschikbaar moet blijven voor jeugdigen en gezinnen in de meest kwetsbare situaties. In 2025 voeren we het implementatieplan uit dat we in 2024 hebben opgesteld. Wmo • Samen met aanbieders zorgen we voor doorontwikkeling van het aanbod van begeleiding en dagbesteding. Centraal staat hier om meer gebruik te maken van algemene en vrij toegankelijke voorzieningen. • Samen met aanbieders zorgen we voor doorontwikkeling en betere bekendheid van het aanbod van onafhankelijke clientondersteuning (sociaal domein breed). • In Haarlemmermeer willen we toegankelijke wijken waar iedereen zich thuis kan voelen, ook inwoners met een GGZ-achtergrond. Met het project ‘Welkom in de wijk’ bouwen we aan een netwerk van organisaties en vrijwilligers in de wijk.

Het netwerk draagt uit dat alle mensen erbij horen, ook als hun gedrag niet goed begrepen of ‘verstaan’ wordt door hun omgeving. In 2023 zijn we gestart in Hoofddorp, in de wijk Graan voor Visch. Deze aanpak hebben we in 2024 een vervolg gegeven en borgen we in 2025. Jeugd en Gezinsbescherming • In 2025 bereiden we ons in Haarlemmermeer verder voor op het landelijke Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, een programma dat moet leiden tot een efficiëntere aanpak voor gezinnen (met en zonder minderjarige kinderen) waarbij sprake is van onveiligheid.

3

Aangepast programma Zorg en werk

Indicatoren BBV figuur 1

Jongeren met jeugdhulp % van alle jongeren tot 18 jaar 15 14 13 12 11 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 0 2021 Haarlemmermeer

2022 Nederland

2023 Welvarende jonge- of groeigemeente

BBV figuur 2

Jongeren met jeugdbescherming % van alle jongeren tot 18 jaar 1,4 1,2 1 0,8 0,6 0,4 0,2 0 2021

Haarlemmermeer

2022

Nederland

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

4

Aangepast programma Zorg en werk

BBV figuur 3

Jongeren met jeugdreclassering % van alle jongeren van 12-23 jaar 0,4

0,3

0,2

0,1

0 2019

2020

Haarlemmermeer

2021 Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

BBV figuur 4

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo aantal per 10.000 inwoners 800 700 600 500 400 300 200 100 0 2019 Haarlemmermeer

2020

2021 Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

We zien een toename in maatwerkarrangementen Wmo, dit komt door een stijging van de hulp bij de huishouding en de GGZ doelgroep. Deze doelgroep wordt minder snel opgenomen in een instelling, maar meer thuis behandeld. Daarvoor is dan wel een maatwerkarrangement Wmo nodig.

5

Aangepast programma Zorg en werk

Gemeente figuur 5

Jongeren met Jeugdhulp zonder verblijf % van jongeren tot 18 jaar 16 14 12 10 8 6 4 2 0 2020 Haarlemmermeer

2021 Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

Gemeente figuur 6

De grafiek ontstaat uit de volgende berekening: prijs jeugdzorg zonder verblijf per jaar delen door aantal unieke jeugdigen uit de jeugdzorgadministratie. Voor 2024 en 2025 is er rekening gehouden met indexatie.

6

Aangepast programma Zorg en werk

Gemeente figuur 7

De grafiek ontstaat uit de volgende berekening: unieke jeugdigen per jaar delen door unieke jeugdige per maand voor jeugdzorg zonder verblijf maal 52 weken. Dit is over het algemeen stabiel. Voor 2024 en 2025 houden wij de verwachting constant. Gemeente figuur 8

Prijs per unieke client per jaar Wmo € 6.000 € 5.000 € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000 €0 2020

2021

2022

2023

2024

2025

De grafiek ontstaat uit de volgende berekening: prijs jeugdzorg zonder verblijf per jaar delen door aantal unieke jeugdigen uit de jeugdzorgadministratie. Voor 2024 en 2025 is er rekening gehouden met indexatie. In de tabel is schoonmaakhulp niet meegenomen, maar enkel de zorg in natura. 

