10421856 rv Zienswijzen met betrekking tot de wijziging Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Kennemerland

gemeente Haarlemmermeer

raadsvoorstel onderwerp

Portefeuillehouders

steiler Collegevergadering

Zienswijzen met betrekking tot de wijziging Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Kennemerland Marianne Schuurmans-Wijdeven, mr. Charlotte van der Meij, mr. Mariëtte Sedee-Schuitemaker Theo Kloosterman 27 februari 2024

Raadsvergadering Raadsvoorstelnummer

10421856

1. Voorstel Collegebesluit(en)

Het college besluit de raad voor te stellen om: 1. kennis te nemen van de ontwerp Gemeenschappelijke Regeling van de Veiligheidsregio Kennemerland; 2. een zienswijze in te dienen met betrekking tot de ontwerp gemeenschappelijke regeling VRK. 2. Samenvatting

Er is een aantal aanleidingen om voor te stellen de huidige Gemeenschappelijke Regeling van de Veiligheidsregio Kennemerland (GR VRK) te wijzigen. In de eerste plaats is per 1 juli 2022 een wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) in werking getreden. Een aantal van deze wijzigingen is op 1 juli 2022 direct in werking getreden, een ander deel moet binnen twee jaar geïmplementeerd zijn in alle gemeenschappelijke regelingen, dus ook in de GR VRK. Eén van de wijzigingen is dat er, alvorens door de raad wordt ingestemd met de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling, de raad acht weken de tijd krijgt haar zienswijzen naar voren te brengen. Daarna kan de wijziging pas ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd. In de tweede plaats ligt het voorstel tot wijziging bij de onderbrenging van Veilig Thuis bij de VRK, in 2020. In de derde plaats ligt het voorstel tot wijziging in het veranderen van de stemverhouding in het Algemeen Bestuur vanwege een veranderd inzicht in de interpretatie van artikel 14 Wgr. Ten slotte zijn er nog een aantal technische kwesties die vragen om een aanpassing van de GR VRK. Het doel is dat we op 1 juli 2024 weer een actuele GR VRK hebben die voldoet aan de geldende Wgr en de bestuurlijke behoeften van de gemeenteraden en het Algemeen Bestuur van de VRK. 3. Uitwerking

3.1 Wat willen we bereiken? Er is een aantal aanleidingen om voor te stellen de huidige GR VRK te wijzigen In de eerste plaats is per 1 juli 2022 een wijziging van de Wgr in werking getreden. Met de wetswijziging wordt een aantal aanpassingen en aanvullingen geïntroduceerd op de al bestaande wettelijke bevoegdheden en instrumenten. Een aantal van deze wijzigingen is op 1 juli 2022 direct in werking getreden, een ander deel moet binnen twee jaar geïmplementeerd zijn in alle

Zienswijzen met betrekking tot de wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio pagina 2 Kennemerland

gemeenschappelijke regelingen, dus ook in de GR VRK. Eén van de wijzigingen is dat er alvorens door de raad wordt ingestemd met de gewijzigde gemeenschappelijke regeling, de raad acht weken de tijd krijgt haar zienswijzen naar voren te brengen. Daarna kan de wijziging pas ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd. In de tweede plaats ligt het voorstel tot wijziging bij de formele onderbrenging van Veilig Thuis bij de VRK, in 2020. Het is nodig de bestuurlijke governance hierop aan te passen, zodat deze in lijn komt te liggen met de wijze van aansturing van de andere taken van de VRK. In de derde plaats ligt het voorstel tot wijziging in het veranderen van de stemverhouding in het Algemeen Bestuur vanwege een veranderd inzicht in de interpretatie van artikel 14 Wgr. Ten slotte zijn er nog een aantal technische kwesties die vragen om een aanpassing van de GR VRK. Het doel is dat we op 1 juli 2024 weer een actuele GR VRK hebben die voldoet aan de geldende Wgr en de bestuurlijke behoeften van de gemeenteraden en het Algemeen Bestuur van de VRK. Met dit raadsvoorstel wordt de raad gevraagd haar zienswijzen kenbaar te maken. 3.2 Wat gaan we daarvoor doen? De wijzigingen in het kader van de Wgr zijn noodzakelijk om te voldoen aan geldende wet- en regelgeving. Aan de wijzigingen zijn geen risico's verbonden. Het gaat om de volgende wijzigingen: 1.

