10475335 rv Actualisatie koers herstructurering werklocaties

Haarlemmermeer

raadsvoorstel Onderwerp

Portefeuillehouder Steller Collegevergadering

Actualisatie koers herstructurering werklocaties drs. Marja Ruigrok Gosse Bijlenga, Kornelis de Jong 9 april 2024

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

10475335 1. Voorstel Collegebesluit(en) Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. in aanvulling op de kadernota herstructurering werklocaties het Programma toekomstbestendige werklocaties, welke aansluit bij de nieuwe Koers Werklocatiemarkt Haarlemmermeer, vast te stellen, waarbij ingezet wordt op: a) het samen met ondernemers en marktpartijen op peil houden van de kwaliteit van kantoren-en bedrijventerreinen en winkelgebieden; b) het verbeteren van het vestigings- en verblijfsklimaat door in te spelen op duurzame thema's zoals de energietransitie, circulaire economie, verblijfsklimaat en mobiliteit; c) het Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen of de Corporale Sustainability Reporting Directive; 2. de bestemmingreserve 'Herstructurering bedrijventerreinen' aan te wenden voor en te hernoemen naar bestemmingsreserve 'Toekomstbestendige werklocaties'. 2. Samenvatting Wij willen we samen met ondernemers en marktpartijen de kwaliteit van kantoren, bedrijventerreinen en winkelgebieden nu en in de toekomst op peil houden: toekomstbestendig en duurzaam. In lijn met de nieuwe Koers Werklocatiemarkt Haarlemmermeer (7963359) slaan we daarom een nieuwe weg in voor de herstructurering van werklocaties. We brengen de programma's herstructurering en toekomstbestendige werklocaties bij elkaar tot één programma voor bestaande werklocaties.

Zo wordt de veroudering op de terreinen tegengegaan en tegelijkertijd het vestigings- en verblijfsklimaat verbeterd door in te spelen op duurzame thema's zoals de energietransitie, circulaire economie (omgang met en leveringszekerheid van grondstoffen), klimaatadaptatie (hittestress en wateroverlast), verblijfsklimaat (groen, water, biodivers en voorzieningen) en mobiliteit (multimodale bereikbaarheid en elektrificatie). Inzetten op deze duurzaamheidsthema's zal ook bijdragen aan de Corporale Sustainability Reporting Directive (CSRD) oftewel Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO). Met de richtlijn CSRD verplicht de Europese Unie per 1 januari 2024 bedrijven in Nederland om over hun duurzaamheidsprestaties te rapporteren in het jaarverslag.

Actualisatie koers herstructurering werklocaties

pagina 2

Het is belangrijk om het jaarlijkse bedrag vanuit de begroting voor het programma herstructurering werklocaties en de bijbehorende reserve herstructurering bedrijventerreinen breder in te zetten. Door het combineren van programma's herstructurering en toekomstbestendige werklocaties kunnen we de bestaande werklocaties toekomstbestendig maken en behouden, wat bijdraagt aan een duurzamere economie. Door middel van dit raadsvoorstel wordt bestaand beleid, inclusief de bestaande middelen, geactualiseerd en hernoemd. 3. Uitwerking 3.1 Wat willen we bereiken? We willen samen met ondernemers en marktpartijen de kwaliteit van kantoren, bedrijventerreinen en winkelgebieden in Haarlemmermeer nu en in de toekomst op peil houden. Komende jaren zal er veel van de bedrijven worden gevraagd door ruimtelijke regelgeving, duurzaamheidseisen en veranderende bedrijfsprocessen. Hierdoor zullen we tegelijkertijd het vestigings- en verblijfsklimaat verbeteren door in te spelen op de volgende duurzame thema's: Energietransitie. Werklocaties kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan de energietransitie door energie te besparen, schone energie op te wekken en door middel van energiehubs het energienet te ontlasten.