7

Aangepast programma Zorg en werk

Wat mag het kosten? Specificatie Taakveld (Beleidsdoel A) Jaarrekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 369 378 378 378 378 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 30 0 0 0 0 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 139 213 213 213 213 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 814 599 599 599 599 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 316 0 0 0 0 Baten 1.667 1.189 1.189 1.189 1.189 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 2.975 3.091 3.091 3.091 3.091 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 2.091 2.164 2.164 2.164 2.164 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 7.096 6.742 6.742 6.742 6.742 6.71a Huishoudelijke hulp (WMO) 8.060 7.815 7.935 7.913 7.909 6.71b Begeleiding (WMO) 7.163 6.392 6.392 6.392 6.392 6.71c Dagbesteding (WMO) 4.231 4.920 4.920 4.920 4.920 6.71d Overige maatwerkarrangementen (WMO) 3.088 3.694 4.012 2.744 2.748 6.72a Jeugdhulp begeleiding 6.890 7.699 6.174 7.699 7.699 6.72b Jeugdzorg behandeling 4.663 4.238 3.376 4.238 4.238 6.72c Jeugdhulp dagbesteding 5.486 4.685 3.757 4.685 4.685 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 5.000 6.406 5.809 5.811 5.811 6.74a Jeugdbehandeling GGZ zonder verblijf 17.199 15.963 15.963 15.963 15.963 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 683 369 369 369 369 6.82a Jeugdbescherming 2.323 2.579 2.579 2.579 2.579 6.82b Jeugdreclassering 7 0 0 0 0 Lasten 76.955 76.756 73.283 75.310 75.310 Saldo

-75.288 -75.567 -72.093 -74.120 -74.120

uitleg taakvelden. Verschillenanalyse Eerst wordt de voorjaarsrapportage 2024 verwerkt. Daarna is de verschillenanalyse pas opportuun. Zichtbaar in de programmabegroting 2025.

8

Aangepast programma Zorg en werk

Beleidsdoel B: Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning met verblijf Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? Voor sommige inwoners, jeugdigen of volwassenen is zelfstandig thuis wonen op een gegeven moment niet meer mogelijk. We vinden het belangrijk dat inwoners die (tijdelijk) niet thuis kunnen wonen, een zo thuis mogelijke plek krijgen. Zoveel mogelijk in de eigen omgeving, om op te groeien en/of toe te werken naar zelfstandigheid. Voor jeugdigen heeft opvang in een gezinssituatie (zoals pleegzorg of een gezinshuis) altijd de voorkeur boven verblijf en behandeling in een instelling. Dit beleidsdoel heeft vooral raakvlakken met drie van de vier overkoepelende thema's in het sociaal domein: meedoen, bestaanszekerheid en kansengelijkheid. Activiteiten Jeugd • Een aantal jaar geleden is landelijk het beleid ingezet dat jeugdigen niet meer mogen opgroeien in een grootschalige gesloten voorziening. Dit beleid wordt vormgegeven binnen ‘een Thuis voor Noordje', waarbij op Noord Hollands niveau wordt gewerkt aan kleinschalige voorzieningen voor deze complexe groep jeugdigen. In 2025 gaat deze ontwikkeling door en geven we hier vorm aan door enerzijds het ontwikkelen van kleinschalige voorzieningen en anderzijds het versterken van de ambulante jeugdhulp binnen een gezin (beleidsdoel A).