Door wijziging van de Wgr Door de wijziging van de Wgr hebben gemeenteraden nu de mogelijkheid om vooraf kaders mee te geven over de invulling van de Wgr bij de betreffende GR (in dit geval de VRK). De inbreng van de gemeenteraden, verwoordt in de memo van 15 november 2023 (bijlage 3), had niet betrekking op alles wat volgt uit de wetswijziging, maar is specifiek van toepassing op de artikelen 10,11,12 en 17 van de GR VRK.

Artikel 10: zienswijze gemeenteraden. In de ontvangen reacties van de gemeenteraden is aangegeven dat in aanvulling op de bestaande zienswijzeprocedures ook het onderbrengen van instellingen of organisaties bij de VRK onderwerp van een zienswijze procedure dient te zijn, óók als dat (alleen) een ambtelijke organisatie betreft. Daarnaast kan in algemene zin in de nieuwe regeling worden geformuleerd dat de raden een zienswijze kunnen geven over: belangrijke wijzigingen in het takenpakket van de VRK; nieuwe taken of het afstoten van bestaande taken; bij strategische en meerjarenplannen; wanneer dat vanuit de vertegenwoordiging van drie deelnemende gemeenten in het Algemeen Bestuur óf vanuit minimaal drie gemeenteraden wordt verzocht. In dit raadsvoorstel is hieraan gehoor gegeven. Bij de wens om ook een zienswijze te geven bij strategische en meerjarenplannen is gekozen voor een andere formulering. De VRK is namelijk vooral een uitvoeringsorganisatie, en meerjarenplannen gaan over uitvoeringszaken. Ook zijn er plannen die wel 'strategisch' heten, zoals een 'strategisch personeelsplan', maar die toch ook puur op de uitvoering betrekking hebben. Daarom is in de voorliggende wijziging gekozen voor een ander formulering: plannen waarin de strategische koers van de organisatie wordt gewijzigd.

Artikel 11: burgerparticipatie Gelet op de grote variëteit aan taken van de VRK, met heel veel verschillende soorten effecten voor inwoners, wordt in de voorliggende wijziging voorgesteld om keuzes daarin door het

Zienswijzen met betrekking tot de wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Kennemerland

pagina 3

Algemeen Bestuur van de VRK zelf te laten bepalen. Dit komt overeen met de inbreng van de raden.

Artikel 12: evaluatie In de voorliggende wijziging wordt voorgesteld de regeling eenmaal per vier jaar op doelmatigheid te laten evalueren door het AB, waarbij gemeenteraden onderwerpen kunnen aandragen. Het voorstel is om dit niet op te nemen in de praktische uitwerking van de GR maar te komen tot een algemene formulering van de plicht tot evalueren. Dat maakt het mogelijk in de loop van de tijd op aangeven van raden de manier van werken aan te passen aan nieuwe wensen en eisen waardoor de organisatie wendbaar blijft. Voor de eerstkomende tijd kan worden aangesloten bij de wens van sommige gemeenteraden om een evaluatie op te pakken in het derde jaar van een raadsperiode.

Artikel 17: verantwoording Er is aan dit artikel een lid toegevoegd over de invulling van de actieve informatieplicht. De gemeenteraden hebben aangegeven dat zij structureel actief geïnformeerd willen worden over de agenda's en besluiten van het AB, Dagelijks Bestuur (DB) en bestuurscommissies. In de voorliggende wijziging is hierbij aangesloten, maar is wel gezocht naar een meer algemene formulering, om in de loop van de tijd te kunnen onderzoeken welke vormen van informatievoorziening het beste bevallen. Daarnaast is in alle artikelen toegevoegd dat ook de bestuurscommissies invulling dienen te geven aan de plicht om gevraagd en ongevraagd informatie te delen met colleges en gemeenteraden, mede omdat bevoegdheden van het AB worden overgedragen aan deze commissies. Daarbij past de verplichting tot informeren en verantwoorden.

Artikel 18: advies en informatie Lid 3 van artikel 18 komt niet terug in de voorliggende wijziging omdat in de loop van de jaren is gebleken dat dit niet de gewenste en meest effectieve vorm is waarin raden geïnformeerd willen worden. Dit neemt niet weg dat informatieavonden nog steeds georganiseerd kunnen worden, fysiek of digitaal. De actieve informatieplicht is geregeld in artikel 17.