Dit laatste is van groot belang, want overbelasting van het elektriciteitsnet ('netcongestie') vormt in toenemende mate een probleem en vormt daarmee een belemmering voor de voortgang van de energietransitie. Circulaire economie (omgang met en leveringszekerheid van grondstoffen). Bedrijventerreinen spelen een belangrijke rol in de circulaire economie doordat bedrijven op deze terreinen kringlopen kunnen sluiten door andere keuzes te maken. Bedrijven die samenwerken in dezelfde keten kunnen samenwerken aan circulaire diensten en producten. Daarnaast kunnen bedrijven die geen directe ketenpartners hebben op het terrein, vaak gebruik maken van reststromen van andere bedrijven die niet in hun eigen keten zitten. Een circulair bedrijventerrein biedt ook ruimte voor logistieke processen rondom terugname, hergebruik en recycling van afvalstromen. Klimaatadaptatie (hittestress en wateroverlast). Op klimaatadaptieve werklocaties worden maatregelen genomen om hittestress en wateroverlast te voorkomen. Dit kan door het aanleggen van groene daken, regenwateropvangsystemen en het vergroenen van openbare ruimtes. Het verminderen van verharding zorgt ervoor dat regenwater beter kan worden opgenomen in de bodem en voorkomt wateroverlast. Daarnaast zorgt groen voor verkoeling en verhoogt het de biodiversiteit. Verblijfsklimaat (groen, water, biodiversiteit en voorzieningen).

Een goed verblijfsklimaat op werklocaties heeft niet alleen voordelen voor de bedrijven zelf, maar ook voor de omgeving. Groene werklocaties zijn aantrekkelijker voor medewerkers en klanten. Daarnaast kunnen groene werklocaties een positief effect hebben op de waarde van vastgoed. Naast deze voordelen is meer (inheemse) beplanting ook belangrijk voor de

Actualisatie koers herstructurering werklocaties

pagina 3

biodiversiteit. Dit heeft tot doel om natuur en vergroenen een centrale(re) plek te geven in de ontwikkeling, renovatie en het onderhoud van bedrijventerreinen en winkelgebieden. Mobiliteit (multimodale bereikbaarheid en elektrificatie). We zetten in op robuuste wegennetwerken, hoogwaardig openbaar vervoer, uitgebreid fietsnetwerk en wandelpaden om voor iedereen de keuze om duurzaam en veilig te kunnen reizen makkelijk te maken. Daarnaast zullen de implicaties van de verduurzaming van mobiliteit voor werklocaties in de komende jaren groot zijn door het aantal elektrische trucks en bestelauto's wat flink zal toenemen. Hierdoor ontstaat er een additionele elektriciteitsvraag welke zich vooral zal concentreren op werklocaties. Werklocaties die veel duurzame energie opwekken en als energiehub fungeren, hebben ook de potentie om significant bij te dragen aan de elektrificatie van het wagenpark in onze gemeente en daarbuiten. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen? Wat zijn de argumenten? Samenwerking en ondersteuning voor sterke en georganiseerde toekomstbestendige werklocaties. De bedrijven, zowel de industrie als de detailhandel, kunnen meer bereiken als zij lokaal gezamenlijk optrekken. Wij willen middelen inzetten om organisatiegraad te verkrijgen. Dit zou kunnen in de vorm van een Bedrijven Investeringszone (BIZ) maar andere juridische vormen zijn ook denkbaar.

Wanneer zij georganiseerd zijn, komen de bedrijven vraagstukken tegen of mogelijke oplossingen waarbij hulp van de gemeente wenselijk is. Deze hulp kan bijvoorbeeld bestaan uit cofinanciering bij subsidie van andere overheden. Voor de bedrijven sluiten we hierbij aan bij het landelijke programma 'Werkiandschappen van de Toekomst'. (https://www.nationaalgroeifonds.nl/overzicht-lopende-projecten/thema-landbouw-voedsel-enland-en-watergebruik/werklandschappen-van-de-toekomst) Niet alleen vanuit onze gemeente, maar ook vanuit de landelijke en regionale overheid wordt de problematiek van toekomstbestendigheid, economische veroudering en vestigings- en verblijfsklimaat erkend en benadrukt. In het landelijke programma 'Werkiandschappen van de Toekomst' worden adviezen gegeven hoe onaantrekkelijke bedrijventerreinen te transformeren zijn naar werklocaties waar medewerkers graag komen. Nieuwe terreinen kunnen direct volgens deze toekomstbestendige inzichten worden uitgegeven. Veranderende uitdagingen in de toekomst passen niet meer bij het huidige beleid herstructurering werklocaties en detailhandel. Het oude recept van herstructurering beoogde het aanzetten tot een vorm van organisatiegraad. De uitdagingen nu en in de toekomst zijn anders, waardoor wij willen toewerken naar meer maatwerk om een organisatievorm te verkrijgen. Daarnaast willen wij dit verbreden naar de winkelgebieden.