Daarnaast ligt de focus op een goede verklarende analyse van complexe problematiek, waarbij het doel is om jeugdigen zo snel mogelijk de meest passende jeugdhulp te verlenen, zodat doorplaatsing zoveel mogelijk wordt voorkomen. Zie hiervoor ook figuur 9. Wmo • Samen met aanbieders zorgen we voor doorontwikkeling van het aanbod van kortdurend verblijf. Kortdurend verblijf is één van de ondersteuningsvormen voor ontlasting van mantelzorgers, zodat inwoners langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. De afgelopen jaren is hier zeer beperkt gebruik van gemaakt, terwijl er wel vraag naar is. Met de doorontwikkeling willen we het aanbod van zorg beter aan laten sluiten bij de behoefte van inwoners. • We maken lokaal beleid voor het terugdringen van dakloosheid, mede op basis van het Nationaal Actieplan Dakloosheid. Het actieplan bestaat uit zes actielijnen, waaronder ‘Wonen eerst’. Als experiment plaatsen we daklozen direct in een woning in plaats van een route via de maatschappelijke opvang. Hiervoor maken we gebruik van een deel van de 45 plekken die gereserveerd zijn voor de Opstapregeling.

• We nemen samen deel aan de (regionale) bestuurlijke leertafel Zorg en Veiligheid en voerden als gemeente één van de zes actieonderzoeken uit met als centrale vraag: ‘Hoe kunnen we de verantwoordelijkheden voor casuïstiek in de overgang van zorg- naar veiligheidsvraagstukken goed beleggen in onze organisatie?’ Het actieonderzoek is aanleiding geweest voor het realiseren van casusregie op het snijvlak van zorg en veiligheid daar waar het complexe, domein overstijgende problematiek betreft. • We bereiden onze organisatie verder voor op de doordecentralisatie van Beschermd wonen en werken samen met aanbieders aan de doorontwikkeling van het aanbod op basis van de ontwikkelagenda. Indicatoren Voor jeugd verwachten we dat het aantal jeugdigen met verblijf blijft dalen en dat de kosten per jeugdigen ook blijven stijgen door intensievere vormen van jeugdhulp. Hierbij zijn beleidsdoel A en B communicerende vaten en kunnen we deze niet los van elkaar zien. We monitoren de ontwikkelingen door onderstaande tabellen; percentage jeugdigen met jeugdhulp met verblijf, de kosten per jeugdige, en het aantal weken in jeugdzorg met verblijf.

9

Aangepast programma Zorg en werk

Gemeente figuur 9

Jongeren met Jeugdhulp met verblijf % van jongeren tot 18 jaar 1,4 1,3 1,2 1,1 1 0,9 0,8 0,7 0,6 0,5 0,4 0,3 0,2 0,1 0 2020 Haarlemmermeer

2021 Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

Gemeente figuur 10

De grafiek ontstaat uit de volgende berekening: totale kosten jeugdzorg met verblijf gedeeld door het aantal unieke jeugdigen uit de jeugdzorgadministratie. De grafiek laat een stijgende trend zien onder andere door de landelijk trend naar kleinschalige zorg. Vanaf 2023 wordt dit zichtbaar in de kosten per jeugdige. Daarnaast is er ook geïndexeerd. In de komende jaren wordt hier ook rekening mee gehouden.

10

Aangepast programma Zorg en werk

Gemeente figuur 11

De grafiek ontstaat uit de volgende berekening: jeugdigen per jaar delen door unieke jeugdige per maand voor jeugdzorg met verblijf maal 52 weken. Het verloop van het aantal weken varieert doordat de crisisplaatsingen per jaar een wisselende duur hebben. Wat mag het kosten? Specificatie Taakveld (Beleidsdoel B) 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Baten 6.71b Begeleiding (WMO) 6.73a Pleegzorg 6.73b Gezinsgericht 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.81a Beschermd wonen (WMO) 6.81b Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) Lasten Saldo

Jaarrekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 456 0 0 0 0 413 225 229 232 236 869 225 229 232 236 6 10 10 10 10 1.560 2.088 2.088 2.088 2.088 652 0 0 0 0 8.856 6.899 6.899 6.899 6.899 965 1.407 1.406 1.406 1.406 511 0 0 0 0 345 0 0 0 0 434 289 289 288 288 13.330 10.694 10.692 10.692 10.692

-12.461

-10.469

-10.464

-10.460

-10.456

0

0

0

0

0

uitleg taakvelden. Verschillenanalyse Eerst wordt de voorjaarsrapportage 2024 verwerkt. Daarna is de verschillenanalyse pas opportuun. Zichtbaar in de programmabegroting 2025.