Artikel 42: begroting De nieuwe wettelijke termijnen voor de zienswijze op de programmabegroting zijn benoemd. Ook is expliciet benoemd dat de zienswijzen worden gevoegd bij de ontwerpbegroting die naar het AB gaat, samen met een reactie van het DB op die zienswijzen (wat overigens al staande praktijk is bij de VRK). De wijziging volgt uit de wet, door de gemeenteraden is hier geen aanvullende kader mee gegeven. De wettelijke termijnen zijn verplicht, de GR kan niet een andere termijn opnemen.

Artikel 45: jaarverslag In de voorliggende wijziging wordt voorgesteld om ervoor te zorgen dat gemeenteraden tijdig over het ontwerpjaarverslag beschikken, zodat deze informatie kan worden betrokken bij de zienswijze op de programmabegroting. Nu nog wordt separaat ook een zienswijze op het jaarverslag gevraagd, maar dit past niet goed in de systematiek van de wet. De termijn om de programmabegroting vast te stellen is verlengd om de raden meer tijd te geven maar de termijn voor het jaarverslag blijft dezelfde, 15 juli. Daarom is het voorstel niet langer separaat een zienswijze op het jaarverslag te vereisen.

Zienswijzen met betrekking tot de wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio

pagina 4

Kennemerland

Artikel 47: bestuursrapportages In de voorliggende wijziging worden de bestuursrapportages voortaan ook ter informatie aangeboden aan de gemeenteraden.

Artikel 49 en 50: Toe- en uittreding In de voorliggende wijziging zijn de teksten over toe- en uittreding in zijn geheel aangepast omdat bij de VRK uittreding alleen mogelijk is als de wetgever tot een ander regio-indeling van veiligheidsregio's en Gemeentelijke Gezondheidsdiensten komt. Een globale regeling over de effecten van een eventuele uittreding voor het vermogen zijn toegevoegd. 2. Door het onderbrengen van Veilig Thuis bij de VRK In de afgelopen jaren bespraken de bestuurders van de VRK onderwerpen en taken die lagen op het grensvlak van de maatschappelijke zorg en veiligheid in de twee bestuurscommissies (BC) van de VRK, te weten Publieke Gezondheid & Maatschappelijke Zorg (PGMZ) en Openbare Veiligheid (OV). In de loop van de tijd heeft de VRK op dat terrein steeds meer taken gekregen, waarbij de onderbrenging van Veilig Thuis in 2020 het meest in het oog springt. Verantwoordelijkheden op het vlak van maatschappelijke zorg zijn meestal belegd bij de portefeuillehouders Sociaal Domein, in veel gemeenten is dat een ander dan de portefeuillehouder Volksgezondheid, die lid is van de BC PG&MZ van de VRK. De portefeuillehouders Sociaal Domein hebben daardoor nu geen rol bij het reilen en zeilen van de VRK. Intussen brengt de financiering van de taken op het grensvlak van zorg en veiligheid wel bestuurlijke keuzes en soms ook dilemma's met zich mee.

Die keuzes moeten binnen de gemeentelijke prioriteiten passen, in overeenstemming zijn met afspraken met partners en passen binnen de kaders van de bedrijfsvoering van de VRK. Om ervoor te zorgen dat die keuzes op beheersmatig vlak blijven kloppen en te bewerkstelligen dat de portefeuillehouders Sociaal Domein betrokken worden bij de VRK en zo hun verantwoordelijkheid (kunnen) dragen voor besluiten over de betrokken taken, is het als oplossing gezien een nieuwe BC te vormen. Voor de bestuurlijke helderheid moet de structuur hiervan overeenkomen met de huidige twee BC's. Dit betekent onder meer dat aan de nieuwe BC bestuurstaken worden gedelegeerd, want de BC's binnen de VRK zijn meer dan alleen een adviesorgaan. De Wgr kent slechts als beperking dat een BC geen begroting en geen jaarverslag kan vaststellen. In de GR is echter wel opgenomen dat de BC's een advies dienen te geven over de ontwerpbegroting. Het AB is in principe zelf bevoegd BC's in te stellen (GR artikel 15). Bij de VRK is het echter gebruikelijk dat de BC's in de GR staan benoemd. Met het ontstaan van nog een BC bij de VRK wordt het steeds belangrijker de verantwoordelijkheid van de BC scherp te formuleren, zodat helder is dat de BC sturende bevoegdheden heeft en daarmee ook verantwoording moet afleggen over haar besluiten en over de adviezen die gegeven zijn aan het AB.