Concreet is een pilot 'Opknapbeurt Hoofddorp Winkelstad' door het verwijderen van kauwgom en sigarettenpeuken. Het bestaande doel van de reserve Via een uitvoeringsprogramma worden meerdere bedrijventerreinen geherstructureerd1 zal zodoende worden gewijzigd in 'het samen met ondernemers en marktpartijen op peil houden van de kwaliteit van kantoren- en bedrijventerreinen en winkelgebieden.' Tevens willen wij de bestemmingsreserve 'Herstructurering bedrijfsterreinen' hernoemen naar reserve 'Toekomstbestendige werklocaties' en de bestaande structurele middelen voor herstructurering bedrijventerreinen van € 350.000 inzetten voor toekomstbestendige werklocaties, een reeds

Actualisatie koers herstructurering werklocaties

pagina 4

vigerend programma alleen zonder budget. Deze twee vigerende programma's worden zodoende samengevoegd. Daarbij komt het programma nu op één lijn met het programma Toekomstbestendige werklocaties van de provincie. Dit programma van de provincie biedt gemeenten voor het eerst de mogelijkheid subsidie aan te vragen voor een duurzaamheidfonds, dat ten goede kan komen aan alle werklocaties en winkelgebieden. Hierbij is het doel het zijn van een vliegwiel om gezamenlijk gedragen initiatieven in gang te kunnen zetten die de markt niet ziet of niet alleen aandurft. Overigens heeft de gemeente een adviserende rol en dekt de onrendabele top niet. Het gaat hierbij bijvoorbeeld om een bedrijventerrein met zonnedaken de mogelijkheid te geven een energiesamenwerkingsverband op te richten met als doel energie(capaciteit) te delen, hernieuwbare energie op te wekken en op te slaan. Als gemeente kunnen we helpen te adviseren en door te verwijzen naar subsidies van andere overheden om onrendabele toppen te slechten en cofinanciering te leveren. Het kan dan gaan om de engineering en de aanleg van buurtbatterijsystemen. Hier kan daarmee lokale energieopslag worden gefaciliteerd. Het zou ook kunnen gaan om bestaande winkels van het gas af te helpen en gezamenlijk met warmtebronnen de energie naar binnen te halen. Deze rol gaat daarmee verder dan de oude die alleen op de openbare ruimte actief was.

Daarnaast zal er meer aandacht moeten komen voor de vraag bij wie een bepaalde rol hoort. Denk hierbij aan de nutsbedrijven die ook een verantwoordelijkheid hebben in een dergelijk systeem. Uiteraard blijft het ook mogelijk om voor urgente werkzaamheden in de openbare ruimte deze middelen incidenteel aan te wenden als er geen alternatief is binnen het reguliere budget en de kwaliteit van de openbare ruimte verbetert dient te worden. Een voorbeeld was de riolering op Spoorzicht Noord. Jaarlijks zal er in de bestuurlijke voortgangsrapportage kantoren en bedrijven gerapporteerd worden over de vorderingen. Per 1 januari 2024 treedt de CSRD in werking. Duurzaam en maatschappelijk verantwoord ondernemen wordt steeds belangrijker. Daarom komen er steeds meer regels voor bedrijven om te verduurzamen, zoals de CSRD. Dat is een Europese richtlijn die eist dat grote bedrijven vanaf 2024 een duurzaamheidsrapportage maken. CSRD verplicht bedrijven tot rapporteren over de impact van bedrijfsactiviteiten op het milieu en de maatschappij en deze verslaglegging te laten toetsen door een accountant. Ondanks dat het eerst voor de grote bedrijven zal gelden en voor de MKB-bedrijven pas vanaf 1 januari 2026, zullen MKB-ondernemers waarschijnlijk al eerder te maken krijgen met de CSRD als ze producten of diensten aan een groter bedrijf leveren.

Gezamenlijke initiatieven voor toekomstbestendige werklocaties zullen bijdragen aan de CSRD-duurzaamheidsrapportage. Adviesrapport Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RH) over verduurzaming van bedrijventerreinen; Samen werken: kiezen voor toekomstbestendige bedrijventerreinen. (https://www.rli.nl/sites/default/files/rli-advies_samen_werken__kiezen_voor_toekomstbestendige_bedrijventerreinen_2.pdf) De minister van Economische Zaken en Klimaat heeft op 31 oktober 2023 het advies van Rli over verduurzaming van bedrijventerreinen in ontvangst genomen. De raad doet in zijn advies aanbevelingen om de meerwaarde van duurzame bedrijven en bedrijventerreinen te verzilveren. De aanbevelingen zijn in lijn met ons programma toekomstbestendige werklocaties: 1. formuleer een toekomstbeeld van duurzame bedrijventerreinen; 2. maak samenwerking in georganiseerd verband verleidelijk en uiteindelijk verplicht; 3. zorg voor een heldere rolverdeling tussen overheden en uitvoeringsinstanties.