11

Aangepast programma Zorg en werk

Beleidsdoel C: Onze inwoners zijn economisch zo zelfstandig mogelijk Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? Ons doel is dat inwoners kunnen deelnemen aan de samenleving en waar mogelijk zelfstandig in hun levensonderhoud (inkomen) kunnen voorzien. We helpen inwoners hierbij preventief en op maat. Dit beleidsdoel heeft vooral raakvlakken met twee van de vier overkoepelende thema's in het sociaal domein: meedoen en kansengelijkheid. Activiteiten Re-integratie en voorbereiding op werk • We zetten de aanpak schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten voort. Daarbij hebben we aandacht voor mogelijke achterliggende problematiek. Voortijdig schoolverlaters begeleiden we terug naar school, naar werk, een combinatie hiervan of naar dagbesteding. We hebben in het bijzonder aandacht voor jongeren met belemmeringen. We sorteren hiermee voor op de Wet van school naar duurzaam werk, die naar verwachting medio 2025 in werking treedt. Doel van de nieuwe wet is jongeren die een (risico op) structurele achterstand op de arbeidsmarkt hebben, te laten doorleren of duurzaam aan het werk te helpen. Activeren van inwoners om mee te doen in de samenleving (sociale activering en participatie) • Met de pilot ‘vrijwillige coaches’ is het gelukt inwoners met veel belemmeringen te ondersteunen bij het weer meedoen in Haarlemmermeer.

We gaan deze aanpak als onderdeel van re-integratie regulier aanbieden. • Ook starten we met een door ons ontwikkelde uitgebreide training die gericht is op zelfredzaamheid, het aanpakken van belemmeringen, weerbaarheid en zelfontplooiing. Begeleiding van mensen met een arbeidsbeperking naar werk • Er komt een herziening van de Participatiewet voor de komende jaren (Participatiewet in balans). Als onderdeel hiervan hebben wij het Breed Offensief ingevoerd, waarmee we de arbeidsmarktkansen voor mensen met een arbeidsbeperking vergroten. Voor nadere invulling trekken we hierin samen op met AM match. De instrumenten jobcoaching en persoonlijke begeleiding op de werkvloer worden nader uitgewerkt. • We verbeteren de aansluiting arbeidsmarkt en onderwijs, ook juist voor jongeren die onder de banenafspraak vallen. Hiervoor organiseren we enkele lokale banenmarktenen brengen we de dienstverlening van het Werkgevers Servicepunt meer in positie om ook voor deze doelgroep vacatures te werven. We brengen bedrijven in kaart met veel ongeschoolde of praktisch opgeleide werknemers. En we peilen hun behoefte. Uit onderzoek is bekend dat de ongeschoolde werknemers geen stabiele positie op de arbeidsmarkt hebben. Het werk dat ze doen is vaker tijdelijk, laagbetaald, het risico op werkloosheid is hoger en ze leven vaker in armoede.

Met de gegevens uit de onderzoeken matchen we zoveel mogelijk vraag en aanbod aan elkaar. Samenwerken in de regio en ontwikkelingen Werkgeversservicepunt (WSP) • In arbeidsmarktregio Groot Amsterdam wordt gewerkt aan een toekomstbestendige samenwerking die voor alle partijen (gemeenten, sociale partners, onderwijs en werkgevers) passend is. We werken aan het bestrijden van de actuele arbeidsmarktvraagstukken, krapte op de arbeidsmarkt, mismatch en een leven lang ontwikkelen. De structuur voor een basissamenwerking wordt in 2025 steeds meer uitgekristalliseerd. Het WSP richt zich naast de dienstverlening aan werkgevers ook meer op de verbinding tussen werkgever en werknemer. Gericht worden vacatures geworven en werkgevers worden ondersteund bij het opvullen van vacatures.