Dit zal in een reglement nader worden vastgelegd. Bovenstaand betekent een wijziging van de artikelen 7, lid 4, 20, 30, 31, 32 en 34. 3. Door de herinterpretatie van artikel 14 Wgr over de stemverhoudingen Deze voorgelegde wijziging heeft alleen betrekking op artikel 16 van de GR. Daarin wordt nu als hoofdregel opgenomen dat alle gemeenten één stem hebben in het AB. Het oude lid 3 is vervangen door lid 3 tot en met 5. Met de wijziging hebben de drie AB-leden die ook lid zijn van

Zienswijzen met betrekking tot de wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio

pagina 5

Kennemerland

het DB (burgemeesters van Haarlem, Velsen en Haarlemmermeer) samen geen meerderheid (qua aantal stemmen) meer in het AB. Hiermee wordt de positie van het AB versterkt. Wel wordt onderkend dat de financiële bijdrage van de drie genoemde gemeenten zeer groot is (samen circa driekwart van de begroting). Dit vraagt in de weging van belangen om een speciale regeling voor besluiten met een financieel karakter. Aan deze besluiten met een financieel karakter is geen minimum of maximum bedrag gekoppeld. Daarom wordt gekozen voor het toekennen van het recht van 'veto' voor de drie genoemde gemeenten. Om daarbij niet te veel af te wijken van de huidige verdeling van stemmen, geldt de begroting pas als verworpen als er een tegenstem is van vertegenwoordigers van twee van de genoemde gemeenten. Het gebruik van dit 'vetorecht' zal ingebed moeten worden in een zorgvuldige procedure. Het AB ontkomt er tenslotte niet aan, toch een sluitende programmabegroting vast te moeten stellen. Voor de uitwerking van zo'n procedure is een GR echter niet geschikt, dit zal daarom worden geregeld in het reglement van het AB. 4. Door een aantal technische kwesties Door een aantal actualisaties zijn de volgende artikelen van de GR aangepast: artikel 7, lid 3, 8, artikel 40, lid 1, 43, 44, 48 en 54. Voorbeelden hiervan zijn onder andere een geactualiseerde Gemeentewet en een eigen archiefverordening.

3.3 Wat mag het kosten? Aan de uitvoering van dit voorstel zijn, naast de beschikbare ambtelijke capaciteit, geen kosten verbonden. Wat zijn de financiële risico’s?

Onze gemeente loopt geen vermeldingswaardige financiële risico's bij de uitvoering van dit besluit. 3.4 Wie is daarvoor verantwoordelijk? Het wijzigen van de regeling gebeurt bij besluit van de colleges van burgemeester en wethouders, na de zienswijzen en benodigde toestemming van de gemeenteraden. De burgemeester is binnen het college het eerste aanspreekpunt. 3.5 Welke overige relevante informatie is beschikbaar? In 2022 heeft een ambtelijke consultatie bij gemeenten plaatsgevonden van verschillende voorstellen voor wijziging van de regeling. In november 2022 heeft het bestuur van de VRK besloten via de griffies aan gemeenteraden te vragen welke kaders gemeenteraden willen meegeven voor de wijziging van de regeling. De griffies en gemeenteraden van alle regiogemeenten zijn in het eerste halfjaar van 2023 aan de slag gegaan met de gewijzigde Wgr en meer concreet met de gewenste effecten daarvan voor de GR van de VRK. Op 9 november 2023 hebben de gemeenteraden het AB een memo gestuurd over de reacties van gemeenteraden op kaders voor een nieuwe GR VRK. Op 15 november 2023 is aan de notitie nog de inbreng van de gemeenteraad van Beverwijk toegevoegd. Ook is er op 15 november 2023 een regionale raadsledenavond gehouden, waarin leden van het DB VRK in gesprek zijn gegaan met raadsleden over de inbreng van de gemeenteraden.

Zienswijzen met betrekking tot de wijziging gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio

pagina 6

Kennemerland

3.6 Wanneer en hoe zal de raad over de voortgang worden geïnformeerd? Het definitieve voorstel voor de gewijzigde GR VRK zal ter goedkeuring worden voorgelegd aan de raad. 4.

Ondertekening

Burgemeester en wethouders van de gemeente Haarlemmermeer, de burgemfester, dasecretaris.

Vermeer

uurmans-Wijdeven

Bijlage(n): 1. brief colleges voorstel wijziging GR VF 2. bijlage bij brief colleges wijziging GR VRK - was|\lvordt tabel 3. Memo ontvangen reacties op kaders voor een/nieuwe regeling VRK 4. Zienswijze op de ontwerp gemeenschappelijke regeling