Actualisatie koers herstructurering werkiocaties

pagina 5

Door middel van dit raadsvoorstel wordt bestaand beleid, inclusief de bestaande middelen, geactualiseerd en hernoemd (RV kadernota herstructurering werkiocaties (2009-0023450 van 27 mei 2010) en RV Koers Werklocatiemarkt Haarlemmermeer (deel I Integrale Beschouwing Werklocatiemarkt) 7963359 van 11 juli 2023). Wat zijn de kanttekeningen? Verduurzamingsinitiatieven die aan gemeenschappelijke doelen bijdragen Het is een strategisch kaderstuk en gaat niet over de uitvoering van de nieuwe Koers Werklocatiemarkt. Het is een bestaand programma Herstructurering werkiocaties dat wordt verbreed qua activiteiten en wel zodanig dat het ook aansluit op a) de nieuwe Koers Werklocatiemarkt en b) het bestaande, doch beperkte, programma toekomstbestendige werkiocaties. Omdat het bestaande programma Herstructurering tot nu toe alleen was geoormerkt voor de verouderde bedrijventerreinen is dit raadsvoorstel nodig om zowel de doelgroep te verruimen. Het is geen aanvraag voor extra geld. Het is een kans, waarbij de gemeente de rol alleen oppakt als dit één van de hierboven benoemde duurzaamheidsthema's dient. Het kan wel zijn dat één initiatief weer een vliegwiel kan zijn voor andere bedrijven waarbij met de goede randvoorwaarden ook anderen kunnen aansluiten, waarbij de gemeente slechts adviseert en niet de onrendabele top dekt.

Daarnaast is ook een verandering zichtbaar in de subsidiemogelijkheden bij de provincie Noord-Holland. De provincie Noord-Holland vraagt vaak een cofinanciering van ons als gemeente, die niet de onrendabele top dekt en alleen met een apart raadsbesluit kan worden verkregen. Financiering wordt altijd rechtmatig toegewezen Er zal bij het gezamenlijk met bedrijven starten van initiatieven altijd gekeken moeten worden of de markt de initiatieven niet zelf zou kunnen bewerkstelligen en er bij financiële hulp mogelijk sprake is van staatsteun. 3.3 Wat mag het kosten? De kosten voor de uitvoering van dit voorstel worden geraamd op € 350.000. De kosten worden gedekt uit het in de programmabegroting beschikbare budget van beleidsdoel A 'Haarlemmermeer is een aantrekkelijke, toekomstbestendige en veilige vestigingsplaats voor kleine en (middel)grote ondernemingen' van het programma Economische Zaken, taakveld 3.1. Waf zijn de financiële risico’s? Onze gemeente loopt geen vermeldenswaardige financiële risico's bij de uitvoering van dit voorstel. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? De raad is vanuit zijn kaderstellende taak verantwoordelijk voor de nieuwe herstructureringsstrategie. Ons college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het nieuwe programma toekomstbestendige werkiocaties. De portefeuillehouder Economische Zaken is binnen het college het eerste aanspreekpunt.

3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar? De juridische aspecten voor het aanwenden van bedragen voor toekomstbestendige werkiocaties veranderen niet ten opzichte van de werkzaamheden die zijn uitgevoerd onder de noemer herstructurering.

Actualisatie koers herstructurering werklocaties

pagina 6

3.6 Wanneer en hoe zal de raad/het college over de voortgang worden geïnformeerd? Er wordt jaarlijks in de bestuurlijke voortgangsrapportage kantoren en bedrijven gerapporteerd over de vorderingen en de bestedingen. In het uitvoeringsprogramma commerciële voorzieningen wordt gerapporteerd over de aanpak op de winkelgebieden. Jaarlijks bij de voorjaarsrapportage wordt een nieuw uitvoeringsprogramma betrokken met daarin lopende en eventuele nieuwe herstructureringsprojecten. 3.7 Wat betekent dit voor de Metropoolregio Amsterdam (MRA)? Het hebben van toekomstbestendige werklocaties draagt bij aan onze concurrentiepositie in de MRA en die van de MRA als geheel.