12

Aangepast programma Zorg en werk

Indicatoren BBV tabel 1 Omschrijving

Eenheid

Indicator

Werkloze jongeren

Haarlemmermeer BBV

Bron Waarstaatjegemeente.nl

2020

2021

2022

2023

2

1

1

n/b

Algemene toelichting We verwachten dat de trend van krapte op de arbeidsmarkt vooralsnog aanhoudt, waardoor het aantal inwoners met een bijstandsuitkering stabiel laag blijft. De inwoners die wel aangewezen zijn op een bijstandsuitkering zijn kennen veel belemmeringen om aan het werk te komen. We verwachten dat deze inwoners met de inzet van intensieve, langer durende trajecten waarin veel aandacht is voor zelfontplooiing en het wegnemen van belemmeringen stappen maken richting duurzaam werk in kraptesectoren. Zie hiervoor ook figuur 15. BBV figuur 12

Aantal banen per 1.000 inwoners 15 - 64 jaar 1.600 1.400 1.200 1.000 800 600 400 200 0 2020

2021

Haarlemmermeer

Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

13

Aangepast programma Zorg en werk

BBV figuur 13

Netto arbeidsparticipatie Het aandeel van de werkzame beroepsbevolking in de bevolking 80%

70%

60%

50%

40%

30%

20%

10%

0% 2020

2021

Haarlemmermeer

Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

BBV figuur 14

Lopende re-integratievoorzieningen per 10.000 inwoners van 15-64 jaar 200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0 2019 Haarlemmermeer

2020

2021 Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groeigemeente

14

Aangepast programma Zorg en werk

Gemeente figuur 15

Toelichting figuur 15: In 2020 heeft de pandemie ervoor gezorgd dat er trajecten afgebroken zijn, waardoor de doorlooptijd lager was. In de jaren daarna is de doorlooptijd weer opgelopen. Gemeente figuur 16 Uitstroom uitkeringen voor levensonderhoud per jaar 2023 Andere inkomsten Handhaving

Jaar

2022

Onbekend 2021

Overig Scholing

2020

Verloop 0

100

200

300

400

500

600

700

Werk

Aantal

Wat mag het kosten? Specificatie Taakveld (Beleidsdoel C) Jaarrekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 866 1.595 1.595 1.595 1.595 6.3 Inkomensregelingen 1.563 1.872 1.872 1.872 1.872 6.5 Arbeidsparticipatie 537 31 31 31 31 Baten 2.966 3.498 3.498 3.498 3.498 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 918 1.692 1.692 1.692 1.692 6.3 Inkomensregelingen 1.427 2.042 2.042 2.042 2.042 6.4 WSW en beschut werk 5.697 4.895 4.877 4.849 4.877 6.5 Arbeidsparticipatie 5.701 7.327 7.242 6.302 6.077 Lasten 13.743 15.955 15.852 14.884 14.687 Saldo -10.776 -12.457 -12.355 -11.387 -11.190

uitleg taakvelden. Verschillenanalyse Eerst wordt de voorjaarsrapportage 2024 verwerkt. Daarna is de verschillenanalyse pas opportuun. Zichtbaar in de programmabegroting 2025. 15

Aangepast programma Zorg en werk

Beleidsdoel D: Het garanderen van een bestaansminimum Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? Inwoners hebben als onderdeel van bestaanszekerheid recht op een bestaansminimum om te kunnen voorzien in hun levensonderhoud. Hierbij worden inwoners ook ondersteund als eenmaal schulden zijn ontstaan. Dit beleidsdoel heeft vooral raakvlak met één van de vier overkoepelende thema’s in het sociaal domein: bestaanszekerheid. Activiteiten Bieden van bijstand voor levensonderhoud • De komende jaren wordt landelijk de nieuwe Participatiewet in Balans uitgevoerd. De wet wordt minder stringent, uitgangspunt is vertrouwen en de wet moet helder en éénduidig zijn. Dit betekent dat gemeenten hun dienstverlening onder de loep nemen en waar nodig aanpassen. Bieden bijzondere bijstand • Door het aanvraagproces voor inwoners en het behandelproces voor de gemeente eenvoudiger te maken, wordt het makkelijker om de bijzondere bijstand en minimaregelingen aan te vragen en uit te voeren. Voorbeelden van bijzondere bijstand en minimaregeling zijn de individuele inkomenstoeslag, Haarlemmermeer Doet Mee! Volwassenen en het Kindpakket. Daarbij kijken we ook naar de voordelen van de introductie en uitbreiding van een Haarlemmermeerpas. • In 2025 gaan we ook weer campagne voeren voor het stimuleren van het gebruik van minimaregelingen. Het gemiddelde landelijk gebruik is 60%.

Wij streven ernaar zo dicht mogelijk bij het landelijke percentage te komen. Zie hiervoor ook figuur 20. • We versterken de samenwerking met (vrijwilligers)organisaties als het gaat om de aanpak van armoede. We nemen deel aan de werkgroepen van het initiatief ‘Samen sterker tegen armoede’ van de stichtingen MeerWaarde, Maatvast, Het Cultuurgebouw, Humanitas, Leergeld en Schuldhulpmaatje. Bieden van schuldhulpverlening • De raad heeft in januari 2024 (10178897) gekozen om een deel van de schuldhulpverlening zelf uit te voeren. De implementatiefase loopt tot eind 2025. In 2026 start de nieuwe dienstverlening voor inwoners die zich nieuw aanmelden voor schuldhulpverlening. Handhaving • Ook in de komende jaren gaan we oneigenlijk gebruik van uitkeringen tegen.

16

Aangepast programma Zorg en werk

Indicatoren BBV figuur 17

Kinderen in uitkeringsgezin

7% 6% 5% 4% 3% 2% 1% 0% 2020

2021

Haarlemmermeer

Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groei gemeente

BBV figuur 18

Personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners) 450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 2020

Haarlemmermeer

2021

Nederland

2022

2023

Welvarende jonge- of groei gemeente

17

Aangepast programma Zorg en werk

Gemeente figuur 19

Instroom uitkeringen voor levensonderhoud per jaar 700 600 500 400 300 200 100 0 2020

2021

2022

2023

De instroom van het aantal uitkeringen is een indicator waar we weinig invloed op hebben. Als de conjunctuur aantrekt zien we over het algemeen minder instroom. Een andere verklaring voor de toename van de instroom van bijstandsuitkeringen is de landelijke trend waarbij het aantal bijstandsuitkeringen stijgt en de hogere taakstelling voor Haarlemmermeer voor het huisvesten van statushouders. Gemeente figuur 20

Aantal huishoudens dat gebruik maakt van minimaregeling ten opzichte van het totale aantal huishoudens met inkomen tot 120% 100% 90% 80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2020

2021

2022

2023

Bovenstaande tabel geeft weer hoeveel huishoudens gebruik maakt van het lokaal minimabeleid, hierbij specifiek niet de bijzondere bijstand, ten opzichte van de totale doelgroep waarbij het inkomen is tot en met 120% van het sociaal minimum.

18

Aangepast programma Zorg en werk

Wat mag het kosten? Specificatie Taakveld (Beleidsdoel D) 1.2 Openbare orde en veiligheid 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen Baten 1.2 Openbare orde en veiligheid 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.5 Arbeidsparticipatie Lasten Saldo

Jaarrekening 2023 Begroting 2024 Begroting 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 20 20 20 20 20 946 0 0 0 0 515 235 235 0 0 33.561 29.099 29.099 29.099 29.099 35.042 29.354 29.354 29.119 29.119 31 20 20 20 20 946 0 0 0 0 421 235 235 0 0 47.712 41.048 39.440 39.290 39.290 294 294 294 294 294 49.404 41.597 39.989 39.604 39.604

-14.362

-12.243

-10.635

-10.485

-10.485

uitleg taakvelden. Verschillenanalyse Eerst wordt de voorjaarsrapportage 2024 verwerkt. Daarna is de verschillenanalyse pas opportuun. Zichtbaar in de programmabegroting 2025.

19

Aangepast programma Zorg en werk

Beleidsdoel E: Statushouders en gezinsmigranten integreren in gemeente Haarlemmermeer Wat willen wij bereiken en wat gaan wij daarvoor doen? We willen bereiken dat statushouders en gezinsmigranten zich in Haarlemmermeer thuis voelen en de weg weten te vinden in onze gemeente. Ze beheersen de Nederlandse taal voldoende, behalen binnen drie jaar het inburgeringsexamen en nemen volwaardig deel aan de Nederlandse samenleving. Begeleiding inburgering Leerroutes

20

Aangepast programma Zorg en werk

Bijlage 1: Overzicht BBV-indicatoren en gemeente indicatoren Figuur Indicator

BBV of gemeente

Beleidsdoel A: Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis 1 % Jongeren met jeugdhulp 2 % Jongeren met jeugdbescherming 3 Jongeren met jeugdreclassering 4 Aantal cliënten met een maatwerkarrangement WMO 5 Jongeren met jeugdhulp zonder verblijf 6 Prijs per unieke cliënt per jaar jeugdzorg zonder verblijf 7 Aantal weken in jeugdzorg zonder verblijf op jaarbasis 8 Prijs per unieke cliënt per jaar WMO

BBV BBV BBV BBV Gemeente Gemeente Gemeente Gemeente

Beleidsdoel B: Inwoners ontvangen zorg en ondersteuning thuis 9 Jongeren met jeugdhulp met verblijf 10 Prijs per unieke cliënt per jaar jeugdzorg met verblijf (inclusief crisis) 11 Aantal weken in jeugdzorg met verblijf op jaarbasis

Gemeente Gemeente Gemeente

Beleidsdoel C: Onze inwoners zijn economisch zo zelfstandig mogelijk 12 Aantal banen per 1000 inwoners 15 – 64 jaar 13 Netto arbeidsparticipatie 14 Lopende re-integratievoorzieningen 15 Gemiddelde doorlooptijd re-integratie 16 Uitstroom uitkeringen voor levensonderhoud per jaar

BBV BBV BBV Gemeente Gemeente

Beleidsdoel D: Het garanderen van een bestaansminimum 17 % Kinderen in een uitkeringsgezin 18 Aantal personen met een bijstandsuitkering (per 10.000 inwoners) 19 Instroom uitkeringen per jaar 20 Aantal huishoudens dat gebruik maakt dat gebruik maakt van de minimaregeling ten opzichte van het totale aantal huishoudens met een inkomen tot 120%

BBV BBV Gemeente Gemeente

Bijlage 2: Overzicht van gemeenten die behoren bij Welvarende jonge- of groeigemeenten Alphen aan den Rijn Heeze-Leende Son en Breugel Ameland Heiloo Stichtse Vecht Baarn Heumen Teylingen Bergen (NH.) Hillegom Tynaarlo Best IJsselstein Uitgeest Beuningen Landsmeer Utrechtse Heuvelrug Borne Leiderdorp Veldhoven Bunnik Leusden Voorne aan Zee Castricum Lisse Voorschoten De Bilt Lochem Vught De Ronde Venen Midden-Delfland Waalre Dijk en Waard Mook en Middelaar Waterland Dronten Noordwijk Wijdemeren Duiven Nuenen, Gerwen en Nederwetten Wijk bij Duurstede Eemnes Oisterwijk Woerden Eijsden-Margraten Oostzaan Wormerland Goirle Overbetuwe Zoeterwoude Gooise Meren Renkum Zuidplas Haarlemmermeer Soest

21